ریسک مواد منفجره در معادن
جزئیات دهمین نمایشگاه بینالمللی ابزارآلات، یراقآلات صنعتی و صنایع وابسته استانبول ۲۰۲۶
بهکارگیری فناوری در حیطه کشاورزی و صنایع غذایی، لازمه توسعه زنجیره ارزش خراسان رضوی
مسیر ترخیص خودروهای فاقد شناسه ارزش تسهیل شد
پیشنهاد ایجاد کریدور سبز مرزی در تجارت بین ایران و پاکستان
صادرات گوشت مرغ آزاد شد
هر تخلف، یک هشدار سیستمی
ضرورت توسعه دیپلماسی اقتصادی و تدوین بستههای حمایتی برای صادرات و خدمات فنی و مهندسی
دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه میرسد، ناترازی برق از گزارشها و جلسات مدیریتی فراتر میرود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخشهای تولید کالا و خدمات تبدیل میشود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی میماند یا کارخانهای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشیها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمامشده بنگاهها را افزایش میدهد و برنامهریزی تولید، تحویل سفارشها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبهرو میکند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر و بهبود تولید برقآبی، چشمانداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.
دکتر ارغوان فرزین معتمد ـ پژوهشگر اقتصادی // کاهش رشد اقتصادی از میزان ۳.۱درصد در سال۱۴۰۳ به ۰.۲درصد در سال۱۴۰۴ و کاهش رشد بدون احتساب فروش نفت از ۲.۱درصد در سال۱۴۰۳ به ۰.۳-درصد در سال۱۴۰۴، اتفاقی دور از انتظار در اقتصاد ایران نیست. حدود دو دهه است که اقتصاد ایران بیش از آنکه دورههای رشد پایدار را تجربه کند، با افتوخیزهای ناشی از تحریم، نااطمینانی و محدودیتهای بیرونی مواجه بوده است.
عباس عبدالخانی ـ کارشناس تجارت خارجی // تصویب و آغاز به کار منطقه آزاد بوشهر را میتوان نقطه عطفی در توسعه اقتصادی جنوب ایران و گسترش همکاریهای تجاری با کشورهای حاشیه خلیج فارس، بهویژه قطر، دانست. این منطقه با برخورداری از موقعیت ممتاز جغرافیایی، دسترسی مستقیم به آبهای بینالمللی، نزدیکی به بازارهای شورای همکاری خلیج فارس و ظرفیتهای بندری گسترده، این قابلیت را دارد که به یکی از مراکز مهم تجارت و لجستیک منطقه تبدیل شود.
شهرام عیدی زاده - پژوهشگر اقتصادی و مدرس دانشگاه // سالهاست نرخ سود بانکی در ایران نه بر اساس واقعیتهای اقتصاد، بلکه در سایه مداخلات سیاستی تعیین میشود. چرا با وجود افزایش مداوم تورم، نرخ سود بانکی همچنان از واقعیتهای اقتصاد عقب مانده است؟
سعیده بهنژاد کارشناس مرکز مطالعات و بررسی های اقتصادی اتاق مشهد
امیرحسین امینآزاد ـ مدیرکل پیشین مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی بانک مرکزی
دکتر ایمان چراتیان ـ دکترای اقتصاد بینالملل و عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی // جنگهای معاصر دیگر تنها بر مناطق درگیر تاثیر نمیگذارند؛ شوکهای ناشی از درگیریهای ژئوپلیتیک از طریق پنج کانال مشخص، بازارهای کار را در کشورهای دور از خط مقدم نیز دچار اختلال میکنند. مطالعات تازه با بررسی جنگ روسیه-اوکراین (۲۰۲۲ تاکنون) و بحران خاورمیانه (۲۰۲۳ تاکنون) نشان میدهد که این مکانیسمها، اشتغال، دستمزدها و شرایط کاری را حتی در اقتصادهای بهظاهر ایمن دستخوش تغییر میکند. سازمان بینالمللی کار (ILO) هشدار داده است که فراتر از هزینههای انسانی، بحران خاورمیانه «یک شوک آرام، اما بالقوه طولانیمدت است که به تدریج بازارهای کار را بازتعریف خواهد کرد».
سهیل پروازی ـ دبیر کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد
الهه سعیدی، دبیر کمیسیون توسعه صادرات غیرنفتی اتاق مشهد* صادرات استان خراسان رضوی طی سالهای اخیر از نظر ارزش اسمی روندی افزایشی داشته است، با این حال بررسی دقیقتر شاخصهای عملکردی نشان میدهد که رشد صادرات استان عمدتاً مبتنی بر عوامل قیمتی و بازارهای سنتی بوده و کمتر ناشی از ارتقای ساختار صادراتی، تنوع سبد کالایی و توسعه پایدار بازارهای هدف است. تمرکز بالای صادرات بر چند گروه کالایی محدود و وابستگی به بازارهای همسایه، ریسکپذیری تجارت خارجی استان را افزایش داده و ضرورت بازنگری در رویکردهای توسعه صادرات را برجسته میسازد.
نجمه سوری – کارشناس امور بینالملل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* تاجیکستان در سالهای اخیر به یکی از اقتصادهای پَرشتاب آسیای مرکزی تبدیل شده و با ثبت رشد ۸.۴ درصدی در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، وارد مرحلهای تازه از گذار اقتصادی شده است. این رشد عمدتاً بر پایه افزایش حوالههای ارزی مهاجران، رونق بخش معدن، توسعه زیرساختها و اجرای پروژههای بزرگ ملی، بهویژه «نیروگاه راغون»(یکی از بزرگترین نیروگاههای برقآبی آسیای میانه)، شکل گرفته است. با این حال، پیشبینیهای صندوق بینالمللی پول، بانک جهانی و بانک توسعه آسیایی نشان میدهد که رشد اقتصادی این کشور از سال ۲۰۲۶ به بعد، بهتدریج تعدیل شده و در محدوده ۵ تا ۷ درصد قرار خواهد گرفت.
در گفتوگو با علیاصغر سعیدی، ریشههای نابرابری ساختاری در اقتصاد کشور از خلال بازخوانی تجربه تاریخی توسعه صنعتی، بررسی شد:
سید علیرضا شریعت ـ دبیرکل فدراسیون صنعت آب ایران // در زنجیره فولاد، آب عمدتا در فرآیندهایی مانند خنککاری تجهیزات، تولید بخار، سیستمهای غبارگیری و برخی مراحل فرآوری مواد اولیه مصرف میشود. در ایران همچنان بخش قابلتوجهی از آب مورد نیاز این صنعت از منابع آبهای سطحی و زیرزمینی تامین میشود، هرچند در سالهای اخیر حرکت به سمت کاهش وابستگی به آب شیرین و استفاده از منابع جایگزین آغاز شده است.
عباس عبدالخانی ـ کارشناس حوزه تجارت خارجی // اجرایی شدن موافقتنامه تجارت آزاد میان جمهوری اسلامی ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا را باید یکی از مهمترین تحولات تجارت خارجی کشور در سال گذشته دانست. این توافق که پس از چند سال مذاکره و تجربه اجرای موافقتنامه موقت تجارت ترجیحی به مرحله اجرا رسید، صرفا یک توافق تعرفهای برای کاهش هزینه مبادلات تجاری نیست، بلکه میتواند به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای ایران برای بازتعریف جایگاه خود در نقشه ژئواکونومیک منطقه مورد ارزیابی قرار گیرد. اکنون که یک سال از اجرای این موافقتنامه سپری شده است، فرصت مناسبی فراهم آمده تا دستاوردها، چالشها و چشماندازهای پیش روی این همکاری مورد بررسی قرار گیرد.
دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // آخرین دادههای شاخص مدیران خرید (شامخ) در بهمنماه۱۴۰۴، تصویری نگرانکنندهتر از اقتصاد ایران نسبت به ماههای قبل ترسیم میکند که دیگر صرفا بیانگر «رکود تورمی» نیست، بلکه نشانههای ورود اقتصاد به مرحلهای از «رکود فرسایشی» را آشکار کرده است. مرحلهای که در آن نهتنها تولید و تقاضا بهطور همزمان تضعیف میشوند، بلکه انتظارات فعالان اقتصادی نیز بهتدریج فرومیریزد و بنگاهها افق روشنی برای ادامه فعالیت خود متصور نیستند.
علی صادقهمدانی ـ کارشناس اقتصادی // وقتی بقا جای توسعه را میگیرد، همه چیز کار میکند؛ اما هیچ چیز پیش نمیرود. کسبوکارها باز هستند، بازارها برقرارند، قیمتها هر روز کشف میشوند و مقررات اقتصادی، بههرحال، اعلام میشوند. اما در پس این حرکت ظاهری، نوعی ایستایی عمیق جریان دارد؛ گویی اقتصاد نه در حال پیش روی که در حال «ادامه دادن» است.
فاطمه برزگر ـ روانشناس // برخلاف تصور عموم، بازار همیشه تابع منطق نیست. در اواخر دهه۱۹۹۰ در زمانهای که شبکههای اینترنتی به تازگی وارد بازار شده بودند هیجان، طمع و خوشبینی معاملهگران در آن دوران که با احساسات تکنولوژی محورانه و تب و تاب جهانیشدن فناوری آمیخته شدهبود، موجب گردید قیمت سهام شرکتهای اینترنتی بدون زیربنای منطقی به طرز عجیبی رشد کند.
دکتر موسی غنینژاد ـ اقتصاددان // مسدود کردن دسترسی ایرانیان به اینترنت جهانی، نه تنها زیانهای اقتصادی نجومی برای اقتصاد ملی دارد، بلکه فراتر از آن اقدامی به شدت مغایر با حفظ انسجام ملی، بر باددهنده سرمایه اجتماعی و پایگاه مردمی حکومت و نهایتا در تضاد آشکار با امنیت ملی است. فعالان اقتصادی و برخی از مسوولان دولتی ذیربط فاجعه مسدودی اینترنت جهانی را به تکرار مورد تاکید قرار دادهاند.
مجتبی نقدی زارچ ـ کارشناس اقتصادی // طی هفتههای اخیر و پس از اعلام توقف جنگ تحمیلی از سوی دشمنان و آتشبس طرفین، به مرور فعالان بخش حقیقی اقتصاد از شوک جنگی و تعطیلی مطلق خارج شده و برای شروع فعالیت اقدام داشتهاند که با شوک و چالشهای دیگری مواجه شدهاند.
احسان عابدیننسب ـ پژوهشگر صنعت سیمان // در سال۲۰۱۴، چین رکورد تاریخی تولید سیمان جهان را به میزان ۲.۴۹۲میلیارد تن ثبت کرد؛ هرچند اما آن اوج دیگر تکرار نشد. در ۲۰۲۴، تولید سیمان چین به ۱.۸۲۵میلیارد تن رسید. بنابراین باید اینطور ادعا کرد که میزان تولید سیمان در این کشور طی یک دهه ۲۶.۸درصد کاهش را تجربه کرده است.
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // اقتصاد ایران از سال۱۳۹۷ دچار تغییر سطح تورمی ماندگار شده است؛ به این معنی که به نظر نمیرسد متوسط نرخ تورم همانند گذشته باشد. به بیان ساده، اگر از شروع دهه۱۳۵۰ که اقتصاد ایران به تدریج محیط تورم پایین همراه با رشد اقتصادی بالای دهه ۱۳۴۰ را ترک کرد و به تدریج به سمت تورمهای بالاتر و دو رقمی تغییر مسیر داد، تصور غالب این بود که متوسط تورم ایران بین ۱۵ تا ۲۰ درصد است و بسته به شدت انبساط سیاستهای مالی و پولی و وفور یا محدودیت درآمدهای نفتی برای کنترل تورم، گاهی نرخ تورم ممکن است به سمت مرز تورم تکرقمی حرکت کند و گاهی اوقات دچار خیزهای شدید شود، اما باز هم تصور غالب آن بود که حتی اگر تورم دچار خیز شدیدی شود، این امکان وجود دارد که با اقداماتی در حوزه سیاست مالی و پولی، تورم به سمت متوسط اشارهشده برگردد.
محمدجواد بنازاده ـ تحلیلگر مالی // تامین مالی پروژههای معدنی در شرایط امروز ایران با موانع جدی روبهروست. تسهیلات بانکی با نرخ پایین نه محدود که عملا در دسترس نیست. نرخ بهره اوراق به عنوان ابزار اصلی بدهی در اواخر سال ۱۴۰۴ به ۴۱ درصد رسیده است. در کنار این، ریسک تاخیر چندساله در بهرهبرداری پروژهها در ایران (۲.۷برابر میانگین جهانی) و محدودیت اعتباری شرکتها، سه مانع بزرگ پیش روی تامین مالی سنتی هستند.
دکتر ولیالله سیف ـ رئیس کل سابق بانک مرکزی // در دوره پساجنگ، سیاست ارزی به یکی از تعیینکنندهترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل میشود. دلیل آن روشن است؛ تقریبا همه متغیرهای کلیدی از تورم و تجارت خارجی گرفته تا سرمایهگذاری و انتظارات بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز وابستهاند. در چنین شرایطی، انتخاب نادرست رژیم ارزی یا اجرای ناپایدار آن، میتواند کل فرآیند بازسازی را با اختلال مواجه کند. اقتصاد ایران، با سابقهای طولانی از چند نرخی بودن ارز، سرکوب نرخ ارز و وابستگی به درآمدهای نفتی، در این مقطع نیازمند بازتعریف جدی در سیاست ارزی است.
محمود سیادت - رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان