• امروز : دوشنبه - ۵ مرداد - ۱۴۰۵
  • برابر با : Monday - 27 July - 2026
کل 6461 امروز 0

یادداشت ها

۰۴مرداد
مختصات ناترازی برق

مختصات ناترازی برق

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه می‌رسد، ناترازی برق از گزارش‌ها و جلسات مدیریتی فراتر می‌رود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخش‌های تولید کالا و خدمات تبدیل می‌شود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی می‌ماند یا کارخانه‌ای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشی‌ها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمام‌شده بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی تولید، تحویل سفارش‌ها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبه‌رو می‌کند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود تولید برق‌آبی، چشم‌انداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.

۲۳آذر
هوش مصنوعی مطالبه بخش خصوصی برای آینده

هوش مصنوعی مطالبه بخش خصوصی برای آینده

علی‌محمد شریعتی‌مقدم - رییس کمیسیون کسب و کارهای دانش بنیان و اقتصاد دیجیتال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی

۱۵آذر
تامین سرمایه ‌برای خودمان!

تامین سرمایه ‌برای خودمان!

دکتر حسین عبده‌تبریزی ـ استاد مدعو دانشگاه شریف و مدیر آکادمی دانایان // در نیمه‌‌‌‌‌ دوم دهه‌هشتاد موج عجیبی بر اقتصاد ایران گذشت؛ موجی که در آن هر گروه صنعتی، معدنی، ساختمانی یا خدماتی تصور می‌کرد اگر بانکی به‌نام خود بزند، مشکلات مالی‌‌‌‌‌اش حل می‌شود. بانک داشتن، به معنای داشتن «قلک» بود؛ قلکی که می‌توانست منابع گروه را تجهیز کند، ریسک‌ها را پنهان کند و بازی‌های مالی داخلی را تسهیل کند. امروز آن موج فروکش‌کرده و تجربه‌‌‌‌‌های تلخ آن باقی‌مانده‌است و اکنون همان روح قدیمی، در لباسی تازه بازگشته است: این‌بار همه می‌خواهند تامین سرمایه بزنند.

۰۸آذر
سازوکارهای تامین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلا

سازوکارهای تامین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلا

*محمودرضا فارسیانی، مشاور اتاق بازرگانی خراسان رضوی در حوزه ارزی و بانکداری بین‌الملل* در حال حاضر فروش ارز حاصل از صادرات یا سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین خرید ارز جهت واردات، در بستر مرکز مبادله ارز و طلای کشور انجام می‌گیرد و با تغییر رویه گذشته، دیگر هیچ‌یک از بانک‌های عامل نمی‌تواند به‌صورت مستقل و از طریق تامین‌کننده‌ها یا کارگزاران انحصاری خود، به خرید یا عرضه ارز برای مشتریان خود اقدام نماید. در این سازوکار، صادرکننده از طریق یکی از بانک‌های عامل، ارز خود را در مرکز مبادله ارز و طلا عرضه می‌نماید و واردکننده نیز از طریق هر یک از بانک‌ها، ارز مورد نیاز واردات خود را از مرکز مبادله خریداری و به حساب فروشنده خارجی منتقل می‌نماید.

۰۸آذر
توازن سیاسی بودجه

توازن سیاسی بودجه

دکتر حسین عبده‌تبریزی ـ اقتصاددان // افزایش قیمت بنزین، چه آن را اصلاح بدانیم و چه نه، واقعیتی جدید است که در همین شرایط دشوار معیشتی، پرداخت‌های بیشتری را بر دوش بخشی از مردم گذاشته است. خوشبختانه برای جمعیت قابل‌توجهی تغییری ایجاد نشده، اما برای گروهی دیگر هزینه‌ها بالا رفته و بدیهی است مردم بپرسند که پرداخت‌های بیشترشان دقیقا کجا مصرف می‌شود.آقای رئیس‌جمهور بارها گفته‌اند که به بودجه‌ عملیاتی علاقه دارند و مایل نیستند در بودجه ردیف‌هایی باشد که مصرف آنها فاقد کارآیی است.

۰۲آذر
شرق کشور بر مدار توسعه؛ از شناسایی موانع تا راهکارهای عملی

شرق کشور بر مدار توسعه؛ از شناسایی موانع تا راهکارهای عملی

هاشم صفار، کارشناس مرکز مطالعات و بررسی های اقتصادی اتاق مشهد** فعالان اقتصادی و دلسوزان توسعه ملی مدت‌هاست که با یک واقعیت تلخ روبرو هستند؛ شکاف عمیق توسعه میان شرق و غرب کشور. این نابرابری صرفاً یک آمار اقتصادی نیست؛ بلکه یک چالش راهبردی است که آینده اقتصاد ملی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. استان‌های شرقی کشور (خراسان رضوی، جنوبی و شمالی) نه تنها با سطح نازل درآمد سرانه دست و پنجه نرم می‌کنند، بلکه از توزیع ناعادلانه همان درآمد اندک نیز رنج می‌برند. عمق این چالش به حدی است که به قول پژوهشگران، «حتی ثروتمندان این منطقه نیز قادر به حل مسئله فقرای منطقه نیستند.»

۲۸آبان
برند؛ از هویت تجاری تا رفتار اجتماعی

برند؛ از هویت تجاری تا رفتار اجتماعی

محمدحسین روشنک، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی و رئیس کمیسیون مسئولیت اجتماعی اتاق خراسان رضوی** برندهای امروز تنها با فروش و تبلیغات شناخته نمی‌شوند؛ بلکه با رفتار اجتماعی، اثرگذاری انسانی و نقششان در بهبود زندگی مردم معنا پیدا می‌کنند و با توجه به اهمیت کارآفرینی اجتماعی در ایجاد اعتماد عمومی، تقویت سرمایه انسانی و ماندگاری برندها، بنگاه‌ها بایستی نقش اجتماعی خود را در کنار فعالیت اقتصادی جدی بگیرند و به «شریک توسعه» جامعه تبدیل شوند.

۲۶آبان
خصوصی‌سازی در فضای مه‌آلود

خصوصی‌سازی در فضای مه‌آلود

حسن خوشپور ـ مدیرکل پیشین دفتر امور بنگاه‌ها و خصوصی‌سازی سازمان برنامه و بودجه  // طبق قانون بودجه۱۴۰۴، منابع حاصل از محل واگذاری سهام دولتی بالغ بر ۲۱۵هزارمیلیارد تومان و منابع حاصل از فروش اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول دولتی بیش از ۳۲۵هزارمیلیارد تومان برآورد شده است. تحقق کامل این ارقام با توجه به شرایط عدم قطعیت و بلاتکلیفی اقتصادی و سیاسی، بعید به نظر می‌رسد. نکته قابل‌توجهی که در این یادداشت مورد توجه قرار می‌گیرد، از یک‌سو اثرات شکل‌گیری و تداوم شرایط عدم قطعیت در فضای اقتصادی کشور بر برنامه خصوصی‌سازی در ایران به معنای مشارکت بخش‌های خصوصی واقعی در فعالیت‌های اقتصادی است و همچنین شامل اقداماتی می‌شود که دولت با استفاده از ابزارهای در اختیار خود برای تحقق ارقام پیش‌بینی‌شده انجام می‌دهد.

۱۸آبان
مسیر یکسان‌سازی ارز

مسیر یکسان‌سازی ارز

دکتر ولی‌الله سیف ـ رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی // بازار ارز در ایران در سال‌های اخیر به نماد ناپایداری اقتصاد کلان بدل شده است. نوسانات مکرر نرخ ارز، فاصله معنادار میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی، رشد انتظارات تورمی و کاهش اعتماد عمومی به سیاستگذار، نشانه‌هایی است از ضعف در چارچوب سیاست ارزی و ناترازی‌های عمیق در ساختار پولی و مالی کشور. در چنین شرایطی، بازنگری در سیاست ارزی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت فوری برای بازگرداندن ثبات، شفافیت و اعتماد به اقتصاد ایران است که در اجرای آن الزام قانونی هم وجود دارد. البته انجام این امر مهم نیازمند اجماع حاکمیتی و همکاری همه دستگاه‌های ذی‌ربط در طول اجرای آن است و نباید انجام آن را منحصرا و به تنهایی از بانک مرکزی انتظار داشت.

۱۴آبان
شفافیت عملیاتی؛ راهی برای پیوند دوباره مردم و تولیدکنندگان

شفافیت عملیاتی؛ راهی برای پیوند دوباره مردم و تولیدکنندگان

محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی** تمرکز بر ناترازی‌ها نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین چالش، فقط کمبود منابع نیست؛ بلکه واگرایی عمیق میان آنچه فعال اقتصادی در خط مقدم تولید تجربه می‌کند و زبان رسمی منعکس شده در سیاست‌گذاری‌ها است.

۱۳آبان
علل شکست سیاست‌های اقتصادی

علل شکست سیاست‌های اقتصادی

دکتر جعفر خیرخواهان ـ  اقتصاددان // در بررسی علل ناکامی سیاست‌های اقتصادی اغلب به طراحی نامناسب سیاست‌ها، ضعف اجرا و مقاومت‌های نهادی اشاره می‌شود؛ اما یک لایه عمیق‌تر و کمتر مورد توجه وجود دارد: شکاف میان «تحلیل و کارشناسی اقتصادی» و «منطق سیاسی تصمیم‌گیری». بسیاری از سیاست‌های به اجرا درنیامده یا شکست‌خورده، نه به‌واسطه کمبود دانش اقتصادی، بلکه از ناتوانی در اقناع و سرمایه‌گذاری بر روایت مناسب برای سیاستمدار ناشی می‌شود. اقتصاددان مشاور سیاستمدار آن زمانی موفق می‌شود که هم مدل‌ساز خوبی باشد و هم بازیگر موثری در میدان سیاست، غیبت هرکدام از این مهارت‌ها، شانس تاثیرگذاری توصیه‌های کارشناسی و تحلیل‌های علمی را به‌طرز چشم‌گیری کاهش می‌دهد.

۱۰آبان
تخریب کنیم؛ بعد بسازیم

تخریب کنیم؛ بعد بسازیم

حسام‌الدین جلادتی ـ پژوهشگر کارآفرینی دانشگاه تهران // تناقض عمیق و دردناکی در قلب اقتصاد ایران نهفته است. از یک‌سو، ما از سرمایه انسانی فوق‌العاده‌ای برخوردار هستیم و در شاخص‌هایی مانند تعداد فارغ‌التحصیلان علوم و مهندسی رتبه‌های بالایی را به خود اختصاص می‌دهیم.

۰۷آبان
جایگاه ایران در «جاده ابریشم دیجیتال»
دوران تمدن دیجیتال آغاز شد؛

جایگاه ایران در «جاده ابریشم دیجیتال»

ابوالحسن فیروزآبادی ـ دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی // تحولات فناورانه دو دهه اخیر جهان را وارد مرحله‌ای کرده است که بسیاری از نظریه‌پردازان آن را «دوران تمدن دیجیتال» می‌نامند. در این دوران، قدرت دیگر صرفا به منابع طبیعی و نظامی متکی نیست، بلکه بر محور داده، هوش مصنوعی و تراشه‌ها شکل می‌گیرد.

۰۷آبان
هیچ فعالیتی به صرفه نیست!

هیچ فعالیتی به صرفه نیست!

دکتر پویا جبل‌عاملی ـ اقتصاددان // از مصائب شرایط حاضر، عموم سخن‌های بسیاری گفته‌اند، اما یکی از موارد اخیر که در شبکه‌های مجازی «وایرال» شده آن است که «با دستمزدهای فعلی، هم کار کردن برای کارگر به صرفه نیست و هم استخدام برای کارفرما!» قرینه این وضعیت در بازار کالا و خدمات است؛ به این معنی که با این قیمت‌ها هرچند خرید برای متقاضی سخت است، اما فعالیت اقتصادی تولیدکننده و عرضه‌کننده نیز بسیار دشوار می‌چرخد. حال پرسش این است، چرا چنین وضعیتی رخ داده است و چگونه می‌توان آن را برطرف کرد؟

۳۰مهر
روز ملی صادرات؛ یادآور تلاش‌های بازرگانان واقعی و ضرورت احیای وزارت بازرگانی

روز ملی صادرات؛ یادآور تلاش‌های بازرگانان واقعی و ضرورت احیای وزارت بازرگانی

محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی** ۲۹ مهرماه، روز ملی صادرات، فرصتی است برای گرامی‌داشت جایگاه صادرکنندگان واقعی کشور؛ همان سربازان بی‌ادعا و افسران جبهه تجارت ایران که سال‌هاست بدون متولی، در مسیر دشوار توسعه اقتصادی گام برمی‌دارند. این روز یادآور تلاش‌ها، رنج‌ها و در عین حال، افتخارات بزرگ جامعه بازرگانان کشور است.

۲۹مهر
نقش زنان در توسعه صادرات ایران؛ از ظرفیت‌های پنهان تا راهکارهای توانمندسازی

نقش زنان در توسعه صادرات ایران؛ از ظرفیت‌های پنهان تا راهکارهای توانمندسازی

آذر کیانی نژاد، رئیس کانون زنان بازرگان خراسان رضوی** صادرات به‌عنوان موتور محرک رشد اقتصادی، یکی از شاخص‌های اصلی توسعه‌یافتگی کشورها محسوب می‌شود. در ایران نیز، با وجود چالش‌های ساختاری اقتصاد و فشارهای بین‌المللی، صادرات غیرنفتی همچنان یکی از مسیرهای حیاتی برای تنوع‌بخشی به منابع درآمدی و کاهش وابستگی به نفت به شمار می‌آید. با این حال، ساختار صادرات ایران هنوز از ظرفیت‌های بالقوه‌ نیمی از جمعیت کشور یعنی زنان، بهره‌برداری کامل نکرده است. در شرایطی که زنان ایرانی سهم بالایی از آموزش عالی، نوآوری، و فعالیت‌های کارآفرینانه را به خود اختصاص داده‌اند، حضور آن‌ها در عرصه صادرات هنوز محدود و گاه نمادین است.

۲۷مهر
چرا نمی‌توانیم بین‌المللی شویم؟

چرا نمی‌توانیم بین‌المللی شویم؟

دکتر محمود سریع‌القلم ـ استاد دانشگاه شهید بهشتی // کانونی‌ترین علتی که یک کشور بین‌المللی می‌شود، ساختار اقتصادی آن است. به محض اینکه دولتی تصمیم گرفت و مقرر کرد مسوولیت تولید، توزیع، کسب درآمد، ایجاد اشتغال و معاش مردم نزد او باشد، ضرورت بین‌المللی شدن اقتصاد و کشور خود را از میان برداشته است. نمونه بارز این وضعیت، اتحاد جماهیر شوروی است. در مقابل، وقتی دولتی زنجیره تولید، مصرف، درآمد و اشتغال را به بخش خصوصی محول کند، «مجبور» می‌شود نظام اقتصادی خود را در معرض اقتصاد بین‌الملل قرار دهد. بخش خصوصی به قیمت، فروش، بهینه‌سازی مواد اولیه، رقابت، کیفیت خدمات، زمان، کارآمدی و وضعیت بازار حساس است.

۲۲مهر
استاندارد؛ زیربنای اعتماد و پیش‌شرط توسعه پایدار

استاندارد؛ زیربنای اعتماد و پیش‌شرط توسعه پایدار

محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی در یادداشتی به مناسب روز جهانی استاندارد نوشت: روز جهانی استاندارد و روز ملی کیفیت، فرصتی است برای بازخوانی نقش حیاتی «استانداردسازی» و «بهبود مستمر کیفیت» در تعالی اقتصاد ملی، ارتقای جایگاه تولید ایرانی و صیانت از حقوق مصرف‌کنندگان.

۱۶مهر
سرمایه‌گذار؛ قربانی بی‌ثباتی تصمیم‌ها

سرمایه‌گذار؛ قربانی بی‌ثباتی تصمیم‌ها

محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی

۱۶مهر
حکمرانی اقتصادی؛ بدون گفت‌وگو؟

حکمرانی اقتصادی؛ بدون گفت‌وگو؟

علی کبیر - دبیرکل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی

۰۹مهر
بازگشت درد گران تورم

بازگشت درد گران تورم

دکتر تیمور رحمانی - عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران //// مطابق آنچه از سال قبل پیش‌بینی می‌کردیم، حتی اگر جنگ دوازده‌روزه رخ نمی‌داد و مکانیسم ماشه فعال نیز نمی‌شد، اقتصاد ایران در مسیر افزایش نرخ تورم قرار گرفته بود و این امر از مواردی است که نشان می‌دهد،

۱۸شهریور
رانت یا ارز تک‌نرخی؟

رانت یا ارز تک‌نرخی؟

پویا جبل‌عاملی ـ اقتصاددان // «حالا وقت تک‌نرخی شدن ارز نیست!» این جمله‌ای است که برخی می‌توانند همیشه برایش استدلال بیاورند: یک روز تحریم آمریکا، روز دیگر تحریم شورای امنیت، روزی افت درآمد نفتی، صباحی دیگر تورم بالا و… . واقعیت این است که از منظر این گروه هیچ زمانی وقت تک‌نرخی شدن ارز نیست.

۱۶شهریور
شانگهای می‌تواند از تنگناهای مالی ایران بکاهد؟

شانگهای می‌تواند از تنگناهای مالی ایران بکاهد؟

وحید قربانی ـ دکترای روابط بین‌الملل و کارشناس مسائل چین // ایران از سال ۱۳۸۴ به‌عنوان عضو ناظر و از تیرماه ۱۴۰۲ به‌طور رسمی به‌عنوان عضو کامل به سازمان همکاری شانگهای پیوست. طبیعی است که پس از این فرآیند طولانی، ایران به دنبال بهره‌برداری حداکثری از این عضویت باشد

۱۲شهریور
درآمد ناپایدار؛ هزینه پایدار

درآمد ناپایدار؛ هزینه پایدار

جعفر خیرخواهان ـ اقتصاددان // «سال‎های رونق نفتی، ولخرجی را فضیلت و عین عدالت جلوه می‌دهد؛ اما در روزگار رکود و افول نفتی، صورت‌حساب تعهدات روی میز می‌آید و زنگ‌ها به‌صدا درمی‌آید.» این خلاصه‌ درد مشترکی‌ است که ماکس کوردن (Max Corden) اقتصاددان دانشگاه ملبورن استرالیا (درگذشته به سال ۲۰۲۳)، پس از دومین شوک نفتی، در مقاله سال۱۹۸۴ خود با عنوان «بخش پررونق و تحلیل اقتصادی بیماری هلندی» هشدارش را داد: بیماری هلندی واقعی فقط صنعت‌زدایی و کشاورزی‌‎زدایی بر اثر اضافه‌ارزش یافتن پول ملی نیست، خطر آنجاست که دولت‌ها در سال‌های وفور، با درآمد بخش رونق‌گرفته یعنی صنعت نفت، «سطحی از خدمات و تعهدات اجتماعی ایجاد می‌کنند که پایدار نیست» و کاهش‌‌ دادن‌ آن در آینده نیز به‌لحاظ سیاسی دشوار و پرهزینه است.

۰۴شهریور
فصل جدید روابط اقتصادی با پاکستان

فصل جدید روابط اقتصادی با پاکستان

رضا مسرور ـ  دبیر شورای عالی مناطق آزاد // در چارچوب سیاست راهبردی دولت چهاردهم مبنی بر اولویت‌بخشی به توسعه روابط با همسایگان و در راستای عملیاتی‌سازی توافقات سفر اخیر ریاست محترم جمهوری به پاکستان، فصل نوینی از همکاری‌های اقتصادی میان دو کشور گشوده شده است.