۲۸مرداد

منشأ تورم کجاست؟

دکتر علی فرحبخش* اقتصاد ایران سال‌هاست با تورمی مزمن و بالا دست‌وپنجه نرم می‌کند. در اغلب تحلیل‌ها، رشد نقدینگی و سیاست‌های پولی انبساطی به‌عنوان مهم‌ترین عامل تورم معرفی می‌شوند. این دیدگاه، هرچند بخشی از واقعیت را بیان می‌کند، اما همه حقیقت نیست. اگر تورم ایران صرفا یک پدیده پولی بود، باید رابطه‌ای تقریبا ثابت و قابل پیش‌بینی میان رشد پایه پولی و نرخ تورم مشاهده می‌شد. درحالی‌که تجربه اقتصاد ایران و بسیاری از کشورهای دیگر نشان می‌دهد شوک‌های سمت عرضه، به‌ویژه تحریم‌های اقتصادی، جهش‌های نرخ ارز، افزایش هزینه تولید و محدودیت‌های تجاری، در سال‌های اخیر به همان اندازه یا حتی بیش از رشد نقدینگی در شکل‌گیری تورم نقش داشته‌اند.

۲۷مرداد

جهش هزینه‌های تولید، حاشیه سود بنگاه‌ها را بیش از گذشته تحت فشار قرار داده است

صنعت در محاصره تورم

موج افزایش قیمت‌ها در بخش صنعت در بهار ۱۴۰۵ شدت گرفت و تورم نقطه‌به‌نقطه تولیدکننده این بخش برای نخستین‌بار از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرد. قیمت محصولات صنعتی در فاصله بهار ۱۴۰۴ تا بهار امسال بیش از دو برابر شد و همزمان تورم فصلی و سالانه نیز افزایش یافت؛ ترکیبی که نشان می‌دهد فشار قیمتی در بخش تولید در مقیاس سالانه نیز تشدید شده است.

۲۵مرداد

آخرین ایستگاه تصمیم‌های نادرست

دکتر ولی‌الله سیف ـ رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی // اقتصادها معمولا با یک تصمیم اشتباه فرو نمی‌ریزند. آنچه کشورها را به بحران‌های بزرگ اقتصادی می‌رساند، انباشت تصمیم‌‌هایی است که هر یک در زمان خود ساده، کم‌ هزینه و حتی مردم ‌پسند به نظر می‌رسند؛ اما در مجموع، اقتصاد را از واقعیت ‌های خود دور می‌کنند. ابرتورم نیز از همین جنس است؛ نه حادثه‌‌ای ناگهانی، بلکه آخرین ایستگاه مسیری که در آن، تصمیم‌های کوتاه‌مدت جای اصلاحات اساسی را می‌گیرند و راه‌‌حل‌های مقطعی، جایگزین درمان ریشه‌‌ای مشکل‌ها می‌شوند.

۱۸مرداد

گزارش مرکز مطالعات اتاق مشهد از تحولات تورمی تیرماه؛

ترمز تورم ماهانه خراسان رضوی کشیده شد؛ فشار معیشتی ادامه دارد

تحولات تورمی تیرماه ۱۴۰۵ از تغییر در مسیر و ترکیب فشارهای قیمتی در کشور و خراسان رضوی حکایت دارد؛ به‌گونه‌ای که اگرچه شتاب افزایش قیمت‌ها نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یافته، اما سطح بالای تورم نقطه‌به‌نقطه همچنان بیانگر تداوم فشار بر معیشت خانوارهاست. در این میان، خراسان رضوی با ثبت تورم ماهانه پایین‌تر از میانگین کشور، نشانه‌هایی از بهبود در روند کوتاه‌مدت قیمت‌ها نشان می‌دهد؛ اما فاصله قابل‌توجه تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه استان با میانگین کشوری، بیانگر آن است که آثار افزایش قیمت‌های ماه‌های گذشته همچنان بر اقتصاد خانوارها سنگینی می‌کند.

۱۴مرداد

شکاف تورمی بین دهک‌ اول تا دهم به ۱۵.۲ درصد رسید؛

گسل تورم در دهک‌ها

در پی تداوم نرخ‌های تورم مزمن در ماه‌های اخیر، هزینه خانوارها برای رفع نیازهای خود، افزایش می‌یابد؛ اما این افزایش بین دهک‌های درآمدی مختلف، یکنواخت نیست. گزارشی از سوی بازوی پژوهشی بانک مرکزی به نام «تحولات تورم در ایران؛ نگاهی به تغییرات ماهانه و سالانه آن براساس دهک‌های درآمدی»، نشان می‌دهد که دهک‌های پایین درآمدی، تورم بیشتری را تجربه کرده‌اند و فشار تورمی بر خانوارهای فقیر بیشتر بوده است. در ۱۴۰۳ نسبت به ۱۴۰۰ نابرابری تورمی افزایش یافته است. همچنین داده‌های تورم تیرماه از سوی مرکز آمار، حاکی از شکاف ۱۵.۲ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه بین دهک اول و دهم است.

۲۵تیر

قدرت نقدینگی در شتاب قیمت‌ها چگونه افزایش یافته است؟

پویایی جدید مسیر تورم

بررسی آمارها نشان می‌دهد پویایی تورم در ایران وارد مرحله‌ای متفاوت شده است. محاسبات «دنیای‌اقتصاد» از تحولات بازار پول، بیانگر تغییرات مهمی در رفتار اقتصادی است. حجم حقیقی نقدینگی در سال۱۴۰۴ نسبت به سال۱۴۰۳ حدود ۱۲درصد کاهش یافته است. این در حالی است که نقدینگی اسمی در همین دوره بیش از ۵۰درصد رشد کرده است. این واگرایی نشان می‌دهد فعالان اقتصادی سهم دارایی‌های ریالی را در سبد دارایی‌های خود کاهش داده‌اند؛ رفتاری که معمولا در دوره‌های تشدید انتظارات تورمی مشاهده می‌شود. پیامد این تغییر رفتار، افزایش سرعت گردش پول و در نتیجه، پیشی گرفتن نرخ تورم از رشد نقدینگی است. به بیان دیگر، در چنین شرایطی هر واحد افزایش نقدینگی می‌تواند اثر تورمی بیشتری نسبت به گذشته ایجاد کند؛ وضعیتی که تداوم رشد بالای نقدینگی را به هشداری جدی برای سیاستگذار تبدیل می‌کند. از این رو، کنترل رشد نقدینگی، تقویت اعتماد عمومی و مهار انتظارات تورمی، بیش از گذشته به یک ضرورت سیاستی تبدیل شده است.

۲۳تیر

احتمال اَبَرتورم و پیامدهای آن

دکتر حسین عبده‌تبریزی ـ اقتصاددان

۰۸تیر

رکوردهای تاریخی تورم در خرداد ۱۴۰۵؛

رکوردشکنی بی‌سابقه تورم در خرداد ۱۴۰۵

داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم کل کشور و تعداد زیادی از گروه‌های کالا و خدمات در خرداد ۱۴۰۵ به بالاترین سطح خود از ابتدای دهه ۱۳۹۰ رسیده‌اند. این افزایش قیمت‌ها بخش بزرگی از سبد مصرفی خانوار را تحت تأثیر قرار داده است.

۰۸تیر

نگاهی به معمای تفاوت تورم در استان‌ها؛

کالبدشکافی ساختار مصرف در خراسان رضوی

سعیده به‌نژاد کارشناس مرکز مطالعات و بررسی های اقتصادی اتاق مشهد

۰۷تیر

رشد یک‌ساله شاخص قیمت مصرف‌کننده به ۸۸.۶ درصد رسید

پنج راهکار مهار تورم

بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، نرخ تورم نقطه به نقطه خردادماه ۸۸.۶درصد بوده است. این برای ششمین ماه متوالی است که نرخ تورم نقطه به نقطه بیشترین مقدار از زمان جنگ جهانی دوم ثبت شده است. همچنین نرخ تورم ماهانه خرداد حدود ۶درصد بوده است. اگر میانگین تورم ماهانه در ماه‌های تابستان، مشابه خرداد باشد، نرخ تورم نقطه به نقطه در پایان تابستان از ۱۰۰درصد عبور خواهد کرد. با این حال به نظر می‌رسد با امضای تفاهم ایران و آمریکا در روزهای پایانی خرداد و کاهش تنش‌ها، این متغیر روند رو به کاهشی را در ماه‌های آینده داشته باشد. در اقتصاد ایران، کاهش تنش‌های سیاسی، به سرعت انتظارات تورمی را تغییر می‌دهد. کارشناسان معتقدند پنج راهکار کنترل تورم شامل رعایت انضباط در بودجه دولت، کنترل و هدف‌گذاری رشد نقدینگی توسط بانک مرکزی، ثبات ارزی و تعادل نرخ‌های پولی همچون نرخ بهره، تداوم روند تنش‌زدایی و بهره‌گیری از آزادسازی تجارت برای افزایش تولید اقتصادی است. این موارد در صورت اجرا می‌تواند به بهبود شرایط اقتصاد کلان کمک کند.

۲۸خرداد

آمارها از بازگشت شتاب تورم در اردیبهشت‌ماه پس از افت محدود فروردین حکایت دارند:

سفره خانوارها در تنگنای موج تازه تورم

افزایش شتاب تورم در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که کاهش نسبی نرخ تورم در فروردین، بیش از آنکه نشانه‌ای از تثبیت شرایط قیمتی باشد، وقفه‌ای موقت در مسیر تخلیه فشارهای انباشته تورمی بوده است؛ چنان‌که بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ تورم ماهانه کشور از ۵ درصد در فروردین به ۸.۸ درصد در اردیبهشت رسید و در خراسان رضوی نیز این نرخ از ۵.۱ درصد به ۸.۷ درصد افزایش یافت.

۱۲خرداد

پیامدهای رکود تورمی

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // آخرین داده‌های شاخص مدیران خرید (شامخ) در بهمن‌ماه۱۴۰۴، تصویری نگران‌کننده‌تر از اقتصاد ایران نسبت به ماه‌های قبل ترسیم می‌کند که دیگر صرفا بیانگر «رکود تورمی» نیست، بلکه نشانه‌های ورود اقتصاد به مرحله‌ای از «رکود فرسایشی» را آشکار کرده است. مرحله‌ای که در آن نه‌تنها تولید و تقاضا به‌طور همزمان تضعیف می‌شوند، بلکه انتظارات فعالان اقتصادی نیز به‌تدریج فرومی‌ریزد و بنگاه‌ها افق روشنی برای ادامه فعالیت خود متصور نیستند.

۱۶اردیبهشت

همزمانی تورم با رکود

مجتبی نقدی زارچ ـ کارشناس اقتصادی // طی هفته‌های اخیر و پس از اعلام توقف جنگ تحمیلی از سوی دشمنان و آتش‌بس طرفین، به مرور فعالان بخش حقیقی اقتصاد از شوک جنگی و تعطیلی مطلق خارج شده و برای شروع فعالیت اقدام داشته‌اند که با شوک و ‌چالش‌های دیگری مواجه شده‌اند.

۰۷اردیبهشت

افزایش شاخص قیمت‌ها در فروردین‌ماه به ۷درصد رسید

سه موتور تورم بهاری

بانک مرکزی در گزارش تورم فروردین۱۴۰۵ اعلام کرد نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه به ۶۷درصد رسیده که بالاترین سطح ثبت‌شده در تاریخ آمارهای رسمی این نهاد محسوب می‌شود. این رقم از رکورد قبلی در فروردین۱۴۰۲ نیز فراتر رفته است. در فروردین۱۴۰۲ نرخ تورم نقطه‌ای به ۶۲.۴درصد رسیده بود. بررسی‌ها نشان می‌دهد به‌ترتیب سه گروه «دخانیات»، «ارتباطات» و «بهداشت و درمان» بیشترین افزایش قیمت ماهانه را در فروردین‌ماه امسال تجربه کرده‌اند؛ به‌ویژه بخش بهداشت و درمان با جهش قابل‌توجه هزینه دارو و خدمات مواجه شده است. روند داده‌ها نشان می‌دهد از بهمن‌ماه۱۴۰۴ و همزمان با به قدرت رسیدن دونالد ترامپ، تورم به‌طور مستمر افزایش یافته و همزمان با تشدید تنش‌های سیاسی و فشارهای خارجی، شتاب بیشتری گرفته است. افزایش نرخ ارز، نااطمینانی اقتصادی و انتظارات تورمی از عوامل اصلی این وضعیت بوده‌اند. کارشناسان معتقدند برای مهار تورم، در کوتاه‌مدت کاهش تنش‌های سیاسی و در بلندمدت اصلاح ساختار مالی دولت و نظام بانکی مهم‌ترین راهکارها هستند.

۳۱فروردین

بانک مرکزی عامل تورم است؟

دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // در پایان سال۱۴۰۴ نرخ تورم نقطه به نقطه بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران برابر با ۷۱.۸درصد بود. گرچه نرخ تورم سالانه در اسفند ۵۰.۶درصد بوده است، اما آنچه دقیقا بیان می‌کند در پایان اسفند هزینه سبد مصرفی خانوارها به‌طور متوسط نسبت به یک‌سال قبل چند درصد افزایش یافته است، همان نرخ تورم نقطه به نقطه است که اعلام می‌کند هزینه سبد مصرفی خانوارها به طور متوسط حدود ۷۲درصد بالاتر از یک سال قبل بوده است. این نرخ تورم ظاهرا بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه منتشرشده مرکز آمار ایران در طول تاریخ انتشار آمار تورم توسط این مرکز است.

۲۶فروردین

شاخص قیمت‌ها در صورت توافق، عدم توافق و تداوم جنگ چه مسیری را طی می‌کند؟

سه سناریوی تورم ۱۴۰۵

روند تورم در سال جاری، بیش از گذشته به تحولات و سناریوهای سیاسی پیوند خورده است. در این چارچوب، سه سناریوی اصلی قابل تصور است: دستیابی به یک «توافق» سیاسی میان ایران و آمریکا، تداوم وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و در نهایت از سرگیری درگیری‌ها و تشدید تنش‌ها. هر یک از این سه سناریو تاثیر بسیار متفاوتی بر تورم خواهد داشت. برآوردهای مبتنی بر داده‌های تاریخی نیز نشان می‌دهد که شکاف قابل‌توجهی میان نرخ‌های تورم در این سناریوها وجود دارد؛ به‌گونه‌ای‌که حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، یعنی دستیابی به یک توافق پایدار، پیش‌بینی می‌شود نرخ تورم در میانه سال ۱۴۰۵ به حدود ۴۹درصد برسد. این در حالی است که در سناریوی تداوم جنگ، اقتصاد با تورم‌های بسیار بالا و سه‌رقمی مواجه خواهد شد؛ وضعیتی که می‌تواند به بی‌ثباتی گسترده اقتصادی منجر شود. از این‌رو، دستیابی به یک توافق سیاسی از منظر مهار تورم و ایجاد ثبات اقتصادی، اهمیتی راهبردی دارد.

۲۳فروردین

سناریوهای رشد چه می‌گویند؟

هشدار رئیس بانک جهانی درباره آثار اقتصادی جنگ

جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران حتی در صورت اجرای آتش‌بس اعلام‌شده، تاثیرات زنجیره‌ای بر اقتصاد جهانی خواهد داشت. آجای بانگا، رئیس بانک جهانی، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری «رویترز» اعلام کرد که جنگ در خاورمیانه می‌تواند رشد اقتصادی جهانی را کاهش داده و پیامد‌های گسترده‌ای به‌دنبال داشته باشد؛ حتی اگر آتش‌بس اعلام‌شده از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، برقرار بماند. وی افزود که در سناریوی پایه و در صورت پایان زودهنگام جنگ، رشد اقتصاد جهانی بین ۰.۳ تا ۰.۴ واحد درصد (pp) کاهش می‌یابد، اما در صورت تداوم درگیری‌ها، این کاهش می‌تواند به یک واحد درصد برسد. بانگا همچنین پیش‌بینی کرد که نرخ تورم ممکن است بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ واحد پایه (bp) افزایش یابد و در صورت ادامه جنگ، این رقم می‌تواند تا ۰.۹ واحد درصد بیشتر افزایش پیدا کند.

۱۰فروردین

نرخ سالانه تورم در پایان اسفند ماه به ۵۰ درصد رسید

مرکز آمار ایران اعلام کرد: نرخ تورم در دوازده ماهه منتهی به اسفند ماه ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۵۰.۶ درصد افزایش داشته است.

۰۵فروردین

قشر متوسط به دست تحریم آب رفت

در هر جامعه‌ای قشر متوسط بزرگ‌ترین محرکه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی آن کشور است. قشری که عرضه و تقاضا را در اقتصاد شکل می‌دهند و بسیاری از عوامل کارآفرینی و نوآوری از این قشر ظهور می‌کند.

۲۴اسفند

آثار شوک جنگ بر سطح عمومی قیمت‌ها چیست؟

سناریوهای تورم در پایان سال

سال۱۴۰۴ به‌عنوان سالی سرشار از شوک‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی شناخته می‌شود. این شوک‌ها خود را در آینه آمارهای مختلف اقتصادی از جمله تورم نشان داده است. «دنیای‌اقتصاد» با توجه به نزدیک شدن به روزهای پایانی سال به بررسی وضعیت تورم در ایران در پایان سال۱۴۰۴ پرداخته است. در سناریوی نخست، میزان تورم ماهانه به میانگین سه‌ماهه پیش از انجام اصلاحات ارزی دی‌ماه بازمی‌گردد. در این حالت، تورم نقطه‌ای اسفندماه به ۶۹.۵درصد خواهد رسید. در سناریوی دوم، شوک جنگ، برخلاف جنگ ۱۲روزه، به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها منجر می‌شود و تورم ماهانه را به سطح میانگین سه‌ماه قبل از اسفند می‌رساند. در این شرایط، نرخ تورم نقطه‌ای به ۷۳.۸درصد می‌رسد. در سناریوی سوم سطح تورم نقطه‌ای به اندازه بهمن‌ماه خواهد بود که در این صورت، نرخ تورم نقطه‌ای تا سطح ۷۸درصد افزایش خواهد یافت. به نظر می‌رسد احتمال تحقق دو سناریوی اول بیش از سناریوی آخر باشد.

۰۷دی

افزایش شاخص قیمت‌ها رکورد می‌شکند؟

برآورد تورم تا پایان سال

بررسی‌ها نشان می‌دهد که نرخ تورم در مسیر ثبت بالاترین سطح تاریخی خود قرار گرفته است. اگر روند تورم در سه‌ماه پایانی سال مشابه سه ماه اخیر ادامه یابد، تورم نقطه‌ای تا پایان سال به حدود ۵۵.۶درصد خواهد رسید. همچنین در سناریویی که رفتار تورم در ماه‌های پایانی مشابه آذر‌ماه باشد، نرخ تورم حتی می‌تواند به ۵۶درصد برسد که رکوردی تاریخی است. در سناریوی خوش‌بینانه‌تر نیز اگر الگوی تورم سه‌ماهه پایانی منطبق با میانگین ۹ماه نخست سال حرکت کند، تورم در سطح ۵۳.۱درصد قرار خواهد گرفت. در مجموع، همه سناریوها حاکی از آن است که تغییر معناداری در نرخ تورم رخ نخواهد داد و سال۱۴۰۴ به‌عنوان یکی از سال‌های شاخص در رشد شاخص قیمت مصرف‌کننده ثبت می‌شود. به اعتقاد کارشناسان، رشد متغیرهای پولی ناشی از استقراض دولت از بانک مرکزی، افت درآمدهای ارزی و افزایش ریسک‌های سیاسی، مهم‌ترین عوامل تداوم تورم بالا در سال جاری بوده‌اند.

۰۲دی

مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق مشهد گزارش می‌دهد:

سایه سنگین تورم نقطه به نقطه آبان در خراسان رضوی

آمارهای تورمی دومین ماه پاییز، تصویری دووجهی از اقتصاد ایران ترسیم می‌کند؛ تصویری که در آن، از یک‌سو نشانه‌هایی از کاهش شتاب افزایش قیمت‌ها دیده می‌شود و از سوی دیگر، سایه سنگین تورم انباشته همچنان بر معیشت خانوارها سنگینی می‌کند. داده‌های مرکز آمار ایران نشان می‌دهد که اگرچه موتور تورم در برخی استان‌ها اندکی آرام‌تر شده، اما ناهمگونی منطقه‌ای، فشار بر اقلام اساسی و تداوم تورم‌های بالا در مقیاس سالانه، اجازه خوش‌بینی شتاب‌زده را نمی‌دهد. در چنین شرایطی، تحلیل دقیق تحولات ماهانه و نقطه‌به‌نقطه، بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ چراکه آنچه امروز در قالب «کاهش شتاب» دیده می‌شود، می‌تواند یا به فرصتی برای اصلاح سیاست‌ها بدل شود یا صرفاً مکثی کوتاه در مسیری پرهزینه برای خانوارها باشد.

۲۵آذر

مصارف قانون بودجه سال 1404 مورد بررسی قرار گرفت؛

تورم دولت، عامل تورم اقتصاد؟

برآوردها حاکی از آن است که تملک دارایی‌های مالی توسط دولت در سال جاری افزایش بشدت زیادی نسبت به سال گذشته تجربه کرده است. همچنین بیش از نیمی از رشد سقف بودجه در این سال 1404 نسبت به 1403 به علت اعتبارات هزینه‌ای یا همان حقوق و دستمزد کارکنان بوده است. به‌طور کلی به‌نظر می‌رسد عامل اصلی این رخداد تورم افسار گسیخته حاکم در کشور بوده و کاهش کسری بودجه دولت که از عوامل اصلی تورم است ضروری تلقی می‌شود.

۲۴آبان

مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق مشهد گزارش می‌دهد:

ثبت بالاترین سطح تورم ماهانه خراسان رضوی در مهرماه

نرخ تورم ماهانه خراسان رضوی در مهرماه ۱۴۰۴ با افزایش چشمگیر ۵۳.۶۵ درصدی نسبت به شهریورماه، از ۴.۱ درصد به ۶.۳ درصد رسیده است. این رقم بالاترین سطح تورم ماهانه ثبت‌شده از ابتدای سال جاری است و نشان‌دهنده افزایش محسوس فشار قیمتی بر سبد مصرفی خانوارهای خراسان رضوی محسوب می‌شود. چنین جهشی در تورم می‌تواند ناشی از رشد قابل توجه بهای کالاها و خدمات اساسی، به‌ویژه در گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها باشد.