به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد، در گزارشی به بررسی تفاوت تورم استانها و کندوکاو در ساختار مصرف خراسان رضوی پرداخته است.
مطابق این گزارش، نرخ تورم بر اساس تغییرات شاخص قیمت مصرفکننده محاسبه میشود؛ شاخصی که از میانگین موزون قیمت گروههای مختلف کالا و خدمات به دست میآید و در آن هر گروه متناسب با سهمش در سبد هزینه خانوار، ضریب اهمیت مشخصی دارد. از اینرو، تورم تنها تابع میزان افزایش قیمتها نیست، بلکه به ترکیب سبد مصرف خانوار و ضریب اهمیت گروهها نیز وابسته است. در استانهایی که سطح درآمد پایینتر است، سهم بیشتری از هزینه خانوار به کالاهای ضروری، و بهویژه خوراکیها و آشامیدنیها، اختصاص مییابد. از آنجا که این گروهها در سالهای اخیر تورم بالاتری داشتهاند، اثر افزایش قیمت این گروه بر شاخص کل در این استانها نیز پررنگتر بوده است.
همانگونه که نمودارهای فوق نشان میدهد، استان تهران با کمترین ضریب اهمیت گروه خوراکیها و آشامیدنیها (۲۱.۹۱ درصد)، پایینترین نرخ تورم را به ثبت رسانده است. در مقابل، استانهای ایلام و کردستان با ضریب اهمیت خوراکی نزدیک به ۴۰ درصد، نرخ تورمی بسیار بالاتر را تجربه کردهاند. این الگوی معکوس، بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از تفاوت نرخ تورم میان استانها، نه از اختلاف در نرخ افزایش قیمت کالاها، بلکه از تفاوت در ترکیب سبد مصرف خانوارها و وزن بالاتر گروه خوراکیها در شاخص قیمت مصرفکننده ناشی میشود (مرکز آمار ایران، 1405). به عبارت دیگر، هرچه سهم خوراکیها در سبد هزینه خانوار یک استان بیشتر باشد، با توجه به تورم بالاتر این گروه نسبت به سایر گروهها، نرخ تورم کل آن استان نیز در سطح بالاتری قرار میگیرد.
به گفته سعیده بهنژاد، کارشناس مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد، در خراسان رضوی نیز، این مسئله در ترکیب سبد مصرف خانوار بهروشنی دیده میشود. سهم گروه خوراکیها و آشامیدنیها در سبد مصرف خانوار استان ۳۰.۷۸ درصد است که از میانگین کشوری (۲۹.۴۴ درصد) و استانهایی نظیر تهران (۲۱.۹۱ درصد) و اصفهان (۲۸.۴۳ درصد) بالاتر است. در مقابل، ضریب اهمیت گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات در استان ۶۹.۲۲ درصد است، در حالی که این رقم در سطح کشور ۷۰.۵۶ درصد و در تهران و اصفهان به ترتیب ۷۸.۰۹ و ۷۱.۵۷ درصد است. این تفاوت در ضرایب اهمیت نشان میدهد که خانوارهای استان به خاطر درآمد سرانه پایین تر، در سبد مصرفی خود وزن بیشتری به خوراکیها و کالاهای ضروری اختصاص میدهند که فشار قیمتی بیشتری را تجربه کردهاند؛ و به همین دلیل، اثر این افزایشها در تورم کل استان نیز پررنگتر است.
بهنژاد افزود: عامل مهم دیگر، ماهیت زائرپذیر اقتصاد استان و حضور مهاجران است. میزبانی از میلیونها زائر داخلی و خارجی، تقاضایی فراتر از جمعیت رسمی استان برای خوراکیها، خدمات اقامتی، رستوران، حملونقل و سایر خدمات شهری ایجاد میکند. این تقاضا بهویژه در دورههای اوج سفر فشار قابل توجهی بر بازار وارد میسازد و در صورتی که ظرفیت عرضه متناسب با آن توسعه نیافته باشد، به افزایش بیشتر قیمتها منجر میشود. از این منظر، بخشی از تورم بالاتر در خراسان رضوی بازتاب مستقیم جایگاه استان در اقتصاد زیارت و سهم بالای خدمات وابسته به آن است.
او با بیان اینکه در کنار این عوامل، هزینههای جغرافیایی و لجستیکی نیز در تشدید فشارهای تورمی نقش دارند، تصریح کرد: فاصله از برخی مراکز اصلی تولید، هزینههای حملونقل و توزیع، وابستگی بخشی از تأمین کالا به شبکههای بیناستانی و مجاورت با مرزهای شرقی کشور، هزینه تمامشده بسیاری از کالاها و خدمات را افزایش میدهد. در برخی مقاطع نیز انتقال بخشی از کالاها به بازار کشورهای همسایه، عرضه داخلی برخی اقلام را محدود کرده و فشارهای قیمتی را تشدید کرده است.
بهنژاد یادآور شد: برآیند این عوامل نشان میدهد که شکاف تورمی خراسان رضوی نسبت به میانگین کشور ماهیتی ساختاری و نسبتاً پایدار دارد. از اینرو، کاهش این شکاف صرفاً با اتکا به سیاستهای عمومی مهار تورم در سطح ملی ممکن نخواهد بود و لازم است مداخلات منطقهای مشخصی نیز در کنار ثباتبخشی به متغیرهای کلان در دستور کار قرار گیرد.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰