• امروز : دوشنبه - ۵ مرداد - ۱۴۰۵
  • برابر با : Monday - 27 July - 2026
کل 6461 امروز 0

یادداشت ها

۰۴مرداد
مختصات ناترازی برق

مختصات ناترازی برق

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه می‌رسد، ناترازی برق از گزارش‌ها و جلسات مدیریتی فراتر می‌رود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخش‌های تولید کالا و خدمات تبدیل می‌شود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی می‌ماند یا کارخانه‌ای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشی‌ها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمام‌شده بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی تولید، تحویل سفارش‌ها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبه‌رو می‌کند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود تولید برق‌آبی، چشم‌انداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.

۲۵مرداد
انزوای مالی

انزوای مالی

محمدمهدی بهکیش ـ اقتصاددان // اهمیت معاهده FATF برای ایران بسیار گسترده است؛ زیرا همزمان که فضای مالی بین‌المللی را به روی ایران باز می‌کند، پنجره‌ای است که می‌تواند بخشی از مذاکرات ایران و غرب را در خود جای دهد؛ از آن مهم‌تر آنکه دعوت به مذاکره، در زمانی صورت می‌گیرد که دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی در ایران منصوب شده است.گروه ویژه اقدام مالی یا FATF یک سازمان بین‌دولتی است که توسط ۷ کشور صنعتی موسوم به گروه ۷ در سال ۱۹۸۹ به ‌وجود آمد و در پاریس مستقر شد تا وظیفه حفاظت از بازارهای مالی جهان را از طریق تدوین استانداردها و سیاست‌های بین‌المللی برای مقابله با پول‌شویی (AML)، تامین مالی تروریسم (CFT) و اخیرا تامین مالی اشاعه سلاح‌های کشتار جمعی (PF) را تامین کند.

۲۰مرداد
ایران و کریدور زنگزور

ایران و کریدور زنگزور

لطفعلی بخشی ـ استاد بازنشسته اقتصاد // در طول سال‌ها بیشترین مبادلات ایران با کشورهای اروپایی و ماورای قفقاز از راه‌های زمینی و مسیر ارمنستان انجام می‌شود. قرارداد اخیر جمهوری آذربایجان و ارمنستان در کاخ سفید در حضور ترامپ، ممکن است اختلالاتی در این مسیر سنتی دسترسی ایران به اروپا ایجاد کند.

۱۸مرداد
تصمیم‌گیری در غبار

تصمیم‌گیری در غبار

محسن جلال‌پور ـ فعال اقتصادی // این روزها هر کس را که می‌بینیم، بی‌درنگ می‌پرسد: آینده چه خواهد شد؟ به کدام سو می‌رویم؟ و در این شرایط چه باید کرد؟ آنها که دستی در اقتصاد دارند، هر روز در کوچه و خیابان با انبوهی از این پرسش‌ها روبه‌رو می‌شوند؛ اما حقیقت این است که پاسخ روشنی برای این سوال‌ها وجود ندارد. فضای کشور غرق در ابهام است و نااطمینانی، مانند مه غلیظ، تصمیم‌گیری را در همه سطوح ناممکن کرده است. در سطح فردی، مردم با پرسش‌های بی‌پاسخ دست‌وپنجه نرم می‌کنند و در سطح تصمیم‌گیری‌های کلان نیز نوعی «بی‌تصمیمی» حاکم است.

۱۳مرداد
سراب سوزان یارانه آب

سراب سوزان یارانه آب

تیمور رحمانی ـ عضو هیات‌علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // سرزمینمان روزهای سختی را پشت سر می‌گذارد و بخش اصلی این سختی پیامد نوع نگاه به تخصیص منابع طی یک دوره طولانی است. درحالی‌که سیاسیون به دنبال آن هستند تا از هر دشواری اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی رقبای خود را تخریب کنند و آینده‌ای برای خود دست و پا کنند؛ پدیده‌ای که از زمان‌هابیل و قابیل برقرار بوده و برقرار خواهد بود. ضرورت دارد اصحاب علم اقتصاد بی‌علاقه به جنگ و دعوای سیاسی به تبیین مسائل اقتصادی با عینک علم اقتصاد بپردازند و یادآوری کنند که چگونه مشکلات انباشته‌شده و تبدیل به چالش و ابرچالش و سوپر ابرچالش و از این قبیل اسامی شده‌اند و چگونه باید نوع نگاه به تخصیص منابع تغییر کند تا فقط بخشی از کژی‌های اقتصاد کاسته شود و ادامه حیات در این سرزمین را ممکن سازد.

۰۵مرداد
تاریخ آب در فلات ایران

تاریخ آب در فلات ایران

حسن جلال‌پور ـ فعال بخش خصوصی //   به طور تاریخی «آب» در فلات ایران به‌عنوان اصلی‌ترین عنصر تمدنی از دیرباز نزد ایرانیان واجد اهمیت خاص بوده‌ است. آناهیتا، فرشته نگهبان آب، الهه‌ای ساخته ذهن ایرانی در صیانت از منابع آب تلقی می‌شده و آب در هویت هنری، فرهنگی و معماری ایران صاحب نقش و جایگاه رفیعی بوده ‌است.

۰۳مرداد
ورشکستگی ویرانگر آب و چاره‌ کار

ورشکستگی ویرانگر آب و چاره‌ کار

محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق خراسان رضوی

۰۱مرداد
تبعات یک بخشنامه دردسرساز برای بنگاه‌های اقتصادی

تبعات یک بخشنامه دردسرساز برای بنگاه‌های اقتصادی

احمد اثنی‌عشری ـ عضو رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// در روزگاری که بنگاه‌های اقتصادی و کارآفرینان کشور زیر بار سنگین هزینه‌های تولید، نوسانات بازار، الزامات قانونی و چالش‌های ناشی از بحران‌های داخلی و خارجی نفس می‌کشند، انتظار می‌رود سیاست‌گذاران و نهادهای اجرایی با رویکردی تسهیل‌گر و مدبرانه، در پی حمایت از تولید باشند؛ نه آنکه با صدور بخشنامه‌هایی چالش‌زا و فاقد مبنای قانونی روشن، بر فشارهای موجود بیافزایند.

۳۱تیر
بازآفرینی توسعه منطقه‌ای با نقش‌آفرینی اتاق‌های بازرگانی

بازآفرینی توسعه منطقه‌ای با نقش‌آفرینی اتاق‌های بازرگانی

علی‌ کبیر- دبیرکل اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی //// امروزه نظر به پیچیدگی‌ها و چالش‌های اقتصاد کلان، ضرورت بازتعریف و تقویت نقش نهادهای میانجی و غیردولتی همچون اتاق‌های بازرگانی در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها، آن هم با رویکرد منطقه‌ای (که بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌ها را در این مختصات فراهم‌ می‌کند) بیش از پیش آشکار شده است.

۳۱تیر
مسیر دشوار جلب اعتمادِ سرمایه‌های گُریزپا
یادآوری بعضی الزامات به بهانه به بهانه یک نامگذاری

مسیر دشوار جلب اعتمادِ سرمایه‌های گُریزپا

محمدرضا توکلی‌زاده - رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی // در جهان پُرتلاطم امروز که سرمایه، سیال‌ترین مولفه اقتصاد جهانی است و در کسری از ثانیه از قاره‌ای به قاره‌ای دیگر کوچ می‌کند، اعتماد را باید مهم‌ترین بنیان برای جلب و نگه‌داشت آن دانست.

۳۰تیر
چهار سناریو پس از آتش‌بس

چهار سناریو پس از آتش‌بس

عليرضا سلطانی ـ تحلیلگر مسائل بین‌الملل // جنگ ۱۲روزه و به‌طور خاص وضعیت ایجادشده پس از جنگ تحت هر عنوانی، اقتصاد ایران را در یکی از سخت‌ترین و مبهم‌ترین دوران تاریخی خود در نیم‌قرن اخیر قرار داده است. این شرایط هرچند هنوز آثار و نشانه‌های خود را در شاخص‌های اصلی اقتصاد به جز بازار سرمایه نشان نداده، اما این به معنای آرامش اقتصاد و به عبارت برخی از فعالان سیاسی واکسینه شدن اقتصاد ایران به چالش‌های سیاسی و ژئوپلیتیک نیست، بلکه باید از شرایط و آرامش ظاهری به‌عنوان آرامش قبل از توفان یاد کرد.

۲۴تیر
بسته دولتی، بورس را احیا می‌کند؟

بسته دولتی، بورس را احیا می‌کند؟

هلن عصمت‌پناه ـ مدرس دانشگاه و تحلیلگر مالی // چندی پیش آقای گودرزی، مدیرعامل بورس، از نهایی شدن نسخه‌‌‌ جدید بسته‌‌‌ تثبیت بازار خبر داد و گفت: تداوم حمایت مستقیم از سهام، بهبود مدیریت سبدها و صندوق‌ها، استفاده از ابزار مشتقه‌‌‌ای مانند اوراق تبعی و اختیار معامله و اصلاح برخی مقررات، بخشی از بسته تثبیت و رونق بازار هستند.

۲۳تیر
معمای بزرگ حذف صفر

معمای بزرگ حذف صفر

ولی‏‏‌الله سیف ـ رئیس کل اسبق بانک مرکزی // در سال‌های اخیر بنا بر دلایل مختلف شاهد نرخ‌های تورم بالا، در دامنه ۴۰‌درصد بوده‌ایم که زمینه تضعیف شدید واحد پول و افزایش تدریجی تعداد صفرها را فراهم آورده است. این امر باعث شده است پیشنهادهایی در مورد حذف تعدادی از صفرها مطرح شود و حتی در مواردی برخی از مسوولان نیز اشاراتی به احتمال انجام آن داشته‌اند.

۲۱تیر
جنگ، بورس و سهامدار خرد

جنگ، بورس و سهامدار خرد

حسین عبده تبریزی ـ اقتصاددان // بازار سهام ایران در ۲ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴ اندکی رشد را تجربه کرد؛ اما پس از آن، روندی فرسایشی و بدون جهش جدی در پیش گرفت. شاخص کل که در ابتدای سال با امیدواری‌هایی درخصوص بهبود شرایط اقتصادی و کنترل تورم همراه شده بود، به‌تدریج و بیشتر تحت تاثیر روابط خارجی کشور وارد دوره‌ای از رکود در معاملات، بی‌اعتمادی سرمایه‌گذاران و نبود محرک‌های بنیادی شد.

۱۷تیر
همبستگی ملی، غنیمت جنگ تحمیلی

همبستگی ملی، غنیمت جنگ تحمیلی

*علینقی مشایخی- اقتصاددان //// جنگ تحمیلی ۱۲ روزه فعلاً متوقف شده است. بزرگ‌ترین تلخی این جنگ، نفوذ عمیق اطلاعاتی و امنیتی دشمن بود که منجر به ترور جنایت‌آمیز و شهادت هم‌زمان برجسته‌ترین فرماندهان نظامی و دانشمندان هسته‌ای کشور و خانواده‌های مظلوم آنها در منازل مسکونی‌شان شد. در مقابل بزرگ‌ترین شیرینی که در این جنگ ظهور پیدا کرد، همبستگی یک ملت با هم در پشتیبانی و دفاع از ایران عزیزشان و همراهی با حاکمیت در حفظ آرامش و همکاری با دولت در اداره امور زندگی شهروندان بود.

۱۱تیر
گریز از تمرکزگرایی
تاملی بر پیامدهای تک‌کانونی‌ بودن پایتخت در ایران و ضرورت تفکیک مراکز سیاسی و اقتصادی؛

گریز از تمرکزگرایی

*محمدرضا توکلی‌زاده- رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// حمله نظامی اخیر رژیم صهیونیستی به ایران و به دنبال آن جنگی که 12روز به طول انجامید، از زوایای متعدد قابل واکاوی است. پیامدهای روانی، اجتماعی و امنیتی این تهاجم بر افکار عمومی و ساختارهای جامعه بی‌تردید قابل اعتناست، اما جنبه‌های اقتصادی آن نیز نباید منظر دور بماند.

۱۰تیر
روز صنعت؛ پاسداشت تلاشگران نوآوری و شکوفایی اقتصادی

روز صنعت؛ پاسداشت تلاشگران نوآوری و شکوفایی اقتصادی

*احمد اثنی عشری- نایب رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// امروز، روز تجلیل از دستان توانمند و ذهن‌های خلاقی است که چرخ‌های صنعت این مرز و بوم را به حرکت درآورده و سنگ‌بنای پیشرفت و توسعه کشور را مستحکم می‌سازند.

۰۷تیر
ایران و دوراهی سرنوشت‌ساز

ایران و دوراهی سرنوشت‌ساز

مسعود نیلی ـ اقتصاددان // ۱۲روز پر التهاب گذشت و ایران، بازهم تلاطم امواج را از سرگذراند و ماند تا به ما نشان دهد که چقدر برای این ملت عزیز است. خورشید ایران در ۴تیر، برای مردم این سرزمین، طلوعی متفاوت داشت. با دلبری سر برآورد و گویی می‌خواست به غمزه مساله آموزمان شود و درس‌های برآمده از تلخ و شیرین سرگذشت ‌این میهن کهن را بار دیگر برایمان بازگو کند. تمدن دیرپای ایران، معلمی صبور و بسیار متواضع است؛ هرچند ما شاگردانی بازیگوش و بیزار از درس و مدرسه‌ایم. کتابی است که در برگ برگش، وقایعی درس‌آموز، به زبان ساده و رسا بیان شده است. درس‌هایی در مورد کشورداری و کشورگشایی‌ها، سرکشی‌ها، کینه‌توزی‌ها، خودمطلق‌انگاری‌ها و یادآوری اوج‌هایی که به حضیض افتاده‌اند و نام‌هایی که نماد آبادانی یا ننگ ویرانی این سرزمین شده‌اند.

۰۴تیر
بازاندیشی در تمرکزگرایی
درس‌های پدافندی جنگ دوازده‌روزه برای مدیران اقتصادی کشور؛

بازاندیشی در تمرکزگرایی

محمدرضا توکلی‌زاده- رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// حوادث و بحران‌ها، بیش از هر سازوکاری، ظرفیت‌های واقعی سیستم‌ها را در معرض داوری قرار می‌دهند. تجاوز رژیم غاصب صهیونیستی به خاک کشورمان که با شدت کم‌سابقه‌ای زیرساخت‌های حیاتی کشور را هدف گرفت، بار دیگر این حقیقت را عیان ساخت که تمرکز شدید منابع، تصمیم‌‌سازی‌ها و اختیارات در پایتخت، در بزنگاه‌های بحرانی، نه تنها به تنگنای راهبردی بدل می‌شود، بلکه نقطه آسیب‌پذیری سیستماتیک کشور نیز از همین بخش خواهد بود.

۰۲تیر
ضرورت یکپارچگی‌‏‌ ملی و الزامات آن

ضرورت یکپارچگی‌‏‌ ملی و الزامات آن

موسی غنی‌‏‌نژاد ـ اقتصاددان // در وضعیت جنگ تحمیلی اسرائیل به ایران و ‌‌‌در شرایطی که دولت‌‌‌های اکثریت‌‌‌ قریب‌‌‌ به اتفاق کشورهای غربی و در رأس آنها ایالات متحده آمریکا که دیگر مستقیما وارد جنگ شده است، عملا طرف کشور مهاجم را گرفته‌اند، کشور ما در مجامع بین‌المللی مانند سازمان ‌‌‌ملل متحد و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گوش شنوایی در مقابل خود نمی‌بیند. در این شرایط به نظر می‌رسد اتخاذ دو تدبیر اصولی و موثر ضرورت مبرم دارد: یکی مخاطب قرار دادن افکار عمومی جهانیان به منظور ایجاد فشار روی دولت‌‌‌هایی که طرف کشور مهاجم را گرفته‌‌‌اند و دیگری فراهم آوردن زمینه‌‌‌های لازم برای گسترش و تحکیم اتحاد میان اقشار و آحاد ملت ایران.

۰۱تیر
سیاست پولی در شرایط دشوار

سیاست پولی در شرایط دشوار

تيمور رحماني ـ اقتصاددان // همانطور که پزشکان وظایفی دارند، علمای علم سیاست و روابط بین‌الملل وظایفی دارند، روانشناسان و جامعه‌شناسان وظایفی دارند، اقتصاددانان نیز وظایفی دارند و هدف از انجام همه این وظایف آن است که از درد و رنج شهروندان در شرایط جنگی کاسته شود. همانطور که یک هموطن با درک مشقت هموطنان خود در حد توان امکان اسکان و پذیرایی آنهایی که خانه و کاشانه خود را ترک کرده‌اند، فراهم می‌کند، متخصصان هم لازم است آنچه با آموزش و تحقیق یاد گرفته‌اند را به‌کار گیرند، بلکه آلام هموطنان خود را اندکی بکاهند. همانطور که یک پزشک هنگام مراجعه بیمار کاری به این ندارد که چرا کار به بیماری کشیده است و به عنوان یک واقعیت باید نگران مداوای بیمار باشد، یک اقتصاددان هم در چارچوب کار حرفه‌ای خود به این موضوع کاری ندارد که چرا چنین شرایط جنگی پیش آمده‌است و موظف است در چارچوب دانش تخصصی خود به راه‌های کاهش آسیب مردم در شرایط دشوار بیندیشد. واضح است که در مورد سیاست پولی در شرایط دشوار جنگی دستگاه سیاستگذاری پولی در چارچوب محدودیت‌های بیشتری که با آن رو‌به‌رو می‌شود، لازم است اهداف اساسی خود را پیگیری کند. در ضمن، اظهارنظر و توصیه توسط متخصصان بسیار ساده‌تر از مدیریت سیاست پولی توسط کسانی است که در مسند سیاستگذاری و اجرای سیاست پولی هستند. به قول معروف، ما که از دور دستی بر آتش داریم ممکن است انجام سیاست پولی را کاری ساده تشریح کنیم، در حالی‌که در عمل دشوار است؛ با این حال ما با پول این مردم درس خوانده‌ایم و تا آنجایی که لازم است باید بدهی خود را به مردم پس بدهیم.

۲۶خرداد
آزمون مسئولیت‌شناسی در بزنگاه بحران و جنگ

آزمون مسئولیت‌شناسی در بزنگاه بحران و جنگ

محمدرضا توکلی‌زاده – رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// در هنگامه‌ای که میهن اسلامی درگیر بحران‌های سهمگین و تهدیدات خارجی است، مفهوم «مسئولیت اجتماعی» دیگر صرفا یک فضیلت اخلاقی یا کنشی داوطلبانه نیست، بلکه به تکلیفی ملی، مدنی و تاریخی بدل می‌شود؛ تکلیفی که بر دوش تمامی اقشار جامعه سنگینی می‌کند، اما بی‌تردید، جایگاه و نقش فعالان اقتصادی در این عرصه، نقشی ممتاز، تعیین‌کننده و حیاتی است.

۲۵خرداد
درس‏‏‌های اخلاق در شرایط بحران

درس‏‏‌های اخلاق در شرایط بحران

وقتی سایه جنگ بر سر کشوری سنگینی می‌کند، مردم آن کشور ممکن است تصمیم‌‌‌هایی بگیرند که در شرایط عادی احتمال آن تصمیم‌‌‌ها اندک است. مثلا ممکن است سراغ خرید و ذخیره برخی اقلام غذایی و تبدیل دارایی‌‌‌های سرمایه‌‌‌ای به دارایی‌‌‌های نقدشونده و قابل حمل ‌‌بروند. از نظر شماری از افراد جامعه، در شرایط جنگی، ذخیره کردن مواد غذایی و همچنین بردن دارایی‌‌‌ها به پناهگاه‌‌‌ امن و خرید اقلامی مانند دلار و سکه کاملا عقلانی است؛ اما آیا اخلاقی هم هست؟

۲۱خرداد
هزینه اصلاح قیمت انرژی

هزینه اصلاح قیمت انرژی

محمدمهدی بهکیش ـ اقتصاددان //سوال مهمی در کشور مطرح است مبنی بر اینکه اگر قرار شود قیمت انرژی اصلاح شود، هزینه‌‌‌های آن را چه گروه‌‌‌هایی باید پرداخت کنند؛ دولت، بنگاه‌های منتفع از ناترازی انرژی یا مردم عادی؟ به‌عنوان مثال، اگر دولت بخواهد قیمت بنزین را به طرف واقعی شدن هدایت کند، آیا مردم باید تمام هزینه آن را بدهند و به جای بنزین ۱۵۰۰تومانی، بنزین ۶۰‌هزار تومانی یا ۸۰‌هزار تومانی مصرف کنند یا اینکه دولت یا ذی‌نفعان بنگاه‌دار هم باید بخشی از هزینه را با تغییر رفتار خود تقبل کنند؟

۱۸خرداد
کنترل تورم بدون تعارف (ده فرمان)

کنترل تورم بدون تعارف (ده فرمان)

تیمور رحمانی ـ اقتصاددان // آنان که به علم اقتصاد اشراف دارند و علم اقتصاد را به‌عنوان یک علم تجربی مطالعه می‌کنند و نه حوزه‌ای برای طرح تصورات و پندارهای غیرقابل آزمون، می‌دانند که تورم در ایران اولا موضوعی است ماندگار و فروکش کردن‌ها و خیز برداشتن‌های آن نه علامت رخداد جدیدی است و نه علامت درمان پایدار آن؛ ثانیا بخش غالب تورم ایران پیامد صدور دستور خرج و ایجاد تقاضایی است که در قبال آن عرضه‌ای وجود ندارد و این صدور دستور خرج بدون توسل به خلق پول و بدون اذن نظام سیاستگذاری ناممکن است.