- امروز : سه‌شنبه - 5 آبان - 1405
- برابر با : Tuesday - 27 October - 2026
اخبار ویژه
برگزیدگان بخش عکس و عکس‌نوشت سومین جشنواره روز ملی زعفران معرفی شدند
زعفران ایران در مسیر جهانی‌شدن؛ از مزرعه تا بازارهای بین‌المللی
دیپلماسی زعفران؛ فرصتی برای توسعه صادرات و تقویت همکاری‌های اقتصادی ایران با جهان
ترسیم نقشه توسعه گردشگری داخلی؛ از آموزش تخصصی تا بازنگری در حقوق مسافران هوایی
پرونده ثبت بین‌المللی علامت تأییدی زعفران ایرانی وارد مرحله استانداردسازی شد
سومین جشنواره روز ملی زعفران در مشهد گشایش یافت
انتشار تقویم نمایشگاهی استانبول ترکیه در سال 2027
اطلاعیه برگزاری شانزدهمین نمایشگاه تخصصی ایران پروژه ترکمنستان – عشق‌آباد
یادداشت ها
گامی برای کاهش تورم افسارگسیخته
دکتر موسی غنی‌نژاد ـ اقتصاددان // در سال‌های گذشته و به‌ویژه بعد از ۲جنگ اخیر، تورمی افسارگسیخته و مهلک دامن اقتصاد ما را گرفته و کارد را به استخوان مردم رسانده است. تردیدی نیست که در شرایط حاضر مهم‌ترین و عاجل‌ترین اقدام برای حل معضلات سیاسی و اقتصادی کشور از جمله تورم، پایان دادن به وضعیت به شدت ناپایدار فعلی است. برای فرونشاندن نااطمینانی حاکم بر کل اقتصاد ملی باید وضعیت نه جنگ و نه صلح پایان یابد و روابط بین‌المللی و مراودات با کشورهای همسایه به وضع رضایت‌بخشی برسد.
قطع اینترنت؛ آسیب عمیق به ظرفیت‌های رشد اقتصادی
نیما پروین ـ تحلیلگر کسب‌وکار // قطع اینترنت در روزهای اخیر، نشانه‌ای از یک نگرش است و حکایت از بحران عمیقی دارد که به هسته اصلی ظرفیت‌های رشد اقتصادی ایران آسیب رسانده است. در شرایطی که اقتصاد کشور با چالش‌های متعددی از جمله رکود مزمن، نرخ بالای بیکاری و محدودیت‌های خارجی دست‌و‌پنجه نرم می‌کند، این قطع ارتباط با جهان، ضربه ناگهانی و ویرانگری به اقتصاد دیجیتال وارد کرده است؛ از معدود صنایعی که در سال‌های اخیر توانسته رشد و نوآوری را در کشور رقم بزند. این آسیب به اقتصاد دیجیتال محدود نشده و سراسر بخش خدمات در اقتصاد را نیز به طور مستقیم و غیرمستقیم تحت‌تاثیر منفی قرار می‌دهد.
ریسک خاموش فرونشست زمین
علی بیت‌اللهی ـ کارشناس حوزه آمایش سرزمین // در سال‌های اخیر، فرونشست زمین به یکی از جدی‌ترین تهدیدهای زیست‌محیطی در جهان تبدیل شده است. مطالعات انجام‌شده در کشورهای مختلف نشان می‌دهد عوامل متعددی در شکل‌گیری این پدیده دخیل هستند. در برخی نقاط، ذوب شدن یخچال‌های زیرسطحی، برداشت بی‌رویه از معادن و حتی افزایش سطح آب دریاها و اقیانوس‌ها به عنوان دلایل فرونشست گزارش شده‌اند، اما بیشترین سهم در وقوع این پدیده، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی است. کشورهایی مانند هندوستان، چین، ژاپن و ایتالیا نمونه‌هایی هستند که پژوهش‌های گسترده، افت سطح آب زیرزمینی را به عنوان عامل اصلی فرونشست زمین معرفی کرده‌اند.
نقشه راه تعمیق همکاری اقتصادی ایران و تاجیکستان
محمدرضا توکلی‌زاده رئیس اتاق خراسان رضوی در یادداشتی تاکید کرد: برای تعمیق روابط تجاری ایران و تاجیکستان باید به موازنه تجاری برسیم و از روابط یک‌سویه پرهیز کنیم.
ده روز بدون اینترنت جهانی؛ سه دهه عقب‌گرد تجاری
رضا صفازاده، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* کمی بیش از سه دهه پیش را تصور کنید؛ زمانی که صدای قیژ‌قیژ مودم‌های دایل‌آپ، نوید اتصال به دنیایی بدون مرز و فارغ از جغرافیای سیاسی را می‌داد؛ دنیایی که می‌توانست تجربه‌ای تازه برای هر جوینده علم رقم بزند. اتصال به جهانی به نام اینترنت؛ واژه‌ای هم‌زاد نوگرایی که آغازگر طرحی نو در زندگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و تجاری شد و پوست‌اندازی قالب‌های سنتی شیوه‌های زیست را رقم زد.
(اختصاصی) چرا با وجود ارزآوری بالا، سهم اقتصاد دیجیتال از منابع، حمایت و توجه سیاستگذار، ناچیز است؟
نیما نامداری، تحلیلگر و فعال حوزه اقتصاد دیجیتال و استارت‌آپ‌ها* در سال‌های اخیر، سیاست‌گذاران اقتصادی کشور بیشتر بر مفاهیمی مانند رشد صنعتی، خودکفایی یا مهار تورم تمرکز کرده‌اند. برای پاسخ به این سوال که چرا «اقتصاد دیجیتال» هنوز جایگاهی در اولویت‌های سیاست‌گذاری اقتصادی پیدا نکرده، ابتدا باید دید که اولویت‌گذاری سیاستگذار در ایران چطور بوده است؟
رسمیت یافتن بازار ارز
سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه* در سال‌های اخیر و به خصوص از اوایل سال ۱۳۹۷، بازار ارز یک تحول مهم و ساختاری را تجربه کرد. این تغییر بنیادی، سبب تحولات اساسی در بازار ارز ایران شد. دولت اقدام به اعمال محدودیت‌هایی در بازار خرده‌فروشی اسکناس و حواله و همچنین خرید و فروش ارز خانگی کرد. به این ترتیب صرافی‌های رسمی از مبادلات ارزی اسکناس براساس عرضه و تقاضا و مکانیسم بازار محروم شدند و حتی نگهداری و معاملات آن جرم‌انگاری شد. با گذشت حدود ۷ سال از این موضوع، بازار معاملات بازار آزاد نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه تقاضا به‌شدت تقویت شده و بازار رسمی و قانونمند به بازاری غیررسمی و بازار سیاه تبدیل شد و به دلیل عدم امکان مداخله رسمی و حذف مکانیسم‌های عرضه و تقاضا، موجب عدم شفافیت و جهش‌های شدید شده و کارکرد مورد انتظار آن نیز محقق نمی‌شود.
کشت فراسرزمینی؛ راهبردی کلان با اجرای ناکامل
سمیرا سبزواری – مدیر مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی** امنیت غذایی و مدیریت منابع آبی، دو کلیدواژه اساسی در توسعه پایدار کشاورزی ایران هستند. استان خراسان رضوی علیرغم دارا بودن ظرفیت‌های بالای کشاورزی، امروز با چالش جدی بحران آب و خاک، افت منابع زیرزمینی، کاهش بهره‌وری زمین‌های کشاورزی و فشارهای اقلیمی، مواجه است و این چالش‌ها استان را در موقعیتی قرار داده که بازنگری در سیاست‌های کشاورزی آن اجتناب‌ناپذیر و نیازمند تحولی اساسی در الگوی تولید می‌باشد. در این میان، انتقال بخشی از ظرفیت تولید به خارج از مرزها در قالب کشت فراسرزمینی به عنوان راهبردی نوین برای حفظ امنیت غذایی، توسعه صادرات و مدیریت منابع، بیش از پیش اهمیت یافته است. لذا کشت فراسرزمینی نه یک گزینه لوکس، بلکه یک راهبرد ضروری برای تداوم نقش این استان در تامین غذای کشور است. با این حال، پرسش اصلی اینجاست: چرا این راهبرد کلان، هنوز در عمل آنچنان که باید، جانی نگرفته است؟ چرا مسیر تحقق و عملیاتی‌سازی این راهبرد با موانع جدی و متعددی روبه‌روست؟
مسوولیت تصمیمات اقتصادی
دکتر مهدی فیضی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی // «پوست در بازی» (Skin in the Game) عنوان کتابی از نسیم طالب و مفهومی در تصمیم‌گیری و مدیریت ریسک به معنای شریک بودن تصمیم‌گیر در پیامدهای تصمیمش، چه سود و چه زیان و سهم داشتن او در ریسک‌های آن است. وقتی سیاستگذار پوست در بازی دارد، تنها تجویزکننده یک برنامه کلان در کشور نیست، بلکه همه پیامدهای اقتصادی-اجتماعی آن را در زندگی شخصی‌اش نیز تجربه می‌کند و در قبال نتایج حتی ناخواسته سیاست پیشنهادی‌اش نیز پاسخ‌گوست؛ مانند فرماندهی که تنها دستور جنگ نمی‌دهد و همراه سربازان خود به جبهه جنگ می‌رود.
سه گره کور اقتصاد ایران
دکتر محمدمهدی بهکيش ـ اقتصاددان // اقتصاد ایران در شرایطی قرار دارد که دیگر نمی‌توان مشکلات آن را صرفا به شوک‌های مقطعی یا تصمیمات کوتاه‌مدت نسبت داد. تورم مزمن، رشد اقتصادی پایین یا منفی، افت سرمایه‌گذاری تا سطحی پایین‌تر از نیاز برای تامین استهلاک و کاهش رفاه خانوارها تا سرحد فقر در اکثریت جامعه نشان می‌دهد که مساله اصلی، ناترازی‌های ساختاری است. در چنین شرایطی، سیاست‌های واکنشی و موقت کارآمد نیستند و تنها یک چارچوب منسجم می‌تواند مسیر خروج از وضعیت موجود را روشن کند.
ساختار قیمت‌گذاری سوخت؛ میان‌بر یا مسیر پرچالش؟
«شهرام عیدی زاده»، پژوهشگر اقتصادی** تغییر ساختار قیمتی بنزین به‌شکلی که سهمیه پایه حفظ می‌شود و نرخ مرحله سوم برای مصرف مازاد افزایش می‌یابد، ابزاری هدفمند در حوزه اقتصاد سیاسی و اقتصادی است که دو اثر کلیدی را دنبال می‌کند.
بازنگری در قانون مبارزه با قاچاق؛ ضرورتی برای صیانت از تجارت رسمی
محمدرضا توکلی‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی در یادداشتی نوشت: اگر تجارت در بستر قانون مبارزه با قاچاق تعریف شود، ناخواسته تجارت رسمی در مظان اتهام قرار می‌گیرد و انگیزه فعالیت شفاف را تضعیف می‌کند.
هوش مصنوعی مطالبه بخش خصوصی برای آینده
علی‌محمد شریعتی‌مقدم - رییس کمیسیون کسب و کارهای دانش بنیان و اقتصاد دیجیتال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی
تامین سرمایه برای خودمان!
دکتر حسین عبده‌تبریزی ـ استاد مدعو دانشگاه شریف و مدیر آکادمی دانایان // در نیمه دوم دهه‌هشتاد موج عجیبی بر اقتصاد ایران گذشت؛ موجی که در آن هر گروه صنعتی، معدنی، ساختمانی یا خدماتی تصور می‌کرد اگر بانکی به‌نام خود بزند، مشکلات مالی‌‌‌‌‌اش حل می‌شود. بانک داشتن، به معنای داشتن «قلک» بود؛ قلکی که می‌توانست منابع گروه را تجهیز کند، ریسک‌ها را پنهان کند و بازی‌های مالی داخلی را تسهیل کند. امروز آن موج فروکش‌کرده و تجربه‌‌‌‌‌های تلخ آن باقی‌مانده‌است و اکنون همان روح قدیمی، در لباسی تازه بازگشته است: این‌بار همه می‌خواهند تامین سرمایه بزنند.
سازوکارهای تامین ارز از طریق مرکز مبادله ارز و طلا
*محمودرضا فارسیانی، مشاور اتاق بازرگانی خراسان رضوی در حوزه ارزی و بانکداری بین‌الملل* در حال حاضر فروش ارز حاصل از صادرات یا سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین خرید ارز جهت واردات، در بستر مرکز مبادله ارز و طلای کشور انجام می‌گیرد و با تغییر رویه گذشته، دیگر هیچ‌یک از بانک‌های عامل نمی‌تواند به‌صورت مستقل و از طریق تامین‌کننده‌ها یا کارگزاران انحصاری خود، به خرید یا عرضه ارز برای مشتریان خود اقدام نماید. در این سازوکار، صادرکننده از طریق یکی از بانک‌های عامل، ارز خود را در مرکز مبادله ارز و طلا عرضه می‌نماید و واردکننده نیز از طریق هر یک از بانک‌ها، ارز مورد نیاز واردات خود را از مرکز مبادله خریداری و به حساب فروشنده خارجی منتقل می‌نماید.
توازن سیاسی بودجه
دکتر حسین عبده‌تبریزی ـ اقتصاددان // افزایش قیمت بنزین، چه آن را اصلاح بدانیم و چه نه، واقعیتی جدید است که در همین شرایط دشوار معیشتی، پرداخت‌های بیشتری را بر دوش بخشی از مردم گذاشته است. خوشبختانه برای جمعیت قابل‌توجهی تغییری ایجاد نشده، اما برای گروهی دیگر هزینه‌ها بالا رفته و بدیهی است مردم بپرسند که پرداخت‌های بیشترشان دقیقا کجا مصرف می‌شود.آقای رئیس‌جمهور بارها گفته‌اند که به بودجه عملیاتی علاقه دارند و مایل نیستند در بودجه ردیف‌هایی باشد که مصرف آنها فاقد کارآیی است.
شرق کشور بر مدار توسعه؛ از شناسایی موانع تا راهکارهای عملی
هاشم صفار، کارشناس مرکز مطالعات و بررسی های اقتصادی اتاق مشهد** فعالان اقتصادی و دلسوزان توسعه ملی مدت‌هاست که با یک واقعیت تلخ روبرو هستند؛ شکاف عمیق توسعه میان شرق و غرب کشور. این نابرابری صرفاً یک آمار اقتصادی نیست؛ بلکه یک چالش راهبردی است که آینده اقتصاد ملی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. استان‌های شرقی کشور (خراسان رضوی، جنوبی و شمالی) نه تنها با سطح نازل درآمد سرانه دست و پنجه نرم می‌کنند، بلکه از توزیع ناعادلانه همان درآمد اندک نیز رنج می‌برند. عمق این چالش به حدی است که به قول پژوهشگران، «حتی ثروتمندان این منطقه نیز قادر به حل مسئله فقرای منطقه نیستند.»
برند؛ از هویت تجاری تا رفتار اجتماعی
محمدحسین روشنک، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی و رئیس کمیسیون مسئولیت اجتماعی اتاق خراسان رضوی** برندهای امروز تنها با فروش و تبلیغات شناخته نمی‌شوند؛ بلکه با رفتار اجتماعی، اثرگذاری انسانی و نقششان در بهبود زندگی مردم معنا پیدا می‌کنند و با توجه به اهمیت کارآفرینی اجتماعی در ایجاد اعتماد عمومی، تقویت سرمایه انسانی و ماندگاری برندها، بنگاه‌ها بایستی نقش اجتماعی خود را در کنار فعالیت اقتصادی جدی بگیرند و به «شریک توسعه» جامعه تبدیل شوند.
خصوصی‌سازی در فضای مه‌آلود
حسن خوشپور ـ مدیرکل پیشین دفتر امور بنگاه‌ها و خصوصی‌سازی سازمان برنامه و بودجه // طبق قانون بودجه۱۴۰۴، منابع حاصل از محل واگذاری سهام دولتی بالغ بر ۲۱۵هزارمیلیارد تومان و منابع حاصل از فروش اموال و دارایی‌های منقول و غیرمنقول دولتی بیش از ۳۲۵هزارمیلیارد تومان برآورد شده است. تحقق کامل این ارقام با توجه به شرایط عدم قطعیت و بلاتکلیفی اقتصادی و سیاسی، بعید به نظر می‌رسد. نکته قابل‌توجهی که در این یادداشت مورد توجه قرار می‌گیرد، از یک‌سو اثرات شکل‌گیری و تداوم شرایط عدم قطعیت در فضای اقتصادی کشور بر برنامه خصوصی‌سازی در ایران به معنای مشارکت بخش‌های خصوصی واقعی در فعالیت‌های اقتصادی است و همچنین شامل اقداماتی می‌شود که دولت با استفاده از ابزارهای در اختیار خود برای تحقق ارقام پیش‌بینی‌شده انجام می‌دهد.
مسیر یکسان‌سازی ارز
دکتر ولی‌الله سیف ـ رئیس‌کل پیشین بانک مرکزی // بازار ارز در ایران در سال‌های اخیر به نماد ناپایداری اقتصاد کلان بدل شده است. نوسانات مکرر نرخ ارز، فاصله معنادار میان نرخ‌های رسمی و غیررسمی، رشد انتظارات تورمی و کاهش اعتماد عمومی به سیاستگذار، نشانه‌هایی است از ضعف در چارچوب سیاست ارزی و ناترازی‌های عمیق در ساختار پولی و مالی کشور. در چنین شرایطی، بازنگری در سیاست ارزی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت فوری برای بازگرداندن ثبات، شفافیت و اعتماد به اقتصاد ایران است که در اجرای آن الزام قانونی هم وجود دارد. البته انجام این امر مهم نیازمند اجماع حاکمیتی و همکاری همه دستگاه‌های ذی‌ربط در طول اجرای آن است و نباید انجام آن را منحصرا و به تنهایی از بانک مرکزی انتظار داشت.
شفافیت عملیاتی؛ راهی برای پیوند دوباره مردم و تولیدکنندگان
محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی** تمرکز بر ناترازی‌ها نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین چالش، فقط کمبود منابع نیست؛ بلکه واگرایی عمیق میان آنچه فعال اقتصادی در خط مقدم تولید تجربه می‌کند و زبان رسمی منعکس شده در سیاست‌گذاری‌ها است.
علل شکست سیاست‌های اقتصادی
دکتر جعفر خیرخواهان ـ اقتصاددان // در بررسی علل ناکامی سیاست‌های اقتصادی اغلب به طراحی نامناسب سیاست‌ها، ضعف اجرا و مقاومت‌های نهادی اشاره می‌شود؛ اما یک لایه عمیق‌تر و کمتر مورد توجه وجود دارد: شکاف میان «تحلیل و کارشناسی اقتصادی» و «منطق سیاسی تصمیم‌گیری». بسیاری از سیاست‌های به اجرا درنیامده یا شکست‌خورده، نه به‌واسطه کمبود دانش اقتصادی، بلکه از ناتوانی در اقناع و سرمایه‌گذاری بر روایت مناسب برای سیاستمدار ناشی می‌شود. اقتصاددان مشاور سیاستمدار آن زمانی موفق می‌شود که هم مدل‌ساز خوبی باشد و هم بازیگر موثری در میدان سیاست، غیبت هرکدام از این مهارت‌ها، شانس تاثیرگذاری توصیه‌های کارشناسی و تحلیل‌های علمی را به‌طرز چشم‌گیری کاهش می‌دهد.
تخریب کنیم؛ بعد بسازیم
حسام‌الدین جلادتی ـ پژوهشگر کارآفرینی دانشگاه تهران // تناقض عمیق و دردناکی در قلب اقتصاد ایران نهفته است. از یک‌سو، ما از سرمایه انسانی فوق‌العاده‌ای برخوردار هستیم و در شاخص‌هایی مانند تعداد فارغ‌التحصیلان علوم و مهندسی رتبه‌های بالایی را به خود اختصاص می‌دهیم.
جایگاه ایران در «جاده ابریشم دیجیتال»
ابوالحسن فیروزآبادی ـ دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی // تحولات فناورانه دو دهه اخیر جهان را وارد مرحله‌ای کرده است که بسیاری از نظریه‌پردازان آن را «دوران تمدن دیجیتال» می‌نامند. در این دوران، قدرت دیگر صرفا به منابع طبیعی و نظامی متکی نیست، بلکه بر محور داده، هوش مصنوعی و تراشه‌ها شکل می‌گیرد.
هیچ فعالیتی به صرفه نیست!
دکتر پویا جبل‌عاملی ـ اقتصاددان // از مصائب شرایط حاضر، عموم سخن‌های بسیاری گفته‌اند، اما یکی از موارد اخیر که در شبکه‌های مجازی «وایرال» شده آن است که «با دستمزدهای فعلی، هم کار کردن برای کارگر به صرفه نیست و هم استخدام برای کارفرما!» قرینه این وضعیت در بازار کالا و خدمات است؛ به این معنی که با این قیمت‌ها هرچند خرید برای متقاضی سخت است، اما فعالیت اقتصادی تولیدکننده و عرضه‌کننده نیز بسیار دشوار می‌چرخد. حال پرسش این است، چرا چنین وضعیتی رخ داده است و چگونه می‌توان آن را برطرف کرد؟
- « برگهٔ پیشین
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- …
- 17
- برگهٔ بعد »
