۱۱دی

زنجیره‌های جهانی ارزش؛ فیلی در اتاق اقتصاد ایران

کاظم بیابانی خامنه // ۱. مقدمه : برآورد سازمان‌های بین‌المللی نشان می‌دهد ۵۵ تا ۷۰‌درصد تجارت جهانی اکنون در بستر زنجیره‌‌‌های جهانی ارزش (از این پسGVCs ) انجام می‌شود و سهم تجارت سنتی به طور خوش‌بینانه به ۳۰ تا ۴۵‌درصد رسیده است که آن هم چشم‌اندازی نزولی دارد. در حالی اغلب کشورها، حتی کشورهای در حال توسعه، در تکاپوی بهره‌برداری از ظرفیت‌های GVCs هستند که اهمیت GVCs در اقتصاد ایران آن‌طور که باید درک نشده و اغلب سیاست‌ها، مطالعات و فعالیت‌های اقتصادی همچنان بر تولید و تجارت سنتی متمرکز هستند و در سیاستگذاری‌‌‌ها نیز همچنان به دنبال تکمیل زنجیره ارزش داخلی (حتی در کالاها/خدمات غیر‌استراتژیک) هستیم. در این نوشتار تلاش می‌شود ضمن ارائه مفاهیم اصلی GVCs، تصویری از وضعیت اقتصاد ایران در این سازمان نوین تولید و شکل جدید تجارت بین‌الملل ترسیم شود تا کمی درباره فیلی که در اتاق اقتصاد ایران ایستاده است، صحبت کنیم.

۰۹دی

دبیر شورای ملی زعفران:

ازبکستان، تاجیکستان و یونان هم به سراغ کشت زعفران رفته‌اند

آمار‌هایی که درباره زعفران می‌دهند، هیچکدام مستند نیست. فروش داخل با سطح درامد جامعه کاملا متغیر است. شما اگر زعفران را کیلویی ۱۵ میلیون بفروشید همه مصرف می‌کنند، اما با کیلویی ۷۰ میلیون مشخص نیست چقدر مصرف می‌شود. اگر هر مثقال زعفران بر فرض ۶۰ هزار تومان باشد، با احتیاط بیشتر مصرف می‌شود.

۰۹دی

سه عامل اثرگذار بر اقتصاد جهانی در سال آینده بررسی شد

۲۰۲۴؛ سال بدون رکود

با پایان یافتن سال ۲۰۲۳ موضوع حائز اهمیتی که ذهن اقتصاددانان را به خود مشغول کرده است، برآوردهای برخی از تحلیلگران مبنی بر وقوع رکودی خفیف در سال ۲۰۲۴ و چگونگی مدیریت آن از سوی مقامات این کشور است. در راستای این موضوع برخی از افراد صاحب‌نظر این حوزه تاکید کردند که با وقوع برخی از ورشکستگی‌های بانک‌های تجاری مهم ایالات‌متحده از جمله سیلیکون ولی، سیگنچر، سیلورگیت و چندین بانک مهم دیگر در مارس ۲۰۲۳، مقامات و برخی از اقتصاددانان اعلام کردند که به دلیل عدم تطابق نرخ بهره بانکی با نرخ بهره اتخاذ شده از سوی کمیته فدرال رزرو و همچنین سردی بازار کار این کشور، ریزش بازارهای جهانی بر اثر صعود شاخص دلار و... این کشور وارد رکود شده است. اما واقعیت امر چنین نیست.

۰۹دی

سپرده‏‌ها از تورم سال آینده چه می‏‌گویند؟

گوی آینده‌نگر ذخایر بانکی

مساله تورم در ایران با توجه به وضعیت موجود از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و بر بسیاری از تصمیمات مالی اشخاص و شرکت‌های بزرگ موثر است. در نتیجه پیش‌بینی آن می‌تواند کمک بسزایی در تصمیمات مالی افراد داشته باشد. برای پیش‌بینی این پدیده اقتصادی، روش‌های متفاوتی وجود دارد اما یکی از جالب‏‌ترین ابزار پیش‌بینی، بررسی تغییرات سپرده‏‌های دیداری بانک‌هاست. افراد در زمانی که انتظارات تورمی بالایی داشته باشند، بخش زیادی از دارایی‏‌ خود را به پول نقد تبدیل می‌کنند تا پیش‏‌ از وقوع تورم نیازهای خود را برطرف کنند. شرکت تامین سرمایه لوتوس به تازگی گزارشی منتشر کرده که در آن، به کمک داده‏‌های بانک‌های بورسی تلاش کرده تا انتظارات تورمی افراد را بسنجد.

۰۶دی

گمرک اعلام کرد

صادرات 26.5 میلیارد دلاری نفت تا پایان پاییز

براساس گزارش گمرک ایران، در ۹ ماهه سال 1402 حدود ۲۶ میلیارد و ۴۶۰ میلیون دلار صادرات نفت صورت گرفته است.

۰۶دی

رئیس کل سازمان امور مالیاتی

فقط اجرت ساخت و سود طلا مشمول مالیات می‌شود

رئیس‌ کل سازمان امور مالیاتی کشور ضمن تکذیب مجدد افزایش ۲۵ درصدی مالیات طلا فروشان، گفت: سازمان امور مالیاتی مکلف است فقط از اجرت و سود طلا، مالیات اخذ کند و اصل طلا معاف از مالیات است

۰۶دی

صنعت در برزخ کمبود مواد اولیه

طولانی شدن روند واردات مواد اولیه موردنیاز واحدهای تولیدی،‌سبب افزایش هزینه‌های آن‌ها و فرار سرمایه شده‌است.

۰۶دی

کدام کشورها در سال ۲۰۲۳ بهترین عملکرد اقتصادی را داشتند؟

تقریباً همه در سال ۲۰۲۳ انتظار یک رکود جهانی را داشتند، زیرا بانک‌های مرکزی به افزایش نرخ بهره برای کاهش نرخ تورم ادامه دادند؛ اما در روزهای پایانی این سال، اکنون می‌دانیم که این باور عمومی و جهانی اشتباه بوده است.

۰۶دی

تجارت‌خارجی ۹ ماهه صحت‌سنجی شد

روتوش آماری تراز تجاری

تداوم منفی‏‌تر شدن تراز تجاری ایران باعث شده است مقامات دولتی، برای ارائه آمار دست به دامان روش‌های جدیدی شوند. درحالی‌که تراز تجارت غیرنفتی کشور به مرز منفی ۱۲ میلیارد دلار رسیده، وزیر اقتصاد از تراز مثبت ۱۵ میلیارد دلار در تجارت خبر داد. آمار ارائه‌ شده توسط خاندوزی، جمع صادرات نفت، برق و خدمات در کنار صادرات غیرنفتی است.

۰۵دی

دینار کویت به عنوان قدرتمند‌ترین پول جهان شناخته می‌شود

۱۰ پول قدرتمند در ۲۰۲۳

خبرنگاران تحریریه «فوربس» پس از تجزیه‌وتحلیل اقتصادهای جهانی و معرفی برترین و قدرتمند‌ترین کشورها، اقتصادها، بانک‌ها و... در سال ۲۰۲۳ این‌بار ۱۰ پول قدرتمند در سال مذکور را معرفی کردند. سازمان ملل ۱۸۰ را در سراسر جهان به عنوان ارز قانونی به رسمیت می‌شناسد، اما مفهوم قدرت ارز حول قدرت خرید پول یک کشور در هنگام مبادله برای کالاها، خدمات یا ارزهای دیگر می‌چرخد. بر این اساس باید گفت که قدرت ارز در ارزیابی با تعداد کالاها و خدمات قابل خرید در مقابل یک واحد پول ملی، یا به عبارت دیگر میزان ارز حاصل از مبادله آشکار می‌شود. در راستای این موضوع اقتصاددانان تاکید کردند برای اینکه لقب با‌ارزش‌ترین و قدرتمند‌ترین ارز را به واحد پول یک کشور داد مستلزم ارزیابی کشور در زمینه‌های نرخ تورم، رشد اقتصادی داخلی، سیاست‌های اعمال شده توسط بانک مرکزی مربوطه و ثبات کلی اقتصاد‌ی کشور است. بر این اساس تحلیلگران این نهاد ۱۰ پول قدرتمند جهانی در سال ۲۰۲۳ را معرفی کردند و عامل برجستگی آنها را نیز مورد بررسی قرار دادند.

۰۵دی

بررسی امکان افزایش قیمت برق برای کاهش ناترازی

تله تورمی قیمت برق

ایران با تله مدیریتی در قیمت‌گذاری برق مواجه است. اگرچه به دلیل شرایط تورمی کشور، افزایش قیمت برق مساله ساده‌‌‌ای نیست، اما یکی از‌‌ راهکارهای اصلی برای جلوگیری از مصرف بی‌‌‌رویه برق و وقوع ناترازی، همین افزایش قیمت است. مشخصا می‌‌‌توان با تغییرات قیمتی، علاوه بر کاهش مصرف بخش خانگی و همچنین بخش صنعت، از ناترازی‌‌‌های موجود نیز جلوگیری کرد. آمارها نشان می‌دهد بین ۱۰ تا ۱۲‌هزار مگاوات ناترازی در صنعت برق کشور وجود دارد که اگر بخواهیم ارزش آن را محاسبه کنیم، رقمی بین ۵.۵ تا ۶.۵میلیارد تومان به دست می‌‌‌آید و دولت با افزایش قیمت برق، این کمبود و ناترازی را هم به صورت قیمتی و هم با کاهش مصرف جبران می‌کند.

۰۴دی

راه‌های افزایش تعامل سیستم بانکی با جامعه جوان

نسل Z از بانک‌ها چه می‏‏‌خواهد؟

سیستم بانکی کشور لازم است برای نزدیکی بیشتر با نسل جوان جامعه به استفاده از ابزارهای روزآمد تکنولوژی رو بیاورد. بانک‌ها می‌توانند در کنار بهبود خدمت‌رسانی، نیازهای مشتریان بالقوه خود (نسل‌Z ) را شناسایی و برای وارد شدن به آنها برنامه‌ریزی کنند. به گفته پژوهشگران، درک صحیحی از تحولات صنعت دیجیتال می‌تواند تغییرات بنیادینی در خدمات‌رسانی و برآورده‌سازی نیازها ایجاد کند. با این حال به نظر می‌رسد که در بین مدیران و کارکنان سیستم بانکی کشور هنوز راجع به تحولات دیجیتال شناخت کافی وجود ندارد.

۰۴دی

افزایش درآمدهای مالیاتی دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۳ چه تاثیری بر فعالیت بنگاه‌ها دارد؟

پالس منفی بودجه به تولید

دنیای اقتصاد : بررسی لایحه بودجه۱۴۰۳ حاکی از مالیات‌ستانی تورمی از بنگاه‎‌هاست. رشد ۵۰درصدی درآمدهای مالیاتی دولت در بودجه و فشار مالیاتی به بخش مولد در حالی است که بنگاه‌های تولیدی به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم، بن‌بست تامین مالی و رکود بازار در تنگنا قرار دارند و بیش از نیمی از ظرفیت تولید به‌دلیل موانع موجود، عدم صرفه سرمایه‌گذاری و سیاست‌‌های دستوری خالی است.

۰۴دی

کنون‌بینی ادوار تجاری

دکتر سعید بیات // یکی از وظایف مهم سیاستگذاری پولی واکنش به ادوار تجاری است. به این معنا که وقتی اقتصاد در چرخه رکود قرار می‌گیرد، لازم است سیاست پولی انبساطی به‌کار گرفته شود تا از تعمیق رکود جلوگیری شود.

۰۲دی

در گزارش آنکتاد چالش‌های پایداری گنج آبی بررسی شد

اقتصاد شکننده اقیانوس

زندگی بیش از ۳ میلیارد نفر به اقتصاد ۳ تا ۶تریلیون دلاری اقیانوس وابسته است. تجارت این بخش ۱.۳تریلیون دلار ارزش دارد. اما تغییرات آب و هوایی، آلودگی و صید بی‌رویه آینده اقتصاد اقیانوسی را با تهدید مواجه کرده است.

۳۰آذر

مرکز پژوهش‌های اتاق ایران منتشر کرد

الزامات تشکیل بازار مشترک اسلامی چیست؟

روند تشکیل بازارهای مشترک اسلامی موضوع گزارشی است که مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، آن را منتشر کرد. در این گزارش تجربیات شکل‌گیری بازارهای مشترک در اتحادیه اروپا، آسه‌آن، شورای همکاری خلیج‌فارس و بازار آفریقا بررسی شده.

۳۰آذر

در یک گزارش پژوهشی، مکانیزم ترخیص‌کالا در کشورهای منتخب بررسی شد

الگوی برنده در تجارت

کوتاه کردن پروسه ترخیص کالا از گمرکات یکی از اصول تجارت بهره‌ور است. بسیاری از کشورها، مسیر بوروکراسی واردات را با استفاده از تکنولوژی‏های جدید و شبکه فراگیر داده کاهش داده‏اند.

۳۰آذر

مغایرت‌های قانونی برنامه هفتم

دکتر سید‌محمود کاشانی // دولت سیزدهم همانند دولت‌های پیشین در تدوین و تقدیم لایحه برنامه پنج‌ساله هفتم قانون برنامه و بودجه‌سال‌۱۳۵۱ و اصول قانون‌اساسی را نادیده گرفته‌است

۳۰آذر

مجلس احتمالا در لایحه دولت دست می‌برد

رای مثبت مجلس به کلیات بودجه

نمایندگان مجلس روز گذشته با ۱۵۴رای موافق در مقابل ۶۰رای مخالف با کلیات بودجه۱۴۰۳ موافقت کردند؛ رایی که به‌دلیل تعداد مخالفان لایحه بسیاری از آن به‌عنوان رای شکننده یاد می‌کنند. مخالفان لایحه، عدم اعتبار کافی برای خرید تضمینی گندم، برطرف نشدن ابهامات لایحه و بالارفتن تورم به دنبال افزایش مالیات ارزش افزوده را از جمله دلایل مخالفت خود اعلام کردند. با این حال «دنیای‌اقتصاد» در گفت‌وگو با چهار نماینده که هفته پیش از جمله نمایندگان مخالف لایحه بودجه بودند و در جلسه روز گذشته به کلیات لایحه رای مثبت دادند، علت تغییر نظرشان را جویا شد. همچنین محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه و بودجه تاکید کرد که نه تنها انطباق لایحه بودجه۱۴۰۳ با برنامه هفتم بیشتر نشده، بلکه مغایرت‌ها افزایش یافته است.

۲۹آذر

اکونومیست معیار جدید برای رتبه‌بندی رفاه کشورها ارائه کرد

ثروتمندترین کشورها در ۲۰۲۳

اکونومیست با در نظر گرفتن معیارهای جدید، ثروتمندترین کشورهای سال۲۰۲۳ را معرفی کرده است. این رتبه‌بندی قیمت‌های محلی و ساعت کار را نیز جزو معیارهای رتبه‌بندی در نظر گرفته است که با این معیار کشورهای غرب اروپا رتبه بهتری را نسبت به چین و آمریکا کسب می‌کنند.

۲۹آذر

بازار؛ راه مبارزه با فقر

اندازه بازار از زمان آدام اسمیت، نقش مهمی در توسعه اقتصادی داشته است. آدام اسمیت نخستین اقتصاددانی بود که به محدودیت‌هایی که اندازه بازار می‌تواند در مقابل تقسیم کار ایجاد کند، اشاره کرد و معتقد بود اندازه بازار یکی از شرایط لازم برای توسعه و بهروزی اقتصادی است. برای نزدیک به یک دهه با مطرح شدن بنرجی و دوفلو، سیاست‌های پیشنهادی برای کاهش پایدار فقر و توسعه اقتصادی، بیشتر بر سمت عرضه اقتصاد تمرکز داشت. تصور بر این بود که با اعطای وام به فقرا، آموزش نیروی انسانی یا ارتقای سطح بهداشت می‌توان با فقر به مبارزه پرداخت. با‌این‌حال یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که عدم توجه به سمت تقاضای اقتصاد (اندازه بازار) علت مهم شکست‌ها در مبارزه با فقر بوده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که اندازه بازار برای توسعه صنایع با مقیاس بالا ضرورت دارد. یک بازار حداقل ۳۲۵میلیون نفری برای کاهش پایدار فقر لازم است و این بازار تنها از دو طریق ساخته می‌شود: ادغام در اقتصاد جهانی و کاهش نابرابری.

۲۹آذر

تشکل‏‏‌یابی و قدرت‏‏‌یابی برای شکوفایی اقتصاد

جعفر خیرخواهان // همان آدام اسمیتی که به طرفداری از بازارهای آزاد، تجارت آزاد، رقابت آزاد و مداخله حداقلی دولت و واضع استعاره «دست نامرئی» مشهور است -که طبق آن هر یک از ما به طور طبیعی در جست‌‌‌و‌‌‌جوی راه‌‌‌هایی برای دستیابی به اهداف خود با تبدیل شدن به «خادم دوجانبه» یکدیگر هستیم، به این ترتیب که به دیگران نفع می‌‌‌رسانیم، حتی وقتی که فقط به نفع خودمان فکر می‌‌‌کنیم- در یکی از عبارات مشهور در کتاب «ثروت ملل» می‌‌‌نویسد: «به ندرت پیش می‌‌‌آید افراد فعال در یک حرفه، حتی هنگامی که به قصد تفریح و خوشگذرانی گرد هم می‌‌‌آیند، گفت‌‌‌وگوهایشان به توطئه علیه منافع عمومی یا به توافقی برای افزایش قیمت‌ها ختم نشود.»

۲۸آذر

گمرک ایران اعلام کرد

توقف موقت فعالیت تجاری گمرک مرزی شلمچه

گمرک ایران از توقف موقت صادرات و فعالیت تجاری در گمرک مرزی شلمچه به دلیل برگزاری انتخابات در کشور عراق خبر داد.

۲۸آذر

وضعیت ایران در شاخص کامیابی لگاتوم بررسی شد

فضای مه آلود کسب‌وکار

یافته‌های یک گزارش پژوهشی نشان می‌دهد که شاخص کامیابی لگاتوم با وجود فرازوفرودهای متعدد طی ۱۷ سال گذشته، در مجموع روند صعودی داشته است. با این حال ایران از بین ۱۶۷ کشور جهان در رتبه ۱۲۶ قرار گرفته است. وضعیت ایران در منطقه خاورمیانه و آفریفا نیز چندان مطلوب نبوده و در بین کشورهای همسایه ایران نمره متوسط رو به پایین را کسب کرده است. مرکز افکارسنجی دانشجویان (ایسپا)، در گزارشی به بررسی وضعیت شاخص کامیابی لگاتوم در ایران پرداخته است. شاخص کامیابی لگاتوم، به ارائه یک سیمای جامع‌تر از رفاه و موضوعات مرتبط با آن در میان کشورها می‌پردازد تا سیاستگذاران هر کشور بتوانند همزمان نقاط ضعف و قوت خود و سایر کشورها را مشاهده کنند و براساس آن برنامه‌ها و استراتژی‌هایی برای بهبود و ارتقای سطوح رفاه در نظر بگیرند. این شاخص براساس ۱۲مولفه اندازه‌گیری می‌شود که برخی از مهم‌ترین آنها، کیفیت اقتصادی، محیط کسب‌وکار، آموزش، سلامت، آزادی فردی، محیط سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های تسهیل‌کننده تجارت و بازار است.