عقبگرد صنعت در زنجیره جهانی

با آغاز تحریم‌ها، روند فاصله گرفتن ایران از زنجیره‌های ارزش جهانی وارد مرحله‌ای تازه شد؛ گشایش‌های مقطعی در برخی دوره‌ها این روند را کند کردند، اما نتوانستند مسیر کلی را تغییر دهند. همزمان، اقتصاد جهانی نیز از الگوی جهانی‌شدن دهه‌های گذشته فاصله گرفت و به سمت سیاست‌های تجاری و صنعتی درون‌گراتر حرکت کرد. در این میان، جایگاه ایران در اقتصاد جهانی طی سال‌ها تغییر کرده و سهم و نقش آن در زنجیره‌های ارزش جهانی به‌تدریج دستخوش دگرگونی شده است. مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی با عنوان «تحلیل تحولات اقتصاد ایران از منظر اقتصاد بخشی (۲): کیفیت مشارکت ایران در زنجیره‌های ارزش جهانی» به بررسی جایگاه ایران در شبکه تولید جهانی طی دهه ۱۳۹۰ پرداخته است. محور اصلی گزارش این پرسش است که اقتصاد ایران در این دوره تا چه اندازه با زنجیره‌های ارزش جهانی پیوند داشته و کیفیت این مشارکت چه تغییری کرده است. گزارش با استفاده از سری زمانی جداول داده-ستانده سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۹، دو شاخص «ارزش افزوده خارجی در صادرات ناخالص» (VS) و «ارزش افزوده داخلی در صادرات ناخالص» (DVA) را برای بررسی این روند به کار گرفته است.