ناهماهنگی دستگاهها و کاستی زیرساختها، مانع تحقق اهداف سامانه ملی مجوزها
قطعی اینترنت، حملونقل بینالمللی خراسان رضوی را فلج کرد
عملکرد موفق تربتجام و تایباد در اجرای سند سازگاری با کم آبی استان
نمایشگاه کشاورزی دوحه، فرصتی برای توسعه تعاملات تجاری
واکاوی راههای برون رفت از بحرانهای تکراری و ضعف ساختاری حوزه گردشگری
تسهیل ترخیص کالای اساسی و تجهیزات تولید
نقش کلیدی بخش خصوصی در مطالبهگری برای بهبود وضعیت اقتصادی
قطع اینترنت؛ آسیب عمیق به ظرفیتهای رشد اقتصادی
در نیمه نخست ۱۴۰۴، ارزش مبادلات تجاری ایران و ترکیه ۷.۰۴۲ میلیارد دلار بود؛ صادرات ایران ۲.۷۱۸ میلیارد دلار رشد ۱۴ درصد داشت و واردات از ترکیه ۴.۳۲۴ میلیارد دلار کاهش ۲۲ درصد را تجربه کرد.
حجم صادرات معدنی ترکیه در سال 2024 معادل 5.620 میلیارد دلار بوده که چین با ۱.۷۱ میلیارد دلار و سهم ۳۰.۴۹ درصدی در رتبه اول مقصد صادرات معدنی این کشور قرار دارد.
حسین عبدهتبریزی در یادداشتی اختصاصی برای «دنیایاقتصاد» با واکاوی وضعیت کنونی اقتصاد ایران، «تعلیق اقتصادی» را بهمثابه «جنگ نامرئی علیه اقتصاد» توصیف میکند؛ وضعیتی که در آن ابهام، نااطمینانی و رکود تدریجی، اعتماد، سرمایهگذاری و تولید را فرسوده و مسیر توسعه را متوقف کرده است. او با مرور تجربه کشورهایی چون فنلاند، کرهجنوبی، ترکیه و ژاپن بر ضرورت اصلاحات ساختاری و اتخاذ استراتژیهای تابآور در بنگاهها تاکید میکند و مسیر بازگشت اقتصاد ایران را نه جهشی بلکه تدریجی و پلهای میداند؛ مسیری که تنها با شفافیت سیاستی و جسارت در تصمیمگیریهای اقتصادی میتواند به ثبات و اعتماد دوباره منتهی شود.
در سه ماهه سال ۱۴۰۴ ارزش کل تجارت دوجانبه به ۲۲۲۹ میلیون دلار رسید که نسبت به دوره مشابه سال گذشته کاهش ۱۳.۳ را تجربه میکند.
بررسی شاخصهای کلان ترکیه در نیمه نخست سال 2025 نشان میدهد با وجود کاهش تورم و نرخ بیکاری، ناآرامیهای سیاسی و بدهی خارجی بالا همچنان پاشنه آشیل اقتصاد ترکیه باقی ماندهاند.
نرخ تورم ماهانه ترکیه در آوریل به ۳ درصد رسید؛ کاهش ارزش لیر به دنبال بازداشت رقیب اصلی اردوغان یکی از دلایل اصلی این افزایش عنوانشده است.
ترکیه با جذب سرمایهگذاریهای فناورانه و توسعه بخش خصوصی، در حوزه نوآوری پیشروتر است، اما ایران علیرغم محدودیتها، ظرفیتهای علمی خود را در حوزههای خاص به کار گرفته است.
وزارت خارجه در گزارشی از اقتصاد 2024 ترکیه تأکید کرده است: رشد اقتصاد این کشور نسبت به سال 2023 کند شده اما همچنان مثبت است. همچنین تورم بالا یک چالش اساسی در اقتصاد ترکیه است.
وزارت امور خارجه در گزارشی برای ترکیه در سال 2025، رشد اقتصادی معتدل و کاهش نسبی تورم با تکیه بر افزایش صادرات و گردشگری، پیشبینی کرده است.
مرکز پژوهشهای اتاق ایران در گزارش جدید پایش تحولات تجارت جهانی، به خبرهای بزرگ اقتصادی ترکیه پرداخته است؛ از توسعه صادرات به عراق و افزایش تجارت با پاکتان گرفته تا تبدیل شدن به هاب گازی اروپا.
وقت تجاریسازی خط ریلی احداثشده در خاک همسایه شرقی ایران فرا رسیدهاست. سرمایهگذاری مستقیم ایران در ساخت راهآهن خواف-هرات تا حدود یک سالآینده بهثمر خواهد نشست، چراکه آخرین قطعه از کریدور ایران-افغانستان به طول ۴۷کیلومتر تا آن زمان تکمیل و اتصال ریلی میان این کشور و بنادر ایران برقرار خواهدشد.
با برخورداری از یک صادرات ۲۵۰میلیارد دلاری در سال، مسیر صنعتی شدن ترکیه حاوی نکات ارزندهای برای ایران است. به اعتقاد کارشناسان، آنچه در این سالها ایران تجربه کرده «صنعتی شدن نارس» است؛ موضوعی که بیش از کمبود منابع مالی و سرمایه، بهدلیل فقدان یک استراتژی رقم خورده است. اقتصاددانان همچنین تاکید دارند آن چیزی که در اقتصاد ایران بهعنوان سیاست صنعتی تعریف شده، استراتژی جایگزینی واردات است که تا زمان حال همچنان سیاست مسلط است و البته شاهد پررنگ شدن استراتژی خودکفایی به جای استراتژی جایگزینی واردات در سالهای اخیر هستیم. اما چشمانداز ترکیه در راهبرد صنعتی شدن، تبدیل شدن به پایگاه تولید برای منطقه اوراسیا (هم آسیا و هم اروپا) است که بر محصولات با تکنولوژی بالا و متوسط متمرکز است و نقش تامینکننده جدی کالا برای مصرفکنندگان جهانی را دارد. هدف کلی نیز دستیابی به توسعه پایدار به لحاظ اشتغالزایی و ملاحظات زیستمحیطی مبتنی بر بهرهوری با تاکید بر تولید و صادرات محصولات با فناوری و ارزش افزوده بالاست.
بانک مرکزی ترکیه نرخ بهره را ۲.۵واحد درصد کاهش داد و به ۴۷.۵درصد رساند. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که از ماه مه ۲۰۲۳ تا مارس ۲۰۲۴، نرخ بهره از ۸.۵درصد به ۵۰درصد افزایش یافته بود. این افزایش با هدف مهار تورمهای بالا اتخاذ شد. تحتتاثیر این سیاست، تورم سالانه ترکیه از ماه ژوئن سال ۲۰۲۴ در مسیر نزولی قرار گرفت و در نهایت در ماه نوامبر به ۴۷.۰۹درصد رسید. بااینحال تداوم سیاستهای انقباضی رشد اقتصادی این کشور را تحتتاثیر قرار داد و موجب شد در ۳ماهه دوم و سوم سال جاری اقتصاد ترکیه کوچکتر شود.
آمارهای رسمی روز دوشنبه نشان داد که نرخ تورم سالانه ترکیه در ماه جولای بهشدت کاهش یافت و به ۶۱٫۷۸ درصد رسید، بااینهمه وجود بحران هزینه زندگی در این کشور همچنان ادامه دارد.
باوجود چند دههتلاش مستمر برای توسعه صنعتی، هرگز معجزهای همانند معجزه آسیایشرقی در ترکیه تکرار نشد. این کشور اگرچه در طول چند دههگذشته پیشرفتهای بسیاری داشته اما در یک جمله میتوان گفت تا زمانیکه الزامات «خودمختاری» و «همکاری» میان بوروکراسی مرکزی و بخشخصوصی برآورده نشود، تلاش برای اجرای سیاستهای صنعتی به سبک آسیایشرقی چندان سازنده نخواهد بود. از نظر ظرفیت دولتی و اقتصاد سیاسی ترکیه تفاوتهای بزرگی با آسیایشرقی دارد.
با آنکه هنوز آمارهای رسمی از صادرات مواد غذایی در سال ۱۴۰۲ اعلام نشده اما پیشبینی میشود میزان صادرات در این صنعت در سال قبل رقمی نزدیک به ۶ میلیارد دلار باشد که این رقم در مقایسه با سال ۱۴۰۱ با رشد ۲۵درصدی روبهرو است. البته این رشد به دلیل آنکه میزان صادرات در این صنعت در سال ۱۴۰۱ با افت روبهرو شده بود رقم زیادی به نظر میرسد اما فعالان صنعت غذا معتقدند این صنعت در مقایسه با رقبا از وضعیت چندان مطلوبی برخوردار نیست. این موضوع زمانی نگرانکنندهتر به نظر میرسد که بدانیم کشور در ۱۰ ماهه سال قبل رقمی در حدود ۱۴ میلیارد دلار واردات کالاهای اساسی در صنعت غذا را تجربه کرده که نشان میدهد هنوز بهرغم سیاستهایی که در حوزه ارزی در پیش گرفته شده، ما همچنان یک واردکننده خالص بزرگ در صنعت غذا محسوب میشویم که نگرانیهای زیادی را به همراه دارد.
تحریمهای اقتصادی علیه ایران، تجارت را با پیچیدگی مواجه کردهاست، با اینحال ایران فرصتی دارد که بسیاری از کشورها از آن برخوردار نیستند؛ داشتن ۱۵ همسایه به ایران کمک میکند تا حدی آثار تحریمها بر اقتصاد کشور کاهش یابد. ایران با بیشتر همسایگان خود پیشینه تاریخی و فرهنگی مشترک دارد و همین مساله میتواند فرآیند تجارت را تسهیل کند. البته طبیعی است که بدون داشتن یک استراتژی مشخص نمیتوان از این فرصت ژئوپلیتیکی بهرهبرداری کرد. بهطور کلی ایران برای تجارت با همسایگان با دو دسته مشکل مواجه است.
اداره آمار ترکیه اعلام کرد؛ مبادلات تجاری این کشور با ایران در سال۲۰۲۳ به حدود ۵.۵میلیارد دلار رسیدهاست.
ترکیه سالهاست که به عنوان یکی از مقاصد گردشگران شناخته میشود؛ اما حالا به نظر میرسد که در حال جذب گردشگران حوزه سلامت است!
رئیسکل گمرک ایران گفت: مجموع تجارت ایران با ترکیه در ۹ماهه سالجاری به بیش از هشتمیلیارد و ۵۰۰میلیون دلار رسیدهاست.به گزارش گمرک ایران، «محمد رضوانیفر» گفت: در ۹ماهه سالجاری ۶میلیون و ۴۰۰هزارتن کالا به ارزش سهمیلیارد و ۳۰۰میلیون دلار به ترکیه صادر شده که به لحاظ وزن ۱۲.۵درصد افزایش و از نظر ارزش ۱۵درصد کاهش داشتهاست. او درخصوص میزان واردات از کشور ترکیه در ۹ماهه سالجاری افزود: در این مدت ۳میلیونتن کالا به ارزش ۵میلیارد و ۳۰۰میلیون دلار وارد کشور شدهاست که به لحاظ وزن ۱۲درصد و از حیث ارزش ۱۷درصد رشد نشان میدهد.
گردشگری بینالمللی و کاهش ارزش لیر ترکیه به واسطه تورم بیسابقه در این کشور در یک رابطه معنادار با یکدیگر قرار گرفتند بهطوری که با کاهش هرچه بیشتر ارزش لیر، میزان گردشگران خارجی به این کشور افزایش مییابد. اما با وجود این نمیتوان توسعه گردشگری ترکیه را تنها ناشی از کاهش ارزش لیر دانست؛ بلکه بر اساس بیش از ۵/ ۱ دهه سرمایهگذاری و زیرساختسازی در این صنعت است که ترکیه را به یکی از مقاصد اصلی جهان تبدیل کرد، که این امر میتواند درس مهمی برای توریسم ایران بهشمار رود.
شرکای مهم تجاری ایران در ۵ماهه امسال معرفی شدند. صادرات ایران به ۵ مقصد نخست در این بازه زمانی ارزشی معادل ۱۵میلیارد و ۵۱۸میلیون دلار داشته و در مقابل، واردات ایران از ۵ مبدا اول، ۱۵میلیارد و ۶۵۳میلیون دلار ارزش داشته است. در مجموع ارزش صادرات ایران از ابتدای سالتا نیمه تابستان ۲۰میلیارد و ۹۲۴میلیون دلار و ارزش واردات در این بازه زمانی ۲۱میلیارد و ۶۶۴میلیون دلار بوده است. مقایسه صادرات و واردات ایران به این کشورها در ۵ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سالگذشته نشان از رشد ارزشی دارد.
سقوط لیر اگرچه در بعد اقتصاد داخلی ترکیه، ضربه سهمگینی بر شهروندان این کشور وارد کرد، اما منجر به صعود توریسم در ترکیه شده و ارزان بودن مقصد در این کشور برای دیگر کشورها، آن را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری در جهان تبدیل کرده است.