تابستان سال جاری با قطعی روزانه حدود پنج تا هفت ساعت برق چاههای کشاورزی، تاثیری مستقیم و قابلتوجه بر عملکرد تولیدات استان برجای گذاشت. برآوردها نشان میدهد این خاموشیها اُفتی نزدیک به ۴۰ درصد در عملکرد بخش کشاورزی رقم زده و در گلخانهها و محیطهای کنترلشده خسارتها به مراتب سنگینتر بوده است. ناترازی انرژی در سال زراعی گذشته نیز حدود ۵۰ همت زیان بهدنبال داشته؛ رقمی که شامل خسارت ناشی از خاموشی چاهها، آسیب به تجهیزات و اُفت تولید محصولات زراعی و باغی میشود.
هرچند ارزیابی دقیق خسارتهای سال زراعی جاری مستلزم گذشت زمان است، اما گزارشها از افزایش حداقل ۳۰ درصدی هزینههای تولید و کاهش محسوس راندمان نسبت به سال قبل حکایت دارد. کارشناسان بر این باورند که این ناترازیها با تحمیل هزینههای پنهان، توان مالی تولیدکنندگان را فرسوده کرده و امکان نوسازی ماشینآلات و اجرای سیستمهای نوین آبیاری را محدود میسازد؛ موضوعی که روند ارتقای بهرهوری و توسعه پایدار بخش کشاورزی را بهطور جدی تحتتاثیر قرار میدهد. استمرار این شرایط، نهتنها معیشت بهرهبرداران، بلکه امنیت غذایی کشور را نیز با خطر روبهرو میکند.
در چنین فضایی، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر بهعنوان راهبردی اساسی برای مدیریت بحران انرژی مطرح است؛ راهبردی که بهگفته متولیان، خراسان رضوی را در جایگاه یکی از استانهای پیشرو قرار داده و در برخی ارزیابیها این استان رتبه نخست ایجاد نیروگاههای تجدیدپذیر در بخش کشاورزی را کسب کرده است. طبق برنامهریزیها، در سال جاری باید ۶۶.۲ مگاوات برق موردنیاز کشاورزی از محل انرژیهای پاک تامین شود و تاکنون بیش از ۳۶ مگاوات عملیاتی شده است، بخشی در مراحل پایانی احداث قرار دارد و بخش دیگری نیز تا پایان سال به بهرهبرداری خواهد رسید.
در بخش نیروگاههای تجمیعی، ۱۰ پروژه با ظرفیت ۴۲ مگاوات در حال اجرا هستند. نیروگاه ۱۰ مگاواتی جوین با ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی یکی از نمونههای شاخص کشور به شمار میرود. همچنین نیروگاه ۳ مگاواتی بردسکن با مشارکت ۵۷ حلقه چاه و حدود ۱۷۰۰ بهرهبردار، الگویی موفق از همافزایی بخش خصوصی است. توسعه نیروگاههای کوچکمقیاس نیز با جدیت دنبال میشود و از میان ۹۱۸ پروژه تعریفشده، تاکنون ۶۵۰ واحد به بهرهبرداری رسیدهاند که در مجموع ۸۳ مگاوات ظرفیت ایجاد خواهند کرد.
ورود به انرژیهای نو همچون نیروگاههای خورشیدی و بیوگاز نیز در دستور کار قرار دارد. پایلوت نیروگاه بیوگاز در نیشابور نشان داده است که به ازای هر رأس دام حدود ۱.۵ کیلووات برق تولید میشود؛ طرحی که علاوه بر خلق انرژی پایدار، فرآوری بهینه کود دامی و افزایش مواد آلی خاک را نیز بهدنبال دارد. همزمان، پروژههای ارتقای بهرهوری نیز پیگیری میشود؛ چنانکه اصلاح الکتروموتورهای چاهها توسط یک شرکت دانشبنیان در قوچان و تایباد تا ۴۰ درصد کاهش مصرف برق و افزایش راندمان آبیاری را به همراه داشته است.
در چهارچوب یک برنامه سهساله(۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶)، مقرر است تا ۳۲۶.۲ مگاوات انرژی تجدیدپذیر در بخش کشاورزی ایجاد شود که 66.2 مگاوات آن مربوط به سال جاری است و مابقی تا دو سال آینده تکمیل خواهد شد؛ هدفی که تحقق آن میتواند بخش مهمی از ناترازی انرژی را در افق سهساله مدیریت کند. با این حال، همچنان ضرورت بازنگری در برخی سیاستها، بهویژه در قراردادهای وزارت نیرو با کشاورزان احساس میشود؛ زیرا یکسویهبودن برخی شروط، انگیزه مشارکت بهرهبرداران را کاهش داده است.
آنچه مسلم است، کشاورزی ستون امنیت غذایی کشور است و تداوم ناترازی انرژی، نهتنها تولیدکنندگان بلکه سفره مردم را نیز با چالش مواجه میکند. مصرف ۴۲ درصدی برق استان در بخش کشاورزی، وعده دولت مبنی بر عدم قطع برق مشارکتکنندگان در طرحهای خورشیدی، هدفگذاری احداث سه هزار مگاوات نیروگاه خورشیدی تا پایان ۱۴۰۶ و تشکیل ستاد توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر در خراسان رضوی، همگی نشان میدهد که حرکت در این مسیر باید با شتاب و عزم بیشتری دنبال شود؛ مسیری که ثمره آن، پایداری تولید و تضمین امنیت غذایی کشور خواهد بود.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰