گوهرسنگ‌ها و افق‌های نوین سرمایه‌گذاری معدنی در افغانستان

در این میان، وحید ابراهیمی، رئیس اداره امور معادن اداره کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، با تاکید بر ظرفیت‌های مغفول‌مانده همکاری معدنی میان دو کشور، به‌ویژه در حوزه گوهرسنگ‌ها، می‌گوید: سطح تعاملات موجود با ظرفیت‌های واقعی فاصله معناداری دارد.

به گفته او، افغانستان از ذخایر غنی گوهرسنگ برخوردار است و خراسان رضوی نیز به‌عنوان یکی از قطب‌های فرآوری سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی در کشور، توان فنی و انسانی لازم برای تکمیل زنجیره ارزش این بخش را در اختیار دارد. وی ادامه می‌دهد: پیوند این دو ظرفیت می‌تواند به ایجاد یک همکاری برد- برد منجر شود؛ مشروط بر آنکه همکاری‌های دولتی به سمت تسهیل مقررات و کاهش موانع عملیاتی هدایت شود.

ابراهیمی به توقف یا کندی برخی پروژه‌های معدنی از جمله در حوزه سنگ‌آهن و زغال‌سنگ اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد: نبود امنیت کافی برای سرمایه‌گذاری، ضعف زیرساخت‌های حمل‌ونقل و انرژی و همچنین فقدان شفافیت لازم در قراردادها، سطح ریسک فعالیت بخش خصوصی را به‌طور جدی افزایش داده و موجب احتیاط سرمایه‌گذاران شده است. این عوامل، در کنار محدودیت‌های مالی و حقوقی، باعث شده تا بخشی از ظرفیت‌های معدنی افغانستان همچنان بلااستفاده باقی بماند.

رئیس اداره امور معادن صمت خراسان رضوی در ادامه، رقابت منطقه‌ای را یکی دیگر از متغیرهای اثرگذار در این حوزه می‌داند و تصریح می‌کند: کشورهایی مانند چین و ازبکستان با رویکردی فعال در حال تثبیت جایگاه خود در معادن افغانستان هستند. در چنین فضایی، ایران اگرچه از مزیت‌های کم‌نظیری همچون پیوندهای فرهنگی، زبانی و هم‌مرزی برخوردار است، اما تاکنون نتوانسته از این ظرفیت‌ها به‌صورت هدفمند در حوزه معدن بهره‌برداری کند.

وی تاکید می‌کند: در صورت ایجاد ثبات نسبی در افغانستان و بهبود زیرساخت‌های حقوقی و اجرایی، مشارکت بخش خصوصی خراسان رضوی در حوزه سنگ‌آهن، گوهرسنگ و صنایع فرآوری مرتبط می‌تواند چشم‌اندازی روشن و ارزش افزوده‌ای قابل‌توجه برای هر دو کشور به همراه داشته باشد.

ابراهیمی در پایان، منطقه آزاد دوغارون را یکی از گزینه‌های راهبردی برای استقرار واحدهای فرآوری مشترک معرفی و خاطر نشان می‌کند: تمرکز فعالیت‌های فرآوری در این منطقه، ضمن کاهش هزینه‌های لجستیکی، می‌تواند به ایجاد منافع اقتصادی پایدار برای ایران و افغانستان و تقویت جایگاه منطقه‌ای دو کشور در زنجیره ارزش معدنی بیانجامد.