رنگ زردِ طلای سرخ

در چشم‌انداز تجارت خارجی ایران، زعفران همچنان یکی از مهم‌ترین دارایی‌های استراتژیک کشور به‌شمار می‌آید؛ اما روند صادرات این محصول نشان می‌دهد که جایگاه ایران در این بازار جهانی، بیش از هر زمان دیگری در معرض چالش قرار گرفته است. آمار رسمی گمرک جمهوری اسلامی ایران از کاهش چشمگیر صادرات زعفران، از بیش از ۳۲۴ تن در سال ۱۳۹۹ به حدود ۲۱۴ تن در سال ۱۴۰۳ حکایت دارد؛ اُفتی کم‌سابقه که زنگ خطر را برای آینده این محصول ارزآور به صدا درآورده است. استمرار این روند نه‌تنها نگرانی فعالان اقتصادی را تشدید کرده، بلکه ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی، تجاری و بازاریابی را به اولویت فوری سیاست‌گذار تبدیل کرده است. کارشناسان بر این باورند که این کاهش، نتیجه مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و مزمن است: از ضعف در برندسازی ملی، فقدان نظام قیمت‌گذاری شفاف تا نوسانات ارزی و قاچاق زعفران که عملا مانع از شکل‌گیری ارزش افزوده واقعی در زنجیره تولید تا صادرات شده‌اند. در چنین شرایطی، رقبا و واسطه‌هایی همچون اسپانیا، بخش مهمی از ارزش نهایی محصول را در بازارهای جهانی تصاحب می‌کنند. در این گزارش، به اتکای آمارها، نگاهی به فراز و فرودها در بازار زعفران ایران داشته‌ایم.