به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، «سمیرا سبزواری»، مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد، در این جلسه که با موضوع «تحول در نهادههای کشاورزی» و به منظور آشنایی با آخرین دستاوردهای علمی و فناوریهای نوین در این حوزه به همت گروه نوآوری و ارتباط با دانشگاه این مرکز برگزار شد، بر ضرورت تقویت پیوند میان دانشگاه و بخش خصوصی برای ارتقای بهرهوری در کشاورزی تاکید کرد.
تمرکز بر پژوهشهای مسئلهمحور در بخش خصوصی
سبزواری در ادامه به فعالیت مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد اشاره کرد و گفت: این مرکز که پیشتر با عنوان مرکز پژوهشها فعالیت میکرد، اکنون با ساختار بازنگریشده و مأموریتهای اقتصادی و مسئلهمحور، در خدمت فعالان بخش خصوصی قرار دارد.
وی افزود: اگرچه پژوهشهای علمی عمدتاً در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی انجام میشود؛ اما بخش خصوصی نیز نیازمند مطالعاتی است که مستقیماً پاسخگوی مسائل و چالشهای اقتصادی باشد و بتواند نقش بازوی مشورتی را برای فعالان اقتصادی ایفا کند.
سبزواری تاکید کرد: رویکرد مرکز، حرکت به سمت پژوهشهای کاربردی و ارائه پیشنهادهای سیاستی در سطح استان و ملی است تا مشکلات صنعتگران و فعالان اقتصادی شناسایی و راهکارهای عملیاتی ارائه شود.
او از انتشار دو فراخوان برای احصای نیازهای پژوهشی و شناسایی چالشهای بخش صنعت و دانشگاه در سال جاری خبر داد و افزود: طرحهای پیشنهادی پس از بررسی اولیه به شورای پژوهشی متشکل از نمایندگان اتاق و دانشگاه ارجاع میشود و پس از تصویب، وارد مرحله تدوین شرح خدمات، انتخاب ناظر و اجرا میشود.
وی همچنین به تدوین گزارشهای سیاستی کوتاهمدت اشاره کرد که در بازه زمانی حداکثر یکماهه تهیه شده و تمرکز بر یک مسئله مشخص دارند تا تحلیل سریع و پیشنهادهای اجرایی در زمان مشخص ارائه شود.
سبزواری از انعقاد تفاهمنامههایی با دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه امام رضا و دانشگاه علمی کاربردی خبر داد و افزود: هدف، بهرهگیری از ظرفیت علمی اساتید و دانشجویان برای پاسخ به نیازهای واقعی بخش خصوصی، بهویژه در حوزه کشاورزی است.
سبزواری، اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد استان را یادآور شد و گفت: خراسان رضوی یکی از قطبهای تولید محصولات زراعی، باغی، دامی و صنایع غذایی کشور است؛ اما چالشهای جدی آب و خاک تهدیدی برای تداوم این جایگاه محسوب میشود. وی بر ضرورت ارتقای بهرهوری، تقویت پیوند دانشگاه و کشاورزان و بهرهگیری از شرکتهای دانشبنیان و فناوریهای نوین برای توسعه کشاورزی پایدار تاکید کرد.
«امیر عباسی»، کارشناس گروه نوآوری و ارتباط با دانشگاه مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد در ادامه این نشست بیان کرد: یکی از حلقههای مفقوده و مغفول در زیستبوم نوآوری استان، عدم شناخت کافی صنایع و بنگاههای اقتصادی از ظرفیتهای عظیم علمی دانشگاهها و محصولات شرکتهای دانشبنیان و فناور است. این گسست ارتباطی، باعث شده تا پیوند میان «صنعت» به عنوان بازار هدف، و «مجموعههای دانشی» به عنوان کانونهای خلق ایده، دچار خدشه شود؛ موضوعی که مستقیماً بر اقتصاد دانشبنیان، ارزشافزوده محصولات و حتی هدررفت منابع استان اثر منفی میگذارد.
وی افزود: «گروه نوآوری و ارتباط با دانشگاه» یه منظور پر کردن این شکاف، برگزاری سلسله نشستهای تخصصی «انتقال دانش و معرفی فناوریهای نوین» را در دستور کار قرار داده است. هدف اصلی، ایجاد بستری است تا اعضای هیات علمی، شرکتهای دانشبنیان و فناور بتوانند توانمندیهای خود را عرضه کنند و صنایع نیز با آخرین دستاوردهای علمی آنها آشنا شوند. در همین راستا و با توجه به اهمیت راهبردی حوزه کشاورزی در استان، نخستین گام از این سلسله نشستها را به موضوع نهادههای کشاورزی اختصاص دادیم تا نقطه آغازی برای همافزایی موثر میان علم و صنعت باشد.
چالشهای مصرف کود و مسیر پایداری تولید در کشاورزی ایران
در ادامه، «رضا خراسانی»، عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد به تشریح مهمترین موانع پایداری تولید در بخش کشاورزی کشور پرداخت و گفت: پایین بودن کارایی مصرف عناصر غذایی، به ویژه نیتروژن و فسفر، یکی از چالشهای اساسی است که بهرهوری تولید را کاهش داده و هزینهها را افزایش میدهد.
او تاکید کرد: شکاف میان میزان کود مصرفی و مقدار جذبشده توسط گیاه، به ویژه در خاکهای سبک و تحت تأثیر بارندگی یا آبیاری نامناسب، موجب خروج سریع نیترات و تثبیت فسفر در ترکیبات نامحلول میشود، در نتیجه بخش قابل توجهی از سرمایه کشاورز هدر میرود.
خراسانی به پیامدهای زیستمحیطی این وضعیت اشاره کرد و گفت: نیتراتهای ناشی از مصرف بیرویه کود میتوانند وارد منابع آب زیرزمینی شوند و کیفیت آب آشامیدنی و سلامت عمومی را تهدید کنند. همچنین بخشی از این نیتراتها از طریق محصولات کشاورزی وارد زنجیره غذایی انسان میشوند.
وی افزود: مصرف بیرویه کود نه تنها به افزایش عملکرد منجر نمیشود، بلکه آلودگی خاک، آب و هوا را به همراه دارد.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: عملکرد محصولات بیشتر به مدیریت هوشمندانه تغذیه گیاه بستگی دارد تا میزان مصرف کود. ویژگیهای گیاهان، گستردگی و ترشحات ریشه و توانایی آنها در جذب عناصر تثبیتشده، در راندمان مصرف مؤثر است و توصیه یکسان مصرف کود برای همه محصولات کارآمد نیست.
خراسانی، نقش زمان و الگوی آزادسازی عناصر غذایی را نیز مهم دانست و گفت: یکی از مشکلات کودهای رایج، آزادسازی ناگهانی عناصر غذایی است که پیش از جذب گیاه از دسترس خارج میشوند.
او تاکید کرد: همزمانی عرضه عناصر با نیاز واقعی گیاه میتواند راندمان مصرف را به طور چشمگیری افزایش دهد و تلفات را کاهش دهد.
خراسانی با اشاره به اهمیت کودهای آهسته رهش گفت: اصلاح الگوی مصرف کود و هماهنگی زمان آزادسازی عناصر غذایی با مراحل رشد گیاه، کلید افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و حفاظت از محیط زیست در کشاورزی پایدار کشور است.
کودهای آهسته رهش و کنترل مصرف؛ راهکاری برای کشاورزی پایدار
عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، در تشریح کودهای آهسته رهش اظهار کرد: این کودها به گونهای طراحی شدهاند که عناصر غذایی را به تدریج آزاد کنند و در نوع پیشرفتهتر، موسوم به کودهای کنترل رهش، سازوکاری برای تنظیم دقیق سرعت آزادسازی وجود دارد. این کودها معمولاً در دو گروه ماتریکسی و پوششدار تولید میشوند؛ در کودهای ماتریکسی، عناصر غذایی در یک بستر یا ماتریس قرار میگیرند و به تدریج آزاد میشوند و در کودهای پوششدار، ذرات با لایهای محافظ پوشانده میشوند تا نفوذ آب و در نتیجه آزادسازی عناصر کنترل شود. برخی محصولات موسوم به «کود هوشمند» نیز با شرایط محیطی مانند رطوبت یا اسیدیته خاک هماهنگ میشوند و عرضه عنصر را با نیاز گیاه تطبیق میدهند.
خراسانی درباره چالشهای فنی این کودها گفت: انتخاب نوع پوشش و مواد اولیه اهمیت بالایی دارد و پوشش باید مقاوم، پایدار و سازگار با محیط زیست باشد. تعیین ضخامت مناسب، یکنواختی لایهها و مقاومت در برابر رطوبت از جمله مشکلات این حوزه است. استفاده از مواد طبیعی و ضایعات معدنی و آلی میتواند هم مقرونبهصرفه باشد و هم اثرات زیستمحیطی کمتری داشته باشد.
وی به پژوهشهای داخلی اشاره کرد و افزود: در برخی پروژهها از ترکیب پودرهای معدنی و مواد آلی یا ضایعات معدنی برای پوششدهی کود استفاده شده و نتایج نشان داده است که آزادسازی عناصر به شکل تدریجی و کنترلشده انجام میشود.
خراسانی تاکید کرد: تولید کودهای نوین صرفاً تغییر ترکیب مواد نیست؛ نوآوری واقعی در طراحی سازوکاری است که زمان و مقدار آزادسازی عناصر با نیاز گیاه هماهنگ شود. این کودها نه یک انتخاب تجملی، بلکه ضرورتی فنی و اقتصادی برای افزایش بهرهوری، کاهش آلودگی و تقویت امنیت غذایی هستند.
او در پایان سخنانش تاکید کرد: آینده کشاورزی در گرو مدیریت علمی منابع، ارتقای فناوری تولید کود و تغییر نگرش نسبت به مصرف نهادهها است و بیتوجهی به این موضوع پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی سنگینی خواهد داشت.
لزوم تقویت پیوند فناوری و صنعت
در ادامه این نشست، «حسینیاننژاد»، رئیس اداره توسعه بازار پارک علم و فناوری خراسان، با تاکید بر اهمیت ارتباط مؤثر میان شرکتها و فعالان حوزه صنعت و فناوری گفت: هنوز هم عدم آشنایی متقابل میان صنایع و فعالان فناوری یکی از اصلیترین چالشهاست.
او بر لزوم برگزاری نشستهای تخصصی توسعه محور تاکید کرد و افزود: هدف این جلسات، ایجاد آگاهی صنایع با سابقه یا نزدیک به بازرگانی نسبت به ظرفیتهای فناورانه کشور و همچنین آشنایی فعالان فناوری با تحولات صنعت است.
حسینیاننژاد تصریح کرد: پارک علم و فناوری ماهیتی تسهیلگر برای بخش خصوصی دارد و با حمایت از حضور در نمایشگاهها، ارائه تسهیلات مالی محدود و شبکهسازی میان فعالان، موانع ناشی از عدم شناخت متقابل را کاهش میدهد.
او به ظرفیت قانونی ترک تشریفات برای پروژههای نوآورانه اشاره کرد و یادآور شد: این سازوکار در برخی حوزهها، به ویژه صنعت نفت و گاز، کاربرد گستردهای داشته است.
ظرفیتهای مالیاتی و حمایتی برای شرکتهای دانشبنیان
رئیس اداره توسعه بازار پارک علم و فناوری خراسان افزود: اعتبار مالیاتی یکی از مشوقهای مهم برای فعالیتهای نوآورانه و فناورانه است که امکان ذخیره مالیات و بازگشت آن در سال بعد فراهم میشود.
او همچنین به حمایت از حضور در نمایشگاههای خارجی اشاره کرد و گفت: بخش عمدهای از بودجههای حمایتی نمایشگاهی در اختیار معاونت علمی قرار دارد و شرکتها میتوانند تا ۷۰ درصد هزینه حضور در نمایشگاههای خارجی را پیش از اعزام دریافت کنند.
تجاریسازی و توسعه زیرساخت در دهکده فناوری کشاورزی
سپس «متولی»، معاون دهکده فناوری و نوآوری کشاورزی، اعلام کرد: حدود یک سوم شرکتهای مستقر در دهکده در حوزه نهادههای کشاورزی از جمله کود و سم فعالیت دارند. ماموریت مجموعه، ورود محصولات سالم، دانشبنیان و دانشمحور به بازار کشاورزی و تقویت امنیت غذایی است. ایجاد زیرساخت مناسب برای تولید و عرضه محصولات، حمایت از فرآیند تجاریسازی ایدهها و فراهم کردن بستر استقرار شرکتهای فناور از مهمترین اقدامات مجموعه در سالهای اخیر بوده است.
متولی با اشاره به چالشهای اقلیمی و محدودیت منابع آب، تاکید کرد: تولید محصولات سالم و کارآمد در بخش کشاورزی بیش از گذشته ضرورت دارد و حمایت از نوآوریها میتواند امنیت غذایی و سلامت جامعه را ارتقا دهد. هدف اصلی مجموعه، تسهیل فرآیند تجاریسازی ایدهها و محصولات فعالان حوزه کشاورزی است.
توسعه تغذیه نوین گیاهی و ارتقای بهرهوری کشاورزی
«عرفانی»، قائم مقام معاونت بهبود تولیدات گیاهی و مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان نیز، با تاکید بر اهمیت راهبردی بخش کشاورزی گفت: خراسان رضوی با اقلیم خشک و گرم، شرایط ویژهای دارد که هزینه تولید را افزایش میدهد و بهرهگیری از دانش و فناوری برای کاهش این هزینهها ضروری است.
وی افزود: پس از تامین آب، تغذیه گیاهی عامل اصلی افزایش عملکرد محصولات است و جایگزینی روشهای نوین و کودهای علمی برای افزایش بهرهوری ضروری است. با وجود جذب حدود ۹۰ درصد کودهای ازته و ۹۸ درصد کودهای پتاسه، تنها ۳۰ درصد کودهای فسفاته وارداتی در استان جذب شده است.
عرفانی همچنین، درباره وضعیت خاکهای استان هشدار داد و گفت: ۷۵ درصد خاکها کمتر از نیم درصد ماده آلی دارند و بهرهبرداری سالیانه بدون بازگرداندن مواد آلی موجب کاهش کیفیت خاک، شوری و کاهش ظرفیت نگهداری آب شده است.
وی افزود: خاک یک موجود زنده است و افزودن کود سبز و مواد آلی از اولویتهای سیاستگذاری کشاورزی استان است. با توجه به خردهمالکی حدود ۸۵ درصد کشاورزان، آموزش و مدیریت علمی ضروری است تا بهرهوری و تولید افزایش یابد. همچنین، الزام شناسنامهدار شدن محصولات بر اساس ماده ۷۱ برنامه توسعه هفتم برای کاهش باقیمانده سموم و نیترات ضروری است.
نقش فناوری و نوآوری در افزایش بهرهوری
«خزاعی»، فعال حوزه فناوری و دانشبنیان، با انتقاد از بهرهوری پایین کشاورزی گفت: بسیاری از فناوریهای واردشده جنبه رفاهی داشته و نتوانستهاند تحول واقعی ایجاد کنند.
او به اهمیت انتقال دانش دانشگاهی به مزارع اشاره کرد و افزود: استفاده از عوامل کلاتکننده مانند اسیدهای آمینه و فناوری نانو میتواند جذب عناصر غذایی را بهبود دهد. همچنین ریزمغذیهایی مانند آهن، روی، منگنز و مولیبدن در خاکهای آهکی نیازمند محلولپاشی هدفمند هستند.
وی از تولید محصول دانشبنیان بر پایه گلیسین و فناوری نانو در مشهد خبر داد که بهرهوری و کاهش هزینهها را به همراه دارد.
«شجاعی»، دیگر فعال حوزه دانشبنیان، از طراحی محصولات مبتنی بر رویکرد «حمایت فیزیولوژیک گیاه» خبر داد و گفت: این فناوری با کمپلکسهای آلی- معدنی چندجزئی، مواد مؤثر را به محل آلودگی گیاه منتقل و آزاد میکند و بازسازی و تقویت گیاه را نیز ممکن میسازد. محصولات این فناوری برای کنترل بیماریهای زعفران، سیبزمینی، گردو و آفات تخصصی تولید شدهاند.
مدیریت علمی شوری خاک و تغذیه بهینه
در ادامه این جلسه، «حجتیانفر»،از دیگر فعالان حوزه نوآوری و دانش بنیان با هشدار نسبت به بحرانی شدن شوری خاک در استان گفت: بیش از نیمی از اراضی کشاورزی با درجاتی از شوری درگیرند که کاهش کیفیت آب، مصرف نامناسب کود و مدیریت نادرست تغذیه باعث تشدید آن شده است.
او تاکید کرد: مصرف بیرویه اسید سولفوریک در خاکهای آهکی مشکلات تعادل تغذیهای ایجاد میکند و تنها استفاده هدفمند از گوگرد و آزمون خاک میتواند اثر نمک را کاهش دهد.
وی بر مدیریت علمی شوری و پرهیز از مصرف افراطی نهادهها برای حفظ بهرهوری خاک تاکید کرد و بهرهگیری از فناوریهای نوین و مدیریت علمی را راهکار اصلی ارتقای عملکرد مزارع دانست.
در پایان، «رمضانی مقدم»، از فعالان بخش کشاورزی با اشاره به تاثیر مصرف بی رویه نهادههای شیمیایی در تخریب خاکهای ایران گفت: مصرف بی رویه کودهای شیمیایی و سموم سبب شوری و قلیایی شدن، تخریب ساختار خاک و برهم خوردن تعادل غذایی و خاکی، کاهش جذب عناصر غذایی، مقاومت و کاهش اثرگذاری سموم بر روی آفات و بیماری های گیاهی، افزایش باقیمانده سموم و مسمومیت گیاه و در نهایت کاهش کیفیت و ماندگاری محصولات گیاهی می شود. از این رو اصلاح بیولوژیک خاک، افزایش ماده آلی، مدیریت شوری خاک با افزودن ترکیبات اسیدی، استفاده از کودهای زیستی و جایگزینی تدریجی سموم با راهکارهای زیستی روش های در حل چالش های ذکر شده می باشند.
وی خاطرنشان کرد: کودهای زیستی محصولات طبیعی حاوی میکروارگانیسمها یا ریزموجودات زنده هستند که معمولاً از باکتریها و قارچهای مفید خاک تشکیل شدهاند و با افزایش دسترسی گیاه به عناصر غذایی، تقویت رشد ریشه، بهبود ساختار و حاصلخیزی خاک و افزایش مقاومت گیاه در برابر تنشهای محیطی، به سلامت پایدار خاک و گیاه کمک میکنند.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰