توسعه HSE و EH، راهبرد ارتقای ایمنی و سلامت نیروی کار در بنگاه‌های فنی و مهندسی

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، محسن خندان‌دل، رئیس کمیسیون خدمات فنی و مهندسی، مشاوره‌ای و عمران اتاق خراسان رضوی، در ابتدای این نشست با اشاره به تلاش‌های گذشته برای ارتقای ارتباط صنعت و دانشگاه افزود: در سال‌های اخیر تلاش کردیم این ارتباط را اصلاح کنیم. گلوگاه اصلی، عدم ارتباط مناسب بخش آکادمیک با حوزه اجرایی و صنعتی است و تا این گپ برطرف نشود، مشکلات ادامه دارد.

او درباره نقش پایان‌نامه‌ها، رساله‌ها و طرح‌های کارآموزی دانشجویان گفت: در دنیا پایان‌نامه‌ها و پروژه‌های دانشجویی منطبق بر اصول صنعت هستند و دانشجویان از این طریق با نیازهای واقعی صنعت آشنا می‌شوند. در کشور ما این ارتباط هنوز کامل نیست و تا زمانی که دانشگاه‌ها در این زمینه الزام‌پذیر نشوند، نمی‌توان انتظار حل مشکلات صنعت را داشت.

وی تاکید کرد: کمیسیون‌ها باید یک قدم عملی در جهت اصلاح ارتباط دانشگاه و صنعت بردارند تا راهکارهای HSE و EH به شکل ملموس در بنگاه‌های اقتصادی اجرایی شود.

ضرورت بازآرایی زنجیره تامین دارو

مرتضی کرباسی، رئیس کمیسیون سلامت اتاق خراسان رضوی، با اشاره به کاهش محسوس شیوع بیماری آنفولانزا در فصل سرما اظهار کرد: نشانه‌های بهبود وضعیت بهداشتی در استان قابل مشاهده است، با این حال استمرار اقدامات پیشگیرانه و تعمیم پروتکل‌های بهداشتی به محیط‌های کاری و مراکز درمانی همچنان ضروری است.

وی افزود: عبور موفق از شرایط اپیدمی امسال نباید موجب غفلت در سال‌های آینده شود و لازم است برنامه‌ریزی دقیق برای تامین واکسن‌های مورد نیاز و همچنین نظارت بر فرآیند تولید واکسن در واحدهای تخصصی صورت گیرد.

کرباسی در ادامه با اشاره به تحولات اخیر در حوزه تامین دارو تصریح کرد: بازآرایی ساختار تامین داروهای تک‌نسخه‌ای و واگذاری بخشی از فرآیند تامین به داروخانه‌های هلال‌احمر، پیامدهایی برای داروخانه‌ها، شرکت‌های دارویی و بیماران به همراه داشته است که نیازمند بررسی جامع با حضور تمامی ذی‌نفعان حوزه سلامت است.

وی همچنین به تعاملات نهادی اخیر در استان اشاره کرد و گفت: در جریان سفر مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی کشور به مشهد، موضوعات مهمی از جمله مطالبات حوزه سلامت، نقدینگی مراکز درمانی، قراردادهای بیمه‌ای و تقویت اکوسیستم سلامت استان مورد بررسی قرار گرفت.

رئیس کمیسیون سلامت اتاق خراسان رضوی با تاکید بر تعیین تکلیف پروژه بیمارستانی در حاشیه جاده قوچان اظهار کرد: پیشنهاد تشکیل کنسرسیومی مشترک میان سازمان تامین اجتماعی و دانشگاه علوم پزشکی برای تکمیل پروژه بیمارستان هزار تختخوابی شمال شرق مشهد مطرح شده که می‌تواند گامی موثر در توسعه زیرساخت‌های درمانی استان باشد.

وی  با اشاره به طرح یارانه تولید موسوم به تسهیلات ۷۰۰ همتی به واحدهای صنعتی برای جبران خسارات ناشی از یکسان سازی نرخ ارز گفت: هنوز سهم استان‌ها و سازوکار اجرایی این منابع به‌صورت شفاف مشخص نشده است؛ در حالی که صنایع و شرکت‌های فعال در حوزه دارو، تجهیزات پزشکی و کالاهای سلامت‌محور با افزایش هزینه‌های تامین مواد اولیه و سرمایه در گردش مواجه‌اند.

کرباسی تاکید کرد: حرکت به سمت ارز تک‌نرخی و حذف رانت‌های ارزی می‌تواند به شفافیت اقتصادی و کاهش فساد در زنجیره تولید و توزیع کمک کند و انتظار می‌رود بخشی از منابع یارانه تولید به تقویت بخش صنعت و تامین نقدینگی واحدهای تولیدی اختصاص یابد .

وی  با اشاره به وجود هزینه‌های پنهان در حوزه ایمنی و سلامت نیروی کار اظهار کرد: بخشی از چالش‌های موجود ناشی از ضعف در نظام آموزشی است، اما در کنار آن، در حوزه پرورش و توانمندسازی عملی نیروهای انسانی نیز با کاستی‌هایی مواجه هستیم که باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

کرباسی افزود: توسعه ادبیات مشترک میان صنعت و حوزه سلامت، به‌ویژه در ابعاد مرتبط با سلامت جسمی نیروی کار، باید از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی مشترک دنبال شود. در همین راستا، مجوزهای لازم برای پیشبرد این موضوع اخذ شده و امکان طرح آن در قالب کمیته‌های مشترک و نشست‌های تخصصی با همکاری انجمن مدیران و اتاق بازرگانی فراهم است.

وی تاکید کرد: طرح سوالات، بررسی چالش‌ها و ارائه پاسخ‌های اجرایی باید در چهارچوب کمیته‌های مدیریتی و تخصصی پیگیری شود تا این مباحث به نتایج عملیاتی و قابل اجرا در بنگاه‌های اقتصادی منجر شود.

سلامت محصول و محیط کار مدیران، تاثیر مستقیم بر سلامت جامعه دارد

عبدالله یزدان‌بخش، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی خراسان رضوی، در ادامه این نشست اظهار کرد: در پنج سال اخیر وضعیت سند HSE از جایگاه واقعی خود فاصله گرفته و کاستی‌های متعددی در صنایع ما ایجاد شده است. یک مدیر از دیدگاه کلان باید علاوه بر مسائل مالی و پروژه‌ای، به سلامت محصول، محیط کار و جامعه توجه داشته باشد؛ در غیر این صورت، مدیریت او ناقص است.

یزدان‌بخش درباره وضعیت صنعت استان گفت: صنعت ما به دلیل مشکلات اقتصادی و مدیریتی، وضع خوشایندی ندارد. از ۶۵۰۰ واحد صنعتی موجود، تنها تعداد محدودی اصالت صنعتی واقعی دارند و مدیریت‌شان به سیستم‌های تضمین کیفیت و HSE پایبند است. بسیاری از تولیدکنندگان، حتی بدون کارخانه، با کمبود امکانات و استانداردهای لازم مواجه‌اند.

وی در ادامه تصریح کرد: یکی از دغدغه‌های اصلی صنایع، کمبود نیروهای مهارتی در صنعت است. این نیروها باید آموزش ببینند و تجربه عملی در واحدهای صنعتی کسب کنند تا بتوانند مهارت‌های لازم برای ارتقای ایمنی و سلامت کار را به دست آورند. اعتماد و انتقال دانش در این فرایند اهمیت ویژه‌ای دارد و دانشگاه و دانشجو مسئول تضمین آن هستند.

یزدان‌بخش تاکید کرد: اگر تعامل بین دانشگاه و صنعت تقویت شود و مدیران با دید کلان و مسئولانه به HSE نگاه کنند، می‌توانیم علاوه بر ارتقای بهره‌وری سازمان‌ها، سلامت جامعه و کارکنان را نیز حفظ کنیم.

نگاه HSE در حوزه سلامت و بیمارستان‌ها نیازمند بازنگری و تقویت است

آذر کیانی‌نژاد، نایب‌رئیس کمیسیون سلامت اتاق مشهد نیز در ادامه این نشست با اشاره به ضرورت توسعه رویکرد ایمنی و سلامت در حوزه درمان و خدمات پزشکی اظهار کرد: اگرچه در برخی صنایع از جمله نفت و ساختمان، نظام‌های HSE به‌صورت منسجم و قانونمند اجرا می‌شود، اما این نگاه تخصصی در حوزه بهداشت و سلامت کشور هنوز به‌طور کامل شکل نگرفته است.

وی افزود: در بازدید از یکی از بیمارستان‌های بزرگ مشهد، بررسی‌ها نشان داد آمار عفونت در بخش جراحی قلب بالا بوده که علت آن استفاده مشترک از سیستم هواساز میان بخش جراحی قلب و بخش سوختگی بوده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد HSE واقعی تنها به کارکنان محدود نمی‌شود، بلکه بیماران نیز به‌عنوان ذی‌نفع اصلی باید در این نظام دیده شوند.

نایب‌رئیس کمیسیون سلامت اتاق مشهد با تاکید بر تفاوت ماهیت HSE در حوزه صنعت و سلامت تصریح کرد: در بسیاری از مراکز درمانی، ارزیابی‌ها بیشتر معطوف به شاخص‌های عمومی مانند تجهیزات ایمنی یا کپسول‌های آتش‌نشانی است، در حالی که آموزش‌های تخصصی مرتبط با کنترل آلودگی، مدیریت ریسک‌های بیمارستانی و ایمنی زیستی کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

کیانی‌نژاد ادامه داد: کارشناسان فعال در حوزه بهداشت حرفه‌ای بیمارستان‌ها غالبا با رویکرد صنعتی آموزش دیده‌اند و آشنایی کافی با پیچیدگی‌های محیط درمان، تقاطع آلودگی‌ها و مخاطرات زیستی ندارند؛ این در حالی است که در صنایع دارویی و آزمایشگاهی، کوچک‌ترین خطا می‌تواند علاوه بر کارکنان، سلامت جامعه را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

وی با اشاره به اهمیت مدیریت پسماندهای بیمارستانی گفت: نحوه کنترل و دفع پسماندهای درمانی یکی از موضوعات اساسی در حوزه HSE سلامت است که آثار آن فراتر از محیط بیمارستان بوده و مستقیما بر سلامت عمومی جامعه اثر می‌گذارد.

وی  تاکید کرد: نقطه آغاز توسعه ایمنی و سلامت در تمامی بخش‌های اقتصادی، ترویج انسانیت و اخلاق حرفه‌ای است؛ موضوعی که با وجود اهمیت بالا، همچنان در بسیاری از حوزه‌ها مغفول مانده است.

نیاز به آموزش عملیاتی و تخصصی HSE در پروژه‌های فنی و مهندسی

عباس غیب‌دوست، نایب رئیس کمیسیون خدمات فنی، مهندسی، مشاوره‌ای و عمران اتاق مشهد نیز در این نشست با اشاره به وضعیت رعایت HSE در حوزه خدمات فنی و مهندسی گفت: در پروژه‌های خطی و کارگاه‌های کوچک، الزامات محیطی و آموزشی به‌صورت عملی رعایت نمی‌شود. لازم است دوره‌های تخصصی و عملیاتی برای پرسنل طراحی شود تا آموزش‌ها اثرگذار و کاربردی باشد و مشکلات واقعی نیروی کار و محیط صنعت حل شود.

ضعف آموزش‌های HSE و بهداشت محیط، هزینه و زمان اضافی برای صنعت تحمیل می‌کند

شهریار زهدی، دبیر کمیسیون خدمات فنی، مهندسی، مشاوره‌ای و عمران اتاق خراسان رضوی نیز با اشاره به اهمیت آموزش‌های کاربردی در حوزه HSE و بهداشت محیط اظهار کرد: فارغ‌التحصیلان دانشگاهی هنگام ورود به صنعت با استانداردهای لازم کمتر آشنا هستند و این فاصله آموزشی هزینه و زمان اضافی برای صنعت ایجاد می‌کند. کمیسیون پیگیری معافیت‌ها، حمایت مالی و طراحی دوره‌های آموزشی عملیاتی را در دستور کار دارد.

زهدی همچنین از سازمان­های حفاظت محیط زیست، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت راه و شهرسازی و وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان بازیگران کلیدی در این دو حوزه که مشوق­ها و ابزارهای قانونی­ نیز در دست دارند، یاد کرد.

دبیر کمیسیون خدمات فنی، مهندسی، مشاوره‌ای و عمران اتاق مشهد، شرط ورود به بازارهای به شدت رقابتی جهانی در حوزه غذا و دارو و خدمات فنی این بخش‌ها را در گروی رعایت کامل الزامات HSE و EH نه تنها در حوزه قوانین ملی بلکه در تطبیق قوانین با قوانین متناظر بین­المللی دانست.

وی تاکید کرد: آموزش­ها و اطلاع رسانی­های لازم در این حوزه نیاز است به طور جدی در دستگاه­های اجرایی پیگیری گردد.

هم‌افزایی کمیسیون‌ها برای ارتقای ایمنی و سلامت نیروی کار ضروری است

شکوفه برازنده، دبیر کمیسیون سلامت اتاق مشهد نیز تاکید کرد: امروز فرصتی فراهم شد تا دو کمیسیون با نگاه هم‌افزایی به موضوع HSE و بهداشت محیط در بنگاه‌های اقتصادی بپردازند. توجه جدی به این موضوعات، نه تنها سرمایه انسانی را حفظ می‌کند؛ بلکه ریسک‌های شغلی را کاهش داده و بهره‌وری و اعتبار بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد.

لزوم ارتقای ارتباط دانشگاه و صنعت برای حل مشکلات واقعی اقتصادی

میترا رضایی، مدیر اداره نظارت بر موارد غذایی و آشامیدنی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی مشهد در ادامه این نشست، با تاکید بر نقش موثر دانشگاه در حل مشکلات صنعت، اظهار کرد: شاید فضای آکادمیک یکی از عوامل اصلی گپ بین دانشگاه و صنعت باشد؛ چرا که صنعت عجله دارد و فرصت ندارد پروژه‌های خود را به دانشگاه بسپارد و دانشجو تا زمانی که به نتیجه برسد، حداقل یک تا دو سال و نیم طول می‌کشد.

رضایی افزود: مشکل دیگر این است که برای ارتقای اعضای هیات علمی، مانند ارتقا از دانشیاری به استادیاری یا استادتمام، تعداد مقالات و طرح‌های پژوهشی بیشتر مورد توجه است تا حل مشکلات واقعی صنعت. در حالی که نوشتن مقاله آسان است، حل مشکل واقعی صنعت نیازمند علم کاربردی است و اعضای هیات علمی برای به‌روزرسانی دانش خود باید فراتر از کتاب و مقاله عمل کنند و ارتباط مستقیم با صنعت برقرار کنند.

وی ادامه داد: در دنیا، اعضای هیات علمی با صنایع قرارداد می‌بندند و دانشجویان براساس این قراردادها پروژه انجام می‌دهند و در نهایت مشکل واقعی صنعت حل می‌شود. در کشور ما اگر چنین الزام و انگیزه‌ای نباشد، بسیاری از پایان‌نامه‌ها صرفاً جنبه نظری خواهند داشت و اثرگذاری واقعی در جامعه مشاهده نمی‌شود.

وی  تاکید کرد: برای اثرگذاری واقعی دانشگاه و پژوهش‌ها بر صنعت، نیاز است که این فرآیندها به صورت سیستماتیک و عملیاتی طراحی شود تا در دو تا سه سال آینده نتایج ملموس آن در جامعه و صنعت مشاهده گردد.

بهداشت محیط در بنگاه‌های اقتصادی باید به یک مزیت رقابتی تبدیل شود

در ادامه این نشست، ریحانه حسینی، کارشناس بهداشت محیط دانشگاه فردوسی، با تاکید بر اهمیت نقش بهداشت محیط در بنگاه‌های اقتصادی اظهار کرد: بنگاه‌های اقتصادی فقط محل تولید نیستند، آنها بخشی از سیستم سلامت جامعه هستند. هر تصمیم اشتباه مدیریتی می‌تواند سلامت کارکنان، مشتریان و زنجیره تامین را تحت تاثیر قرار دهد و هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم قابل توجهی برای سازمان به همراه داشته باشد.

حسینی تاکید کرد: بهداشت محیط شامل کنترل عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، اجتماعی و روانشناسی است و در سطوح مختلف محلی، ملی و حتی جهانی اثرگذار است. آموزش و توانمندسازی کارکنان تنها بخشی از ماجراست؛ زیرساخت‌های ایمن و تصمیمات مدیریتی درست تعیین‌کننده اصلی هستند.

وی در ادامه خاطرنشان کرد: گپ بین دانشگاه و صنعت باید پر شود. دانشجویان و کارشناسان حوزه EH  باید بتوانند نیازهای واقعی صنعت را بشناسند و صنعت نیز باید به علم و دانش به عنوان یک سرمایه راهبردی نگاه کند تا بهداشت محیط و ایمنی در سازمان‌ها به یک مزیت رقابتی تبدیل شود.

اچ‌اس‌ای صرفاً الزامات قانونی نیست؛ سرمایه‌گذاری برای بهره‌وری و سلامت سازمان است

حسن حقیقی، دبیر کمیته ارتقای ایمنی و سلامت کار انجمن مدیران صنایع خراسان نیز با اشاره به اهمیت پیاده‌سازی سیستم مدیریت ایمنی و سلامت شغلی HSEدر بنگاه‌های اقتصادی اظهار کرد: هیچ سازمانی نمی‌تواند صرفا به دلیل اینکه حادثه مهمی رخ نداده یا کارکنان باتجربه‌اند، از پیاده‌سازی HSE صرف‌نظر کند. بیمه کامل نیز نمی‌تواند جایگزین رعایت اصول ایمنی و سلامت شود. پیاده‌سازی این سیستم، نه هزینه صرف بلکه سرمایه‌گذاری برای کاهش ریسک‌ها و ارتقای بهره‌وری است.

وی با تاکید بر اینکه پیاده‌سازی HSE تنها وظیفه تیم سلامت نیست، افزود: تمام کارکنان، مدیران میانی و ارشد مسئول حفظ و ارتقای سلامت و ایمنی در محیط کار هستند. این مشارکت سازمانی باعث افزایش بهره‌وری، کاهش خسارات اقتصادی و ارتقای رضایتمندی کارکنان می‌شود.

تاکید فعالان صنعت تجهیزات پزشکی بر رعایت استانداردهای HSE و سلامت محصول

محمد امین کیانی‌نژاد، نایب رئیس انجمن تولیدکنندگان تجهیزات پزشکی استان نیز با اشاره به اهمیت ایمنی و سلامت محصولات تجهیزات پزشکی اظهار کرد: محصولات تجهیزات پزشکی باید مطابق استاندارد ایزو مدیریت ریسک و ایمنی تولید شوند و تنها در صورتی پروانه ساخت دریافت می‌کنند که تمامی الزامات ایمنی رعایت شده باشد. این استاندارد تضمین می‌کند که کالا برای بیمار، کادر درمان یا مصرف‌کننده نهایی ایمن باشد.

وی با تاکید بر اهمیت نگاه زیست‌محیطی در تولید محصولات پزشکی افزود: محصولات ما باید هم ایمن و هم سازگار با محیط زیست باشند تا بخشی از الزامات HSE پوشش داده شود. همچنین کارکنانی که در اتاق‌های تمیز فعالیت می‌کنند، تحت فشار و شرایط سخت کاری قرار دارند و لازم است سازوکارهایی برای رعایت حقوق و شرایط ایمن آنها در نظر گرفته شود، زیرا قوانین فعلی مربوط به ۱۵ تا ۳۰ سال پیش است و محیط‌های تمیز به‌صورت ویژه در آن لحاظ نشده است.

سرمایه‌گذاری در HSE برای افزایش بازده و کاهش مشکلات نیروی کار

رضا لشگری، عضو کمیسیون خدمات فنی، مهندسی، مشاوره­ای و عمران اتاق بازرگانی، با اشاره به اهمیت محیط کار مناسب و سرمایه‌گذاری در حوزه HSE اظهار کرد: هر دلاری که در حوزه EH هزینه شود، چند برابر بازدهی دارد و توجه نکردن به شرایط کاری مناسب باعث بروز مشکلات بهداشتی، کاهش انگیزه و مهاجرت نیروی متخصص می‌شود.