ناهماهنگی دستگاهها و کاستی زیرساختها، مانع تحقق اهداف سامانه ملی مجوزها
قطعی اینترنت، حملونقل بینالمللی خراسان رضوی را فلج کرد
عملکرد موفق تربتجام و تایباد در اجرای سند سازگاری با کم آبی استان
نمایشگاه کشاورزی دوحه، فرصتی برای توسعه تعاملات تجاری
واکاوی راههای برون رفت از بحرانهای تکراری و ضعف ساختاری حوزه گردشگری
تسهیل ترخیص کالای اساسی و تجهیزات تولید
نقش کلیدی بخش خصوصی در مطالبهگری برای بهبود وضعیت اقتصادی
قطع اینترنت؛ آسیب عمیق به ظرفیتهای رشد اقتصادی
شاخص استرس زنجیره تامین جهانی که معیاری کلیدی برای سنجش تنشهای لجستیکی و تجاری در اقتصاد جهانی است، در ماه آوریل ۲۰۲۵ کاهش یافته که نشاندهنده کاهش استرس بر زنجیرههای تامین است. اگرچه این کاهش بیانگر ثبات نسبی و پایداری تجارت است، اما تجارت همچنان تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله جنگ تعرفهای و تحریمهاست. ثبات این شاخص در ماههای اخیر نمیتواند متضمن پایداری این در ماههای آتی نیز باشد. این بهبود که از سوی بانک فدرال رزرو نیویورک گزارش شده، میتواند نشانهای از بازگشت تعادل به جریانهای تجاری باشد. بااینحال، تحلیل شرایط فعلی نشان میدهد که عوامل اقتصادی کلان و سیاستهای تجاری همچنان بر پایداری این روند تاثیر دارند.
بازار طلای جهانی در یک سال گذشته تحت تأثیر عوامل متعدد اقتصادی، ژئوپلیتیکی و روانی شاهد تحولات چشمگیری بود و در اقتصاد ایران بهواسطه جهش همزمان قیمت ارز، پرزش بلندی در قیمت طلا رخ داد.
تجارتجهانی در سال۲۰۲۵ با آرامش شروع شد، اما کمکم مشکلات و موانع بیشتری در حال پیداشدن هستند. جدیدترین گزارش «کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل(آنکتاد) » که دادههای مربوط به اوایل مارس را پوشش میدهد، نشاندهنده تغییر در شرایط است. براساس این گزارش، در سال۲۰۲۴، تجارتجهانی با رشد بیسابقهای به ۳۳تریلیون دلار رسیدکه نسبت به سال۲۰۲۳، افزایشی ۳.۷درصدی داشتهاست. این رشد عمدتا ناشی از اقتصادهای درحالتوسعه و تجارت قوی در بخش خدمات بودهاست، با اینحال اگر به آینده نگاه کنیم، خطرات جدیدی مثل نابرابری در تجارت، تغییر سیاستها و درگیریهای بین کشورها در حال ظاهرشدن هستند.
اقتصاد ایران و جهان در سال۲۰۲۵ با چه چالشهایی روبهرو خواهد شد؟ درحالیکه برخی پیشبینیها از تعادل و پایداری در سال جدید خبر میدادند، اما اکنون نگرانیها افزایش یافتهاند و چشمانداز اقتصاد جهانی در سال۲۰۲۵ با چالشهای بسیاری روبهرو است. در ایالات متحده، فدرالرزرو در رابطه با فشارهای تورمی و نرخ بهره بالاتر از انتظارات هشدار داده و به تاثیر سیاستهای ترامپ اشاره کرده است. در اروپا، رشد اقتصادی کاهش یافته و بانک مرکزی اروپا به دنبال اجرای سیاستهایی برای تحریک رشد است. بریتانیا با احتمال رکود تورمی دستوپنجه نرم میکند و ژاپن بهدلیل احتیاط در سیاستهای پولی، از افزایش نرخ بهره فاصله گرفته است. در چین، نگرانیها از رکود موجب تغییر سیاست پولی و تزریق بیشتر اعتبار در بازارها شده است. همچنین در برزیل نیز کسری بودجه و خروج سرمایه بیثباتی ایجاد کرده است. در ایران نیز به گفته نهادهای بینالملل پیشبینی میشود رشد اقتصادی در سال ۱۴۰۴ کاهش یابد که این روند بهدلیل کاهش اثرات رشد نفتی است. علاوه بر این، ریسکهای سیاسی و عدم اطمینان ناشی از سیاستهای ترامپ، بر بازار ارز و تورم کشور سایه انداختهاند. با وجود برنامههای تزریق اعتبار برای رشد تولید در سال۱۴۰۴ کنترل نرخ تورم در این سال امکانپذیر به نظر نمیرسد و چالشهای بسیاری در مسیر اقتصادهای جهانی و ایران قرار دارد. در همین حال از منظر اکونومیست، جدال میان مشاوران اقتصادی ترامپ که از سه طیف طرفداران ماگا، جریان اصلی جمهوریخواهان و رهبران فناوری برگزیده شدهاند، به چالشی برای دولت جدید آمریکا تبدیل شده است. نحوه حلوفصل این تنشها عمیقا بر اقتصاد آمریکا و طبعا اقتصاد جهانی تاثیر خواهد گذاشت. اگرچه دیدگاههای متضاد میتواند به بروز اختلافات سیاسی و ناامیدی منجر شود، اما چنین سناریوی ناگواری قطعی نیست. جناحهای مختلف تیم ترامپ، میتوانند به جای مبارزه با هم، یکدیگر را تعدیل کنند. برای مثال، جریانهای اصلی و رهبران فناوری میتوانند افراطیترین گرایشهای رهبران ماگا درباره حمایتگرایی و مهاجرت را محدود کنند؛ درحالیکه ایدههای هوشمندانه فناوری برای اصلاحات میتواند به شیوهای اجرا شود که از نظر سیاسی زیرکانه باشد.
تنشهای سیاسی و ژئوپلیتیک روزبهروز در حال افزایش است و افزایش شاخص فاصله ژئوپلیتیک بهخوبی نمایانگر گسترش موانع سیاسی بر سر راه مبادلات اقتصاد بینالمللی است. در چنین فضایی روند تجارتجهانی بیش از پیش با هزینههای بسیار مواجه میشود و کشورها را به اتخاذ تصمیمهای نادرست در عرصه اقتصادی سوق میدهد
بخش تولید، بهعنوان عنصر اساسی اقتصاد جهانی، صنایع مختلفی مانند کالاهای مصرفی، الکترونیک، خودرو، انرژی و خدمات درمانی را دربرمیگیرد. این بخش به دلیل گستردگی و اثرات جهانی، نقش مهمی در صادرات، نوآوری و رشد بهرهوری ایفا میکند و به توسعه اقتصادی در سراسر جهان دامن میزند.
افزایش سریع جمعیت همراه با افزایش تقاضای غذا مستلزم گسترش زمینهای کشاورزی یا بالارفتن بهرهوری تولید از منابع فعلی است، با این حال در دنیای متغیر امروزی، کاهش دسترسی به آب ممکن است بهبود در بهرهوری محصول و علوفه را تضعیف کند و بهطور نامتناسبی بر بخشهای مختلف جهان تاثیر بگذارد. در سطح جهانی، تقریبا ۱۰ تا ۱۱درصد از زمینهای زراعی و علفزار فعلی میتوانند دربرابر کاهش دسترسی به آب آسیبپذیر باشند و ممکن است برخی مناطق مانند آفریقا، خاورمیانه، چین، اروپا و آسیا ظرفیتهای تولیدی خود را از دست بدهند. تغییر در الگوی مصرف، مثل کاهش ضایعات مواد غذایی و کاهش مصرف گوشت میتواند بزرگترین محافظ دربرابر از دستدادن زمین حاصلخیز و ناامنی غذایی باشد.
در اقتصاد جهانی بههمپیوسته امروز، مفهوم زنجیرههای ارزش جهانی به سنگبنای تجارت و اقتصاد بینالمللی تبدیل شدهاست. زنجیرههای ارزش جهانی، کل طیف فعالیتهایی را که شرکتها و کارگران برای رساندن یک محصول از مفهوم تا مصرف نهایی و فراتر از آن انجام میدهند، توصیف میکند. این فرآیند شامل طراحی، تولید، بازاریابی، توزیع و پشتیبانی از مصرفکننده نهایی است.
آخرین آمار صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که انتظار میرود سهم اقتصاد روسیه از تولید ناخالص داخلی جهانی به پایینترین سطح خود از زمان پایان اتحاد جماهیر شوروی برسد.
تجارت چین در سال ۲۰۲۳ گرچه به پایینترین سطح خود در ۷ سال گذشته رسیده است، اما همچنان شریک تجاری شماره یک بسیاری از کشورها در سطح جهان به شمار میرود. در این راستا بانک توسعه آسیایی تاکید کرد: «نظریههای ارائه شده تحلیلگران مبنی بر طرد شدن چین از اقتصاد جهانی اغراقآمیز است.»
اهمیت اقیانوس هند در اقتصاد جهانی روزبهروز در حال افزایش است و همین مساله باعثشده تا بازیگران جدیدی تمرکز خود در تجارت را به این منطقه معطوف سازند. آمارهای موسسه کارنگی نشان میدهد که از سال۲۰۱۰، سهم بازیگران سنتی از تجارت در اقیانوس هند کاهشیافته و بازیگران جدیدی مانند چین در حال نقشآفرینی بیشتر در منطقه هستند. بهطور کلی، هند بزرگترین واردکننده و صادرکننده در این منطقه است و پس از هند، سنگاپور، مالزی، استرالیا و تایلند جایگاههای بعدی را به خود اختصاص دادهاند. طی دو دههگذشته، کشورهایی از جمله هند، اندونزی و سنگاپور افزایش قابلتوجه تولید ناخالص داخلی را تجربه کردهاند. با صنعتیشدن کشورهای آسیایی، افزایش تقاضا برای کالاهای واسطه تولید مانند سنگآهن، زغالسنگ و گاز طبیعی افزایش داشتهاست. نیاز به این منابع، باعث افزایش حجم تجارت در سراسر اقیانوس هند شدهاست.
دبیر کل سازمان ملل متحد از کشورها خواست که برای جلوگیری از عقب ماندن در اقدامات اقلیمی و توسعه پایدار، سرمایهگذاریهای خود را افزایش دهند.
در روزهای نخست سال ۲۰۲۳ موجی از رشد قیمت داراییها در بازارهای مختلف رخ داده که رشد بهای بخش عمدهای از رمزارزها، طلا و فلزات گرانبها، یا ثبات قیمت نفتخام از عمدهترین نشانههای آن است. این وضعیت با وجود ریسکهای متعددی است که رشد اقتصاد جهان را تهدید میکند. با اینکه امیدواری به کنترل تورم از طریق ابزارهای متعارف سیاست پولی نظیر نرخ بهره افزایش یافته، اما خطر سرایت جنگ و تنشهای ژئوپلیتیک به اقتصاد جهانی، رونق اقتصادی در ۲۰۲۳ را در ابهام فرو برده است. در پرونده باشگاه اقتصاددانان سعی شده این وضعیت مورد بررسی قرار گیرد.
صندوق بینالمللی پول در گزارشی ضمن پیشبینی اقتصاد آسیا و آفریقا در سال آینده از تاثیر سیاستهای مالی جهانی بر اقتصاد کشورهای آسیایی و خاورمیانه پرده برداشت.
درحالیکه یک دهه نرخ بهره پایین موجب شده بود تا مدیران مالی شرکتهای جهانی با سهولت بیشتری دست به استقراض بزنند، افزایش نرخ بهره و رکود احتمالی متعاقب آن موجب شده است ماه عسل مالی شرکتها به پایان خود نزدیک شود. یک دهه نرخ بهره پایین ساختار سرمایه شرکتها و اولویتهای مدیران مالی آنها را تحت تاثیر قرار داد؛ اما کاهش احتمالی درآمدها و افزایش نرخ استقراض از شروع دورانی سخت خبر میدهند که نقش مدیران مالی و حسابداری مطمئن در اخذ تصمیمات صحیح اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
صندوق بین المللی پول در مورد خطر چندپارگی اقتصاد جهانی هشدار داده و می گوید که کشورها نباید نسبت به این خطر بی تفاوت باشند؛ بلکه باید تلاش کنند تا با احیای سیستم کارآمد حل و فصل اختلافات سازمان جهانی تجارت قادر به کاهش تاثیرات منفی بالقوه سیاست های تبعیض آمیز بر سایر شرکای تجاری باشند.
گزارش اداره آمار کار اروپا حاکی از آن است که شاخص قیمت مصرفکننده در ماه اکتبر با افزایش ۷/ ۰ واحد درصدی نسبت به ماه سپتامبر، رکورد جدیدی از تورم را در این منطقه به ثبت رساند. آمارها نشان میدهد که با افزایش ۴/ ۱ درصدی قیمتها نسبت به ماه گذشته و آغاز بحران انرژی از ۲۴ فوریه در این منطقه که همچنان در مسیر صعودی قرار دارد، تورم از ۹/ ۹ درصد در سپتامبر به ۶/ ۱۰ درصد در ماه اکتبر رسید. برخی از تحلیلگران معتقدند اروپا برای کاهش تورم باید عملکردی شبیه به فدرال رزرو را به کار گیرد.
نشست این هفته گروه بیست در اندونزی برگزار شد و به همین بهانه اکونومیست سرمقاله خود را به چشمانداز رشد این کشور که بهطور معمول از نظرها پنهان است، اختصاص داده است. آخرین باری که اندونزی بر سر زبانها افتاد و سیاست آن در معرض توجه جهانی قرار گرفت، در جریان آشوب دهه۱۹۹۰ بود. در آن زمان سیستم دوستدار سرمایهداری در بحبوحه بحران مالی آسیا فروپاشید و باعث سقوط دیکتاتوری ۳۲ساله سوهارتو شد.
بهرغم تلاشهای بانکهای مرکزی اقتصادهای پیشرفته جهان، به نظر میرسد تورم اقتصادهای غربی قصد کاهش ندارد. بر این اساس به نظر میرسد تداوم تورم اخیر کشورهای غربی سه عامل کلیدی دارد. شوکهای اقتصادی و غیر اقتصادی، رشد دستمزدها و رشد انتظارات تورمی اصلیترین عوامل باقی ماندن تورم است. سیاستهای انبساطی به دنبال رکود ناشی از پاندمی کرونا، تنگنای زنجیرههای تامین و جنگ اوکراین از جمله شوکهای کلیدی به اقتصاد جهان است. تحلیل دیگری، از اختلال در مهار تورم حکایت دارد.
تقویت ارزش دلار با هدف مهار تورم در آمریکا، اقتصاد جهان را تحت فشار قرار خواهد داد.
تازهترین گزارش بانک جهانی از امنیت غذایی در جهان گویای آن است که رشد قیمت داخلی مواد غذایی در جهان همچنان بالاست. تورم داخلی مواد غذایی بر اساس تغییر در قیمت مواد غذایی موجود در شاخص قیمت مصرفکننده کشورها تعریف میشود. براساس این گزارش، در فاصله زمانی ماه مه تا اوت ۲۰۲۲ تقریبا همه کشورهای با درآمد پایین و متوسط، با تورم بالا دست و پنجه نرم میکنند.
تقاضای جهانی نفت طبق برآوردها رشد نکرده و با سیاستهای ضدکرونایی چین با کاهش مواجه بوده است؛ همزمان سرمایهگذاران طلای جهانی نیز زیر سایه سیاستهای ضدتورمی فدرال رزرو محتاط شدهاند.
اروپا را در حال حاضر یک خطر بزرگ تهدید میکند و آن شتاب گرفتن نرخ تورم است. علاوه بر این بهدلیل حمله روسیه به اوکراین ارزش یورو در برابر دلار کاهش یافته است و به نظر میرسد منطقه یورو بیشتر از آمریکا از پیامدهای جنگ اوکراین رنج میبرد و از طرف دیگر قاره سبز بیش از آمریکا از روند صعودی قیمت سوختهای فسیلی آسیب خواهد دید.
موسی غنینژاد، اقتصاددان// ضرورت رسیدن به توافق هستهای موضوعی است که سرنوشت اقتصاد ملی کشور به آن گره خورده است و نباید دستاویزی برای رقابتها و تسویه حسابهای تنگنظرانه جناحی و گروهی قرار گیرد.