اقتصاد جهانی بر مبنای شبکه‌های تولید و زنجیره‌های ارزش سازمان ‌یافته است | لزوم حرکت ایران به سمت اقتصاد مبتنی بر زنجیره‌های ارزش صنعتی و فناوری

ایالات متحده مرکز اصلی خلق ارزش‌افزوده، فناوری، خدمات مالی، مالکیت فکری، نرم‌افزار، سلامت و خدمات دانشی جهان است در حالی که چین مرکز اصلی تولید صنعتی، مونتاژ، زنجیره‌های تأمین و ظرفیت تولید فیزیکی جهان به شمار می‌رود.

نتایج این مطالعه بیانگر آن است که شبکه اقتصاد جهانی در سال 2022 به 15 اجماع اصلی تقسیم می‌شود.
همه این اجتماعات از انسجام آماری و احتمال پایداری قابل قبولی برخوردارند؛ اما دو اجتماع از بین آنها بزرگ‌تر و قدرتمندتر هستند.
در واقع بخش عمده اقتصاد جهان در چند هسته بزرگ و به شدت یکپارچه سازمان‌یافته است و اجتماعات کوچک‌تر نقش‌های تخصصی دارند.

یکی از مهم‌ترین یافته‌ها این است که اجتماعات اقتصاد جهانی در سال 2022 بیش از آنکه بر اساس جغرافیا شکل گرفته باشند، برمبنای نوع فعالیت، فناوری، ساختار تولید و جایگاه کشورها در زنجیره ارزش جهانی سازمان‌یافته‌اند.
یعنی شباهت ساختاری اقتصادها نقش مهم‌تری نسبت به همجواری جغرافیایی در شکل‌گیری اجتماعات ایفا می‌کند.

یکی از نتایج جالب توجه قرار گرفتن ایالات متحده و چین در یک اجتماع علی‌رغم جنگ تجاری و رقابت ژئوپلیتیکی بین آنهاست.
در واقع وابستگی متقابل دو اقتصاد در شبکه تولید جهانی بسیار عمیق است و فرایند جدایی کامل اقتصادی میان انها اتفاق نیفتاده است.

این گزارش می‌افزاید رقابت بین چین و آمریکا دیگر رقابت بین دو کشور نیست بلکه رقابت بین دو شیوه متفاوت سازماندهی اقتصاد جهانی است.
البته هنوز این دو مدل به طور کامل از هم جدا نشدند و دو اقتصاد به صورت مکمل در کنار هم قرار دارند.

نتایج این پژوهش برای ایران نیز قابل توجه است.
این گزارش تأکید دارد ایران باید از اقتصاد متکی بر صادرات مواد خام و انرژی به سمت اقتصاد مبتنی بر زنجیره‌های ارزش صنعتی و فناوری حرکت کند.

توسعه زنجیره ارزش مواد معدنی و صنایع پایین‌دستی مرتبط با آن، تقویت جایگاه خود در کریدورهای منطقه‌ای و بین‌المللی حمل‌ونقل و لجستیک، توسعه اقتصاد دیجیتال و صادرات خدمات فنی مهندسی و .
.
.
از دیگر توصیه‌هایی است که برای اقتصاد ایران قابل طرح است.

متن کامل گزارش را از اینجا دانلود کنید