ظرفیت‌های تولید بدون کارخانه برای توسعه تولید و هدایت سرمایه‌ها

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، احمد اثنی‌عشری، رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، با اشاره به تجربه توسعه اقتصادی چین گفت: اگر بخواهیم به رشد و بهره‌وری برسیم، باید از تجربه‌های جهانی استفاده کرده و در سیاست‌های اقتصادی خود تجدیدنظر جدی داشته باشیم.

وی اظهار کرد: سیاست‌های اقتصادی چین مبتنی بر تجربه و آزمون بوده و دولت این کشور با دقت سیاست‌های خود را وضع کرده است؛ به همین دلیل چین توانسته در سال‌های اخیر مسیر رشد و توسعه را به‌خوبی طی کند و به جایگاه قابل توجهی در اقتصاد جهان برسد.

رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق مشهد افزود: یکی از ویژگی‌های اصلی این الگو، توجه به تولید و سپس توزیع ثروت است. باید ابتدا تولید و بهره‌وری ایجاد شود و بعد ثروت حاصل از آن توزیع شود، در حالی که در ایران بخش قابل توجهی از منابعی که تحت عناوینی مانند یارانه و کالابرگ توزیع می‌شود، از محل افزایش تولید و ثروت ایجاد نشده است.

اثنی عشری ادامه داد: بهره‌وری در کشور ما منفی است و تولید نیز به اندازه‌ای نیست که بتواند منابع لازم را ایجاد کند؛ بنابراین عملا توزیع از منابع خود صورت می گیرد.

صادرات‌محوری؛ یکی از پایه‌های توسعه اقتصادی چین

وی، صادرات‌محوری و حضور در بازارهای جهانی را از دیگر ویژگی‌های مهم اقتصاد چین دانست و بیان کرد: هر تولیدی که در چین اتفاق می‌افتد، هدف اصلی آن حضور در بازار جهانی است. اگرچه بازار داخلی نیز مورد توجه قرار دارد، اما صادرات و حضور در بازارهای جهانی نقش مهمی در توسعه اقتصادی این کشور داشته است.

اثنی عشری خاطرنشان کرد: دولت چین، دولت توسعه‌گرا بوده و بنگاه‌دار نیست. اما در ایران امروز تعداد زیادی از واحدهای صنعتی بزرگ در اختیار دولت قرار دارند و نمونه آن مجموعه شستا با حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ شرکت است. اگر مجموعه بزرگی از شرکت‌ها در کنار یکدیگر زیان‌ده باشند، باید در نقش دولت در بنگاه‌داری تامل کرد.

رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی خراسان رضوی بیان کرد: دولت باید از بنگاه‌داری خارج شود و نقش خود را به سیاست‌گذاری و تسهیلگری برای سرمایه‌گذاران محدود کند.

اثنی‌عشری با اشاره به سرمایه‌گذاری چین در زیرساخت‌ها گفت: یکی از اتفاقات مهمی که در این کشور رخ داده، سرمایه‌گذاری گسترده در زیرساخت‌هاست. احداث جاده‌ها، خطوط ریلی و ساختمان‌های مرتفع و هوشمند، از جمله اقداماتی است که نشان‌دهنده توجه جدی این کشور به توسعه زیرساخت‌هاست.

وی با تاکید بر ضرورت توجه به ساختار نیروی انسانی در کشور افزود: یکی دیگر از موضوعاتی که باید در سیاست‌گذاری مورد توجه قرار گیرد، نسبت مهندسان به تکنسین‌هاست. در نظام آموزشی کشور، توجه زیادی به تربیت مهندس و پزشک شده، در حالی که برای تربیت تکنسین و نیروی ماهر نیز باید جایگاه مناسبی در نظر گرفته شود.

اثنی‌عشری ادامه داد: در چین، نیروهای جوان در سنین حدود ۱۸ تا ۲۵ سال در بخش‌های مختلف صنعتی فعالیت می‌کنند و حتی نصب و راه‌اندازی ماشین‌آلات توسط نیروهای جوان تکنسین انجام می‌شود. در بخش‌های تجاری و بازاریابی نیز از این نیروها استفاده می‌شود.

وی افزود: در چنین ساختاری، تکنسین‌ها بخش مهمی از کارهای اجرایی را بر عهده دارند و مهندسان بیشتر در حوزه طراحی و نظارت فعالیت می‌کنند. این الگو در کشورهایی مانند کره و مالزی نیز دیده می‌شود، اما در کشور ما این رابطه تا حد زیادی معکوس است و باید مورد توجه قرار گیرد.

رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی خراسان رضوی گفت: برای داشتن اقتصادی قدرتمند که بتوان با آن به رشد و بهره وری رسید، باید از تجربه‌های جهانی استفاده کرد و در سیاست‌های کلی اقتصادی کشور تجدیدنظر جدی داشته داشت.

تولید بدون کارخانه نیازمند ایجاد دفاتر تخصصی برای اتصال تولیدکننده، سرمایه‌گذار و صاحب برند است

در ادامه این جلسه، محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق خراسان رضوی، با اشاره به ظرفیت تولید بدون کارخانه، گفت: تولید بدون کارخانه به معنای تولید در شرایطی است که تولیدکننده الزاماً محل تولید، کارخانه یا مزرعه در اختیار ندارد و از ظرفیت‌های موجود برای تولید استفاده می‌کند.

وی در خصوص ضرورت ایجاد سازوکارهای تخصصی برای توسعه تولید بدون کارخانه گفت: در این مدل، دفاتر یا مجموعه‌هایی تخصصی مورد نیاز است که بتوانند تولیدکننده، سرمایه‌گذار و صاحب برند را به یکدیگر متصل کنند و زمینه انجام این نوع فعالیت را فراهم آورند. تولید بدون کارخانه تنها به حوزه صنعت محدود نمی‌شود و می‌تواند در بخش‌هایی مانند کشاورزی و صنایع غذایی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

وی ادامه داد: نمی‌توان انتظار داشت هر فرد به‌تنهایی بتواند تمام مراحل تولید بدون کارخانه را انجام دهد؛ بلکه در این مسیر به افراد و مجموعه‌هایی دارای تجربه و تخصص نیاز است که نقش واسط و کارگزار را ایفا کنند.

رئیس کانون کارآفرینی خراسان رضوی با اشاره به تجربه چین در مسیر توسعه اقتصادی، اظهار کرد: تجربه این کشور نشان می‌دهد که توسعه اقتصادی حاصل تلاش و طی کردن یک مسیر مستمر است. بر این اساس، در کشور ما همه بخش‌ها به ویژه بخش خصوصی باید خود را تلاشگر بدانند و برای ایجاد ظرفیت‌های جدید تولید و فعالیت اقتصادی تلاش کنند.

روشنک همچنین با اشاره به کمبود نیروی کارگر و تکنسین فنی در کشور، گفت: یکی از مشکلات ایران، کمبود نیروی فنی و تکنسین ماهر است و برای توسعه مدل‌هایی مانند تولید بدون کارخانه باید زیرساخت‌ها و نیروی تخصصی مورد نیاز آن نیز فراهم شود.

تولید بدون کارخانه ظرفیت مناسبی برای هدایت سرمایه‌های خرد به بخش تولید است

فاطمه جمیلی، نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی نیز، با اشاره به هفته تعاون اظهار کرد: یکی از رسالت‌های کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه، هدایت سرمایه‌های خرد و سرمایه‌های سرگردان به سمت بخش تولید است.

جمیلی افزود: استفاده از ظرفیت‌های خالی کارخانه‌های موجود در قالب همکاری و تعاونی می‌تواند الگویی مناسب برای هدایت سرمایه‌های خرد به سمت فعالیت‌های تولیدی باشد و الگوبرداری از نمونه‌های موفق می‌تواند به تسریع اجرای آن در کشور کمک کند.

ضرورت توجه به چهارچوب قراردادها در تولید بدون کارخانه

نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به اهمیت نوع قرارداد میان سفارش‌دهنده و سفارش‌گیرنده در فرآیند تولید بدون کارخانه، بیان کرد: لازم است الزامات و جزئیات همکاری از ابتدای انعقاد قرارداد به‌صورت شفاف پیش‌بینی شود تا از بروز مشکلات در ادامه فرآیند، جلوگیری و زمینه اجرای مطلوب‌تر قرارداد فراهم شود.

جمیلی همچنین با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در حوزه شبکه‌سازی میان فعالان اقتصادی اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که کشورهای در حال توسعه به آن توجه ویژه دارند، ایجاد شبکه ارتباطی میان فعالان اقتصادی و صنعتی کشورهای مختلف است.

وی ادامه داد: در برخی برنامه‌های بین‌المللی، فعالان صنایع کوچک از کشورهای مختلف انتخاب می‌شوند و در قالب دوره‌های مشخص، با برنامه‌ریزی دقیق از واحدهای صنعتی بازدید کرده و با صاحبان و مدیران این واحدها ارتباط مستقیم برقرار می‌کنند.

نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق مشهد افزود: ایجاد این ارتباطات می‌تواند در ادامه مسیر به شکل‌گیری همکاری‌های تجاری، خرید ماشین‌آلات و توسعه صادرات منجر شود؛ زیرا ارتباط مستقیم با صاحبان واحدهای صنعتی و آشنایی نزدیک با ظرفیت‌های تولیدی آنها، زمینه اعتماد و همکاری بیشتر را فراهم می‌کند.

او خاطرنشان کرد: یکی از محورهای مهم این تجربه‌ها، توجه به صادرات‌محوری و ایجاد ارتباط میان فعالان اقتصادی کشورهای مختلف است و لازم است از این ظرفیت برای توسعه همکاری‌های تجاری و صادراتی استفاده شود.

وی با اشاره به ظرفیت‌های کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه گفت: با توجه به حضور فعالان اقتصادی از حوزه‌های مختلف در این کمیسیون و امکان اجرای مدل تولید بدون کارخانه در بخش‌های گوناگون، یکی از رسالت‌های کمیسیون، انتقال و به اشتراک‌گذاری اطلاعات و تجربیات در این حوزه است.

جمیلی با اشاره به سابقه تولید بدون کارخانه در خراسان رضوی بیان کرد: خراسان رضوی از جمله استان‌هایی است که در شکل‌گیری این الگو در کشور نقش داشته و این موضوع در اظهارات مسئولان مختلف نیز مورد اشاره قرار گرفته است؛ بنابراین باید از ظرفیت موجود برای توسعه و انتقال تجربیات تولید بدون کارخانه استفاده کرد.

چین با تمرکز بر فناوری و زنجیره تامین به اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شد

در ادامه این نشست، حامد شجاع سنگچولی، مشاور حوزه بین‌الملل در پارک علم و فناوری خراسان رضوی، با اشاره به تجربه حضور یک‌ساله خود در دوره‌ای آموزشی با حمایت وزارت اقتصاد چین، اظهار کرد: چین طی چند دهه گذشته با تمرکز بر تولید، صادرات، حضور در زنجیره تامین جهانی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، مسیر توسعه اقتصادی خود را طی کرده و در سال‌های اخیر از تولید انبوه به سمت فناوری‌های پیشرفته و اقتصاد دانش‌بنیان حرکت کرده است.

وی ادامه داد: پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی از سال ۲۰۰۰ به بعد، نقطه عطفی در توسعه اقتصادی این کشور بود و چین با واردات قطعات نیمه‌ساخته، تکمیل فرآیند تولید و صادرات محصولات نهایی، به یکی از مهم‌ترین هاب‌های تولید جهان تبدیل شد. سرمایه‌گذاری قابل توجه در فناوری‌های نوین و استفاده از ربات‌ها، حمل‌ونقل بدون راننده و سیستم‌های خودکار در بخش‌های مختلف، نمونه‌ای از این تحول است.

شجاع سنگچولی با اشاره به نقش نمایشگاه‌ها و رویدادهای تجاری در اقتصاد چین بیان کرد: این کشور از طریق برگزاری نمایشگاه‌ها و رویدادهای تجاری، زمینه ارتباط میان شرکت‌های چینی، فعالان اقتصادی، سفرا و رایزنان بازرگانی کشورهای مختلف را فراهم می‌کند و از این طریق، شبکه‌سازی و همکاری‌های تجاری و سرمایه‌گذاری توسعه می‌یابد.

وی در خصوص تولید بدون کارخانه در چین نیز گفت: این مدل بر اساس ضوابط هر صنعت اجرا می‌شود و در حوزه‌هایی مانند قطعات الکترونیکی، نساجی و پوشاک کاربرد گسترده‌ای دارد؛ در صنایع غذایی و دارویی نیز الزامات مشخصی برای قرارداد، ارزیابی کارخانه و نظارت بر فرآیند تولید وجود دارد.

مشاور حوزه بین‌الملل در پارک علم و فناوری خراسان رضوی با اشاره به دوره‌های بین‌المللی چین بیان کرد: این دوره‌ها علاوه بر آموزش و بازدید از صنایع، زمینه مناسبی برای شبکه‌سازی میان مسئولان، فعالان اقتصادی و افراد اثرگذار کشورهای مختلف فراهم می‌کند و رصد مستمر فراخوان‌های این دوره‌ها می‌تواند فرصت مناسبی برای انتقال تجربه و توسعه همکاری‌های بین‌المللی ایجاد کند.

محمد هاشم صفار، دبیر کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق مشهد نیز در این جلسه اظهار کرد: مسلما تغییر و تحولات اقتصادی چین فارغ از تحولات اجتماعی و سیاسی و تغییر نگرش رهبران چین نبوده است؛ از جمله می توان به دو نگرش و عبارت بزرگ شیائوپینگ، به عنوان منجی اقتصاد چین اشاره داشت که اعلام کرد اگر اقتصاد پرنده است و دولت قفس، برای اینکه پرنده بتواند پرواز کند، قفس دولت باید خیلی بزرگ باشد. لذا انتظار ما نیز از تمامی ارکان دولت این است که به نقش آفرینی فعالین بخش اقتصادی کمک کنند.

بهروز فروتن، فعال بخش خصوصی، با تاکید بر ضرورت تقویت برندهای ایرانی، گفت: مقدمه برندسازی، صحت گفتار، صحت جنس، کیفیت کالا و ارائه خدمات مناسب است؛ موضوعی که در ایران باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد. وقتی برندی ایجاد می‌کنیم، نباید تصور کنیم که این برند صرفاً متعلق به خودمان است، بلکه باید برای کشور نیز برند ایجاد کنیم و هویت ایرانی و فرهنگی خود را به عنوان یک اصل بپذیریم.

فروتن ادامه داد: برندسازی بیش از آنکه دانش باشد، یک فرهنگ است؛ فرهنگی که از هویت‌سازی آغاز می‌شود و در مرحله نخست نیازمند باور داشتن به خود است.

وی با تاکید بر ضرورت احترام به هویت ایرانی خاطرنشان کرد: هر کالایی که از هر نقطه ایران عرضه می‌شود، می‌تواند سفیر ایران باشد و باید این نگاه در تولید و فروش محصولات مورد توجه قرار گیرد.

برندهای بزرگ برای حفظ بنگاه‌های کوچک وارد عمل شوند

راضیه علیرضایی، فعال بخش خصوصی نیز، در خصوص ضرورت تسهیل تولید بدون کارخانه اظهار کرد: مردم برای انجام فعالیت اقتصادی مفید، لزوماً نباید منتظر دریافت اجازه از دولت باشند و مفهوم مجوز باید آمادگی دولت برای همکاری با فعال اقتصادی در چارچوب مقررات باشد، نه ایجاد موانع اضافی. در مجوزهای تولید بدون کارخانه نیز باید مشخص شود که هدف، استفاده از ظرفیت‌ها و سرمایه‌های موجود است و اگر فعالیتی در چهارچوب درست انجام می‌شود، دستگاه‌های دولتی باید زمینه اجرای آن را فراهم کنند.

علیرضایی با اشاره به تجربه تفویض اختیار در حوزه تخصیص ارز ادامه داد: در مقطعی با تفویض اختیار، بخش خصوصی در فرآیند تصمیم‌گیری و تعیین نیازهای واقعی استان مشارکت کرد و خود بخش خصوصی نیز با دقت و حساسیت، نیازهای مطرح‌شده را بررسی می‌کرد.

وی بیان کرد: این تجربه نشان داد که بخش خصوصی می‌تواند در فرآیندهای مرتبط با خود فعال باشد و به جای شکل‌گیری یک گروه طلبکار، باید تقسیم کار و همکاری میان بخش خصوصی و دولت شکل بگیرد.

این فعال بخش خصوصی با اشاره به شرایط بنگاه‌های اقتصادی گفت: اکنون زمان آن است که از برندهای بزرگ و بنگاه‌های توانمند بخواهیم بنگاه‌های کوچک‌تری را که به دلیل شرایط اقتصادی در معرض تعطیلی قرار دارند، تحت پوشش قرار دهند.

علیرضایی افزود: تعطیلی بنگاه‌های کوچک می‌تواند موجب قطع زنجیره‌های تولید شود و لازم است بنگاه‌های بزرگ‌تر با توان و ظرفیت بیشتر، واحدهای کوچک‌تر را تحت پوشش قرار دهند و برای حفظ ارتباط، ماندگاری و مالکیت در زنجیره تولید، راهکارهای جدیدی ایجاد کنند. بخشی از این اقدامات باید از سوی بخش خصوصی انجام شود، اما دولت نیز می‌تواند در این مسیر حمایت‌های فکری و فنی ارائه دهد.

ظرفیت تامین مالی شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان افزایش یابد

سپس محمدعلی دشتی، نماینده پارک علم و فناوری خراسان رضوی، با اشاره به افزایش ظرفیت جذب تسهیلات برای شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، اظهار کرد: فرایند جذب تسهیلات برای شرکت‌های مستقر در پارک نسبت به گذشته حداقل ۱۰۰ درصد افزایش داشته است.

وی در خصوص ضرورت توسعه تامین مالی شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان گفت: علاوه بر تسهیلات، باید زمینه سرمایه‌گذاری در بنگاه‌های کوچک نیز فراهم شود و می‌توان این موضوع را به ظرفیت شرکت‌های دارای برند و بنگاه‌های بزرگ مرتبط کرد. از شرکت‌های دارای برند و فعالان اقتصادی دعوت می‌کنیم با حضور در پارک علم و فناوری، زمینه ارتباط و سرمایه‌گذاری در شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان را فراهم کنند.

دشتی ادامه داد: شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان به دلیل برخورداری از فناوری و دانش تخصصی، حاشیه سود بالاتری دارند و باید تلاش شود این حاشیه سود کاهش پیدا نکند. حمایت و همراهی فعالان اقتصادی می‌تواند به تامین مالی و تقویت شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان کمک کند.