احیای صنعت گردشگری با خروج از بن‌بست مالی و استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری

به گزارش روابط عمومی اتاق خراسان رضوی، این جلسه با دستور کار ارائه گزارش وضعیت موجود تاسیسات گردشگری در شرایط بحران و بررسی چگونگی استفاده از ظرفیت‌های ستاد مدیریت بحران در توسعه و پایداری صنعت گردشگری برگزار گردید.

مژگان ثابت تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، در ابتدای این نشست از وضعیت بحرانی صنعت گردشگری استان خبر داد و با اشاره به تداوم رکود و کاهش شدید تقاضا گفت: بازار گردشگری در حال حاضر با بازگشت تدریجی و محدود تقاضا، اختلالات زیرساختی و محدودیت در پروازها مواجه است که فاصله محسوسی میان حجم سفرهای فعلی و سال‌های گذشته ایجاد کرده است.

بحران نقدینگی و رکود در صنعت گردشگری خراسان رضوی

رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق بازرگانی خراسان رضوی بر محورهای اصلی بحران فعلی تاکید کرد و افزود: بحران مالی در این صنعت با کاهش شدید درآمدها، افزایش بدهی‌های جاری و کمبود سرمایه در گردش، منجر به زیان‌دهی بسیاری از واحدها و عدم دستیابی آن‌ها به نقطه سربه‌سر اقتصادی شده است.

وی اضافه کرد: تخفیف‌های سنگین برای جذب مسافر، نتوانسته مانع از تعطیلی گسترده واحدها شود. این وضعیت به تعدیل نیرو و مهاجرت متخصصان این صنعت انجامیده است.

ثابت تیموری، فشارهای اداری را از دیگر موانع برشمرد و گفت: عدم همکاری مؤثر بانک‌ها و تداوم فشارهای مالیاتی و بیمه‌ای، علیرغم مصوبات حمایتی، بر شدت بحران افزوده است.

وی با اشاره به فضای «عدم قطعیت» در بازار و تردید سرمایه‌گذاران برای توسعه یا سرمایه‌گذاری جدید، وضعیت گردشگری زیارت مشهد را علیرغم حفظ امنیت و ظرفیت بالا، نیازمند بازسازی اعتماد بازار و تحریک تقاضا دانست.

رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد برای افزایش تاب‌آوری این صنعت و جلوگیری از تعطیلی بیشتر واحدها، خواستار اقدامات فوری از جمله اعطای تسهیلات سرمایه در گردش، ایجاد دوره تنفس برای بازپرداخت بدهی‌های بانکی، تعویق حداقل شش ماهه حق بیمه سهم کارفرما، تقسیط مالیات‌ها، بخشودگی جرایم بیمه و مالیاتی و اجرای عملی بسته‌های حمایتی ویژه برای حفظ اشتغال و بازگشت واحدهای تعطیل‌شده به چرخه فعالیت شد.

حذف سفر از سبد مصرفی بسیاری از ایرانیان

امید خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، گفت: فرآیند شناسایی واحدهای متاثر از جنگ از طریق کمیته‌های تخصصی و بررسی مستندات در اتاق مشهد انجام می‌شود.

خدادادی، ناپایداری حمل‌ونقل هوایی و دریایی، تنش‌های سیاسی و افزایش ناگهانی قیمت‌ها را از عوامل کاهش اعتماد و از دست رفتن سهم بازار گردشگری دانست و تاکید کرد: با اینکه در شرایط عادی نیز سهم قابل توجهی از بازار منطقه نداشتیم، اما جنگ اخیر باعث از دست رفتن همان مقدار اندک نیز شد.

وی افزود: سفرهای تفریحی از سبد مصرفی بسیاری از ایرانیان حذف شده و تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد جامعه توانایی انجام سفر را دارند.

بی‌توجهی به مصوبات، خسارات جبران‌ناپذیری به گردشگری وارد کرد

سپس محمود مادرشاهیان، رئیس جامعه حرفه‌ای هتل‌داران خراسان رضوی، با اشاره به خسارات سنگین وارد شده به صنعت گردشگری، اظهار کرد: در حال حاضر وضعیت گردشگری مطلوب نیست و پیگیری‌های بی‌نتیجه و بی‌توجهی به مصوبات، خسارات زیادی به این حوزه وارد کرده است. مصوباتی که در جلسات میراث فرهنگی تصویب شده، در زمان اجرا مورد بی‌توجهی قرار گرفته‌اند.

وی با اشاره به نگرانی سازمان تامین اجتماعی از خسارات ناشی از اجرای قوانین، افزود: شرایط کنونی تاسیسات گردشگری بحرانی است و عدم رسیدگی به مشکلات این حوزه، تاسف‌بار می‌باشد.

مادرشاهیان با بیان اینکه مطالبات بخش خصوصی بارها در جلسات مطرح شده اما اجرایی نشده است، خواستار اجرای کامل مصوبات حمایتی، اعطای مهلت و تسهیلات، توقف اقدامات اجرایی و حمایت از اشتغال شد.

وی همچنین بر اختصاص تسهیلات سرمایه در گردش برای حفظ نیروهای انسانی و جلوگیری از تعدیل‌های گسترده، و تسهیل فرآیند نوسازی توسط شهرداری تاکید کرد.

نظام مالیاتی هیچ مصوبه‌ای را بدون اجرا نمی‌گذارد

سعید کمالی، رئیس حسابرسی مالیاتی اداره کل امور مالیاتی استان، با ردّ ادعای عدم اجرای تسهیلات در حوزه مالیات، تاکید کرد: نظام مالیاتی هیچ مصوبه‌ای را بدون اجرا رها نمی‌کند. اجرای مصوبات قانونی خط قرمز ماست و هرگونه تخلف در این زمینه توسط دادستانی و انتظامی مالیاتی پیگیری می‌شود.

کمالی با توضیح ماهیت مالیات بر ارزش افزوده، افزود: این مبلغ از مشتری دریافت شده و فعالان اقتصادی تنها به عنوان واسطه عمل می‌کنند، لذا این موضوع نباید به عنوان فشار مالی بر نقدینگی شرکت‌ها تلقی شود.

وی با اشاره به فقدان اسناد و مدارک در برخی واحدهای گردشگری گفت: بسیاری از فعالان ادعای هزینه‌های بالا دارند؛ اما هیچ فاکتور یا سند رسمی برای اثبات آن ارائه نمی‌دهند که این امر منجر به محاسبه مالیات بر اساس حدس و تخمین می‌شود.

کمالی تاکید کرد: در صورت رعایت قواعد بازار و شفافیت در اسناد، هیچ چالشی بین فعالان گردشگری و نظام مالیاتی وجود نخواهد داشت.

نرخ اشغال هتل‌های خراسان با تخفیف ۷۰ درصدی به ۴۰ درصد رسید

مرجان شاه ولایتی، مدیرعامل جامعه حرفه‌ای هتل‌داران خراسان رضوی، از وضعیت بحرانی صنعت گردشگری استان سخن گفت و اظهار کرد: کاهش شدید تقاضا و مشکلات نقدینگی، کسب‌وکارهای اقامتی را در آستانه فروپاشی قرار داده است.

وی با اشاره به پیامدهای جنگ و اختلالات زیرساختی، گفت: در بحرانی‌ترین دوره، پروازها لغو شد، اینترنت به طور کامل قطع بود و در حرکت قطارها و اتوبوس‌ها اختلالات جدی وجود داشت. این وضعیت باعث شد فرصت ویژه نوروز و جریان نقدینگی مورد انتظار اسفندماه برای واحدهای اقامتی از دست برود. طبق داده‌های ارائه شده، نرخ اشغال هتل‌ها در ایام عید با وجود تخفیف‌های ۵۰ درصدی، به زیر 30 درصد رسید که نسبت به سال گذشته حدود ۹۰ درصد کاهش نشان می‌دهد.

وی افزود: وضعیت پس از عید نوروز فاجعه‌بار است؛ نرخ اشغال با ۸ تا ۹ درصد شروع شد و در حال حاضر با وجود تخفیف‌های ۷۰ درصدی، تنها به حدود ۴۰ درصد رسیده است.

شاه ولایتی با انتقاد از روند دریافت حمایت‌های مربوط به آسیب‌دیدگان از جنگ، گفت: با وجود مصوبات استانداری و ستاد تسهیل، فرآیندهای اداری و مراجعه به ادارات مختلف، فضای ناامیدی شدیدی در میان فعالان اقتصادی ایجاد کرده است.

تسهیلات صنایع دستی مانع فروپاشی کامل شد

اما سمیه روانخواه، معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان، عنوان کرد: صنایع دستی مشهد به دلیل وابستگی شدید به بازار گردشگری، بلافاصله پس از توقف سفرها با رکود مواجه شده است. از دی‌ماه تا اواخر فروردین، بسیاری از کارگاه‌های تولیدی به دلیل نبود تقاضا، اقدام به تعدیل نیرو یا تعطیلی کامل کرده‌اند.

روانخواه ادامه داد: تزریق تسهیلات بانکی به عنوان یک «تسکین‌دهنده» برای حفظ بقای واحدهای تولیدی معرفی شد. بر خلاف بخش گردشگری که با پیچیدگی‌های تضامین مواجه بود، تسهیلات صنایع دستی به دلیل مبالغ پایین‌تر، سریع‌تر به تولیدکنندگان رسید و مانع از فروپاشی کامل این بخش شد.

وی افزود: برخی برندهای بزرگ تغییر رویکرد داده و به جای تمرکز بر فروش مستقیم، به سمت آموزش رفته‌اند. همچنین برخی تولیدکنندگان در حال انباشت کالا برای دوره پساجنگ هستند، با این پیش‌بینی که بازار پس از فروکش کردن تنش‌ها، با شدت بیشتری بازخواهد گشت.

در بخشی از این نشست، ترابیان، از فعالان حوزه گردشگری، با اشاره به کاهش شدید تقاضا در بخش سفرهای هوایی و عدم تعدیل نیرو در ایام تعطیلی ناشی از جنگ، بر لزوم مداخله دولت و استاندار برای حل مشکلات سیستمی تامین اجتماعی و معوقات بیمه‌ای تاکید کرد.

همچنین محمدیان، دیگر فعال این حوزه، با اشاره به زمان‌بر بودن ایجاد ثبات در گردشگری داخلی، بر ورود دستگاه دیپلماسی برای ایجاد حس همدلی در کشورهای منطقه به منظور بهبود گردشگری خارجی تاکید کرد.

کمبود بودجه، مانع از اعطای امهال به کارفرمایان است

زهرا صبوحی، نماینده اداره کل تامین اجتماعی استان، با اشاره به بحران منابع مالی این سازمان، اعلام کرد: به دلیل عدم دریافت بودجه از دولت و اتکای کامل به حق‌بیمه‌های دریافتی، امکان اعطای امهال یا تسهیلات گسترده به کارفرمایان، به‌ویژه در شرایط متاثر از جنگ، محدود شده است.

وی با اشاره به وضعیت مستمری‌بگیران که تحت فشار شدید «مالیات تورمی» قرار دارند، تاکید کرد: سازمان نمی‌تواند در حالی که خود با بحران منابع روبروست، به کارفرمایان امهال دهد؛ چرا که این اقدام مستقیماً بر ارائه خدمات درمانی و پرداخت حقوق بازنشستگان اثر منفی می‌گذارد.

صبوحی با اشاره به وام‌های کلان دوران مدیریت قبلی، گفت: در سال‌های گذشته برای پوشش خلأ منابع، وام‌هایی با نرخ بهره بالا دریافت شد که سودهای هنگفت آن به ضرر شبکه تامین اجتماعی تمام شده است. تغییر رویکرد مدیریت فعلی به سمت کاهش وابستگی به وام‌های بانکی است.

وی در پایان تاکید کرد: استان در حوزه حمایت از کارفرمایان، به‌ویژه در مناطق آسیب‌دیده، پیشرو بوده و حداکثر تلاش خود را برای همراهی با تولیدکنندگان و فعالان گردشگری در چهارچوب قوانین جاری به کار گرفته است.

مدل مطالبه‌گری از نهادهای دولتی باید هوشمندانه‌تر شود

در ادامه این نشست، محمد غفران، نماینده معاونت فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی، با اشاره به عملکرد نهادهای دولتی، تاکید کرد: مردم باید نسبت به عملکرد دولت‌هایی که توانایی یا اراده انجام اقدامات ضروری را ندارند، مطالبه‌گر باشند.

وی بر ضرورت تغییر در «مدل و روش مطالبه‌گری» از نهادهای اجرایی تاکید و افزود: این به معنای رها کردن موضوع نیست، بلکه به معنای هوشمندانه‌تر پیگیری مسائل است. ما باید مدلی اتخاذ کنیم که در آن نهادهای دولتی به جای مکاتبات طولانی، اقدامات عملی و سریع انجام دهند.

غفران با اشاره به اینکه ۵۵ درصد از هتل‌های ایران در مشهد متمرکز هستند، بر اهمیت حیاتی این هتل‌ها برای اقتصاد استان و حفظ اشتغال تاکید کرد و خواستار پیگیری جدی مصوبات و تسریع در رفع موانع پیش روی هتل‌داران شد.

سید مسعود منتجبی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد، با اشاره به تعطیلی تعدادی از آژانس‌های مسافرتی معتبر در سال‌های اخیر، هشدار داد: تاب‌آوری این بخش بسیار پایین است و هرگونه وقفه در فعالیت‌ها، ضربه‌ای جبران‌ناپذیر به ساختار کسب‌وکار وارد می‌کند.

وی تاکید کرد: اگرچه برخی مسائل مانند مالیات و تامین اجتماعی پیچیده‌ترند؛ اما بسیاری از موانع اداری با سرعت عمل و همکاری دستگاه‌ها قابل حل هستند.

منتجبی در پایان، خواستار تدوین تمهیدات ویژه از سوی دولت و استانداری برای ایجاد حس همراهی و کمک به بخش خصوصی شد و ابراز امیدواری کرد با تغییر رویکرد حمایتی، صنعت گردشگری بتواند پس از عبور از بحران‌ها، به چرخه عادی اقتصادی بازگردد.
در ادامه، صبا عبدالله‌زاده، فعال حوزه صنایع دستی، به چالش‌های بخش تامین‌کنندگان و تولیدکنندگان تجهیزات گردشگری پرداخت.

وی با انتقاد از مصوباتی که اولویت خرید را به دستگاه‌های دولتی می‌دهد، گفت: این رویکرد عملاً تولیدکنندگان بخش خصوصی را که نیاز به فروش خارجی دارند، با مشکل مواجه می‌کند.

وی افزود: بسته شدن بازارهای صادراتی و تعطیلی کارخانه‌ها در اواخر سال گذشته، منجر به کاهش تولید و افزایش قیمت تمام‌شده محصولات در سال جاری شده است. افزایش قیمت‌ها تا ۱.۵ برابر و کاهش کیفیت محصولات، ناشی از توقف فعالیت‌های تولیدی در دوران بحران است و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق برای جبران این خسارات می‌باشد.

تاکید بر توقف اقدامات اجرایی علیه هتل‌داران

محمد نیکو، رئیس جامعه هتل آپارتمان‌داران خراسان رضوی نیز در این جلسه، با اشاره به وضعیت بحرانی واحدهای اقامتی و آژانس‌های مسافرتی، بر لزوم توقف فوری اقدامات اجرایی علیه هتل‌ها، بازگشایی کد نوسازی و تغییر بنیادین در الگوی مصرف گردشگران تاکید کرد.

وی با بیان اینکه وضعیت بخش اقامتی بسیار نگران‌کننده است، از اقدامات اجرایی علیه واحدهای اقامتی انتقاد کرد و گفت: اگر تصمیم به اجرای مصوباتی مانند مصادره یا مسدودی حساب‌ها داشتید، باید در زمان تصویب به آن عمل می‌کردید، نه اینکه پس از ماه‌ها تعطیلی و زیان، اقدام به بازگرداندن خسارات کنید. بخش خصوصی در حال حاضر «بیمار» است و حتی توانایی تامین مسکن برای خود را ندارد.

از دست دادن اعتماد عمومی و سرمایه‌های داخلی

حسین نمایی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با بیان اینکه آژانس‌ها سال‌ها سرمایه و اعتبار خود را ساختند، گفت: مسدودی حساب‌ها و عدم بازپرداخت تسهیلات توسط سازمان‌های دولتی، باعث ایجاد بدبینی شدید در میان مسافران شده است. بسیاری از سازمان‌های دولتی برنامه‌های سفر کارکنان خود را مستقیماً به آژانس‌های خاصی ارجاع می‌دهند، اما در بازپرداخت‌ها تعلل می‌کنند. این مسئله باعث شده سرمایه در گردش آژانس‌ها خشک شود و اعتبار برند آن‌ها خدشه‌دار گردد.

تغییر الگوی سفر: از «سفر تفریحی» به «سفر معیشتی»

صادق کاظمیان، عضو هیئت مدیره جامعه بوم‌گردی استان، با توصیف تغییر الگوی سفر به «سفر معیشتی»، گفت: گردشگران اکنون به دنبال مکان‌هایی هستند که هزینه اقامت پایینی داشته باشند و حتی مواد غذایی خود را از خانه می‌آورند تا فقط مکانی برای استراحت داشته باشند. این تغییر الگو، مدل‌های سنتی هتل‌داری و گردشگری را با چالش جدی مواجه کرده است.

در ادامه جلسه، فعالان صنعت گردشگری و هتلداری از پیچیدگی‌های قانونی در اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده و تاثیرات منفی آن بر هزینه‌های عملیاتی و قیمت نهایی خدمات سخن گفتند. آنان معتقدند الزام به استفاده از تامین‌کنندگانی که در سامانه مودیان ثبت شده‌اند، منجر به کاهش رقابت و افزایش شدید قیمت‌ها می‌شود.

کمالی، رئیس حسابرسی مالیاتی اداره کل امور مالیاتی استان، در پاسخ گفت: معافیت‌ها بر اساس نوع کالا یا خدمت است، نه لزوماً نوع کسب‌وکار.

وی افزود: بر اساس مصوبات مجلس، خدمات اقامتی در هتل‌های سه ستاره و پایین‌تر از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده معاف شده‌اند، اما در مورد رستوران‌ها و کافی‌شاپ‌های داخلی این هتل‌ها ابهاماتی وجود دارد.

در بخش پایانی نشست، فعالان گردشگری پیشنهاد دادند تشکل‌های گردشگری گرد هم آیند و نرخ حداقل و منطقی برای دوره‌های آینده تعیین کنند، چراکه هتل‌ها توانایی ادامه فعالیت با حاشیه سود پایین را ندارند.

همچنین بر ضرورت تشکیل کارگروهی با اختیارات تام از سوی استانداری برای حل فوری مشکلات دستگاه‌های متولی، به منظور جلوگیری از خاموشی بیشتر واحدهای اقامتی، تاکید شد.