ضرورت تدوین چهارچوب قراردادی واحد در حوزه تولید بدون کارخانه

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، احمد اثنی‌عشری، رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی خراسان رضوی‌ با اشاره به تحولات اقتصاد جهانی اظهار کرد: با توجه به اهمیت آینده و پیشرفت ایران، نظام آموزش و پرورش نیز باید نگاه نوینی داشته باشد و از تحولات و پیشرفت‌های جهانی غافل نشود.

وی افزود: پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد چین و هند در سال‌های آینده سهم قابل‌توجهی از تولید ناخالص داخلی جهان را در اختیار خواهند داشت و باید مشخص کنیم ایران در این معادله چه جایگاهی خواهد داشت.

اثنی‌عشری تاکید کرد: تصمیمات امروز باید با نگاه به آینده و نیازهای نسل‌های بعد اتخاذ شود، چراکه در یک دهه آینده با مشاغل و مدل‌های کسب‌وکاری مواجه خواهیم بود که بسیاری از آن‌ها امروز حتی وجود خارجی ندارند.

ضرورت رفع موانع تولید بدون کارخانه

فاطمه جمیلی، نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی نیز با اشاره به افزایش همکاری دستگاه‌های اجرایی با فعالان این حوزه گفت: در حال حاضر وزارت صمت و سازمان جهاد کشاورزی همکاری بیشتری با فعالانی که از مدل تولید بدون کارخانه استفاده می‌کنند، دارند و حتی کارخانه‌ها نیز با صراحت بیشتری ظرفیت‌های خالی خود را اعلام می‌کنند.

وی ادامه داد: انتظار می‌رود این همکاری‌ها به ایجاد ارزش افزوده برای هر دو طرف منجر شود. البته برخی صاحبان مجوز تولید بدون کارخانه در فرآیند ثبت برند با مشکلاتی مواجه هستند که امیدواریم این مسئله برطرف شود.

جمیلی از فعالان اقتصادی خواست مشکلات خود را به‌صورت دقیق و مکتوب به کمیسیون ارائه کنند تا امکان پیگیری آن‌ها از طریق کارشناسان دستگاه‌های اجرایی و شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی فراهم شود.

مشکلات تمدید قرارداد و فرآیند صادرات

کاظم شیردل، رئیس اتحادیه صادرکنندگان خراسان رضوی نیز، یکی از مشکلات فعالان تولید بدون کارخانه را دشواری در تمدید قراردادها عنوان کرد و گفت: در گذشته چنین مشکلی وجود نداشت، اما امروز با وجود ثبت برند، برای ثبت پرونده و قرارداد مربوط به هر محصول با موانعی مواجه هستیم و این دیدگاه مطرح می‌شود که برای هر نوع کالا باید پروانه جداگانه دریافت شود.

وی افزود: در شرایطی که قرارداد تولید با یک کارخانه منعقد شده و محصول با برند متعلق به صاحب قرارداد تولید می‌شود، در زمان صادرات نیز مشکلاتی ایجاد می‌شود؛ به‌گونه‌ای که کارخانه برای صدور محصول باید از صاحب برند ارزش افزوده دریافت کند.

شیردل تصریح کرد: این موضوع برای فعالان حوزه تولید بدون کارخانه هزینه و پیچیدگی ایجاد کرده است و لازم است سازوکار مشخصی برای حل آن تدوین شود.

شناسایی مزیت‌های بالفعل و بالقوه خراسان رضوی

هاشم صفار، دبیر کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی، در ادامه این نشست با ارائه گزارشی درباره مزیت‌های رقابتی و نسبی شرکت‌های بزرگ و کوچک استان، بر ضرورت شناسایی ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه اقتصادی خراسان رضوی تاکید کرد.

وی اظهار کرد: باید مشخص شود شاخص‌های مزیتی استان در صنایع مختلف چیست و آیا این مزیت‌ها پویا، دانش‌بنیان و مبتنی بر دانش فنی هستند یا خیر.

صفار، موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیک، ظرفیت‌های گردشگری، پیشینه تاریخی، منابع طبیعی، محیط کسب‌وکار، نوآوری، جمعیت و سطح تحصیلات را از جمله شاخص‌های مؤثر در شکل‌گیری مزیت‌های اقتصادی برشمرد.

وی با اشاره به ساختار اقتصاد استان گفت: صنعت حدود ۱۹ درصد از اقتصاد خراسان رضوی را تشکیل می‌دهد، در حالی که بخش عمده‌فروشی و خرده‌فروشی و تعمیر وسایل نقلیه موتوری حدود ۲۲ درصد سهم اقتصاد استان را در اختیار دارد.

دبیر کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی افزود: در بخش صنعت نیز تولید محصولات غذایی، محصولات معدنی غیرفلزی و تولید وسایل نقلیه موتوری، تریلر و نیمه‌تریلر از جمله حوزه‌هایی هستند که استان در آن‌ها دارای مزیت نسبی است و باید بررسی شود که آیا ادامه این مسیر بهترین انتخاب است یا باید به سمت مزیت‌های جدید حرکت کنیم.

صفار همچنین با اشاره به تحولات بخش کشاورزی استان گفت: در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۰، ارزش افزوده فعالیت‌های باغداری و زراعت تحت تاثیر محدودیت‌های آبی کاهش یافته و در مقابل، فعالیت‌های مرتبط با پرورش دام و حیوانات افزایش پیدا کرده است.

شبکه‌سازی؛ حلقه مفقوده توسعه تولید بدون کارخانه

صفار در ادامه، شبکه‌سازی را یکی از الزامات اقتصاد امروز دانست و گفت: تولید بدون کارخانه اساساً بر شبکه‌سازی و ایجاد ارتباط میان صاحبان برند و کارخانه‌ها استوار است.

وی افزود: باید در داخل کشور به‌جای رقابت مخرب، به سمت هم‌افزایی حرکت کنیم. در اقتصاد امروز، توانایی برقراری ارتباط، انعقاد قرارداد و ایجاد مشارکت‌های پایدار از عوامل موفقیت شرکت‌هاست.

دبیر کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی، اعتمادسازی و فرهنگ‌سازی را نیز از پیش‌نیازهای این مدل همکاری عنوان کرد و گفت: باید به مفهوم برد-برد توجه داشته باشیم و فضای مشارکت در حوزه داده، اطلاعات، فضا و تجهیزات را فراهم کنیم.

وی ادامه داد: شراکت‌های استراتژیک، سرمایه‌گذاری مشترک، تامین مالی و همکاری‌های فناورانه از جمله مدل‌هایی هستند که می‌توانند در این مسیر مورد استفاده قرار گیرند.

سپس، میرزایی، از فعالان حوزه تولید بدون کارخانه، با تشریح تجربه خود گفت: حدود دو سال است فعالیت خود را در این حوزه آغاز کرده‌ام و علاوه بر پروانه تولید بدون کارخانه، مجوز بسته‌بندی نیز دریافت کرده‌ام، اما در حال حاضر بسیاری از مجوزها صرفاً به کارخانه‌داران داده می‌شود.

وی افزود: سامانه بازارگاه نیز بر اساس پروانه تولید فعالیت می‌کند و چون واحد تولیدی ما کارخانه ندارد، در دریافت برخی مجوزها با مشکل مواجه هستیم. بنابراین لازم است سازوکار این مسیر اصلاح شود.

این فعال اقتصادی همچنین به مشکلات قراردادها اشاره کرد و گفت: در قراردادها امکان پیش‌بینی تمام موارد اختلافی در بازارهای مختلف وجود ندارد و همین مسئله در مقطعی فعالیت ما را برای حدود یک سال با مشکل مواجه کرد و اجازه فروش در برخی بازارها را نداشتیم.

وی ادامه داد: در نهایت طی سه ماه کارخانه احداث کردیم، فرآیند تولید و استانداردها را مستقر کردیم و توانستیم توازن لازم را ایجاد کنیم. اکنون سه برند در کارخانه ما تولید می‌شوند که نشان می‌دهد ظرفیت همکاری میان صاحبان برند و واحدهای تولیدی وجود دارد، اما نیازمند چهارچوب مناسب است.

پیشنهاد تدوین قرارداد واحد برای تولید بدون کارخانه

جهانشیری، از دیگر فعالان این حوزه، با اشاره به سابقه فعالیت خود در بخش تولید گفت: بیش از ۲۰ سال است که در استان فعالیت می‌کنیم و در این مدت هم تولید داشته‌ایم و هم برای دیگر مجموعه‌ها تولید کرده‌ایم. تولید بدون کارخانه، ظرفیت نوپایی است که هنوز بسیاری از فعالان اقتصادی شناخت کافی از آن ندارند.

وی افزود: یکی از مشکلات موجود، تفاوت برداشت کارشناسان سازمان‌های مختلف از مفاد قراردادهاست. پیشنهاد ما این است که کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق بازرگانی، یک چارچوب قراردادی مشخص و جامع تدوین کند که مورد پذیرش دستگاه‌های مختلف باشد تا بخشی از مشکلات موجود برطرف شود.

کنسرسیوم‌ها می‌توانند به حل مشکلات تولید کمک کنند

بابازاده، دیگر فعال حوزه تولید بدون کارخانه، با اشاره به تجربه داخلی‌سازی در صنعت لوازم خانگی گفت: در فرآیند داخلی‌سازی، قانون‌گذاران به این موضوع توجه کافی نداشتند که داخلی‌سازی نیازمند زیرساخت و هماهنگی میان دستگاه‌ها و ارگان‌های مختلف است و همین مسئله مشکلاتی را برای تولیدکنندگان ایجاد کرد.

وی افزود: کنسرسیوم‌ها می‌توانند در حل مشکلات کارخانه‌ها و ایجاد ارتباط میان واحدهای تولیدی نقش مؤثری داشته باشند. تولید بدون کارخانه در حوزه لوازم خانگی آغاز شد، اما به جای آنکه این مدل به سمت توسعه حرکت کند، در برخی موارد با موانع و محدودیت‌هایی مواجه شد.

بابازاده ادامه داد: در صنایع فلزی نیز در مواردی امکان تولید همه محصولات وجود نداشت و از ظرفیت کارخانه‌های دیگر استفاده کردیم. امروز بسیاری از کارخانه‌های این حوزه دارای فضای تولیدی هستند که می‌تواند در اختیار صنایع مرتبط قرار گیرد.

بدون اعتماد و فرهنگ مشارکت، تولید بدون کارخانه توسعه نمی‌یابد

حلب‌سازان، از تولیدکنندگان استان نیز اظهار کرد: ظرفیت خالی کارخانه‌ها و ایده تولید بدون کارخانه در نگاه نخست جذاب است، اما در عمل به دلیل نبود تجربه کافی، چالش‌های مختلفی ایجاد می‌شود.

وی افزود: صاحب برند و تولیدکننده هر کدام نگاه متفاوتی دارند و دانش تولید محصول نیز اهمیت زیادی دارد. پیش از هر چیز باید برندینگ را به‌درستی بشناسیم و در کنار آن، فرهنگ مشارکت و همکاری را تقویت کنیم.

حلب‌سازان تاکید کرد: تولیدکننده صرفاً با نگاه اقتصادی و پول نمی‌تواند در این مسیر موفق شود؛ باید مفهوم هم‌افزایی را درک کنیم و ظرفیت‌های داخل و خارج استان را در کنار یکدیگر ببینیم. تولید محصول باکیفیت و ایجاد برندهای قدرتمند می‌تواند زمینه‌ای فراهم کند که مصرف‌کننده به کیفیت داخلی اعتماد کند و نیازی به محصول خارجی نداشته باشد.

فرانچایز و شراکت‌های بلندمدت؛ تجربه‌ای برای بومی‌سازی

شاهین شجاع نیا یکی دیگر از اعضای حاضر در این نشست، با تاکید بر اهمیت شبکه‌سازی و ارتباطات اقتصادی گفت: فرانچایز می‌تواند یکی از مدل‌های راهگشا برای توسعه کسب‌وکار باشد. ممکن است یک مجموعه با سه شعبه به دلیل نبود سیستم مناسب دچار افت کیفیت شود، اما در دنیا برندهایی با هزاران شعبه فعالیت می‌کنند و به دلیل برخورداری از سیستم و شبکه منسجم، کیفیت آن‌ها وابسته به یک فرد نیست.

وی افزود: فرهنگ چنین شراکت‌هایی هنوز در ایران به اندازه کافی شکل نگرفته و لازم است تجربه‌های موفق جهانی با شرایط اقتصادی کشور بومی‌سازی شود.

این فعال اقتصادی ادامه داد: در تولید بدون کارخانه نیز باید فرهنگ‌های مختلف همکاری را بپذیریم و نگاه تولیدکننده و صاحب برند از «رقیب» به «شریک» تغییر کند. منافع طرفین نیز باید بر اساس یک فرمت مشخص و شفاف تعریف شود.

تاکید بر تدوین چهارچوب حقوقی و ضمانت اجرایی قراردادها

اطهری، مشاور اتاق مشهد در حوزه مالکیت فکری نیز بر ضرورت بررسی حقوقی قراردادهای تولید بدون کارخانه تاکید کرد و گفت: پیشنهاد می‌شود یک نشست تخصصی با حضور فعالان صنعت، جهاد کشاورزی، کارشناسان حقوقی و اعضای کمیسیون برگزار شود تا پس از بررسی مشترک، یک قالب قراردادی منسجم و قابل اتکا تدوین شود.

وی افزود: در این چهارچوب باید نحوه حل اختلافات و ضمانت اجرایی قراردادها نیز به‌صورت شفاف مشخص شود.

این کارشناس حقوقی با اشاره به ظرفیت مرکز داوری اتاق بازرگانی گفت: مرکز داوری اتاق می‌تواند گزینه مناسبی برای حل اختلافات باشد، اما استفاده از آن نیازمند پیش‌بینی شرط داوری در قرارداد یا توافق طرفین برای ارجاع اختلاف به این مرکز است.

نقش عکاسی در ساخت هویت و ادراک برند

محسن عابدی، از فعالان حوزه عکاسی نیز در بخش دیگری از این نشست، همزمان با روز جهانی عکاس، به ارائه‌ای درباره نقش عکاسی در ساخت هویت و ادراک برند پرداخت.

وی اظهار کرد: اگر کیفیت یک محصول به‌درستی دیده نشود، ممکن است برداشت‌های متفاوتی از آن شکل بگیرد و حتی یک تصویر نامناسب بتواند کیفیت یک محصول خوب را زیر سؤال ببرد.

عابدی افزود: تصویری که یک برند از خود می‌سازد، هویت آن را شکل می‌دهد و هرگونه فاصله میان واقعیت محصول و تصویری که به مخاطب ارائه می‌شود، می‌تواند به برند آسیب بزند.

وی تاکید کرد: تصویربرداری باید بر اساس نیازسنجی انجام شود و جزئیات در ساخت هویت برند اهمیت زیادی دارند. زاویه دید، نحوه نمایش محصول و حسی که تصویر به مخاطب منتقل می‌کند، همگی در شکل‌گیری ادراک اولیه مشتری مؤثر هستند.

وی ادامه داد: یک محصول ممکن است در رسانه‌ها و پلتفرم‌های مختلف به شیوه‌های متفاوتی ارائه شود و انتخاب درست تصویر، زاویه و قاب می‌تواند در نحوه درک مخاطب از محصول تاثیرگذار باشد.

تاکید بر نقش اتاق بازرگانی در تقویت برند بخش خصوصی

«علی‌محمد شریعتی‌مقدم»، رئیس کمیسیون کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد نیز، در بخش پایانی این نشست با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر به ظرفیت‌های برند در فعالیت‌های تشکلی از جمله در اتاق بازرگانی اظهار کرد: باید بتوان موضوعاتی مانند عکاسی و برگزاری جشنواره‌های مختلف را به حوزه برند پیوند داد.

وی افزود: بخشی از هویت و تصویر بخش خصوصی در اتاق بازرگانی شکل می‌گیرد؛ از این رو، ضروری است نگاه کمیسیون به رویدادها و اتفاقات جاری اتاق و همچنین موضوعات مرتبط با برندها معطوف شود و از ظرفیت‌های موجود برای تقویت جایگاه و هویت بخش خصوصی بهره گرفته شود.