ده روز بدون اینترنت جهانی؛ سه دهه عقب‌گرد تجاری

در آن روزگار، فاصله‌های کیلومتری در چند دقیقه و ثانیه پیموده می‌شد و اسناد در لحظه جابه‌جا می‌گردید. وجوه نقد جای خود را به اسناد مالی الکترونیکی داد و با یک کلیک، مبالغ از حسابی به حساب دیگر منتقل می‌شد. این، نقطه آغاز گسترش خدمات اینترنتی بود؛ جایی که تجارت‌ها چهره‌ای تازه به خود گرفتند و گویی جهان با هر کلیک، کوچک‌تر و کوچک‌تر می‌شد.

اقتصادهای جهانی رفته‌رفته از پیچیدگی‌های پیشین فاصله گرفتند و شفافیت جای آن را گرفت. جهان به دهکده‌ای واحد بدل شد و حکومت‌ها در مسیر شکل‌دهی به یک اقتصاد مشترک جهانی گام برداشتند؛ و همه این تحولات، از صدای قیژ‌قیژ یک مودم دایل‌آپ آغاز شد.

امروز، با گذشت بیش از سه دهه، جوامع بشری به نقطه‌ای رسیده‌اند که وابستگی آن‌ها به اینترنت به اوج خود رسیده و به نظر می‌رسد این فضا بخش قابل‌توجهی از اقتصاد جهان را نیز در اختیار گرفته است. در شرایطی که هوش مصنوعی و اینترنت اشیاء نه‌تنها بخش عمده‌ای از وظایف صنایع، تجارت، آموزش و اقتصاد را بر عهده دارند، میزان نفوذ اینترنت و خدمات الکترونیکی آنلاین در ارائه خدمات دولتی نیز به حدی افزایش یافته که نهاد دولت را هم به خود وابسته کرده است.

و اکنون تصور کنید درست در زمانی که تمامی ارکان اجرایی به نهایت وابستگی خود به این شبکه یکپارچه جهانی (WWW)  رسیده‌اند، صدای قیژقیژ ناگهان قطع شود. زمانی که روابط سنتی اجتماعی جای خود را به شیوه‌های نوین ارتباطی، پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی داده است؛ گونه‌ای تازه از آموزش شکل گرفته و کتاب‌ها و مقالات کاغذی جای خود را به پادکست‌ها و متون دیجیتال سپرده‌اند. مراودات و شبکه‌های سنتی مالی نیز دگرگون شده‌اند؛ پول‌های فیزیکی جای خود را در بسترهای امن بلاک‌چینی به ارزهای دیجیتال داده‌اند و در پی آن، تجارت نیز تغییر شکل داده و به تجارت الکترونیک، کسب‌وکارهای اینترنتی و آنلاین‌شاپ‌های بزرگ و کوچک تبدیل شده است.

قطع یا ایجاد اختلال در دسترسی به اینترنت آزاد جهانی، افزون بر اثرات منفی بر ارائه خدمات دولتی، بی‌تردید پیامدهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و تجاری جبران‌ناپذیری به همراه خواهد داشت. در عصری که حتی تاخیر در ارسال اسناد تجاری یا دیر دیده‌شدن پیام یک شریک تجاری در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به برهم‌خوردن مراودات اقتصادی منجر شود و هم‌زمان اعتبار برندها را در سطح بین‌المللی تحت تاثیر قرار دهد، همین تاخیر و اختلال قادر است در کسری از ثانیه یک تاجر را از رقبا عقب انداخته و او را از بازار حذف کند؛ چرا که امروزه در تجارت جهانی، استمرار و حضور مداوم در بازار اهمیتی تعیین‌کننده دارد.

تداوم این شرایط علاوه بر اینکه تجارت بین‌المللی را تحت تاثیر قرار می‌دهد، کسب‌وکار‌های اینترنتی داخلی را که برای رونق بازار پایان سال خود برنامه‌ریزی کرده بودند نیز، دچار چالش کرده و میخی بر تابوت فروشگاه‌های آنلاین خواهد زد. آسیب‌پذیری شغل‌های وابسته به اینترنت آزاد آنجا خود را نشان می‌دهد که مالکان آن کسب و کارها و نیز خدمات دانش‌بنیان فارغ از مرزهای سیاسی و جغرافیایی ناچار به رعایت استانداردهای یکسان بین‌المللی بوده و می‌بایست متاثر از تصمیمات سیاست‌های کلان جهانی عمل نمایند.

اینترنت امروزه صرفاً متعلق به کسانی‌که با آن تجارت می‌کنند، نیست. جامعه پزشکی، محققان و پژوهشگران، صنعت‌گران و بخش عمده‌ای از مشاغل جامعه برای بقای خود به صورت مستقیم و غیرمستقیم به اینترنت آزاد نیاز دارند. این مهم زمانی نمود پیدا می‌کند که بدانیم بخش عمده‌ای از تجهیزات نوین پزشکی، آزمایشگاهی، صنعتی، خطوط تولید و حتی خودروهای امروزی برای ارائه بهترین خدمات خود نیاز به اینترنت جهانی بدون محدودیت برای به روزرسانی دارند. تصور کنید خط تولید و یا تجهیز پزشکی چند صد میلیون دلاری که وظیفه‌ای خاص برای آن تعریف شده به علت نرسیدن پکیجی چند کیلوبایتی از کار افتاده و قادر به انجام وظیفه نیست و یا سیستم خودعیب‌یاب خودرویی که منتظر است به اینترنت آزاد متصل گردد تا ایراد الکترونیکی خود را برطرف کند.

همچنین، بازارهای داغ چند میلیون دلاری بازی‌های رایانه‌ای که به واسطه عدم دسترسی به اینترنت رونق خود را از دست داده و انبوهی از گیمرها که تخصصی به غیر از بازی کردن ندارند. در این میان، فعالان حوزه بازارهای مالی که دیگر جای خود دارند.

فارغ از آثار منفی که قطعی و اختلال اینترنت بر کسب‌وکارهای داخلی و تجارت بین‌المللی دارد، از منظر فنی حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز تداوم این شرایط و عدم دسترسی به درایوهای ابری و نیز بسته‌های به‌روزرسانی درایورهای تجهیزات زیرساختی و حیاتی شبکه‌های بومی و داخلی، لایسنس‌ها و آنتی ویروس‌ها را نیز دستخوش مخاطره خواهد کرد و در دراز مدت تبعات جبران ناپذیری را در پی خواهد داشت. باید این مهم را باور داشته باشیم که تجهیزات نوین توزیع شبکه، فایروال‌ها، وب سرویس‌ها، نرم افزارها و هر آنچه که به امنیت، کارکرد و دسترسی به شبکه نیاز است، وابستگی مستقیم به اینترنت داشته و بقای آن‌ها در به‌روزرسانی است.