به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، «محمدرضا توکلیزاده»، رئیس اتاق خراسان رضوی در این نشست تخصصی با اشاره به اینکه فرش دستباف فراتر از یک کالای تولیدی و صادراتی است گفت: فرش ایرانی روایتگر تاریخ، فرهنگ، هنر و سبک زندگی ایرانیان است و هر گره آن حاصل تجربه، صبوری و خلاقیت هنرمندانی است که بخشی از هویت ملی را در تار و پود آن ماندگار کردهاند.
وی افزود: در کنار ارزشهای فرهنگی، فرش دستباف ظرفیت قابل توجهی برای ایجاد اشتغال، افزایش ارزش افزوده، توسعه مناطق روستایی و کمبرخوردار، تقویت اقتصاد خانواده و رشد صادرات غیرنفتی دارد.
خراسان رضوی؛ یکی از قطبهای فرش دستباف کشور
رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی با اشاره به سابقه این استان در تولید و تجارت فرش دستباف اظهار کرد: تنوع قومی و فرهنگی خراسان رضوی موجب شکلگیری مجموعهای کمنظیر از طرحها، رنگها و شیوههای بافت شده است؛ از فرشهای نفیس مشهد و کاشمر گرفته تا قالیچههای کردی قوچان، دستبافتههای بلوچ تربتحیدریه و فرشهای اصیل منطقه مرندیز.
توکلیزاده گفت: براساس آمارهای موجود، حدود ۶۷ تا ۸۰ هزار بافنده در خراسان رضوی فعالیت میکنند و این استان از نظر تولید مواد اولیه و برخورداری از توانمندیهای انسانی و فنی در زمره سه استان برتر کشور قرار دارد.
وی این ظرفیت انسانی را «گنجینهای از دانش بومی و مهارتهای نسل به نسل» دانست و تاکید کرد: حفظ و تقویت آن به اندازه صیانت از میراث تاریخی و فرهنگی کشور اهمیت دارد.
کاهش صادرات و از دست رفتن بازارهای جهانی
توکلیزاده در بخش دیگری از سخنان خود با مرور روند صادرات فرش ایران در دهههای گذشته گفت: فرش دستباف ایران زمانی سالانه بین یک تا یکونیم میلیارد دلار صادرات داشت و بازارهای تهران، تبریز و اصفهان به عنوان مراکز اصلی جمعآوری، ارزیابی و آمادهسازی فرش برای صادرات فعالیت میکردند.
به گفته وی، مجموعهای از سیاستها و محدودیتهای تجاری طی سالهای گذشته به تدریج به صادرات فرش آسیب زد.
وی در این راستا به تعهدات ارزی، تغییر ساختار سنتی صادرات و کاهش نظارت بر کیفیت محصولات صادراتی اشاره کرد.
رئیس اتاق خراسان رضوی افزود: همزمان رقبای منطقهای از جمله هند و ترکیه با بهرهگیری از دانش فنی، نقشهها و حتی برخی نیروهای متخصص ایرانی، تولید فرش با الگوهای ایرانی را توسعه دادند و توانستند سهم بیشتری از بازارهای بینالمللی را به دست آورند.
وی گفت: در نتیجه این روند، صادرکنندگان حرفهای به تدریج انگیزه خود را از دست دادند و بخشی از بازارهای سنتی ایران در اختیار رقبا قرار گرفت.
توکلیزاده با تاکید بر دشواری بازپسگیری جایگاه ایران در بازار جهانی فرش اظهار کرد: کشورهایی که امروز سهم بازار ایران را در اختیار گرفتهاند به سادگی از این موقعیت عقبنشینی نخواهند کرد و رقابت در این حوزه به یک جنگ اقتصادی تبدیل شده است.
وی خواستار بازنگری اساسی در سیاستهای تجاری مرتبط با فرش دستباف شد و گفت: تمامی مقررات محدودکننده صادرات فرش، بدون استثنا، باید مورد بازبینی قرار گیرد و تعهد ارزی نیز از صادرات فرش دستباف حذف شود.
رئیس اتاق بازرگانی خراسان رضوی افزود: صادرکننده باید بتواند با انگیزه، آرامش و اطمینان فعالیت کند. تنها در این صورت میتوان امیدوار بود که ایران در یک فرآیند بلندمدت، بخشی از جایگاه تاریخی خود را در بازار جهانی فرش دستباف بازیابد.
احیای فرش دستباف بدون توجه به بازار و تقاضا ممکن نیست
«یحیی آلاسحاق»، مشاور وزیر صمت و رئیس شورای عالی راهبری فرش دستباف نیز، با تاکید بر اینکه موفقیت در مدیریت نیازمند شناخت محیط، روحیه مثبت و دانش تخصصی است، گفت: فرش دستباف ایران از ظرفیتهای گسترده داخلی و بینالمللی برخوردار است، اما احیای این صنعت بدون توجه به بازار و تقاضا امکانپذیر نخواهد بود.
وی با اشاره به ظرفیتهای گسترده این هنر-صنعت ایرانی اظهار کرد: در موضوع فرش دستباف، اصل ظرفیتها وجود دارد؛ از دانش و نیروی انسانی گرفته تا سابقه تاریخی و جایگاه جهانی. مسئله اصلی، آسیبشناسی و احیای این ظرفیتهاست.
وی تصریح کرد: اگرچه رفع مشکلات تولید، تامین مواد اولیه، طراحی، سرمایهگذاری و قوانین ضروری است، اما در نهایت آنچه این صنعت را به حرکت درمیآورد بازار است. حتی اگر همه مشکلات تولید حل شود اما تقاضایی برای خرید وجود نداشته باشد، توسعهای رخ نخواهد داد.
آلاسحاق با بیان اینکه افزایش تقاضا باید در اولویت سیاستگذاریها قرار گیرد، افزود: بازار فرش دستباف دو بخش داخلی و صادراتی دارد و برای هر دو باید برنامهریزی ویژه انجام شود. در حوزه صادرات، بازاریابی، تبلیغات، دیپلماسی اقتصادی، شناخت سلیقه بازارها و رقابتپذیری اهمیت دارد و در بازار داخلی نیز باید به قدرت خرید مردم و رقابت با فرش ماشینی توجه شود.
وی بر ضرورت تعریف کاربردهای جدید برای فرش دستباف تاکید کرد و گفت: باید ظرفیتهای تازهای برای این هنر-صنعت در حوزههایی مانند دکوراسیون داخلی، مبلمان، کیف و کفش، صنایع خلاق و حتی دیپلماسی فرهنگی تعریف شود تا دامنه مصرف و تقاضا افزایش یابد.
مشاور وزیر صمت خاطرنشان کرد: فرش دستباف یک سرمایه ملی است و احیای آن نیازمند نگاه جامع، هماهنگی میان بخشهای مختلف و تمرکز ویژه بر توسعه بازارهای داخلی و خارجی است.
تحریمها و مقررات زائد، صادرات فرش را کاهش دادند
همچنین، «محمدمهدی فرشچی موحد»، رئیس مرکز ملی فرش ایران، ضمن قدردانی از مسئولان و فعالان حوزه فرش خراسان رضوی، این استان را یکی از مناطق پیشرو در تولید و توسعه فرش دستباف کشور برشمرد و گفت: خراسان رضوی به دلیل برخورداری از مدیران متخصص، فعالان باتجربه و ظرفیتهای گسترده تولیدی، از استانهای اثرگذار در این صنعت به شمار میرود.
وی با اشاره به مشکلات و چالشهای موجود در صنعت فرش دستباف افزود: فرش ایرانی نخستین کالای ایرانی بود که هدف تحریمهای خارجی قرار گرفت و این موضوع نشاندهنده اهمیت اقتصادی و فرهنگی آن برای کشور است.
رئیس مرکز ملی فرش ایران، فرش دستباف را یکی از مصادیق اقتصاد مقاومتی دانست و گفت: در حالی که ایجاد هر فرصت شغلی در برخی بخشهای صنعتی به سرمایهگذاریهای چندین میلیارد تومانی نیاز دارد، در حوزه فرش دستباف میتوان با هزینهای به مراتب کمتر، اشتغال پایدار و ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد کرد. تمامی زنجیره تولید این محصول در داخل کشور شکل میگیرد و ظرفیت بالایی برای توسعه صادرات غیرنفتی دارد.
موحد با بیان اینکه فرش دستباف «پرچم دوم ایران» محسوب میشود، اظهار کرد: فرش ایرانی در جهان با نام ایران شناخته میشود و بخش مهمی از هویت فرهنگی و اقتصادی کشور را نمایندگی میکند.
وی با اشاره به کاهش صادرات فرش طی سالهای اخیر گفت: بخشی از این کاهش ناشی از تحریمهای خارجی بوده است. پیش از اعمال محدودیتها، حدود ۴۶ درصد صادرات فرش ایران راهی بازار آمریکا میشد.
رئیس مرکز ملی فرش ایران، برخی مقررات و محدودیتهای داخلی را نیز مانع توسعه صادرات دانست و افزود: در کنار تحریمهای خارجی، با پدیدهای مواجه هستیم که میتوان از آن به عنوان «تحریم داخلی» یاد کرد؛ مجموعهای از قوانین و مقررات زائد که باید شناسایی و اصلاح شوند. موضوعاتی از جمله تعهد ارزی صادرات فرش، تسهیل ورود فرشهای مرمتی و تأمین تسهیلات مالی در دستور کار قرار گرفته است.
فرشچی موحد در پایان با تاکید بر ضرورت همافزایی میان فعالان این صنعت گفت: تبادل تجربهها، شناسایی موانع و اتخاذ تصمیمهای مشترک میتواند زمینه بازگشت تدریجی فرش دستباف ایران به جایگاه تاریخی خود در بازارهای جهانی را فراهم کند. کاهش تقاضا و صادرات فرش دستباف تنها به ایران محدود نیست، اما با برنامهریزی و رفع موانع موجود میتوان مسیر احیای این صنعت راهبردی را هموار کرد.
تولید ۳۳۳ هزار مترمربع فرش در خراسان رضوی
«علی باخرد»، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی نیز در این رویداد، با تأکید بر اینکه حفظ هنر فرشبافی بدون توجه به جنبههای اقتصادی آن امکانپذیر نیست، گفت: فرش زمانی میتواند جایگاه تاریخی خود را حفظ کند که به یک «هنر ثروتآفرین» و صنعتی درآمدزا برای خانوارها تبدیل شود.
وی افزود: فرش همواره میان دو مفهوم هنر و صنعت قرار داشته است و هر زمان از موضوع خلق ثروت در این حوزه غفلت شده، آن هنر به تدریج کمرنگ شده است.
مدیرکل صمت خراسان رضوی با اشاره به سابقه استان در تولید فرش دستباف گفت: شهرهایی مانند مشهد، قوچان، نیشابور، تربت حیدریه و کاشمر از دیرباز در زمره مراکز مهم طراحی و تولید فرش در کشور بودهاند.
وی از همکاری بخش دولتی و خصوصی برای توسعه این صنعت خبر داد و افزود: ایجاد شهرکهای تخصصی فرش با همکاری شرکت شهرکهای صنعتی در دستور کار قرار دارد.
باخرد با ارائه آماری از وضعیت فرش دستباف استان اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۳۳ هزار مترمربع فرش در خراسان رضوی تولید شده است که برآورد میشود نزدیک به ۱۰ درصد آن به بازارهای صادراتی راه یافته باشد.
وی به اقدامات انجامشده در حوزه هویتبخشی به فرش خراسان اشاره کرد و گفت: فرش مشهد و فرش کاشمر به ثبت جهانی رسیدهاند و پرونده ثبت جهانی قالیچههای کردی، تربت و بلوچی در حال پیگیری است. همچنین در خراسان رضوی حدود ۶۸ هزار بافنده فعالیت دارند و سیاست استان توسعه کارگاههای متمرکز و تقویت واحدهای تولیدی بزرگ در این بخش است.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰