تاکید فعالان صنایع غذایی بر هدایت مشاغل خانگی به سمت تولید کارگاهی

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، در این نشست که با حضور رئیس سازمان غذا و دارو و رؤسای تشکل‌های صنایع غذایی خراسان رضوی برگزار شد، بر راه‌اندازی سامانه هشدار سریع ایمنی برای کمک به حل چالش‌های فعالان صنایع غذایی، هدایت فعالیت مشاغل خانگی به سمت تولید کارگاهی به‌منظور کاهش مخاطرات و تقویت الزامات نظارتی، همچنین رفع مشکلات سامانه تیتک در ماه‌های آینده تاکید شد.

تاکید رئیس سازمان غذا و دارو بر هدایت مشاغل خانگی به سمت تولید کارگاهی

مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو، دغدغه‌های بخش خصوصی را در حوزه غذا و سلامت سازنده دانست و اظهار کرد: در شرایط جنگی، همه صنایع، به‌ویژه صنعت غذا، از ارکان حفظ کشور هستند؛ زیرا تامین امنیت و ایمنی غذایی بر عهده این صنعت است.

وی عملکرد صنایع غذایی کشور در دوران بحران را مطلوب توصیف کرد و افزود: این حوزه در زمان بحران به‌خوبی عمل کرد و نگرانی مردم از نظر کمبود مواد غذایی در کشور برطرف شد.

پیرصالحی، خراسان رضوی را یکی از استان‌های فعال در حوزه صادرات صنایع غذایی و از قطب‌های این صنعت در کشور دانست.

وی درباره دغدغه بخش خصوصی نسبت به ورود مشاغل خانگی به حوزه صنایع غذایی اظهار کرد: فرآیندهای تولید باید مشخص و تحت نظارت باشد تا نگرانی مردم کاهش یابد. سازمان غذا و دارو در این زمینه ضوابطی را تدوین و ابلاغ کرده است؛ اما بخشی از این ضوابط به دلیل گستردگی فعالیت مشاغل خانگی به‌طور کامل اجرا نمی‌شود و سازمان در این زمینه ورود کرده و با برخی تخلفات برخورد داشته است.

رئیس سازمان غذا و دارو افزود: تشکل‌ها و بخش خصوصی می‌توانند با شناسایی چالش‌ها و اطلاع‌رسانی به مردم، این سازمان را در مدیریت این حوزه یاری کنند.

وی نگرانی صنعت نسبت به ورود مشاغل خانگی به صنایع غذایی را ناشی از دغدغه کیفیت مواد غذایی دانست، نه موضوع اشتغال، و گفت: مشاغل خانگی باید به سمت فعالیت‌های کارگاهی سوق پیدا کنند. صنعت و دولت در این زمینه در مقابل یکدیگر نیستند، بلکه دولت نقش رگولاتوری و صنعت نقش مجری را بر عهده دارد و هر دو برای حل این مسئله تلاش می‌کنند.

پیرصالحی درباره گلایه بخش خصوصی از اجرای متفاوت ضوابط در کشور نیز اظهار کرد: نظارت سازمان غذا و دارو با هدف حفظ سلامت انجام می‌شود و سختگیری منطقی و قانونی می‌تواند از بروز مخاطرات سلامت و آسیب به بخش صنعت جلوگیری کند.

به گفته وی، هر ضابطه‌ای که ابلاغ می‌شود باید در سراسر کشور به‌صورت یکسان اجرا شود.

وی درباره تسهیل صدور پروانه بهره‌برداری و مشکلات سامانه تیتک (سیستم جامع برای ردیابی، رهگیری و کنترل اصالت کالاهای سلامت‌محور) نیز گفت: از سال گذشته اقداماتی برای تسهیل فرآیند صدور پروانه انجام شده و بخش قابل توجهی از امور به صنایع واگذار شده است تا فرآیند اعتباربخشی و رتبه‌بندی واحدها دنبال شود. همچنین مقرر شده از ظرفیت صنایع بزرگ در این زمینه استفاده شود.

پیرصالحی افزود: برخی چالش‌های مربوط به فناوری اطلاعات و ارتباط سامانه‌های دستگاه‌های مختلف وجود داشته که بخش عمده آن برطرف شده است. سامانه جدید نیز آماده شده و تلاش می‌شود تا پایان پاییز عملیاتی شود.

وی درباره کاهش هزینه‌های تولید و موازی‌کاری در نظارت نیز گفت: میان وزارت بهداشت و سازمان ملی استاندارد تفاهم‌نامه‌ای منعقد شده تا در زمینه نمونه‌برداری، روش‌های اجرایی مشخصی عملیاتی شود. صنعت نباید همزمان تحت نظارت چند دستگاه قرار گیرد و نظارت دولت باید از طریق یک پنجره واحد انجام شود؛ اقدامی که می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید کمک کند.

رئیس سازمان غذا و دارو همچنین درباره استفاده از ظرفیت خالی در صنایع غذایی اظهار کرد: استفاده از ظرفیت خالی در حوزه تولید دارو و مکمل‌های غذایی آغاز شده و این رویکرد می‌تواند به کاهش هزینه‌های سربار در بخش صنعت کمک کند.

ضرورت توجه همزمان به تولید و سلامت جامعه

علی امین‌التجاری، رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق خراسان رضوی، در این نشست اظهار کرد: گفت‌وگوی میدانی با فعالان صنایع غذایی فرصت ارزشمندی برای شناخت چالش‌های این صنعت و ارائه راهکارهای علمی فراهم می‌کند.

وی با اشاره به ورود مشاغل خانگی به حوزه صنایع غذایی و مخاطرات ناشی از آن افزود: در شرایط دشوار تولید، صدور پروانه بهره‌برداری برای واحدهای صنعتی با چالش‌ها، نظارت‌های متعدد و گاهی موازی‌کاری مواجه است، اما تولیدات خانگی و مکمل‌های غذایی در برخی موارد با نظارت کمتری انجام می‌شود.

امین‌التجاری تصریح کرد: باید از تولیداتی که می‌تواند سلامت جامعه را به خطر بیندازد، جلوگیری شود.

به گفته وی، مسئله فعالان صنایع غذایی، کاهش نظارت نیست، بلکه توجه همزمان به الزامات تولید و حفظ سلامت جامعه است.

رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق خراسان رضوی همچنین با انتقاد از موازی‌کاری در نمونه‌برداری از گروه‌های کالایی توسط سازمان غذا و دارو و سازمان استاندارد گفت: هزینه نمونه‌برداری در سازمان استاندارد بالاست و واحدهای تولیدی ملزم به پرداخت این هزینه‌ها هستند. از این رو، لازم است میان دو سازمان تفاهمی برای رفع این مشکل ایجاد شود.

هدایت مشاغل خانگی به تولید کارگاهی

عباس ملت‌خواه، نایب‌رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد نیز، با تاکید بر اینکه هدف، تعطیلی مشاغل خانگی نیست، اظهار کرد: با توسعه فضای مجازی، این نوع فعالیت‌ها رشد قابل توجهی داشته‌اند و در برخی موارد با فعالیت واحدهای صنعتی تداخل پیدا می‌کنند.

وی با اشاره به مخاطرات ورود مشاغل خانگی به حوزه صنایع غذایی افزود: نبود نظارت دقیق بر این تولیدات می‌تواند ریسک ایمنی و سلامت مواد غذایی را افزایش دهد. از سوی دیگر، واحدهای صنعتی در فرآیند تولید با هزینه‌های مختلف و الزامات نظارتی مواجه‌اند، در حالی که برخی تولیدکنندگان خانگی چنین هزینه‌هایی ندارند و این امر می‌تواند به ایجاد رقابت نابرابر منجر شود.

ملت‌خواه ادامه داد: امکان رهگیری و ردیابی تولیدات خانگی نیز مانند واحدهای رسمی صنعتی وجود ندارد و در صورت صادرات چنین محصولاتی، در صورت بروز مشکل، می‌تواند به اعتبار تولیدات کشور آسیب وارد کند.

وی تاکید کرد: برای حفظ سلامت مصرف‌کنندگان، باید الزامات نظارتی بیشتری برای این بخش در نظر گرفته شود.

استقرار تولید خانگی در کارگاه‌های دارای مجوز

در ادامه، سهیل پروازی، دبیر کمیسیون صنایع غذایی اتاق خراسان رضوی گفت: حمایت از مشاغل خانگی در چهارچوب سیاست‌های توسعه اشتغال کشور انجام می‌شود و صنعت به دنبال حذف این مشاغل نیست.

وی با اشاره به مخاطرات شناسایی‌شده در زمینه ورود مشاغل خانگی به حوزه صنایع غذایی اظهار کرد: در واحدهای صنعتی، تولید در محیط کنترل‌شده، رعایت استانداردها، حضور مسئول فنی و بازرسی‌های دوره‌ای پیش‌بینی شده است، اما در بخش خانگی، تولید در محیط مسکونی با شرایط متغیر، بدون حضور مسئول فنی و با محدودیت در نظارت و رهگیری انجام می‌شود.

پروازی، پراکندگی واحدهای خانگی در سطح شهر و استان، ریسک آلودگی ثانویه، دشواری مدیریت بحران و رهگیری محصولات، پیامدهای اجتماعی و کاهش اعتماد عمومی به تولیدکنندگان رسمی و همچنین رقابت نابرابر با واحدهای صنعتی را از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه دانست.

وی افزود: توسعه تولید خانگی برای دولت نیز به معنای افزایش هزینه‌های نظارت، مسئولیت حقوقی و دشواری پاسخگویی است. بنابراین به جای توسعه مستمر تولید در محیط‌های خانگی، سیاست‌های حمایتی باید به سمت استقرار تولید در کارگاه‌های دارای مجوز و تحت نظارت متمرکز هدایت شود.

دبیر کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد، تقویت نظام نظارتی را ضروری دانست و گفت: الزام به رهگیری هوشمند، اتصال به آزمایشگاه‌های قابل پیگیری، استفاده از ظرفیت خوشه‌های صنعتی و توسعه نظام خودکنترلی می‌تواند در تقویت این نظام مؤثر باشد.

پروازی در ادامه با اشاره به جایگاه خراسان رضوی در صنایع غذایی کشور اظهار کرد: این استان یکی از قطب‌های صنایع غذایی کشور است و ۴۰ درصد تولید ناخالص داخلی استان مربوط به صنعت غذاست.

وی همچنین با تاکید بر ضرورت تمرکززدایی از مرکز و کاهش پایتخت‌محوری گفت: این مسئله چالش‌های زیادی برای صنایع ایجاد کرده است و با توجه به ظرفیت‌ها و توانمندی خراسان رضوی در ارائه امکانات، باید توجه بیشتری به ظرفیت‌های استان در این حوزه صورت گیرد.

تاکید بر اعتبار سوابق کیفی واحدهای دارای ظرفیت خالی

در ادامه این نشست، روسای تشکل‌های حوزه صنایع غذایی نیز به بیان دیدگاه‌ها و دغدغه‌های خود پرداختند.

داوود محمدی، رئیس انجمن صنایع تبدیلی خراسان رضوی، در خصوص کاهش هزینه، زمان و فرآیندهای نظارتی بر واحدهای تولیدکننده با استفاده از ظرفیت خالی اظهار کرد: واحدهای تولیدی، به‌ویژه واحدهای دارای ظرفیت خالی و صادرات‌محور که زیرساخت و سوابق قابل قبول بهداشتی و کیفی دارند، برای تولید هر محصول ناچار به طی مجدد فرآیندهای مشابه و انجام آزمون‌های چندباره برای دریافت یا تمدید پروانه هستند که این مسئله هزینه‌های آزمایشگاهی را افزایش می‌دهد.

وی افزود: برای رفع این مشکل، باید سوابق واحد تولیدی و نتایج آزمون‌های معتبر مورد استناد قرار گیرد و میان سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد در پذیرش آزمون‌ها و مستندات فنی هماهنگی بیشتری ایجاد شود. همچنین در حوزه صادرات، برای واحدهایی که سابقه مطلوبی دارند، فرآیندها باید با سرعت بیشتر و مواجهه کمتر انجام شود.

محمدی ادامه داد: کاهش موازی‌کاری به معنای کاهش نظارت نیست، بلکه به معنای هوشمندسازی نظارت است. امیدواریم در موضوع تجمیع پروانه‌ها نیز اعتباردهی به سوابق آزمون و کنترل کیفی مورد توجه قرار گیرد.

تاکید بر حل چالش مالیاتی پنیر پیتزا و تاپینگ

هدایت‌نیا، دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان رضوی نیز اظهار کرد: ۸۰ درصد تولید پنیر پیتزا و تاپینگ پیتزا در کشور در خراسان رضوی انجام می‌شود.

وی با اشاره به مشکلات گذشته در صدور گواهی سلامت این محصولات افزود: پنیر پیتزا و تاپینگ پیتزا در مقطعی از سوی کارگروه‌های استانی، سازمان ملی استاندارد و سازمان غذا و دارو در زمره کالاهای آسیب‌رسان قرار گرفتند و برای آنها گواهی سلامت صادر نمی‌شد.

هدایت‌نیا ادامه داد: پس از تصویب قانون جدید مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۰، محصولاتی مانند شیر، ماست و پنیر از مالیات معاف شدند، اما واحدهای تولیدکننده پنیر پیتزا به استناد مقررات مربوط به معافیت مواد خوراکی و لزوم دریافت گواهی سلامت، مشمول مطالبه مالیات شدند؛ چراکه در آن مقطع امکان دریافت گواهی سلامت برای این محصولات وجود نداشت.

وی تصریح کرد: این موضوع در ستاد تسهیل و شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی مطرح و با پیگیری‌های انجام‌شده، آیین‌نامه جدید گواهی سلامت صادر شد و پنیر پیتزا و تاپینگ پیتزا از فهرست کالاهای آسیب‌رسان خارج شدند.

دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان رضوی افزود: با وجود حل مسئله در شرایط فعلی، مشکل برخی واحدها به دوره گذشته بازمی‌گردد؛ چراکه استاندارد این محصولات و پروانه ساخت آنها از گذشته تغییر نکرده است. پیشنهاد می‌شود گواهی سلامت صادرشده به دوره اعتبار پروانه ساخت تسری داده شود تا مشکل مالیاتی این واحدها نیز برطرف شود.

رضایی، عضو کمیسیون صنعت اتاق خراسان رضوی نیز گفت: سال گذشته از سامانه هشدار سریع ایمنی مواد غذایی رونمایی شد و در صورت راه‌اندازی کامل این سامانه، بخشی از چالش‌های مربوط به اولویت‌بندی و گریدبندی واحدهای صنایع غذایی برطرف خواهد شد.

غلامرضا میری، رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران استان اظهار کرد: واحدهایی که دارای برند تجاری هستند می‌توانند از ظرفیت خالی استفاده کنند، اما اخیراً ابلاغ شده است علاوه بر تمدید پروانه صاحب کارخانه، افرادی که از ظرفیت خالی واحدها استفاده می‌کنند نیز باید پروانه خود را تمدید کنند که این امر هزینه‌های بالایی به همراه دارد.

وی ادامه داد: برای هر واحد تولیدی که از ظرفیت خالی استفاده می‌کند نیز نمونه‌برداری از محصولات انجام می‌شود. در حالی که استفاده از ظرفیت خالی با هدف کاهش هزینه‌های تولید صورت می‌گیرد، این ابلاغیه می‌تواند هزینه‌های واحدها را افزایش دهد.

مهدی ملت‌خواه، عضو اتحادیه واردکنندگان خراسان رضوی نیز با اشاره به مشکلات فعالان حوزه واردات گفت: بسیاری از واردکنندگان با مشکل اعتباردهی به مجوزهای غذا و دارو در سامانه تیتک و سامانه جامع تجارت مواجه هستند.

وی افزود: در برخی موارد، پس از ثبت سفارش، سامانه تیتک امکان اعتباردهی را ندارد و برای انجام ثبت سفارش باید اطلاعات در سامانه ویرایش شود که این فرآیند هزینه‌بر است.

علی روحبخش، معاون غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز در این نشست، به تشریح فرآیند انتخاب واحدهای برتر در حوزه غذا و دارو پرداخت و اظهار کرد: در انتخاب واحد برتر تلاش شده همه ابعاد فعالیت واحدها مورد توجه قرار گیرد. چک‌لیست دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز بیش از ۱۵ سال است که مورد بازبینی و تکمیل قرار گرفته و در فرآیند انتخاب واحدهای برتر مورد استناد قرار می‌گیرد.

تشریح معیارهای انتخاب واحدهای برتر صنایع غذایی

میترا رضایی، مدیر امور فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، درباره ویژگی‌های انتخاب واحدهای برتر اظهار کرد: برای انتخاب واحد نمونه، هزار امتیاز در نظر گرفته شده که سهم محدودی از آن به برتر بودن واحد در دوره‌های گذشته اختصاص دارد.

به گفته وی، اگر واحدی در گذشته به‌عنوان واحد برتر انتخاب شده و همچنان با همان روال به فعالیت خود ادامه دهد، این موضوع نشان‌دهنده توانمندی و جایگاه مطلوب آن واحد و بیانگر استمرار روند توسعه آن است.

راه‌اندازی سامانه هشدار سریع ایمنی و تسهیل فرآیندهای صنایع غذایی

عبدالعظیم بهفر، مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو کشور نیز، با اشاره به اقدامات انجام‌شده در شرایط جنگی کشور اظهار کرد: با وجود مشکلات ناشی از جنگ، اقدامات مثبتی برای رفع برخی چالش‌های حوزه صنایع غذایی انجام شده است. در همین شرایط، سامانه گواهی صادرات راه‌اندازی شد که بخشی از تخلفات را کاهش داده و امکان صدور آنلاین گواهی صادرات را فراهم کرده است.

بهفر درباره راه‌اندازی سامانه هشدار سریع ایمنی مواد غذایی نیز گفت: نسخه نمایشی این سامانه آماده شده و اقدامات اساسی برای اجرای آن انجام گرفته است و به‌زودی راه‌اندازی خواهد شد.

مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو کشور درباره تجمیع پروانه‌های بهره‌برداری اظهار کرد: در این راستا، گروه‌های کالایی در سامانه هشدار سریع ایمنی مواد غذایی ثبت و به استان‌ها اعلام می‌شوند تا شرکت‌ها از طریق سامانه نسبت به دریافت پروانه اقدام کنند. یکی از پروانه‌ها به‌عنوان پروانه معتبر در نظر گرفته می‌شود و سایر موارد ذیل آن توسط خود شرکت ایجاد خواهد شد. همچنین برای این سامانه، نظارت و پایش پس از عرضه نیز پیش‌بینی شده است.

بهفر درباره ورود مشاغل خانگی به حوزه صنایع غذایی نیز گفت: سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت از جمله دستگاه‌هایی بوده‌اند که نسبت به مخاطرات این بخش حساسیت داشته‌اند. فرآورده‌های خانگی از سازمان غذا و دارو «سیب سلامت» دریافت نمی‌کنند و این مجوز در چهارچوب وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی صادر می‌شود.

وی افزود: برای ورود محصولات این بخش به چرخه مصرف، باید فرآورده‌ها با ریسک کمتری وارد بازار شوند و تاکنون ۳۲ گروه در این مسیر قرار گرفته‌اند.

وی ادامه داد: برای ساماندهی فعالیت مشاغل خانگی در قالب کارگاهی نیز جلساتی با وزارت رفاه درباره ارائه تسهیلات و ایجاد شرایط فعالیت کارگاهی برگزار شده است.

مدیرکل فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو درباره مشکلات مالیات بر ارزش افزوده واحدهای تولیدکننده پنیر پیتزا اظهار کرد: دریافت مالیات بر اساس دستورالعمل انجام می‌شود و این موضوع در استان‌های مختلف نیز قابل پیگیری است.

وی همچنین درباره گلایه‌ها در خصوص صدور پروانه نوآورانه گفت: پس از درخواست متقاضی، مدارک و مستندات برای بررسی اولیه به مرکز ارسال و در کمیته مربوط بررسی می‌شود و در صورت تایید، پروانه صادر خواهد شد.

بهفر درباره مشکلات سامانه تیتک نیز اظهار کرد: تا زمان رفع مشکلات سامانه جدید، سامانه قدیمی‌ فعال است و تلاش می‌شود مشکلات تیتک تا پایان سال برطرف شود.

وی افزود: در مواردی که ثبت سفارش انجام شده باشد، انجام فرآیند مربوطه بدون هزینه خواهد بود.