دکتر مهدی فیضی* شواهد بین کشوری در مورد تورم و نابرابری درآمد نشان میدهد که این دو مفهوم، رابطهای غیرخطی و نامتقارن دارند، بهطوری که از سویی افزایش تورم تا حد آستانهای موجب کاهش نابرابری درآمدی و از آن پس همراه با افزایش آن است. برای نمونه، شواهد جدید نشان میدهد که نرخ تورم با افزایش درآمد خانوارها در ایالاتمتحده آمریکا کاهش مییابد. از سوی دیگر، حتی در بازه تورمی بیشتر از حد آستانهای (مشابه وضعیت کشور ما) میزان افزایش نابرابری با افزایش مشخصی در تورم، متفاوت از میزان کاهش نابرابری با کاهش یکسان در تورم است.
درحالیکه اقتصادهای پیشرفته در پاسخ به افزایش سطح قیمتها بهکارگیری سیاستهای انقباضی را در پیش گرفتهاند، نشانههای شروع روند کاهشی تورم خود را نشان میدهد. بر این اساس تورم آمریکا در حالی در ماه اکتبر به سطح ۷/ ۷درصد رسید که برای چهارمین ماه متوالی روند نزولی به خود گرفته است. کاهش سطح تورم بنزین، برق، مواد غذایی و وسایل نقلیه دستدوم از اصلیترین عواملی است که در ماه اکتبر به کاهش نرخ تورم آمریکا منتهی شده است.
در حالی که مرکز آمار ایران تورم سالانه در آبان ماه را 44 درصد اعلام کرده بود اما بر اساس گزارش تازه این مرکز، تورم سالانه برای دهک اول 50.2 و تورم گروه خوراکیها نیز برای این دهک 64.6 درصد اعلام شده است.
بهرغم تلاشهای بانکهای مرکزی اقتصادهای پیشرفته جهان، به نظر میرسد تورم اقتصادهای غربی قصد کاهش ندارد. بر این اساس به نظر میرسد تداوم تورم اخیر کشورهای غربی سه عامل کلیدی دارد. شوکهای اقتصادی و غیر اقتصادی، رشد دستمزدها و رشد انتظارات تورمی اصلیترین عوامل باقی ماندن تورم است. سیاستهای انبساطی به دنبال رکود ناشی از پاندمی کرونا، تنگنای زنجیرههای تامین و جنگ اوکراین از جمله شوکهای کلیدی به اقتصاد جهان است. تحلیل دیگری، از اختلال در مهار تورم حکایت دارد.
تازهترین گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد در مهر امسال دهک اول با 62.4 درصد بیشترین تورم کالاهای خوراکی و استان سیستان و بلوچستان با 48.6 درصد بیشترین تورم نقطهای را تجربه کردهاند.
تورم بالا یکی از مهمترین علائم بیماری در اقتصاد است. در واقع نشانه تورم بالا در اقتصاد بهمثابه تب یا عفونت است که میتواند اثبات کند فردی دچار بیماری شده . اقتصاد ایران سالهای سال است که گرفتار تورم بالا است و این نشان میدهد که بیماری مزمن شده و چنانچه به صورت اساسی و اصولی درمان نشود، میتواند بحرانآفرین باشد.
نشریه «اکونومیست» در گزارشی اعلام کرد فدرالرزرو برای مقابله با تورم فعلی آمریکا که برای مدت قابل توجهی تداوم یافته است، باید نرخ بهره را به شکل تهاجمیتری افزایش دهد و آن را تا پایان سال جاری به سطح پیشبینی شده در پایان سال ۲۰۲۳ برساند. در حالی که با افت نرخ تورم در ماه ژوئیه بسیاری به کاهش رشد قیمتها امیدوار شدند، افت کمتر از انتظار آن در ماه اوت و افزایش تورم هسته نشان میدهد که سیاستهای انقباضی فدرالرزرو تا امروز برای مهار تورم کافی نبوده است.
نشریه «اکونومیست» در گزارشی تازه به این نکته پرداخته است که بهرغم سیاستهای انقباضی در پیش گرفتهشده از سوی بانکهای مرکزی در جهان، ممکن است این سیاستها به کنترل تورم منجر نشوند و عصر تازهای از تورمهای بالا را پیش رو داشته باشیم
* دکتر تیمور رحمانی - عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران پول بزرگترین اختراع یا ابداع بشر است. بدون ابداع پول و تکامل آن، انسان هنوز اندر خم تامین قوت لایموت بود و هماکنون تلسکوپ جیمز وب با تصاویر خیرهکنندهاش ما را مات و مبهوت نمیکرد. اما ابداع پول همانند هر ابداع دیگری همان اندازه که سودمند است، میتواند مخرب هم باشد. کوچکترین درک نادرست از کارکرد پول و آنچه پول میتواند انجام دهد و آنچه نمیتواند انجام دهد، اسباب آنچه است که اقتصاددانان زیان اجتماعی مینامند و بااهمیتترین این زیان اجتماعی، تورم و دورشدن از عدالت اجتماعی است.
سقوط لیر اگرچه در بعد اقتصاد داخلی ترکیه، ضربه سهمگینی بر شهروندان این کشور وارد کرد، اما منجر به صعود توریسم در ترکیه شده و ارزان بودن مقصد در این کشور برای دیگر کشورها، آن را به یکی از مقاصد اصلی گردشگری در جهان تبدیل کرده است.
بعد از اجرای طرح مردمی سازی یارانه ها (اصلاح سیاست ارز ترجیحی) هر چند دولت سعی کرد با تخصیص یارانه نقدی به خانوارهای 9دهک، تأثیر حذف ارز ترجیحی بر سبد خانوار را کاهش دهد، اجرای این طرح سبب شد در خرداد امسال، شاهد افزایش قیمت بیشتر اقلام اساسی در بازار باشیم. این موضوع در ماه های اخیر به صورت کاهش مصرف برخی کالاهای اساسی ازسوی مردم دیده می شود. کاهش مصرف سبب شده است میزان تولید هم کاهش یابد.
آخرین اطلاعات منتشر شده از سوی مرکز آمار ایران حاکی از این است که نرخ تورم مصرفکننده در 12 ماه منتهی به مردادماه با یک درصد افزایش نسبت به ماه قبل به 41.5 درصد رسیده است.
گزارش تازه مرکز آمار ایران نشان میدهد در بهار امسال تورم نقطهبهنقطه نهادههای ساختمانی معادل ٤٣.٤ درصد بوده است که در مقایسه با تورم نقطه به نقطه فصل قبل، ٧.٩ واحد درصد افزایش داشته است.
داوود سوری// مهمترین عامل موثر بر تورم در کشور ما بهعنوان یک پدیده مزمن، بحث کسری بودجه دولت و تامین منابع مالی برای رفع این کسری بودجه از طریق انتشار پول یا استفاده از منابع بانک مرکزی است. اگرچه هر از گاهی اتفاقهایی مانند حذف ارز ۴۲۰۰تومانی میافتد که این اتفاقها موجب افزایش قیمتها میشود و همین امر موجب میشود که برخیها گمان کنند که ریشه تورم در کشور ما مسائل دیگری است؛ اما تورم بهعنوان یک فرآیند افزایش مستمر سطح عمومی قیمتها، یک پدیده پولی است و علتی غیر از انتشار پول و استفاده از منابع بانک مرکزی برای رفع کسری بودجه دولت ندارد.
گزارش مرکز آمار ایران نشان میدهد در حالی که تورم نقطهبهنقطه مصرفکننده در تیرماه امسال به عدد بیسابقه ۵۴ درصد رسیده این شاخص برای گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» به ۸۶ درصد رسیده است.
مرکز پژوهشهای اتاق ایران، شامخ کل اقتصاد در خردادماه را ۵۴,۷۳ واحد اعلام کرد که شتاب رشد آن کمتر از ماه قبل است. در این ماه، فعالان اقتصادی نسبت به قطعی بیبرنامه برق ابراز نگرانی کردهاند.
بر اساس آمارهای بانک مرکزی در فروردینماه۱۴۰۱، نرخ رشد نقدینگی به سطح ۲/ ۳۸درصد رسیده است. این رقم در ۱۶ماه اخیر کمترین سطح بوده است. نرخ رشد نقدینگی در هفت ماه اخیر به میزان ۶/ ۴واحد درصد کاهش یافته است. رشد پایه پولی نیز همسو با کاهش نرخ رشد نقدینگی، افت کرده و در فروردینماه سال جاری به رقم ۵/ ۳۱درصد رسیده است. این رقم نیز در ۹ ماه اخیر حدود ۱۰واحد درصد کمتر شده است.
آمارهای اقتصادی ونزوئلا حاکی از آن است که این کشور در حال خروج از «اقتصاد ونزوئلایی» است. درحالیکه در دسامبر سال۲۰۲۰ تورم ماهانه ونزوئلا بیش از ۷۷درصد بود، این رقم در ماه مارس۲۰۲۲ به ۴/ ۱درصد کاهش یافته است.
در شرایطی که انتظارات تورمی بالاست، طبیعتا آحاد جامعه به دنبال سرمایهگذاریهایی هستند که بتواند ارزش دارایی آنها را حفظ کند. یکی از گزینههای پیشرو در این مسیر صندوقهای سرمایهگذاری هستند. صندوقهای سرمایهگذاری متنوع و متعدد هستند و به این ترتیب پای انتخاب در میان میآید و به دنبال آن معیارهای انتخاب مهم میشوند.