- امروز : چهارشنبه - ۲۲ مهر - ۱۴۰۵
- برابر با : Wednesday - 14 October - 2026
اخبار ویژه
ایران باید از بزرگ‌ترین تولیدکننده زعفران به یکی از بزرگ‌ترین صاحبان ارزش و اعتبار این بازار تبدیل شود
تولید در فقدان نهاده
گذرگاه‌های مکمل تجارت ایران با شرق و غرب
روایت آماری از تجارت خراسان رضوی و افغانستان
جغرافیای پول و اعتبار
شاخص‌های اقتصادی خراسان رضوی
یک کشتی و چند ناخدا
کاهش فاصله تورم نقطه‌به‌نقطه خراسان رضوی با کشور
زنجیره تامین
نشانه‌گیری زنجیره تامین
تحریم‌های تازه آمریکا، راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و شرکت‌های خودروسازی را هدف گرفته است؛ اقدامی که دامنه فشار اقتصادی واشنگتن را از مسیرهای دریایی به شبکه زمینی تجارت ایران کشانده است. این محدودیت‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که محاصره مسیرهای دریایی، اهمیت حمل‌ونقل زمینی را برای تداوم جابه‌جایی کالا افزایش داده، اما شبکه ریلی کشور برای ایفای این نقش با کمبود‌های جدی مواجه است. ظرفیت محدود، کمبود لکوموتیو، ضعف اتصال میان شیوه‌های حمل‌ونقل و تفاوت عرض خطوط ریلی با برخی کشورهای همسایه، امکان افزایش سریع جابه‌جایی بار را کاهش داده است. تجارت ریلی خارجی نیز طی سال‌های اخیر افت کرده و فاصله میان ظرفیت موجود و عملکرد واقعی تشدید شده است. کارشناسان معتقدند مساله تنها به ناوگان بازنمی‌گردد و ضعف مدیریت لجستیک و نبود زنجیره یکپارچه، از موانع اصلی استفاده موثر از ظرفیت حمل‌ونقل کشور است. در این شرایط، اثر تحریم بر روابط ریلی ایران با کشورهای منطقه به واکنش طرف‌های خارجی و نحوه اجرای محدودیت‌ها بستگی دارد و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه برای کاهش آثار آن اهمیت پیدا می‌کند. همچنین، ایالات متحده در بسته تحریمی جدید، هفت شرکت ایرانی فعال در صنعت خودرو و پنج شرکت خارجی مرتبط با زنجیره تامین قطعات را هدف قرار داده است؛ اقدامی که پس از تحریم گسترده صنعت خودرو در سال۱۳۹۷ پرسش‌هایی درباره هدف واشنگتن از بازگشت به تحریم مستقیم خودروسازان و شناسایی تامین‌کنندگان خارجی ایجاد کرده است. ایران‌خودرو، سایپا و ایران‌خودرو دیزل در کنار چند شرکت خودرویی دیگر در این فهرست قرار دارند و همزمان نام شرکت‌هایی در ترکیه، امارات، اندونزی و هنگ‌کنگ نیز به‌عنوان تامین‌کنندگان قطعات اعلام شده است. این تحریم‌ها در شرایطی اعمال می‌شود که صنعت خودرو طی سال‌های گذشته مسیرهای جایگزین تامین و داخلی‌سازی را توسعه داده و حالا به نظر می‌رسد آمریکا سراغ دروازه‌های ورود قطعه رفته است. گسترش همزمان فشار به شبکه ریلی و زنجیره تامین خودرو، اهمیت تنوع‌بخشی به مسیرهای تجارت را برجسته‌تر کرده است.
بقای بنگاه در توفان‌های اقتصادی
زمانی که توفان‌های سهمگین اقتصادی از راه می‌رسند، غریزه طبیعی بسیاری از مدیران پناه گرفتن، انقباض و تلاش برای صرفا زنده ماندن است. برای مدیران کسب‌وکار در ایران، جایی که جهش‌های ناگهانی نرخ ارز، رکود تورمی و شوک‌های متوالی زنجیره تامین نه استثنا بلکه بخشی از واقعیت روزمره است، این واکنش کاملا قابل درک است. اما تاریخ کسب‌وکار نشان می‌دهد شرکت‌هایی که دائما در حالت تدافعی می‌مانند، به‌تدریج فرسوده می‌شوند. پرسش اصلی این است: آیا میتوان سیستمی ساخت که در برابر این ضربات نه تنها نشکند، بلکه از آنها تغذیه کرده و قوی‌تر شود؟
ارزشمندترین دارایی شرکت‌ها در دنیای پر ابهام
شوک‌های سال‌های اخیر، از درگیری‌های نظامی و تنش‌های تجاری گرفته تا تنگناهای دوران همه‌گیری کرونا، شرکت‌ها را وادار کرده که به‌طور تدریجی و کم‌سروصدا نحوه جابه‌جایی کالا در جهان را مورد بازنگری قرار دهند. بیشترین تغییرات دیگر مربوط به سرعت عکس‌العمل نیست، بلکه به «اطمینان‌پذیری» در زنجیره تامین مربوط می‌شود. کسب‌وکارها حالا به‌جای تمرکز بر زنجیره‌های تامینی که فقط در شرایط باثبات سریع عمل می‌کنند، به دنبال زنجیره‌هایی هستند که بتوانند در برابر اختلال‌ها مقاومت کرده و آنها را جذب کنند.
اختلال در زنجیره تامین
در ماه‌های اخیر زنجیره‌های عرضه جهانی سرانجام پس از سه سال اختلال ناشی از همه‌گیری و حتی انسداد کوتاه کانال سوئز بهبود یافتند. اما«مارکو فورجیون» مدیرکل موسسه صادرات و تجارت بین‌الملل با اشاره به حوادث دریای سرخ گفت: «زنجیره‌های عرضه جهانی به‌عنوان سلاح مورد استفاده قرار می‌گیرند.» تاکنون، مشکلات موجود در دریای سرخ، زنجیره تامین جهانی را به آن میزانی که بیماری همه‌گیر ایجاد کرد، مختل نکرده است. فورجیون گفت: «اما ما به این سمت می‌رویم.»
زنجیره تامین در فاز استرس
تامین نیازهای صنایع و رشته‌‌‌فعالیت‌‌‌های تولیدی با چالش جدی روبه‌روست. این را میتوان از سکته تولید در بسیاری از صنایع و کاهش قدرت مانور بنگاه‌‌‌های بزرگ جهان دید. همین حالا که بخش اعظمی از ساکنان جهان با واکسیناسیون از گزند بیماری کرونا در امان هستند، بسیاری از مناطق جهان با پاندمی درگیرند و چین در رأس آنهاست.
