به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، «سمیرا سبزواری»، مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، با تشریح نتایج بخش ویژهای که در پایش محیط کسبوکار بهار ۱۴۰۵ به بررسی تأثیر جنگ بر فعالیت بنگاههای اقتصادی اختصاص یافته است، اظهار کرد: در این بررسی، ۲ هزار و ۸۶۴ فعال اقتصادی از سراسر کشور درباره تأثیر جنگ بر فعالیت بنگاهها اظهارنظر کردهاند و شاخص ملی این مؤلفه ۷.۸۷ به دست آمده است؛ عددی که بیانگر اثر منفی و قابل توجه جنگ بر محیط فعالیت بنگاههای اقتصادی کشور است.
وی افزود: دامنه این شاخص در میان استانها از ۵.۶۸ در کرمان تا ۹.۳۷ در لرستان متغیر بوده است. لرستان، ایلام و بوشهر بیشترین شدت اثرپذیری را گزارش کردهاند و در مقابل، کرمان، گلستان و یزد در انتهای جدول قرار گرفتهاند. خراسان رضوی نیز با شاخص ۷.۷۸، اندکی پایینتر از میانگین کشور ایستاده است.
سبزواری تاکید کرد: قرار گرفتن خراسان رضوی در میانه جدول را نباید به معنای کماثر بودن جنگ بر اقتصاد استان تلقی کرد. این جایگاه نشان میدهد شدت اثر در استان نسبت به برخی مناطق کمتر بوده، اما فعالان اقتصادی همچنان پیامدهای منفی و محسوسی را تجربه کردهاند.
*اثر جنگ فقط از مسیر تخریب مستقیم منتقل نمیشود
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق خراسان رضوی با بیان اینکه تفاوت میان استانها را نمیتوان تنها با فاصله جغرافیایی از کانونهای درگیری توضیح داد، گفت: بخشی از آثار جنگ از مسیر تخریب زیرساخت یا توقف مستقیم فعالیت اقتصادی ایجاد میشود، اما بخش مهمتری از پیامدها میتواند از طریق اختلال در زنجیره تامین، افزایش هزینه حملونقل و بیمه، دشواری تامین مواد اولیه، نوسانات قیمت و ارز، اُفت تقاضا، کاهش سرمایهگذاری و اختلال در تجارت خارجی به سایر استانها سرایت کند.
به گفته وی، از این منظر، شاخص تاثیر جنگ حاصل برهمکنش چند عامل است؛ میزان مواجهه مستقیم، ساختار اقتصادی هر استان، میزان وابستگی به شبکههای ملی و بینالمللی، حساسیت زنجیرههای تامین و ظرفیت اقتصاد محلی برای جذب و مدیریت شوک.
سبزواری درباره وضعیت خراسان رضوی تصریح کرد: فاصله استان از کانونهای اصلی درگیری و محدود بودن مواجهه مستقیم نظامی، یکی از عواملی است که شدت اثر را کاهش داده است؛ با این حال، ساختار اقتصاد استان موجب شده آثار غیرمستقیم جنگ از کانالهای دیگری منتقل شود.
وی این وضعیت را «مواجهه نظامی مستقیم محدود، اما مواجهه اقتصادی قابل توجه» توصیف و خاطر نشان کرد: موقعیت خراسان رضوی در تجارت شرق کشور، ارتباط با بازارهای افغانستان و آسیای مرکزی، نقش استان در حملونقل کالا و همچنین وزن بالای بخشهای صنعت، معدن، کشاورزی، صنایع غذایی، گردشگری و خدمات، اقتصاد استان را به تحولات شبکههای تجاری و اقتصادی کشور حساس میکند.
*تجارت، حملونقل و گردشگری؛ مسیرهای انتقال شوک
سبزواری ادامه داد: افزایش هزینه حملونقل، دشواری تامین برخی نهادهها، تغییر مسیرهای تجاری، محدودیت در مبادلات خارجی و افزایش نااطمینانی میتواند حتی بدون وقوع درگیری در داخل استان، هزینه و ریسک فعالیت اقتصادی در خراسان رضوی را افزایش دهد.
وی افزود: موقعیت جغرافیایی استان که در شرایط عادی یک مزیت برای تجارت و ترانزیت محسوب میشود، در دوره بحران میتواند به مسیر انتقال بخشی از شوک تبدیل شود؛ زیرا هرگونه اختلال در مسیرهای حملونقل، افزایش هزینه جابهجایی یا تغییر الگوی جریان کالا، مستقیماً بر قیمت تمامشده بنگاههای استان اثر میگذارد.
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق خراسان رضوی، گردشگری و خدمات را نیز از بخشهای حساس اقتصاد استان دانست و گفت: اهمیت مشهد بهعنوان یکی از مقاصد اصلی زیارتی و گردشگری کشور سبب میشود تغییر رفتار سفر و افزایش نااطمینانی، حتی بدون وارد شدن خسارت مستقیم به زیرساختها، بر هتلها، مراکز اقامتی، رستورانها، حملونقل و سایر خدمات وابسته اثر بگذارد.
به گفته وی، در کشاورزی و صنایع غذایی نیز افزایش هزینه نهادهها، بستهبندی، حملونقل و تامین مواد اولیه از مهمترین کانالهای انتقال اثر است و به همین دلیل تحلیل پیامدهای جنگ باید کل زنجیره ارزش اقتصاد استان را دربرگیرد.
*«شدت اثر جنگ» معادل خسارت فیزیکی نیست
سبزواری با اشاره به تفاوت محسوس شاخص مذکور میان استانها خاطرنشان کرد: یکی از نکات مهم در تفسیر این دادهها آن است که شاخص مورد بررسی، ادراک فعالان اقتصادی از تاثیر جنگ بر کسبوکار را اندازهگیری میکند و نباید آن را معادل میزان خسارت فیزیکی ناشی از جنگ دانست.
وی افزود: ممکن است استانی بدون تخریب گسترده زیرساختی، در نتیجه افزایش هزینه، کاهش تقاضا، اختلال در تامین یا افزایش نااطمینانی، اثر قابل توجهی را تجربه کند. در مقابل، قرار گرفتن یک استان در رتبه پایینتر نیز به معنای مصونیت کامل اقتصاد آن نیست.
به گفته سبزواری، همین ملاحظه در تحلیل جایگاه خراسان رضوی اهمیت دارد؛ زیرا بخش مهمی از اثری که فعالان اقتصادی استان گزارش کردهاند، احتمالاً ماهیتی غیرمستقیم و شبکهای داشته است.
*تفاوت معنادار اثر جنگ میان فعالیتهای اقتصادی
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد در ادامه به نتایج این پایش به تفکیک رشته فعالیت اشاره کرد و توضیح داد: بیشترین شاخص تاثیر جنگ مربوط به فعالیتهای آبرسانی، مدیریت پسماند، فاضلاب و تصفیه با رقم ۸.۷۱ بوده است. پس از آن، آموزش با ۸.۵۰، استخراج معدن با ۸.۴۰، ساختمان با ۸.۳۷ و املاک و مستغلات با ۸.۳۳ قرار گرفتهاند.
وی افزود: در مقابل، فعالیتهای هنر، سرگرمی و تفریح با شاخص ۷.۰۶ پایینترین مقدار را در میان بخشهای مورد بررسی ثبت کردهاند.
سبزواری این تفاوت را نشانه ناهمگونی کانالهای اثرگذاری جنگ بر فعالیتهای اقتصادی دانست و گفت: برای شناخت دقیقتر وضعیت خراسان رضوی نیز لازم است در مراحل بعد مشخص شود کدام رشته فعالیتهای استان بیشترین حساسیت را در برابر چنین شوکهایی دارند.
*تابآوری استان باید از «زیرساخت» به «شبکه اقتصاد» گسترش یابد
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق مشهد، مهمترین پیام سیاستی این پایش را ضرورت توجه به تابآوری شبکهای اقتصاد دانست و اظهار کرد: در استانی مانند خراسان رضوی، سیاست تابآوری باید فراتر از حفاظت فیزیکی از زیرساختها تعریف شود و در کنار این موارد، باید آسیبپذیری زنجیرههای تامین، مسیرهای تجاری، بازارهای صادراتی و جریانهای حملونقل نیز شناسایی شوند.
وی تنوعبخشی به مسیرهای تجاری و لجستیکی، شناسایی کالاها و نهادههای راهبردی با ریسک تأمین بالا، توسعه بازارهای صادراتی جایگزین، حمایت از بنگاههای صادراتگرا، طراحی سازوکارهای تامین مالی اضطراری و تدوین برنامه استمرار فعالیت بنگاهها در شرایط بحران را از جمله اقدامات ضروری در این حوزه برشمرد.
سبزواری در جمعبندی این بحث، بیان کرد: رتبه شانزدهم خراسان رضوی را باید نشانهای از «تابآوری نسبی همراه با آسیبپذیری اقتصادی» دانست. فاصله از کانونهای اصلی درگیری بخشی از شدت شوک را کاهش داده، اما پیوند گسترده اقتصاد استان با تجارت، حملونقل، گردشگری، تولید و شبکه تامین موجب شده پیامدهای اقتصادی جنگ از مسیرهای غیرمستقیم به کسبوکارها منتقل شود.
وی خاطر نشان کرد: مهمترین ضرورت در چنین شرایطی، عبور از مدیریت واکنشی بحران و حرکت به سمت پایش پیشگیرانه تابآوری اقتصادی است؛ بهگونهای که پیش از تشدید هر شوک، نقاط آسیبپذیر زنجیرههای تولید، تجارت، تامین و خدمات شناسایی و برای آنها مسیرهای جایگزین و سازوکارهای تداوم فعالیت طراحی شود. در این صورت، نتایج چنین پایشهایی میتواند به مبنایی برای سیاستگذاری هدفمند در راستای افزایش تابآوری اقتصاد استان تبدیل شود.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰