هم‌افزایی تشکل‌ها برای عبور از چالش‌های زنجیره تولید غذا

به گزارش اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، علی امین‌التجاری، رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه صنایع غذایی و تبدیلی در اقتصاد استان اظهار کرد: این بخش یکی از پیشران‌های اصلی تولید و اقتصاد منطقه است، اما فعالان آن با زنجیره‌ای از چالش‌های فرایندی، زیرساختی و تامین منابع مواجه‌اند.

وی افزود: عبور مؤثر از این موانع و بهبود پایدار محیط کسب‌وکار، نیازمند پرهیز از موازی‌کاری، تقویت همگرایی و ایجاد صدایی واحد و اثرگذار در تعامل با نهادهای متولی و تصمیم‌ساز است.

رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد گفت: هدف از گردهمایی با تشکل‌های این حوزه، حذف یا تضعیف هیچ تشکلی نیست، بلکه قرار است ظرفیت‌های موجود در کنار یکدیگر قرار گیرند تا صنعت غذا با یک صدا و هدف مشترک، مسائل خود را مطالبه و پیگیری کند.

امین‌التجاری با اشاره به برخی مشکلات ناشی از تعدد مقررات و مجوزها در حوزه صنایع غذایی، تصریح کرد: برخی مسائل نیازمند اصلاح قانون است و باید از مسیرهای قانونی پیگیری شود. در کنار آن، بخش خصوصی نیز باید مطالبه‌گری را از خودش آغاز کند و برای حل مسائل، ظرفیت‌های درونی خود را فعال سازد.

وی ادامه داد: در شرایط دشوار اقتصادی و ارزی، فشار قابل توجهی بر تولیدکنندگان وارد می‌شود و اگر بخش خصوصی نتواند با همگرایی از منافع تولید دفاع کند، مسائل موجود پیچیده‌تر خواهد شد.

بانک اطلاعاتی مشترک؛ حلقه مفقوده تشکل‌ها

عباس ملت‌خواه، نایب‌رئیس کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز با اشاره به گستردگی این صنعت در استان گفت: تشکیل کمیسیون صنایع غذایی در اتاق، سال گذشته با پیگیری اعضای هیات نمایندگان انجام شد و در سال جاری نیز جلسات مختلفی با حضور کمیته‌های تخصصی برگزار شده است.

وی افزود: با توجه به گستردگی صنایع غذایی، این امر طبیعی است که شاهد شکل‌گیری تشکل‌های مختلف باشیم؛ وجود این تشکل‌ها فی‌نفسه یک نقطه منفی نیست؛ اما در برخی حوزه‌ها شاهد موازی‌کاری هستیم و در شرایط حساس فعلی باید برای ایجاد همگرایی راهکار ارائه کنیم.

ملت‌خواه، ایجاد دبیرخانه و بانک اطلاعاتی مشترک از تشکل‌های صنایع غذایی را ضروری دانست و گفت: هدف این است که پیشنهادها از مرحله طرح و گفت‌وگو عبور کرده و به اقدام و اجرا برسند.

از رصد مسائل صنایع غذایی تا اقدام مشترک تشکل‌ها

سپس سهیل پروازی، دبیر کمیسیون صنایع غذایی اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز در تشریح دستورکار نشست گفت: دو محور اصلی در این جلسه دنبال می‌شود؛ نخست، ارائه و بررسی بسته پیشنهادی کمیسیون برای تقویت هم‌افزایی، ایجاد سازوکار هماهنگی، تقسیم‌کار میان تشکل‌ها و پیشگیری از موازی‌کاری و دوم، بررسی و اولویت‌بندی چالش‌های اساسی زنجیره ارزش صنایع غذایی و تعیین مسیر اقدامات مشترک برای رفع آنها.

وی با طرح این پرسش که «آیا تعدد تشکل‌ها یک مزیت است یا ظرفیتی بالفعل ‌نشده؟» اظهار کرد: تعدد تشکل‌ها در ذات خود یک فرصت است، اما زمانی که اطلاعات جزیره‌ای باشد، مکاتبات مشابه انجام شود و پیام‌های متفاوتی به دستگاه‌های تصمیم‌گیر ارسال شود، این ظرفیت به عاملی برای کاهش اثرگذاری تبدیل خواهد شد.

پروازی با تاکید بر اینکه صنایع غذایی تنها یک صنعت نیست، افزود: این حوزه یک اکوسیستم به‌هم‌پیوسته است که از کشاورزی و تامین مواد اولیه آغاز می‌شود و فرآوری، تولید، بسته‌بندی، زنجیره سرد، حمل‌ونقل و توزیع را دربرمی‌گیرد؛ بنابراین مسائل این زنجیره نیز باید با نگاهی فراتر از یک تشکل یا یک بخش تخصصی بررسی شود.

دبیر کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد از پیشنهاد تشکیل «میز هماهنگی تشکل‌های صنایع غذایی خراسان رضوی» خبر داد و گفت: بر اساس این پیشنهاد، این میز ابتدا وظیفه رصد، شناسایی و پایش مسائل را بر عهده خواهد داشت؛ سپس برای مسائل اولویت‌دار پرونده تشکیل می‌شود، یک متولی برای هر پرونده تعیین خواهد شد و در نهایت، موضوع از مسیر اقدام، پیگیری و ارزیابی نتیجه دنبال می‌شود.

وی ایجاد «بانک مسائل صنایع غذایی استان» را یکی دیگر از پیشنهادهای مطرح‌شده دانست و افزود: هر مسئله یک متولی خواهد داشت و متولی پرونده مسئول جمع‌آوری داده‌ها، تدوین پیشنهاد و ارائه مستندات خواهد بود. سایر تشکل‌ها نیز در نقش پشتیبان قرار می‌گیرند و بر اساس این پیشنهاد، کمیسیون صنایع غذایی اتاق مشهد، پیگیری‌های لازم را از مسیرهای قانونی انجام خواهد داد.

پروازی تصریح کرد: یک مطالبه مشترک و مستند می‌تواند بسیار اثرگذارتر از چندین نامه پراکنده باشد. هدف این است که مسائل ابتدا با آمار و شواهد اقتصادی سنجیده شوند و سپس از دل آنها راه‌حل و مطالبه مشخصی شکل بگیرد؛ به این ترتیب، مطالبه‌گری بخش خصوصی صرفاً بیان مشکل نخواهد بود، بلکه همراه با پیشنهاد و راهکار خواهد شد.

وی همچنین از ایجاد تقویم مشترک تشکل‌های صنایع غذایی خبر داد و گفت: رویدادها، بخشنامه‌های مهم، مسائل فوری و تصمیمات رسمی مرتبط با صنعت غذا می‌تواند در این سازوکار مشترک رصد و دنبال شود.

رقابت تشکلی باید به همکاری تبدیل شود

در ادامه این نشست، محسن شرکا، از فعالان اقتصادی استان، با تاکید بر ضرورت استمرار چنین جلساتی اظهار کرد: تشکل‌ها زمانی شکل می‌گیرند که بخشی از جامعه اقتصادی احساس کند مطالباتش در ساختارهای موجود به نتیجه نمی‌رسد؛ بنابراین تعدد تشکل‌ها را نمی‌توان صرفاً یک مسئله منفی دانست.

وی افزود: بخش خصوصی باید مطالبه‌گر و در عین حال ارائه‌دهنده راه‌حل باشد. اگر بخش خصوصی در دولت هضم شود، توسعه‌ای اتفاق نخواهد افتاد؛ باید استقلال خود را حفظ کند، مطالبه کند و برای رسیدن به نتیجه پیگیری مستمر داشته باشد.

میزبانی اتاق از تشکل‌ها برای پیگیری اهداف مشترک

همچنین، سعید تیزرو، مدیر امور تشکل‌های اتاق خراسان رضوی، با اشاره به جایگاه قانونی تشکل‌ها اظهار کرد: تشکل‌های اتاق بر مبنای قانون شکل گرفته‌اند و هرکدام اساسنامه و حوزه مأموریت مشخصی دارند.

وی با تاکید بر اینکه هدف این نشست، هم‌افزایی میان تشکل‌هاست، افزود: ممکن است میان تشکل‌ها اختلاف نظر وجود داشته باشد، اما همه در یک زمین مشترک فعالیت می‌کنند؛ بنابراین می‌توان این ظرفیت‌ها را در کنار هم قرار داد تا نتیجه آن به نفع همه بخش خصوصی باشد.

تیزرو تصریح کرد: اتاق بازرگانی این ظرفیت و جایگاه را دارد که مطالبات بخش خصوصی را به شکل قانونی در مجامع و دستگاه‌های مختلف دولتی پیگیری کند. تعدد تشکل‌ها می‌تواند حتی یک ظرفیت برای مطالبه‌گری باشد، مشروط بر اینکه در کنار تفاوت‌ها، یک میز مشترک برای پیگیری مسائل وجود داشته باشد.

تشکل‌ها؛ نمایندگان واقعی فعالان اقتصادی

در ادامه، غلامرضا میری، رئیس اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی، با تاکید بر ضرورت پرهیز از چندصدایی گفت: تشکل‌ها باید براساس رسالت و مأموریت خود عمل کنند و درخواست‌های فعالان اقتصادی را در اولویت قرار دهند.

وی افزود: اتاق بازرگانی می‌تواند برای جلوگیری از موازی‌کاری میان تشکل‌های تحت پوشش خود، چهارچوب و ضوابط مشخصی ایجاد کند و مطالبات تشکل‌ها را در مجامع و دستگاه‌های دولتی پیگیری کند.

سلیمان فرامرزی، نماینده انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات دامی استان خراسان رضوی نیز با بیان اینکه تاکنون بخشی از مطالبات به شکل جزیره‌ای پیگیری شده است، گفت: باید مشکلات مشترک مجموعه انجمن‌ها دسته‌بندی و چند مسئله اولویت‌دار انتخاب شود تا حرکت مشترک و هماهنگی برای حل آنها شکل بگیرد.

وی تصریح کرد: ظرفیت نهفته در تشکل‌ها باید با هم‌افزایی به قدرتی برای اثرگذاری بر تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری تبدیل شود. بخش خصوصی باید پیش از اتخاذ تصمیمات، در فرآیند تصمیم‌سازی حضور و اثرگذاری داشته باشد.

سپس احمد کامیاب، رئیس انجمن قند، شکر و نبات استان، برگزاری چنین نشستی را از مطالبات قدیمی فعالان این حوزه دانست و گفت: یکی از مشکلات اصلی این است که بسیاری از تصمیمات مرتبط با تولید در تهران گرفته می‌شود و گاهی تصمیماتی برای مشهد اتخاذ می‌شود که فعالیت تولیدکنندگان استان را محدود می‌کند.

وی همچنین پیشنهاد کرد ظرفیت‌های خاص استان، از جمله جایگاه نبات به‌عنوان یکی از سوغات مهم خراسان رضوی در پیگیری‌ها و مطالبه‌گری‌های تشکلی، مورد توجه قرار گیرد.

حسین اسدی ازغدی، عضو هیات رئیسه انجمن صنایع تبدیلی کشاورزی استان خراسان رضوی ، بر اهمیت استفاده از اطلاعات تخصصی تشکل‌ها تاکید کرد و گفت: تشکل‌های تخصصی اطلاعات دقیقی از تعداد واحدها، خطوط تولید و مشکلات موجود دارند و در تصمیم‌گیری‌ها باید از نظر کارشناسی آنها استفاده شود.

مهدی هدایت‌نیا، دبیر اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنایع لبنی خراسان رضوی نیز با اشاره به مشکلات مشترک صنایع غذایی گفت: مسائل ارزی، تامین سوخت و نقدینگی، چالش‌های مرتبط با مسئولان فنی، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و مشکلات گمرکی از جمله چالش‌هایی هستند که در بخش‌های مختلف صنعت غذا تکرار می‌شوند.

وی با اشاره به شرایط صنعت لبنیات افزود: افزایش قیمت شیر و کاهش مصرف داخلی باعث شده بخشی از پودر شیر خشک در کارخانه‌ها دپو شود و در صورت فراهم نشدن امکان صادرات، این موضوع می‌تواند مشکلات بیشتری برای واحدهای تولیدی ایجاد کند.

گرمرودی، دبیر اتحادیه صادرکنندگان زعفران خراسان رضوی، با اشاره به تعدد و پراکندگی تشکل‌ها گفت: موازی‌کاری در برخی حوزه‌ها، از جمله زعفران، باعث شده ظرفیت‌های تخصصی استان به شکل کامل مورد استفاده قرار نگیرد.

وی خواستار تدوین آیین‌نامه‌ای در اتاق بازرگانی برای جلوگیری از موازی‌کاری و حفظ حقوق و جایگاه تشکل‌های تخصصی استان شد.

مریم سراج‌احمدی، از فعالان حوزه صنایع غذایی و لبنی در شهرستان تربت جام نیز، تعارض منافع و چنددستگی را از جمله آسیب‌های احتمالی فعالیت تشکلی عنوان کرد و گفت: موضوعات مشترک باید از مسیر تشکل‌ها پیگیری شود و ظرفیت واحدهای تولیدی و تولید بدون کارخانه نیز مورد توجه قرار گیرد.

بایسته، دبیر انجمن قند، شکر و نبات استان، پیشنهاد ایجاد دبیرخانه مشترک صنایع غذایی در اتاق بازرگانی را مطرح کرد و گفت: مکاتبات و موضوعات مرتبط می‌تواند از این جایگاه دنبال شود تا ضمن حذف موازی‌کاری، تایید و همراهی چند تشکل در یک موضوع، قدرت مطالبه‌گری را افزایش دهد.

علی‌اصغر ظهوریان، فعال حوزه صنایع غذایی استان، نیز با اشاره به اختلاف قیمت آرد نانوایی و آرد صنعتی، خواستار بررسی آثار اقتصادی این اختلاف قیمت و اصلاح سیاست‌های مرتبط با واردات گندم شد.

محمود کیانی، فعال حوزه صنایع غذایی استان، نیز به مشکلات مربوط به موازی‌کاری در حوزه استاندارد و نظارت اشاره کرد و گفت: برخی مجوزها زمان زیادی برای صدور نیاز دارند، در حالی که واحدهای زیرزمینی و تولیدات فاقد نظارت به‌درستی کنترل نمی‌شوند و فشار بیشتری بر واحدهای رسمی و کارخانه‌ها وارد می‌شود.

وی همچنین به مشکلات ارزی صادرکنندگان و چالش‌های حمل‌ونقل در مرزها اشاره کرد و خواستار برنامه‌ریزی برای مقابله با فعالیت واحدهای غیررسمی و زیرپله‌ای شد.

در بخش پایانی این نشست، علی‌اصغر پادارلو، نماینده جهاد کشاورزی استان، با تاکید بر ظرفیت اتاق بازرگانی برای ایجاد ارتباط میان تشکل‌ها و دستگاه‌های اجرایی گفت: اگر تشکل‌ها بتوانند از ظرفیت‌های موجود استفاده کنند و اتاق را تقویت کنند، ارتباط بخش خصوصی با سازمان‌ها نیز تسهیل خواهد شد.

وی همچنین بر ضرورت همراه شدن تشکل‌ها با دانش روز و ایجاد چتر حمایتی برای فعالان این حوزه تاکید کرد و برگزاری دوره‌های بازآموزی و آموزشی را در این زمینه ضروری دانست.