- امروز : پنجشنبه, ۱۴ آبان , ۱۴۰۵
- برابر با : Thursday - 5 November - 2026
اخبار ویژه
خرید حقابه، واقعی‌سازی قیمت و کنترل برداشت؛ گام‌هایی در مسیر مدیریت مشارکتی آب
تقویت پیشگیری، اصلاح مقررات و اعتماد به توان بخش خصوصی در حوزه سلامت
تأمین پایدار دارو و تجهیزات پزشکی در گرو اصلاح سیاست‌های ارزی و مالی
صادرات 39 محصول کشاورزی آزاد شد
تسویه مطالبات ارزی واردکنندگان در دستور کار دولت
بررسی وضعیت اقتصاد کلان پاکستان و چشم‌انداز رشد اقتصادی در سال مالی ۲۰۲۶–۲۰۲۷
آمار تسهیلات شش ماهه اعلام شد؛ همچنان سهم بقا بیشتر از توسعه است
چرا برنامه‌های استراتژیک شکست می‌خورند؟
یادداشت ها
نوآوران زعفران؛ گامی در مسیر پیوند فناوری با زنجیره ارزش زعفران
امیرحسین عباسی، کارشناس گروه نوآوری و ارتباط با دانشگاه مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق خراسان رضوی// زعفران به‌عنوان یکی از مهم‌ترین محصولات راهبردی استان خراسان رضوی، علاوه بر جایگاه ویژه در اقتصاد کشاورزی و صادرات، از ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای توسعه فعالیت‌های دانش‌بنیان، ایجاد کسب‌وکارهای نوآورانه و افزایش ارزش افزوده برخوردار است. با این حال، بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت‌ها مستلزم تقویت ارتباط میان مراکز علمی و فناورانه با فعالان اقتصادی و شناخت دقیق مسائل و نیازهای واقعی زنجیره ارزش این محصول است.
تقویت تولید رقابت‌پذیر، پیش شرط بهبود شرایط اقتصادی
محمدرضا بهرامن، نایب رئیس اتاق ایران در یادداشت خود، بهبود وضعیت اقتصادی کشور به ویژه در زمینه معیشت مردم و کاهش فقر را مستلزم تقویت تولید رقابت‌پذیر و توجه به صادرکنندگان و بنگاه‌های اقتصادی می داند.
مخاطرات بازار نیروی کار
دکتر سمیه مردانه ، پژوهشگر اقتصادی // وضعیت بازار نیروی کار یکی از موضوعات مهم و پرکشش در حوزه اقتصاد هر کشوری است. اما با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی، بازار کار در ایران با چالش‌‌‌های متعددی روبه‌‌‌روست. تعداد بیکاران، نرخ بیکاری، سطح تحصیلات و مهارت‌‌‌های نیروی کار، نرخ استخدام و شرایط کاری از جمله عواملی هستند که وضعیت بازار نیروی کار را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. در ادامه به بررسی ابعاد مختلف بازار نیروی کار در ایران می‌پردازیم.
مسوولیت اجتماعی شرکتها؛ تعهد بنگاهها در تسریع دستیابی به رشد و توسعه فراگیر
دکتر ارغوان فرزین معتمد، پژوهشگر اقتصاد مسوولیت اجتماعی شرکتها Corporate Social Responsibility (CSR)i، یکی از مباحثی است که به‌ویژه در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه بوده است. هرچند تعاریف متعددی برای مسوولیت اجتماعی شرکتها وجود دارد، آنچه می‌خواهد بر آن تاکید کند، ریشه‌های اقتصادی نهفته در ارتباطات و رفتارهای اجتماعی است که توجه به مسوولیت اجتماعی و مسوولیت اجتماعی شرکتها یا بنگاهها را حائز اهمیت می‌کند.
لزوم تحول در سیاست‌گذاری‌ها برای معکوس شدن فرآیند کاهش سطح آبهای زیرزمینی
رئیس دفتر کشاورزی اتاق بازرگانی خراسان رضوی در یادداشتی به تشریح وضعیت آبهای زیرزمینی در سطح جهانی پرداخته و بر این نکته تاکید کرده است که تغییر در سیاست‌گذاری‌ها به معکوس شدن این فرآیند کمک شایانی خواهد کرد. «سمیرا سبزواری» در این یادداشت که بر اساس گزارشی از مجله Nature به رشته تحریردرآمده، آورده است:
ارز، بهره و تورم
دکتر پویا جبل‌عاملی // سه متغیر نرخ ارز، نرخ بهره و تورم کاملا در هم تنیده هستند. در بلندمدت، هر اثری بر یکی از آنها بر دو متغیر دیگر نیز موثر است. این وضعیت حتی در کشورهایی که چارچوب مدرن سیاست پولی وجود دارد و نرخ ارز در یک رژیم انعطاف‌پذیر تعیین می‌شود و سیاستگذار پولی، تورم را تنها با ابزار نرخ بهره مورد هدف قرار می‌دهد، مشاهده می‌شود. هرگونه اقدام سیاستی که بخواهد رابطه ذاتی بین این سه متغیر را بر هم بزند در بلندمدت به ناپایداری پولی منجر می‌شود.
مساله ارزش‌گذاری در بازار سرمایه
دکتر سعيد اسلامي‌بيدگلي، تحلیلگر ارشد بورس و استاد دانشگاه // ارزش‌گذاری دارایی‌ها از مهم‌ترین موضوعات بازارهای مالی است. معامله‌گران بازارها به‌طور مداوم سرگرم مساله ارزش‌گذاری دارایی مورد معامله هستند؛ خواه با روش‌های آکادمیک و تئوریک ارزش‌گذاری آشنایی داشته باشند و آنها را به کار گیرند یا نه... در تحلیل روندهای کلان نیز گاهی حتی حرکت‌های شارپی (تندوتیز) قیمت‌ها در بازارهای مالی (از جمله آغاز روند صعودی قیمت‌های بازار سرمایه در سال ۱۳۹۸) به تغییر ارزش شرکتها در اثر تغییر متغیرهای کلیدی ارزش‌گذاری ربط داده می‌شوند. (در آن دوران در ابتدا رشد قیمت ارز و تغییر ارزش جایگزینی شرکتها بحث بسیاری از محافل بورسی بود).
دشمن رشد پایدار
دکتر جعفر خیرخواهان // بدون وجود کسب‌وکارهای خصوصی پررونق و شکوفا، رشد مداوم اقتصادی محقق نمی‌شود. بنگاه‌های بخش خصوصی همیشه و در همه‌جا بخش اعظم مشاغل مفید و مولد را ایجاد می‌کنند. البته رونق و شکوفایی پیوسته فعالیت‌های اقتصادی مستلزم فراهم بودن محیط و چارچوب مناسبی است که نقش‌آفرینی جدی دولت را طلب می‌کند تا به انواع سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه‌های قانون‌گذاری، تنظیم‌گری، زیرساخت‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها و سایر تسهیلات عمومی اقدام کند. اما همیشه این خطر وجود دارد که آنچه در عمل رخ می‌دهد تسخیر دولت توسط برخی گروه‌ها و گماشتگان سیاسی به نمایندگی از صاحبان منافع خاص و نیز لابی‌گرهای تنگ‌نظر باشد.
شواهدی از تامین مالی بنگاهها در بحران کرونا
دکتر صالح گل‌تبار، پژوهشگر اقتصادی // رابطه بین تامین مالی و عملکرد بنگاهها همواره از جمله مسائل چند‌‌‌بعدی بوده که فراز و فرودهای متفاوت سیاستی را در اقتصاد ایران در پی داشته است. اینکه وظایف بانک در قبال بنگاه چگونه تعریف می‌شود و بنگاهها چه تعاملی با نظام بانکی کشور برقرار می‌کنند و همچنین نحوه حضور سیاستگذار اقتصادی در میان رابطه بنگاه و بانک چگونه است، از جمله مسائل چالش‌برانگیزی است که در طول چند دهه اخیر بنا به رویکرد دولت‌‌‌های مختلف، اقتصاد ایران را با نگرش‌های متفاوتی در نحوه سیاستگذاری آن مواجه کرده است.
فرصتی برای انتخاب‌گری
محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// دوازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در یازدهم اسفند ماه سال جاری برگزار خواهد شد. رویدادی که صاحبان کرسی‌های ساختمان بهارستان را معرفی خواهد کرد و نتیجه آن، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر عرصههای گوناگون اثرگذار خواهد بود. در این میان، بخش اقتصاد یکی از مهم‌ترین حیطه‌هایی است که از تصمیمات متخذه توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی تاثیر می‌پذیرد؛ لذا انتخاب افرادی آگاه، با دانش، متعهد و مسئولیت‌پذیر نسبت به جایگاهی که در آن قرار می‌گیرند، امری بسیار حائز اهمیت است.
بن‌بست «خصوصی‌سازی»
دکتر موسی غنی‌نژاد // موضوع خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی قدمتی نسبتا دیرینه در اقتصاد ایران دارد. تقریبا همزمان با شکل‌گیری شرکت‌های دولتی در دوران پهلوی اول ضرورت واگذاری متعاقب آنها به بخش خصوصی نیز مطرح شد. در زمان پهلوی دوم نیز در جریان اصلاحات ارضی در دهه۱۳۴۰ خورشیدی بخشی از سهام شرکت‌های دولتی به‌عنوان پشتوانه اصلاحات ارضی به زمین‌داران بزرگ واگذار شد. با این همه، در زمان وقوع انقلاب اسلامی شرکت‌های بسیار بزرگ دولتی در ایران وجود داشت که در رأس آنها می‌توان از شرکت ملی نفت ایران و بنگاه‌های وابسته، ذوب آهن اصفهان، مس سرچشمه، ماشین‌سازی تبریز و اراک، هواپیمایی ملی ایران، رادیو و تلویزیون، مخابرات و... نام برد.
اثرات غذایی خشکسالی ۱۴۰۳
دکتر سیروس جعفری، دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان // ایران به دلیل قرار داشتن در عرض‌های میانی و اثرات مکنده سیکلونی استوا بر جذب رطوبت از این عرض‌های جغرافیایی، جزو مناطق خشک کره‌زمین است، به این ترتیب رشد اغلب گیاهان زراعی، به‌خصوص در ماه‌های خشک سال زراعی به‌شدت به آبیاری وابسته است. بارندگی منبع اصلی تامین آب در زراعت دیم است. بنابراین نقش این مناطق در تامین مواد غذایی بسیار اندک است. یکی از علل این امر بی‌نظمی بارش است. ممکن است میانگین بارندگی طی یک‌سال از حد طبیعی سالانه بیشتر باشد، با این حال نبود بارش منظم یا بارش دیرهنگام سبب کاهش اثربخشی بر تولیدات گیاهی خواهد شد. به این ترتیب با وجود وسعت ۴۸درصدی اراضی دیم نسبت به وسعت ۵۲درصدی اراضی آبی، میزان برداشت محصولات زراعی از اراضی آبی ۹۳درصد و از اراضی دیم تنها ۷درصد است. این نتایج برای سال آبی مناسبی مثل سال ۱۴۰۱ است که در اغلب استان‌های دیم‌کار ایران مثل فارس، کردستان، لرستان و آذربایجان‌ها تا آخر فصل رشد شاهد بارندگی مناسبی بودیم. بر این اساس زراعت دیم با وجود وسعت زیاد، نقش مهمی در تولید محصولات زراعی، به‌خصوص غلات به عنوان مهم‌ترین تولیدات کشاورزی ندارد.
بخش خصوصی؛ پایه رشد اقتصادی
دکتر جعفر خيرخواهان // اقتصاد ایران در حالی وارد سال پایانی سند چشم‌انداز ۲۰ ساله ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۳ می‌شود که موفقیت کمی در جامه عمل پوشاندن به هدف رشد اقتصادی برای تبدیل ایران به اقتصاد اول منطقه مطابق با این سند داشته است. در واقع انتظار طبیعی این بود که دستیابی به رشد اقتصادی بالا و مداوم و به‌تبع آن ایجاد مشاغل جدید برای انبوه جوانان جویای کار، هر اولویت دیگر مدنظر حکومت را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.
چرا تنش‌زدایی مهم است؟
دکتر پرویز خوشکلام خسروشاهی، اقتصاددان // تنش‌زدایی در روابط داخلی و خارجی به دلایل متعددی بسیار مهم و شرط لازم برای توسعه و پیشرفت است. این یادداشت به نفت و اثر تنش‌زدایی بر سیاستگذاری در خصوص آن پرداخته است.
برندگان و بازندگان فرار مغزها
امیررضا انگجی، پژوهشگر توسعه مهاجرت و فرار مغزها به مثابه خروج سرمایه انسانی می‌تواند اثرات اقتصادی و اجتماعی منفی بسیاری برای کشور داشته باشد. از طرف دیگر بازگشت مستقیم یا استفاده غیرمستقیم از سرمایه‌های انسانی خارج از کشور می‌تواند برای رشد و توسعه اقتصادی اهمیت بسیاری داشته باشد. در این یادداشت نشان داده شده است که هرچه شاخص حمایت از حقوق مالکیت معنوی بالا باشد، آثار منفی خروج سرمایه انسانی جبران می‌شود و کشور از فرار مغزها در واقع سود می‌برد؛ زیرا می‌تواند مجددا در آینده از آنها استفاده کند. به عبارت دیگر هر چه حفظ حقوق مالکیت در کشور مبدأ قوی باشد، آزادی انتخاب افراد برای مهاجرت می‌تواند سودمند هم باشد.
متاورس و تولید ناخالص داخلی (GDP)
اسمهان حکاک / پژوهشگر حوزه تحول ديجيتال // فراجهان (متاورس) به عنوان یک رویکرد Industry Agnostic برای پیوند دادن تجربیات فیزیکی و مجازی انسان‌هاست و از سال ۲۰۲۱ به‌طور جدی مورد توجه است. پیش‌بینی تاثیرگذاری و تاثیر‌پذیری صنایع به‌طور قطعی دشوار است، اما موارد زیر به‌عنوان بازیگران کلیدی در اقتصاد متاورس شناسایی شده‌اند
تحلیلی بر لایحه بودجه ۱۴۰۳
فرهاد احتشامزاده، فعال اقتصادی // بودجه، برآوردی از هزینه‌ها و درآمدها و حساب دخل (مالیات، نفت و...) و خرج (دستمزد کارمندان، هزینه‌های روزمره و هزینه‌های عمرانی و...) دولت است که سالانه پیش از آغاز سال جدید شمسی، باید توسط دولت به مجلس ارائه شود تا پس از تعدیلات احتمالی، مجلس آن را تصویب کند. پس از آن دولت مجاز به انجام هزینه‌ای خارج از آن بودجه نیست.
هم‌افزایی بخش خصوصی و دولتی؛ لازمه تحقق اهداف اقتصادی
*محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// «توسعه اقتصادی» از آن جنس مفاهیمی است که تحقق آن در مصداق و عمل با مشارکت تمامی ارکان اقتصاد کشور، دولت و بخش خصوصی ممکن و میسر می‌شود.
آیا مالیات می‌تواند ساختار اقتصاد ایران را اصلاح کند؟
کمال اطهاری، پژوهشگر ارشد حوزه توسعه // مالیات چقدر می‌تواند در پیش‌بینی‌پذیر بودن یا نبودن سیاست و اقتصاد در ایران، اثرگذار باشد و الگوی توسعه چه می‌گوید؟ در این مقاله پاسخ را بخوانید.
دوای مهاجرت متخصص‌ها
احمد عطارزاده، کارشناس اقتصاد دیجیتال // اگر در دهه ۱۹۵۰ از کسی می‌‌‌پرسیدید که سرمایه انسانی یعنی چه، حتما شما را به تمسخر می‌‌‌گرفت؛ چرا که از نظر بیشتر مردم، سرمایه یعنی ابزار تولید، زمین، ساختمان و پول. اما در دهه ۱۹۶۰ بود که گری بکر اقتصاددان، مفهوم جدیدی را وارد نظریه‌‌‌پردازی اقتصادی کرد. بکر در مطالعات بررسی رابطه میان آموزش و سطح درآمد پی برد که بین سرمایه فیزیکی و تولید خلأ وجود دارد و در سال ۱۹۶۴ مفهوم سرمایه انسانی را ابداع کرد. بکر بین دو نوع سرمایه انسانی عام و سرمایه انسانی خاص تمایز قائل شد. در نظر بکر شرکتها تمایل چندانی برای پرورش سرمایه انسانی عام ندارند، چراکه باور دارند این نوع سرمایه در هر کسب‌‌‌وکار و سازمانی کاربرد دارد و هزینه کردن برای آن یعنی پرداختن هزینه نیروی انسانی سایر سازمان‌‌‌ها از جیب کسب‌‌‌وکار خود. در مقابل، شرکتها با فراغ بال حاضرند برای سرمایه انسانی خاص هزینه کنند؛ چراکه این نوع تخصص فقط در کسب‌‌‌وکار خودشان کاربرد دارد.
معدن‌کاری هوشمند یعنی چه؟
دکتر سجاد نامداری، پژوهشگر و فعال بخش معدن // هنگامی که مفهوم معدن‌کاری هوشمند مطرح می‌شود، ناخودآگاه تصویرسازی ذهنی، ما را به سمت ماشین‌آلات معدنی با سیستم‌های کنترل از راه دور می‌برد که در این تصویر، افراد به دور از خطرات و ریسک‌های ناشی از معدن‌کاری سطحی یا زیرسطحی، مشغول به هدایت ماشین‌آلات و تجهیزات از راه دور به وسیله کنترل گرهای دیجیتال هستند. حقیقت این است که این تصویر ذهنی، از واقعیت معدن‌کاری هوشمند فاصله زیادی دارد.
فساد مسری است
امیررضا انگجی // مطالعات اقتصادی جدید در حوزه فساد شواهد آماری جالبی را نشان می‌دهد مبنی بر اینکه پس از هر رسوایی مالی یا اختلاس که در روزنامه‌ها منتشر می‌شود، احتمال دزدی در فروشگاه‌های مواد غذایی به میزان ۱۶درصد افزایش پیدا می‌کند. این مطالعات از داده‌های دو شهرستان در استان امیلیا-رومانیا در ایتالیا استفاده می‌کند که به داشتن کارخانه‌های لامبورگینی و فراری شهرت دارند.
علل استمرار سیاست‌های اقتصادی اشتباه
دکتر علینقی مشایخی، استاد مدیریت دانشگاه صنعتی شریف // وضیعت اقتصادی در دو دهه گذشته مناسب نبوده است. اکنون نیز به‌رغم تلاش دولت، تورم نزدیک به ۴۰درصد و بیکاری زیاد است؛ قدرت خرید طبقه متوسط و پایین جامعه کم شده است و کاهش آن ادامه دارد؛ سرمایه‌گذاری ناخالص ملی به قیمت ثابت در دهه گذشته رو به کاهش بوده؛ نرخ ارز افزایش داشته است و خروج سرمایه‌های مادی و انسانی از کشور زیاد است. در قدم اول برای خروج از این وضعیت باید پذیرفت که شرایط فعلی حاصل سیاست‌های اقتصادی، سیاست‌های خارجی و سیاست‌های داخلی، فرهنگی و اجتماعی طی چند دهه گذشته بوده است. این وضعیت نامطلوب از آسمان به ما نازل نشده، بلکه نتیجه تصمیمات و سیاست‌های دولت‌هاست. بدون پذیرش این واقعیت که شرایط روز نتیجه تصمیمات و سیاست‌های گذشته است، دریچه اصلاح و یادگیری برای بهبود شرایط بسته خواهد ماند. شرایط نامطلوب فعلی حاصل سیاستها و تصمیمات در حوزه‌های مختلف است، ولی این یادداشت بر سیاست‌های اقتصادی متمرکز است.
انقلاب صنعتی چهارم؛ داده‌محوری
سیاوش محدث // حدود ۵دهه از آنچه به‌عنوان انقلاب صنعتی سوم یا اتوماسیون صنعتی نامیده می‌شود، گذشته است و برخی اقتصاددانان صنعتی با جدیت از پیشرفت سریع انقلاب صنعتی چهارم سخن می‌گویند. انقلاب جدید در نتیجه گسترش هوش مصنوعی (Artificial Intelligence)، یادگیری ماشین (Machine Learning)، دیجیتال‌سازی (Digitalization) و داده‌محوری یا واژه جدید «datafication» گسترش یافته و به نظر زنجیره آخر رابطه مستقیم و فیزیکی انسان و تولید -این‌بار در بخش خدمات - به مرور منقطع می‌شود. ماده اصلی این انقلاب دیگر فولاد و بتن و میز کاری و روبات نیست، بلکه داده و تحلیل داده در بطن انقلاب صنعتی چهارم قرار گرفته است- ماده اولیه تولیدی که موجب مناقشات حقوقی بسیار زیادی شده و با چارچوب‌های سیاسی (Industrie ۴.۰ به‌عنوان مثال در آلمان) و حقوقی (به‌عنوان مثال GDPR در سطح اتحادیه اروپا) معرفی شده چند سال اخیر، اقتصادهای پیشرفته آماده جهش بزرگ داده‌محوری شده‌اند.
نیاز به سیاست مهاجرپذیری مناسب برای ایران
آینده بسیار سریع‌‌‌تر و پرشتاب‌‌‌تر از آنی که تصور و پیش‌بینی می‌‌‌کنیم نمایان خواهد شد. اما اگر می‌‌‌خواهیم در آینده و فردایی که خیلی زود به امروز تبدیل می‌شود شاهد کاستن از درد و رنج‌‌‌های زندگی مردمان سرزمین‌‌‌مان و هموارتر شدن مسیر حرکت و توسعه کشور باشیم، نیازمند تهیه، تدوین و اجرای سیاستها و استراتژی‌‌‌های جامع‌‌‌تر و مناسب‌‌‌تر در عرصههای گوناگون هستیم. ازجمله مسائل بسیار مهمی که کل جهان در دهه‌‌‌های آتی با آنها بیشتر دست به گریبان خواهد بود، در کنار تغییرات اقلیمی و گرمایش زمین، موضوع مهاجرت (و نیز پناهندگی و آوارگی) است.
- « برگهٔ پیشین
- 1
- …
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- …
- 17
- برگهٔ بعد »
