- امروز : پنجشنبه - ۷ خرداد - ۱۴۰۵
- برابر با : Thursday - 28 May - 2026
اخبار ویژه
سه مرحله سرنوشتساز در مسیر شغلی
اعتبار پروانههای اشتغال به کار مهندسان تا ۳۱ خرداد تمدید شد
ابلاغ بسته حمایتی 10 مادهای برای نجات تولید در شرایط جنگی
احیای صنعت گردشگری با خروج از بنبست مالی و استفاده از صندوقهای سرمایهگذاری
۴۰ درصد از کیک اقتصاد زیر وزن نقدینگی / نسبت نقدینگی به GDP کاهش یافت، اما خطر پولی از بین نرفت
تقویم نمایشگاههای بینالمللی روسیه در سال ۲۰۲۶ منتشر شد
مدارک مورد نیاز برای ثبت شرکت در تاجیکستان
توسعه معادن فدای کسری بودجه شده است/ ایران رتبه چهارم صادرات سنگ جهان را به ترکیه واگذار کرد
یادداشت ها
بقا؛ جانشین توسعه
علی صادقهمدانی ـ کارشناس اقتصادی // وقتی بقا جای توسعه را میگیرد، همه چیز کار میکند؛ اما هیچ چیز پیش نمیرود. کسبوکارها باز هستند، بازارها برقرارند، قیمتها هر روز کشف میشوند و مقررات اقتصادی، بههرحال، اعلام میشوند. اما در پس این حرکت ظاهری، نوعی ایستایی عمیق جریان دارد؛ گویی اقتصاد نه در حال پیش روی که در حال «ادامه دادن» است.
راز رکود صنعتی
دکتر فرشاد فاطمی* در یکدهه گذشته بر اقتصاد ایران چه رفته که رشد و رفاه ایجاد نکرده است؟ این سوال، سوالی مهم است؛ از این منظر که بدانیم چه عواملی باعث کندی و حتی توقف رشد اقتصادی شدهاند؟ در این بین، پرسش از بخش صنعت، بهعنوان موتور اصلی رشد اقتصادی کشور ضرورت دوچندانی دارد.
غفلت از ظرفیتهای ترانزیتی
محمود امتی/ عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی و نایبرئیس انجمن حملونقل بینالمللی خراسان رضوی در خصوص موقعیت استراتژیک ایران در حوزه ترانزیت میتوان گفت؛ کشورمان در چهارراه دو کریدور شرق به غرب و شمال به جنوب قرار دارد. درگذشته، کریدور شرق به غرب پررونقترین مسیر ترانزیتی چین به اروپا بود، مسیری که با عنوان جاده ابریشم شناخته میشد. این مسیر از چین و آسیاى میانه و مسیر ازبکستان تا مرو سابق، سرخس و جاده ساوه- تهران گذر میکرد و از خاک ایران به دو مسیر ترکیه (قسطنطنیه سابق) و دوم، همدان به بغداد تقسیم میشد.
نابرابری تورمی
دکتر مهدی فیضی* شواهد بین کشوری در مورد تورم و نابرابری درآمد نشان میدهد که این دو مفهوم، رابطهای غیرخطی و نامتقارن دارند، بهطوری که از سویی افزایش تورم تا حد آستانهای موجب کاهش نابرابری درآمدی و از آن پس همراه با افزایش آن است. برای نمونه، شواهد جدید نشان میدهد که نرخ تورم با افزایش درآمد خانوارها در ایالاتمتحده آمریکا کاهش مییابد. از سوی دیگر، حتی در بازه تورمی بیشتر از حد آستانهای (مشابه وضعیت کشور ما) میزان افزایش نابرابری با افزایش مشخصی در تورم، متفاوت از میزان کاهش نابرابری با کاهش یکسان در تورم است.
اقتصاددانها برخط هستند
دکتر داود سوری مستند به توییت رئیس کل اسبق بانک مرکزی، حال اقتصاد کشور خوب نیست. نرخ تورم نقطهای از ۷/ ۳۴درصد به ۱/ ۴۸درصد و نرخ برابری ریال-دلار از ۲۶۲هزار ریال در مقابل یک دلار به حدود۳۵۰ هزار ریال افزایش یافته و این همه، در کمتر از یک سال اتفاق افتاده است و متاسفانه چشماندازی از تغییری مثبت نیز در پیشرو نیست. شاید چونان بازی بسکتبال که تعداد گلهای دورقمی و سهرقمی برای تماشاگران آن غیر عادی نیست، ذهن مردم ما نیز با نرخ های تورم دورقمی و فزاینده خو گرفته، اما اقتصاد و چارچوبهای نظری آن بیشتر متناظر بر بازی شبیه به فوتبال است که در آن به سختی میتوان گل زد و تفاوتها و تغییرات جزئی است.
۳ مسیر برای مهار ابرچالش اقتصادی
دکتر کامران ندری/ اقتصاددان با وجود اینکه تاکنون در باب عوامل موثر بر ظهورتورم و تشدید آن، صحبتهای بسیاری گفته و یادداشتهای بسیاری نوشته شده است، اما تکرار این گفتهها و نوشتهها خالی از لطف نیست. از این نظر باید مجددا تکرار کرد که میتوان از سهناحیه نسبت به آینده وضعیت تورمی در ایران احساس خطر داشت.
برای نرخهای دستوری
دکتر مهرداد سپهوند* احسان خاندوزی، وزیر امور اقتصادی و دارایی اخیرا با اشاره به خسارات و زیانهایی که قیمتگذاری دستوری متوجه تولیدکنندگان و صادرکنندگان نموده، اعلام کرده که وزارتخانه زیر نظر وی در حال تهیه ماده واحدهای برای تصحیح سازوکار قیمتگذاری دستوری است. بدون تردید مداخلات بیحسابوکتاب دولت در اقتصاد و قیمتگذاری دستوری یکی از بلایای مبتلابه اقتصاد ماست.
زیر سر پول است
دکتر تیمور رحمانی* جملهای با عنوان «همهاش زیر سر پول است» برای بیان مختصر موضوعاتی از قبیل اینکه مالاندوزی یا مادیات، اسباب بسیاری از کژیهای روابط افراد جامعه با همدیگر است یا بیپولی اسباب گرفتاریهای بسیاری در زندگی افراد است، در میان عامه پرکاربرد است. اکنون با تعبیر و تفسیری از جنس اقتصاد کلان میتوان همین جمله را به کار برد و گفت: «بخش عمده مشکلات اقتصاد کلان زیر سر پول است»، به این معنی که مدیریت نامناسب پدیده پول و بانک در یک جامعه عامل بسیاری از مصائب اقتصاد کلان است که نتیجه نهایی آن کاهش رفاه اجتماعی نسبت به حالتی است که این مدیریت مناسب انجام شود.
بحران پذیرش بحران آب
مرتضی تهامیپور/ عضو هیاتعلمی دانشگاه شهید بهشتی* توسعه مبتنی بر مصرف آب در بخش کشاورزی در دهههای اخیر به وضعیتی منجر شده است که در حال حاضر سهم عمده (حدود ۸۰درصد) منابع آب تجدیدپذیر سالانه کشور مصرف میشود و از طرفی به دلیل کاهش ریزشهای جوی و برداشت بیش از حد از آبهای زیرزمینی (بیلان منفی)، با عدمتوازن شدید در منابع و مصارف آب مواجه هستیم. بنابراین توسعه گسترده کشاورزی آبی، تغییرات نامناسب اقلیمی، رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی و از همه مهمتر مصرف نامناسب، بیرویه و غیربهینه آب در بخشهای مختلف، مهمترین عوامل بروز بحران آب و محیطزیست هستند. اما به نظر میرسد بهرغم اهمیت شناخت ریشههای وقوع ابرچالش محیطزیست و بحران آب در کشور، چارهاندیشی برای مدیریت پیامدهای ناشی از آن در کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت، در مقطع کنونی بهمراتب ضرورت بیشتری دارد.
خط تولید فقر
دکتر مرتضی ایمانیراد* استمرار سیاستهای روزمره و اشتباه و اصرار بر آن، اقتصاد ایران را انعطافناپذیر و سخت کرده است. اقتصاد ایران نرم نیست، سیال نیست، همانند سنگ سخت شده است. به همین دلیل است که سیاستهای اقتصادی، حتی اگر صحیح هم باشند، کماثر هستند. مهمترین اثر «سخت شدن» اقتصاد ایران، کوچک شدن آن است؛ چون اقتصاد برای رشد و بزرگ شدن نیاز دارد که سرمایهگذاری کند، نیروی انسانی جذب کند، شیوههای جدید تکنولوژی را بیازماید و بهکار بگیرد. اینها در شرایطی که اقتصاد ایران سخت شده است، امکان ندارد. به همین دلیل است که رشد پایین در اقتصاد ایران بدیهی و قابل پیشبینی شده است.
الزامات سیاستهای کلی برنامه هفتم
دکتر علینقی مشایخی* سیاستهای کلی برنامه هفتم شامل هدفهای کلی و اولویتهای اصلی ابلاغ شده است. این هدفها و سیاستها همانند هدفها و سیاستهایی که در سالهای گذشته برای چشمانداز ۲۰ ساله در سال ۱۴۰۴ و برنامههای توسعه قبلی ابلاغ شده بود تصویر مشعشعی از آینده را ترسیم و طلب میکند. هدفهای بلند و جهشگونه نسبت به گذشته نظیر رشد اقتصادی متوسط ۸ درصد در سال، ایجاد ثبات در سطح قیمتها و نرخ ارز، تکرقمی کردن تورم طی پنج سال، اجتناب از کسری بودجه، تعیین تکلیف طرحهای عمرانی نیمهتمام با واگذاری آنها، افزایش ضریب بازیافت در میادین (نفتی) مستقل، تکمیل زنجیره ارزش صنعت نفت وگاز، اجرای چند طرح عظیم اقتصادی ملی پیشران زیرساختی، ارتقای نظام سلامت و روزآمدسازی نظام آموزشی و پژوهشی کشور، از جمله هدفهای بلند در ابلاغیه مذکور است.
موانع یکپارچهسازی تولید و انتشار آمارهای پایه کارگاهی برطرف شود
غلامحسین شافعی، رئیس اتاق ایران ضمن گرامیداشت روز آمار و برنامهریزی، ابراز امیدواری کرد: هماهنگی لازم برای ساماندهی و یکپارچهسازی پایگاههای اطلاعاتی موجود در زمینه تولید و انتشار آمارهای پایه کارگاهی ایجاد شود.
پیام نوبل برای اقتصاد ایران
حمید باقریان* بن برنانکی، رئیس سابق فدرال رزرو، داگلاس دایموند از دانشگاه شیکاگو و فیلیپ دیبویگ از دانشگاه واشنگتن، که به دلیل تحقیقاتشان در مورد بحرانهای مالی برنده جایزه نوبل اقتصاد شدند، از سیاستگذاران خواستند مراقب هر گونه بدتر شدن شرایط مالی در سراسر جهان باشند، زیرا فشارهای ناشی از جنگ و نوسانات ارزی اقتصادها را تحتفشار قرار میدهد.
منشأ قدرت اقتصادی
دکتر علی چشمی* آزادی یعنی برابری قدرت؛ چه قدرت اقتصادی، چه قدرت سیاسی و چه شهرت فرهنگی. اما در عمل در هر جامعهای، کمی نابرابری در قدرت وجود دارد و آزادی محدود شده است.
راز نوآوری و پیشرفت
دکتر جعفر خیرخواهان* پیشرفت هر جامعه، منوط به همکاری است. ما انسانها در مقایسه با سایر حیوانات، خیلی قوی یا سریع نیستیم و توانایی پرواز یا خیلی خوب شنا کردن را نداریم؛ اما یک ویژگی داریم که برتری فوقالعادهای به ما میدهد: ما همدیگر را داریم و میتوانیم با هم کار کنیم. روابط اجتماعی (توانایی ارتباط برقرار کردن با همدیگر) امکان همکاری در مقیاس بزرگ را فراهم کرده و اجازه میدهد که از ایدهها، دانش و کار همدیگر استفاده کنیم.
درد مزمن تورم
تورم بالا یکی از مهمترین علائم بیماری در اقتصاد است. در واقع نشانه تورم بالا در اقتصاد بهمثابه تب یا عفونت است که میتواند اثبات کند فردی دچار بیماری شده . اقتصاد ایران سالهای سال است که گرفتار تورم بالا است و این نشان میدهد که بیماری مزمن شده و چنانچه به صورت اساسی و اصولی درمان نشود، میتواند بحرانآفرین باشد.
نقش اعتماد بر رشد اقتصادی
سرمایه فیزیکی، مالی و انسانی سه مولفه تاثیرگذار برای تحقق رشد اقتصادی محسوب میشوند. اکثر قریب به اتفاق دانشمندان و محققان اقتصادی اذعان دارند، در صورت نبود سرمایه اجتماعی امکان جذب و تجمیع سرمایههای فیزیکی، مادی و انسانی بعید به نظر میرسد.
بخش خصوصی در مسیر پرسنگلاخ
نوسانات ملایم و گاه شدید اقتصادی و چرخههای کسبوکاری رونق و رکود، در ذات اقتصاد بازار آزاد مبتنی بر سرمایهگذاری و کارآفرینی بخش خصوصی است که علل گوناگونی مانند تحول فناوری و نوآوری، خوشبینی و بدبینی به اقتصاد، شوکهای قیمتی ناشی از جنگ و خشکسالی و از این قبیل برای آن شمرده میشود. با اینحال، یکی از وظایف مهم دولتها هموارسازی و ثبات اقتصادی با ابزارهای سیاستی گوناگون در اختیار است.
شرایط استقلال بانک مرکزی
دکتر حسین عباسی استقلال بانک مرکزی که بهعنوان مهمترین سازوکار برای تضمین سیاستهای پولی سالم اعمال میشود به معنی تجویز خودسر بودن بانک مرکزی و اثر نپذیرفتن آن از شرایط اقتصادی کشور نیست، بلکه ابزاری است که با توجه به اقتصاد سیاسی حاکم بر روابط بین تصمیمگیران عمده اقتصادی طراحی شده است تا تخصصی بودن سیاستهای پولی با هدف تنظیم نرخ تورم امکانپذیر شود.
چرا مسیر توسعه در خراسان رضوی متزلزل است؟
در مساله توسعه اقتصادی ما دو روش متفاوت عملکردی را در دنیا شاهد هستیم، یک روش این است که اقتصاد، آزاد و مترتب بر انتظارات تولیدکننده و مصرف کننده بنا شده باشد که به آن اقتصاد باز جهانی گفته میشود و ارتباطات در این نوع اقتصاد نقش تعیین کنندهای دارد.
بدفهمی ربا در بانکداری مدرن
بهنظر میرسد ریشه مشکل شبهه ربا در بانکداری به این بدفهمی برمیگردد که متخصصان اسلامی ماهیت بانک بهعنوان یک شرکت را به درستی در نیافتهاند و اقتصاددانان و بانکداران هم نتوانستهاند نشان دهند که این موجود برخاسته از انقلاب صنعتی نه برمبنای قرض که بر پایه مشارکت عمل میکند.
نادیده گرفتن سرمایهگذاران، مانع اصلی رشد اقتصادی خراسان است
رسانهها با مطالبهگری بایستی تلاش کنند سهم خراسان رضوی از اعتبارات کشور بهطور کامل اخذ شود تا اقتصاد خرد و متوسط این خطه که بیشتر بر پایه کشاورزی، دام و طیور، معدن و صنایع کوچک و متوسط و از همه مهمتر خدمات و تجارت پایهریزی شده، بیش از این آسیب نبیند. امروز از بنگاههای بزرگ خصولتی و دولتی در خراسان بزرگ خبری نیست و رسانهها باید سوال کنند چرا دولتها از سرمایهگذاری در استانهای خراسان خودداری کردهاند؟
اصول ثابت توسعه
برنامه هفتم توسعه اقتصادی ایران در راه است. تجربه برنامههای گذشته در ایران، بهجز در چند مورد معدود، همگی بیانگر ناکامی در رسیدن به اهداف برنامه بوده است. در سال ۱۳۷۴ رئیسجمهور وقت برای سال ۱۴۰۰ ایده تمدن اسلامی را با نرخ رشد سالانه ۷درصد برای مدت ۲۵سال مطرح کرد. اگر بخواهیم این آرزو را با واقعیت مقایسه کنیم، کافی است حساب کنیم که درآمد ایران با این نرخ رشد ۵/ ۲۴برابر میشد؛ در حالی که درآمد واقعی ایران فقط دوبرابر شده؛ آن هم به تمامی از انتهای دهه ۷۰ تا انتهای دهه ۸۰، اتفاق افتاده است.
خطای اقتصادی در حال وقوع
استقلال بانک مرکزی بهعنوان شرط لازم برای تحقق تورم تکرقمی پایدار، یکی از پایهایترین و بدیهیترین اصول علم اقتصاد در کنترل تورم و ایجاد ثبات در اقتصاد است و ثبات اقتصادی یکی از کلیدیترین شروط لازم برای رشد و توسعه کشور.
