- امروز : شنبه - ۲۱ شهریور - ۱۴۰۵
- برابر با : Saturday - 12 September - 2026
اخبار ویژه
تاکید بر اصلاح مسیر تامین مالی و هدایت منابع بانکی به سمت تولید
معادن گاهی تنها یکچهارم سهمیه سوخت تاییدشده را دریافت میکنند
ایجاد کمیته پنج جانبه برای امکانسنجی ریال آفشور در تجارت با افغانستان
فراخوان سومین جشنواره عکس «روز ملی زعفران» منتشر شد
تعیین تکلیف عیارسنجی طلا و بازنگری تعرفه آب خشکشوییها
پیگیری میدانی بخش خصوصی برای تسهیل و تسریع فرایندهای مرزی
معدن بهمثابه ابزار قدرت
تجارت جهانی در مدار خدمات
یادداشت ها
تحلیل انتقادی حکمرانی آماری
پژوهشگر اقتصادی بر این باور است: در اقتصاد ایران، گاهی مسئله اصلی کمبود داده نیست، بلکه کمبود اراده برای به اشتراک گذاشتن دادههاست. در چنین فضایی، نظام آماری از آنکه زیرساخت تصمیمگیری باشد، به میدان رقابت نهادی و گاه ابزاری برای مدیریت روایتهای اقتصادی تبدیل شده است.
مالیات بر عایدی سرمایه به معنای اخذ مالیات از تورم است
محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* دریافت مالیات از تورم، مغایر اهداف نامگذاری سال توسط مقام معظم رهبری است و دولت بایستی از تصمیمگیریهای غیرکارشناسی در این حوزه بپرهیزد. از سویی، ارزش پول ملی کشور میبایست با سیاستگذاری مناسب در سالیان اخیر تقویت میشد؛ اما شاهد این امر نبودیم و همه این عوامل و شرایط، فعالیتهای اقتصادی را دچار چالش نموده است.
بخش خصوصی واقعی و برندها
دکتر موسی غنینژاد* خبرهای مربوط به تعطیلی و بازگشایی مجدد بنگاه قدیمی داروگر، موضوع برندهای معروف ایرانی و سرنوشت غمانگیز آنها را دوباره بر سر زبانها انداخت. واقعیت این است که تولد و مرگ برندهای تجاری منطق اقتصادی روشنی دارد و اینکه برخی از آنها در طول زمان از بین میروند جای تعجب و نگرانی نیست.
حمایت از سرمایهداری رقابتی به جای سرمایهداری رفاقتی، لازمه توسعه است
دکتر جعفر خیرخواهان* برای اینکه نظام اقتصادی سرمایهداری آزاد رقابتی بتواند به خوبی کار کند، به شکلی از دموکراسی نیاز است که بتواند خیلی خوب کار کند. بهنحویکه قواعدی که طراحی میشوند به نفع کل جامعه باشد.
تنها راه مهار تورم
دکترداوود سوری* راهحل اصلی معضل تورم، رفع کسری بودجه و بازگشت به انضباط مالی است. عموما کسری بودجه نشاندهنده این است که دولت بیش از آنکه درآمد دارد، هزینه ایجاد میکند. در ایران درآمدها به دو بخش درآمدهای حاصل از فروش نفت و مالیات تقسیم میشود. درآمدهای نفتی به این صورت است که وقتی دولت نفت را میفروشد، درآمد ارزی حاصل از آن را به بانکمرکزی میدهد و با نرخ مشخصی معادل ریالی آن را از بانکمرکزی دریافت میکند. در مقابل درآمدهای دولت، هزینههای دولت قرار دارد که برای مثال آنها را صرف پرداخت حقوق به کارمندان یا در امور جاری و عمرانی مصرف میکند.
داستان راستان تورم کنونی
دکتر تیمور رحمانی* آیا تورم زیان اجتماعی بهبار میآورد؟ بدون تردید. آیا زیان اجتماعی تورم ربطی به عامل ایجاد تورم دارد؟ نه چندان. آیا مستقل از علت تورم، کنترل تورم مسوولیت دولتها است؟ بدون تردید.آیا ما اصحاب علم اقتصاد علت و درمان تورم را میشناسیم؟ تا حد قابل توجهی. آیا شناخت ما از علت و درمان تورم الزاما به کنترل تورم می انجامد؟ تردید داریم.
راه مهار تورم و رشد تولید
دکتر کامران ندری* در اغلب کشورهای دنیا تورم تکرقمی است. ایران، شاید، تنها کشوری باشد که بیش از ۵دهه تورم دو رقمی را تجربه کرده است. آرزوی مشاهده ثبات قیمتی و تورم تکرقمی پایین و پایدار برای ایرانیان به رویایی دستنیافتنی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که حتی با رفع کامل تحریمها، متوسط تورم در ایران همچنان در سطوحی نزدیک به ۲۰درصد پایدار میماند.
اتاق ایران برای آغاز روابط اقتصادی با عربستان پیشقدم شد
غلامحسین شافعی، رئیس اتاق ایران با ارسال نامهای به رئیس فدراسیون اتاقهای بازرگانی عربستان سعودی، ابتکار تبادل هیاتهای اقتصادی بخش خصوصی برای آغاز مناسبات فعال تجاری میان دو کشور را مطرح کرد
نقش بورس در پازل کاهش تورم و رشد تولید
دکترداود سوری* در فضای اقتصادی کشور از بورس بهعنوان یک بازار ثانویه یاد میشود؛ در واقع این بازار در نقدشوندگی اوراق مالی که بهنام سهام موردتوجه قرار میگیرند، نقش ایفا میکند.زمانی میتوان به جمعآوری نقدینگی یا انتقال پول به سمت تولید در راستای افزایش سرمایه بنگاهها کمک کرد که منابع از بستر بورس بتوانند وارد چرخه سرمایهگذاری شوند.
به رغم موقعیت استراتژیک ایران، سهم اندکی از ترانزیت جهان را به خود اختصاص دادهایم
ترانزیت یکی از مهم ترین حوزه های اقتصادی کشور است که به لحاظ ارزآوری و نیز بعد امنیتی و سیاسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به رونق کشور کمک می کند. به رغم آن که سالهاست اهمیت حوزه ترانزیت از سوی بخش خصوصی مطرح می شود اما به این حوزه توجهی صورت نگرفته است. با توجه به استقرار ایران در دو کریدور شرق به غرب، شمال به جنوب و با جمیع قابلیت های بالقوه و ظرفیت های موجود، سهم اندکی از ترانزیت را به خود اختصاص داده ایم.
اتاق بازرگانی در مسیر تعالی
غلامحسین شافعی، رئیس اتاق ایران ضمن تشریح عملکرد پارلمان بخش خصوصی در دورههای اخیر، کاستیها و مشکلات موجود در مسیر نقشآفرینی بزرگترین تشکل بخش خصوصی در اقتصاد و الزامات رفع آنها را برشمرده است.
توسعه و فرادستان متعهد
جعفر خیرخواهان/ پس از جنگ جهانی دوم و موج استقلالیابی، همه کشورهای توسعهنیافته در پی توسعه به راه افتادند. اما پرسش مهم همیشه این بوده و است که محرک و عامل اصلی توسعه چیست؟ اندیشمندان اقتصادی در دهه ۱۹۵۰ سرمایهگذاری را شرط اصلی رشد و توسعه میدانستند، سپس توجه به سمت عوامل ساختاری مانند اصلاحات ارضی جلب شد و در دهه ۱۹۸۰ اجماع واشنگتنی با تاکید بر تجارت آزاد و مدیریت قوی اقتصاد کلان و ثبات اقتصادی شکل گرفت. در دودهه گذشته توجهها به رشد و انواع عوامل تعیینکننده پیچیده و ملموس و ناملموس آن جلب شده است.
حلقه گمشده رشد تولید
دکتر موسی غنینژاد* مطابق آمارهای رسمی بانکمرکزی، رشد اقتصادی کشور ما در سال ۱۴۰۰، بدون محاسبه نفت، حدود ۴درصد و با محاسبه نفت اندکی بیشتر بوده و با توجه به دادههای ششماه نخست سال ۱۴۰۱، پیشبینی میشود که رشد اقتصادی در این سال هم کموبیش در حدود سال ۱۴۰۰ یا اندکی کمتر باشد. سوای مساله شیوه محاسبه این متغیرها، بهویژه با توجه به عدمشفافیتی که در خصوص برخی دادهها مانند مقدار صادرات نفت وجود دارد، باید گفت نرخ رشدهای مورد اشاره عملا به معنای بهتر شدن وضعیت رفاهی اکثریت مردم یعنی اقشار متوسط به پایین جامعه نیست.
بخش خصوصی آماده همراهی در مسیر رشد و توسعه است
فعالان بخش خصوصی چشمانتظار بهبود رویهها و اصلاح مسیر شاخصهای کلان هستند تا در سال جدید بتوانند نقشآفرینی موثری در بهبود وضعیت تولید ناخالص داخلی و توسعه ایران داشته باشند.
تاملی در مورد چشمانداز اقتصاد ایران
دکتر نیکلا گرجستانی نیکلا گرجستانی از مقامات ارشد سابق بانک جهانی با بیش از چهار دهه تجربه در زمینه توسعه اقتصادی کشورهای در حال گذار است
ناهار مجانی، رشد نقدینگی و تورم
دکتر تیمور رحمانی* سال ۱۴۰۱ مانند چهار سال اخیر با تورم بالای ۴۰ درصد در حال خاتمه یافتن است. این موضوع نشان میدهد حتی اگر ما از تورم بیزار هم باشیم، تا زمانی که نیروی بنیادی تورم برقرار است، تورم نیز برقرار است چون قوانین علم اقتصاد ماهیتی مشابه قوانین طبیعی دارند و وقوع مقدماتی با احتمال بسیار بالا نتایج مشخصی را به بار میآورد. بنابراین هیچ امر غیرعادی و غیرقابل توضیحی در مورد تورم سال ۱۴۰۱ وجود ندارد. البته لازم است اشاره شود که بخشی از تورم سال ۱۴۰۱ مرتبط با حذف ارز ترجیحی بود که در واقع نوعی تورم به تاخیر افتاده محسوب میشود و بخشی هم متاثر از شوک ارزی که بر اثر تشدید خروج سرمایه رخ داد. دلیل اشاره به این موضوع هم آن است که رشد نقدینگی در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است هرچند هنوز رشد نقدینگی بالاتر از متوسط تاریخی آن است و نمیتوان با رشد نقدینگی کل تورم سال ۱۴۰۱ را توضیح داد.
نهادهای مدنی و نقش آنها در توسعه اقتصادی
غیبت نهادهای میانجیگر با گسترش منازعات اجتماعی باعث ایجاد عدمقطعیت نسبت به قوانین و سیاستها میشوند که نتیجه آن کاهش انگیزه برای انباشت سرمایه و خودداری سرمایهگذاری میشود.
رشد بهای ارز و پیامدهای تورمی آن
علی سرزعیم* باید طرفهای تجاری کشور را متنوع کرد و به دنبال الگویی از تجارت رفت که منابع و مصارف ارزی با هم منطبق باشند تا تحریمپذیری اقتصاد ایران از محل فشار روی مبادلات ارزی کاهش یابد.
چه کسی کشتی ارز را به ساحل نجات میرساند؟
کامران ندری/ اقتصاددان* جهش نرخ ارز در اقتصاد ایران اتفاق جدیدی نیست و با تکرار سیاستهای اشتباهی که طی دهههای گذشته همواره اتخاذ شده، به معضلی همیشگی تبدیل شده است. طی ماههای اخیر نیز با تشدید مشکلات و رسیدن سیاستهای اشتباه به بالاترین سطوح خود، نرخ دلار رکوردهای جدیدی را ثبت کرده است. متاسفانه یکی از مشکلاتی که در تنظیم بازار ارز وجود دارد، این است که برنامههای بانکمرکزی چندان بهدرستی به اطلاع مردم نمیرسد و تنها به کلیاتی بسنده شده و اظهارنظرها هم ضدونقیض است. بهعنوان مثال، در حالی که وزیر اقتصاد میگوید نرخ ارز به دلیل شیطنتهای صورتگرفته دچار نوسان شده و وعده میدهد که این تلاطمات کنترل خواهد شد، از طرف دیگر رئیسکل بانکمرکزی اظهارنظر مشخصی در این زمینه نکرده و فقط گفته است، نرخی که در بازار به وجود آمده، نرخ واقعی نیست.
چند نکته درباره تورم
پرویز خوشکلام خسروشاهی* ۱- وقتی از افزایش سطح عمومی قیمتها یا تورم صحبت میشود لزوما مفهوم یکسانی از آن مد نظر نیست. در ادبیات اقتصاد و متون علمی آن عمدتا به تأسی از میلتون فریدمن، تورم را افزایش مستمر و طولانیمدت سطح عمومی قیمتها تعریف میکنند. اما در نوشتهها و صحبتهای رسانهای و در محافل و افکار عمومی معمولا منظور از تورم، افزایش سطح عمومی قیمتها بهطور عام است و قید مستمر و طولانیمدت ندارد. چرایی و علل وقوع این دو نوع تورم شباهتها و تفاوتهایی با هم دارد. اما بسیاری با تساهل نسبت به تفاوت مذکور، نتیجتا در بررسی علل تورم دچار اغتشاش تحلیلی میشوند و گزارههای درستی را به پدیدههایی نامرتبط نسبت میدهند.
نوسانات نرخ ارز و بازار سرمایه
دکتر سعید اسلامیبیدگلی* نوسانات قیمت ارز بار دیگر همه فعالان اقتصادی را نگران آینده کرده است و برخی از اقتصاددانان نسبت به دلاریزهشدن اقتصاد ایران هشدار دادهاند. متغیر نرخ ارز و نوسانات آن، همچنین از مهمترین متغیرهایی است که بر تصمیمات بازیگران بازار سرمایه اثر میگذارد. همزمانی این نوسانات با دوره ارائه لایحه بودجه ۱۴۰۲ و تصویب آن در مجلس نیز موضوع را حساستر کرده است. از این رو بدون بررسی تغییرات احتمالی نرخ ارز و اثرات تصمیمات بودجهای دولت و مجلس بر متغیرهای اساسی اقتصاد و صنایع، امکان تحلیل سناریوهای مختلف در بورس وجود ندارد.
آیا میتوان اقتصاد گردشگری را جایگزین اقتصاد نفت دانست؟
هادی رفیعی، عضو هیات علمی گروه اقتصاد گردشگری، پژوهشکده گردشگری جهاددانشگاهی خراسان رضوی // اتخاذ رویکردهای نوین در توسعه بخشهای اقتصادی یکی از راهکارهای اساسی در پایدارسازی بنیان اقتصادی است و سوالهایی مطرح میشود که آیا میتوان از صنعت گردشگری ایران انتظار یک بخش اقتصادی حائز اهمیت و در خور توجهی داشت؟ به عبارت دیگر آیا میتوان اقتصاد گردشگری را به مثابه یک بخش حائز اهمیت در اقتصاد کلان ایران تعریف کرد و یکی از منابع اصلی ارزآوری کشور دانست و از آن به عنوان یک بخش جایگزین اقتصاد نفت نام برد؟
رشد حجم پول در وضعیت هشدار
دکتر مسعود نیلی* کشور ما برای دورهای در حدود ۴دهه، بهطور متوسط، تورمی در حدود ۱۸ تا ۲۰درصد داشته و از این نظر بهعنوان اقتصادی با تورم مزمن شناخته میشده است. به خاطر طولانی شدن این نوع تورم، ما امروز مزمنترین تورم جهان را داریم. دلایل زیادی وجود دارد که نشان میدهد بسیاری از نارساییهای عمیق اقتصاد ایران، مانند رشد پایین همراه با نوسان، نرخ رشد پایین سرمایهگذاری، وابستگی به نفت و حتی نوسانات بزرگ نرخ ارز، ناشی از وجود همین تورم مزمن و بهویژه واکنشهای دولتها به آن بوده است.
اثر آموزش بر سیاستگذاری
هادی حقشناس/ تحلیلگر اقتصاد* اگر بخواهیم بهطور خلاصه تفاوت اقتصاد خرد و کلان را مورد بررسی قرار دهیم، معمولا در اقتصاد خرد، به دنبال آن هستیم که ببینیم یک بنگاه اقتصادی چه محصولی را به چه قیمتی تولید کند تا در بازار به صورت ماندگار و باثبات باقی بماند. یعنی در یک بنگاه اقتصادی، هم هزینههای بنگاه مهم است و هم درآمدهای آن. اگر مدیر یکبنگاه اقتصادی نتواند پیشبینی درستی از درآمد ماهانه داشته باشد، ماندگاری بنگاه محل تردید خواهد بود.
بنبست اصلاحات اقتضایی
دکترموسی غنینژاد * مالیات بر عایدی سرمایه در عرف بینالمللی امری پذیرفتهشده است؛ اما در کشور ما بهدلیل وجود درآمدهای نفتی سرشار و آسانیاب برای دولت، متولیان مالیاتی به آن چندان توجهی نداشتند، چنانکه بهدلیل «بینیازی»، در سطح وسیعی معافیتهای مالیاتی اغلب بیوجهی را برای برخی فعالیتها و بنگاههای «نورچشمی» سیاسی اعمال میکردند که اغلب آنها تاکنون ادامه یافته است.
