• امروز : سه شنبه - ۶ مرداد - ۱۴۰۵
  • برابر با : Tuesday - 28 July - 2026
کل 6461 امروز 0

یادداشت ها

۰۴مرداد
مختصات ناترازی برق

مختصات ناترازی برق

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه می‌رسد، ناترازی برق از گزارش‌ها و جلسات مدیریتی فراتر می‌رود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخش‌های تولید کالا و خدمات تبدیل می‌شود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی می‌ماند یا کارخانه‌ای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشی‌ها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمام‌شده بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی تولید، تحویل سفارش‌ها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبه‌رو می‌کند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود تولید برق‌آبی، چشم‌انداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.

۲۸تیر
اتحادیه اروپا دور زدن تحریم‌ها را جرم اعلام می‌کند

اتحادیه اروپا دور زدن تحریم‌ها را جرم اعلام می‌کند

پیش‌نویس سند «جرم‌‌انگاری دور زدن تحریم‌ها» به تازگی از سوی شورای اتحادیه اروپا منتشر شده است که اگر تصویب شود، کشورهای عضو این اتحادیه موظف می‌شوند دور زدن تحریم‌ها را جرم تلقی کنند. به نظر می‌رسد شورای اتحادیه اروپا تلاش کرده متن جامع و کاملی را در رابطه با جرم‌انگاری دور زدن تحریم‌ها تصویب کند.

۱۷تیر
در ستایش امین‌التجارهای روزگار

در ستایش امین‌التجارهای روزگار

محمد حسین روشنک - عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* اخلاق کسب و کار از آن جنس مولفه‌هایی است که باید در مسیر ترویج آن گام‌های بلندی برداشته شود. آن‌هایی که آراسته به این مولفه هستند، در عرصه فعالیت تشکلی نیز نقش‌های درخشان‌تر و ماندگارتری ایفا می‌کنند و چنانکه اصل و رسم است، منافع جمعی را بر رفاه فردی ارجحیت می‌دهند.

۱۷تیر
رشد اقتصادی و الزامات آن

رشد اقتصادی و الزامات آن

دکتر داود سوری* برای رشد اقتصادی معطوف به بهبود وضعیت اقتصادی و رفاهی مردم باید شاهد تغییراتی در چینش فعالان اقتصادی و رفع موانع خلق ثروت در سطح اقتصاد باشیم. رشد اقتصادی بر پایه‌ اقتصاد خرد خانوارها و بنگاه‌ها بنا شده است.

۱۳تیر
درجازدگی صنعتی

درجازدگی صنعتی

دکتر علی چشمی* ارزش‌افزوده بخش صنعت به صورت سرانه یعنی به ازای هر ایرانی از ۶/ ۲میلیون تومان در سال ۱۳۹۰ به ۷/ ۲میلیون تومان در سال ۱۴۰۱ بر اساس قیمت‌های ثابت سال ۱۳۹۰ رسیده است. به عبارتی رفاهی که برای هر ایرانی از بخش صنعت ایجاد شده، طی این سال‌ها کاملا در جا زده است. یعنی آمار رسمی بانک‌مرکزی از تولید بخش صنعت پیشرفتی را نشان نمی‌‌‌دهد. براساس همین معیار، اگر بخش صنعت را ارزیابی کنیم، انگار ۱۱سال صنعت ایران در یکجا مانده است و اگر ماهیت بخش صنعت را بررسی کنیم اوضاع از این هم غمناک‌‌‌تر است. البته به هیچ وجه نمی‌‌‌خواهم تلاش صنعتگرانی را که در محیط اقتصادی بی‌‌‌ثبات و پرهزینه تلاش کرده‌‌‌اند نادیده بگیرم، بلکه هدفم ارزیابی سیاستگذاری صنعتی است. این ارزش‌افزوده از درون مشکلات زیر ایجاد می‌شود که دورنمای صنعت در ایران را نشان می‌دهد.

۰۴تیر
برنامه‏‏‌ریزی در هنگامه برنامه‏‏‌ناپذیری

برنامه‏‏‌ریزی در هنگامه برنامه‏‏‌ناپذیری

دکتر جعفر خیرخواهان * حداقل انتظاری که از هر برنامه پنج‌ساله جدید می‌رود توجه به شرایط روز و محیط پیرامونی، روابط بین‌المللی و پیشرفت‌های فناوری، مسائل سیاسی-فرهنگی-اجتماعی و تغییرات جمعیتی و تحولات نگرشی در داخل کشور است؛ به‌طوری‌که با عنایت به همه اینها اقدام به برنامه‌ریزی شود. اما متاسفانه آنچه در عمل شاهد بوده‌ایم کپی و تقلید ناشیانه هر برنامه از برنامه‌های پیشین بوده است؛ گویی هر برنامه در خلأ و بدون توجه به کامیابی‌ها و ناکامی‌های برنامه‌های پیشین و درس گرفتن از آنها تهیه شده است. به عبارت دیگر با یک امر تشریفاتی و مناسکی مواجه هستیم که طبق قانون باید انجام شود.

۲۸خرداد
نرخ ارز و تورم؛ سرگشتگی در یقین

نرخ ارز و تورم؛ سرگشتگی در یقین

دکتر تیمور رحمانی* آیا افزایش نرخ ارز باعث تورم می‌شود؟ بدون تردید. آیا افزایش نرخ ارز علت اصلی تورم ایران است؟ نه واقعا. آیا ثبات نرخ ارز لازم است؟ بدون تردید. آیا باید نرخ ارز را ثابت نگه داشت؟ نه الزاما.

۲۴خرداد
آیا راه نجاتی برای صنعت ایران هست؟

آیا راه نجاتی برای صنعت ایران هست؟

دکتر حسین عباسی* صنعت ایران، به تبع مشکلاتی که تمامی اقتصاد ایران با آن روبه‌روست، با مشکلات بسیاری دست و پنجه نرم می‌کند و به دلیل ویژگی‌‌‌های محصولی که تولید می‌کند، با چند مشکل منحصربه‌‌‌فرد هم روبه‌روست. در میان این مشکلات، آنچه در درازمدت توجه به آن ضروری است، مساله عقب‌‌‌افتادگی در استفاده از زیرساختارهای مدرن است که در دنیای امروز پاره جدانشدنی هر فعالیت مولد شده است. صنعت ما در حال از دست دادن ارتباط خود با دنیاست و اگر نتواند این عقب‌‌‌افتادگی را جبران کند، لاجرم جایی در دنیای آینده نخواهد داشت؛ نه در دنیا و نه حتی در ایران. این اتفاق می‌افتد؛ مگر اینکه سیاستگذار اقتصادی فراهم آوردن زمینه‌های ارتباط با دنیا را در صدر برنامه‌هایش قرار دهد.

۲۳خرداد
مالیات بر عایدی سرمایه به معنای اخذ مالیات از تورم است

مالیات بر عایدی سرمایه به معنای اخذ مالیات از تورم است

 محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* دریافت مالیات از تورم، مغایر اهداف نامگذاری سال توسط مقام معظم رهبری است و دولت بایستی از تصمیم‌گیری‌های غیرکارشناسی در این حوزه بپرهیزد. از سویی، ارزش پول ملی کشور می‌بایست با سیاست‌گذاری مناسب در سالیان اخیر تقویت می‌شد؛ اما شاهد این امر نبودیم و همه این عوامل و شرایط، فعالیت‌های اقتصادی را دچار چالش نموده است.

۲۳خرداد
بخش خصوصی واقعی و برندها

بخش خصوصی واقعی و برندها

دکتر موسی غنی‏‏‌نژاد* خبرهای مربوط به تعطیلی و بازگشایی مجدد بنگاه قدیمی داروگر، موضوع برندهای معروف ایرانی و سرنوشت غم‌انگیز آنها را دوباره بر سر زبان‌ها انداخت. واقعیت این است که تولد و مرگ برندهای تجاری منطق اقتصادی روشنی دارد و اینکه برخی از آنها در طول زمان از بین می‌روند جای تعجب و نگرانی نیست.

۲۱خرداد
حمایت از سرمایه‌داری رقابتی به جای سرمایه‌داری رفاقتی، لازمه توسعه است

حمایت از سرمایه‌داری رقابتی به جای سرمایه‌داری رفاقتی، لازمه توسعه است

دکتر جعفر خیرخواهان* برای اینکه نظام اقتصادی سرمایه‌داری آزاد رقابتی بتواند به خوبی کار کند، به شکلی از دموکراسی نیاز است که بتواند خیلی خوب کار کند. به‌نحوی‌که قواعدی که طراحی می‌‌شوند به نفع کل جامعه باشد.

۰۷خرداد
تنها راه مهار تورم

تنها راه مهار تورم

دکترداوود سوری* راه‌حل اصلی معضل تورم، رفع کسری بودجه و بازگشت به انضباط مالی است. عموما کسری بودجه نشان‌دهنده این است که دولت بیش از آنکه درآمد دارد، هزینه ایجاد می‌کند. در ایران درآمدها به دو بخش درآمدهای حاصل از فروش نفت و مالیات تقسیم می‌شود. درآمدهای نفتی به این صورت است که وقتی دولت نفت را می‌‌‌فروشد، درآمد ارزی حاصل از آن را به بانک‌مرکزی می‌دهد و با نرخ مشخصی معادل ریالی آن را از بانک‌مرکزی دریافت می‌کند. در مقابل درآمدهای دولت، هزینه‌‌‌های دولت قرار دارد که برای مثال آنها را صرف پرداخت حقوق به کارمندان یا در امور جاری و عمرانی مصرف می‌کند.

۲۳اردیبهشت
داستان راستان تورم کنونی

داستان راستان تورم کنونی

دکتر تیمور رحمانی* آیا تورم زیان اجتماعی به‌بار می‌آورد؟ بدون تردید. آیا زیان اجتماعی تورم ربطی به عامل ایجاد تورم دارد؟ نه چندان. آیا مستقل از علت تورم، کنترل تورم مسوولیت دولت‌ها است؟ بدون تردید.آیا ما اصحاب علم اقتصاد علت و درمان تورم را می‌شناسیم؟ تا حد قابل توجهی. آیا شناخت ما از علت و درمان تورم الزاما به کنترل تورم می انجامد؟ تردید داریم.

۱۷اردیبهشت
راه مهار تورم و رشد تولید

راه مهار تورم و رشد تولید

دکتر کامران ندری* در اغلب کشورهای دنیا تورم تک‌رقمی است. ایران، شاید، تنها کشوری باشد که بیش از ۵دهه تورم دو رقمی را تجربه کرده است. آرزوی مشاهده ثبات قیمتی و تورم تک‌رقمی پایین و پایدار برای ایرانیان به رویایی دست‌نیافتنی تبدیل شده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که حتی با رفع کامل تحریم‌ها، متوسط تورم در ایران همچنان در سطوحی نزدیک به ۲۰درصد پایدار می‌ماند.

۰۶اردیبهشت
اتاق ایران برای آغاز روابط اقتصادی با عربستان پیش‌قدم شد
با ارسال نامه غلامحسین شافعی به همتای سعودی

اتاق ایران برای آغاز روابط اقتصادی با عربستان پیش‌قدم شد

غلامحسین شافعی، رئیس اتاق ایران با ارسال نامه‌ای به رئیس فدراسیون اتاق‌های بازرگانی عربستان سعودی، ابتکار تبادل هیات‌های اقتصادی بخش خصوصی برای آغاز مناسبات فعال تجاری میان دو کشور را مطرح کرد

۰۵اردیبهشت
نقش بورس در پازل کاهش تورم و رشد تولید

نقش بورس در پازل کاهش تورم و رشد تولید

دکترداود سوری* در فضای اقتصادی کشور از بورس به‌عنوان یک بازار ثانویه یاد می‌شود؛ در واقع این بازار در نقدشوندگی اوراق مالی که به‌نام سهام مورد‌توجه قرار می‌گیرند، نقش ایفا می‌کند.زمانی می‌توان به جمع‌آوری نقدینگی یا انتقال پول به سمت تولید در راستای افزایش سرمایه بنگاه‌ها کمک کرد که منابع از بستر بورس بتوانند وارد چرخه سرمایه‌گذاری شوند.

۰۴اردیبهشت
به‌ رغم موقعیت استراتژیک ایران، سهم اندکی از ترانزیت جهان را به خود اختصاص داده‌ایم

به‌ رغم موقعیت استراتژیک ایران، سهم اندکی از ترانزیت جهان را به خود اختصاص داده‌ایم

ترانزیت یکی از مهم ترین حوزه های اقتصادی کشور است که به لحاظ ارزآوری و نیز بعد امنیتی و سیاسی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به رونق کشور کمک می کند. به رغم آن که سالهاست اهمیت حوزه ترانزیت از سوی بخش خصوصی مطرح می شود اما به این حوزه توجهی صورت نگرفته است. با توجه به استقرار ایران در دو کریدور شرق به غرب، شمال به جنوب و با جمیع قابلیت های بالقوه و ظرفیت های موجود، سهم اندکی از ترانزیت را به خود اختصاص داده ایم.

۲۹فروردین
اتاق بازرگانی در مسیر تعالی

اتاق بازرگانی در مسیر تعالی

غلامحسین شافعی، رئیس اتاق ایران ضمن تشریح عملکرد پارلمان بخش خصوصی در دوره‌های اخیر، کاستی‌ها و مشکلات موجود در مسیر نقش‌آفرینی بزرگ‌ترین تشکل بخش خصوصی در اقتصاد و الزامات رفع آنها را برشمرده است.

۲۶فروردین
توسعه و فرادستان متعهد

توسعه و فرادستان متعهد

جعفر خیرخواهان/ پس از جنگ جهانی دوم و موج استقلال‌‌‌یابی، همه کشورهای توسعه‌‌‌نیافته در پی توسعه به راه افتادند. اما پرسش مهم همیشه این بوده و است که محرک و عامل اصلی توسعه چیست؟ اندیشمندان اقتصادی در دهه ۱۹۵۰ سرمایه‌‌‌گذاری را شرط اصلی رشد و توسعه می‌‌‌دانستند، سپس توجه به سمت عوامل ساختاری مانند اصلاحات ارضی جلب شد و در دهه ۱۹۸۰ اجماع واشنگتنی با تاکید بر تجارت آزاد و مدیریت قوی اقتصاد کلان و ثبات اقتصادی شکل گرفت. در دودهه گذشته توجه‌‌‌ها به رشد و انواع عوامل تعیین‌‌‌کننده پیچیده و ملموس و ناملموس آن جلب شده است.

۲۰فروردین
حلقه گمشده رشد تولید

حلقه گمشده رشد تولید

دکتر موسی غنی‌نژاد* مطابق آمارهای رسمی بانک‌مرکزی، رشد اقتصادی کشور ما در سال ۱۴۰۰، بدون محاسبه نفت، حدود ۴‌درصد و با محاسبه نفت اندکی بیشتر بوده و با توجه به داده‌‌‌های شش‌ماه نخست سال ۱۴۰۱، پیش‌بینی می‌شود که رشد اقتصادی در این سال هم کم‌وبیش در حدود سال ۱۴۰۰ یا اندکی کمتر باشد. سوای مساله شیوه محاسبه این متغیرها، به‌ویژه با توجه به عدم‌شفافیتی که در خصوص برخی داده‌‌‌ها مانند مقدار صادرات نفت وجود دارد، باید گفت نرخ رشدهای مورد اشاره عملا به معنای بهتر شدن وضعیت رفاهی اکثریت مردم یعنی اقشار متوسط به پایین جامعه نیست.

۰۱فروردین
بخش خصوصی آماده همراهی در مسیر رشد و توسعه است
یادداشت غلامحسین شافعی به مناسبت آغاز سال 1402

بخش خصوصی آماده همراهی در مسیر رشد و توسعه است

فعالان بخش خصوصی چشم‌انتظار بهبود رویه‌ها و اصلاح مسیر شاخص‌های کلان هستند تا در سال جدید بتوانند نقش‌آفرینی موثری در بهبود وضعیت تولید ناخالص داخلی و توسعه ایران داشته باشند.

۲۷اسفند
تاملی در مورد چشم‌انداز اقتصاد ایران
چه باید کرد؛ چه نباید کرد؟

تاملی در مورد چشم‌انداز اقتصاد ایران

دکتر نیکلا گرجستانی نیکلا گرجستانی از مقامات ارشد سابق بانک جهانی با بیش از چهار دهه تجربه در زمینه توسعه اقتصادی کشورهای در حال گذار است

۲۷اسفند
ناهار مجانی، رشد نقدینگی و تورم

ناهار مجانی، رشد نقدینگی و تورم

دکتر تیمور رحمانی* سال ۱۴۰۱ ‌‌مانند چهار سال اخیر با تورم بالای ۴۰ درصد در حال خاتمه یافتن است. این موضوع نشان می‌دهد حتی اگر ما از تورم بیزار هم باشیم، تا زمانی که نیروی بنیادی تورم برقرار است، تورم نیز برقرار است چون قوانین علم اقتصاد ماهیتی مشابه قوانین طبیعی دارند و وقوع مقدماتی با احتمال بسیار بالا نتایج مشخصی را به بار می‌‌آورد. بنابراین هیچ امر غیرعادی و غیرقابل توضیحی در مورد تورم سال ۱۴۰۱ وجود ندارد. البته لازم است اشاره شود که بخشی از تورم سال ۱۴۰۱ مرتبط با حذف ارز ترجیحی بود که در واقع نوعی تورم به تاخیر افتاده محسوب می‌شود و بخشی هم متاثر از شوک ارزی که بر اثر تشدید خروج سرمایه رخ داد. دلیل اشاره به این موضوع هم آن است که رشد نقدینگی در سال ۱۴۰۱ کاهش یافته است هرچند هنوز رشد نقدینگی بالاتر از متوسط تاریخی آن است و نمی‌توان با رشد نقدینگی کل تورم سال ۱۴۰۱ را توضیح داد.

۲۴اسفند
نهادهای مدنی و نقش آنها در توسعه اقتصادی

نهادهای مدنی و نقش آنها در توسعه اقتصادی

غیبت نهادهای میانجی‌گر با گسترش منازعات اجتماعی باعث ایجاد عدم‌قطعیت نسبت به قوانین و سیاست‌ها می‌شوند که نتیجه آن کاهش انگیزه برای انباشت سرمایه و خودداری سرمایه‌گذاری می‌شود.

۱۳اسفند
رشد بهای ارز و پیامدهای تورمی آن

رشد بهای ارز و پیامدهای تورمی آن

علی سرزعیم*  باید طرف‌های تجاری کشور را متنوع کرد و به دنبال الگویی از تجارت رفت که منابع و مصارف ارزی با هم منطبق باشند تا تحریم‌پذیری اقتصاد ایران از محل فشار روی مبادلات ارزی کاهش یابد.