• امروز : سه شنبه - ۶ مرداد - ۱۴۰۵
  • برابر با : Tuesday - 28 July - 2026
کل 6461 امروز 0

یادداشت ها

۰۴مرداد
مختصات ناترازی برق

مختصات ناترازی برق

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه می‌رسد، ناترازی برق از گزارش‌ها و جلسات مدیریتی فراتر می‌رود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخش‌های تولید کالا و خدمات تبدیل می‌شود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی می‌ماند یا کارخانه‌ای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشی‌ها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمام‌شده بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی تولید، تحویل سفارش‌ها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبه‌رو می‌کند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود تولید برق‌آبی، چشم‌انداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.

۱۵فروردین
هموارسازی مسیر مشارکت مردم در تولید؛ از شعار تا عمل

هموارسازی مسیر مشارکت مردم در تولید؛ از شعار تا عمل

محسن خندان دل، رئیس کمیسیون خدمات فنی، مهندسی، مشاوره ای و عمران اتاق بازرگانی خراسان رضوی// اقتصاد منبسط، پیشرو و مردمی بیش از همه بر مدار تولید ملی، امکان تحقق خواهد داشت و تقویت و رشد زیرساخت‌های فرهنگی و سیاسی و اقتصادی تولید، از ضروریات این مهم است؛ لذا بنیادهای نظری جهش تولید باید بر مدار همراهی و اعتماد مردم بنا شود.

۱۵فروردین
آیا اقتصاد ایران در مسیر رشد پایدار قرار دارد؟

آیا اقتصاد ایران در مسیر رشد پایدار قرار دارد؟

دکتر محمدمهدی بهکیش، اقتصاددان // برای بررسی وضعیت رشد اقتصادی کشور باید به مدل‌های رشد متداول مثل مدل رشد سولو مراجعه کرد. بنا بر این مدل، رشد به سه پایه اساسی تکنولوژی، سرمایه و نیروی کار نیاز دارد. کشورها با الگوهای مختلفی به رشد می‌رسند؛ اما هریک از آنها حداقل یکی از این سه پایه اساسی را مبنای رشد خود قرار داده‌اند. به‌عنوان مثال، در ایالات متحده آمریکا تکنولوژی یکی از اصلی‌ترین ارکان رشد اقتصادی است. آمریکا با ایجاد سیلیکون‌ولی مهم‌ترین اثر را در بازار تکنولوژی در سطح دنیا گذاشته است یا کشوری مثل چین جذب سرمایه خارجی و استفاده از نیروی کار ارزان را مبنای رشد خود قرار داده بود و به رشد نسبتا پایدار رسید.

۱۴فروردین
ضرورت اصلاح راهبردهای داخلی و خارجی کشور در جهت رشد واقعی تولید

ضرورت اصلاح راهبردهای داخلی و خارجی کشور در جهت رشد واقعی تولید

محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی مشهد// دستیابی به شعار سال، مستلزم توجه به دو پیش‌نیاز راهبردی است؛ نخست، اصلاح سیاست خارجی و هم‌زیستی و بهبود رابطه با دنیا و دوم، خصوصی‌سازی صحیح و واقعی بخش‌های صنعت، معدن و بازرگانی.

۱۴فروردین
چشم‌اندازی مه‌آلود
احتمال افزایش نااطمینانی‌ها در اقتصاد ایران وجود دارد

چشم‌اندازی مه‌آلود

دکتر صالح صحابه‌تبریزی، دانشیار کالج بازرگانی دانشگاه اوکلاهما // اقتصاد ایران در سال۱۴۰۳ با چالش‌های فراوانی روبه‌رو خواهد بود. به واسطه‌ این چالش‌ها، به نظر می‌رسد که نرخ رشد تولید ناخالص داخلی حقیقی نمی‌تواند از مرز ۴درصد عبور کند؛ نرخ تورم قیمت کالاهای مصرفی نیز احتمالا بیشتر از ۳۰درصد خواهد بود و نرخ بیکاری هم در حدود ۱۰درصد باقی خواهد ماند.[۱]

۰۵فروردین
تضمین رشد درون زای اقتصاد با مزیت های معدن

تضمین رشد درون زای اقتصاد با مزیت های معدن

محمدرضا بهرامن، نایب‌رئیس اتاق ایران در یادداشت خود ضمن تشریح ظرفیت‌های معدنی کشور، به الزامات تبدیل شدن این بخش به موتور محرک رشد درون‌زای اقتصاد در یک فضای رقابت‌پذیر پرداخته است.

۰۵فروردین
سال بد سیگنال
1403 سال خوبی برای اقتصاد دیجیتال ایران خواهد بود؟

سال بد سیگنال

نیما نامداری، کارشناس حوزه دانش بنیان // اگر بخواهیم حدس‌هایی درباره سال ۱۴۰۳ داشته باشیم ابتدا باید مسائل مهم سال ۱۴۰۲ را بررسی کنیم و ببینیم وضعیت آنها در سال ۱۴۰۳ چه تغییراتی خواهد داشت. به گمان من اقتصاد دیجیتال و شرکت‌های نوآور در ایران با پنج مسئله مهم در سال ۱۴۰۲ روبه‌رو بودند. در ادامه درباره این پنج مسئله بیشتر توضیح می‌دهم.

۰۵فروردین
شرط لازم برای خروج از بحران آب، مشارکت جدی مردم در این عرصه است

شرط لازم برای خروج از بحران آب، مشارکت جدی مردم در این عرصه است

روز جهانی آب به ما یادآور می‌شود برای خروج از بحران آب باید مشارکت کرد؛ مشارکتی از جنس حضور مردم در صحنه. البته مشارکت عامه مردم، شرط لازم برای خروج از بحران است و شرط کافی آن، مدیریت صحیح منابع آب در سطح و زیرزمین است.

۲۶اسفند
نکاتی درباره رشد اقتصاد ایران

نکاتی درباره رشد اقتصاد ایران

دکتر حسین عباسی، اقتصاددان ـ‌ اقتصاد ایران بعد از دوران طولانی رکود، رشدی در حدود ۴درصد را تجربه می‌کند. همچنین تورم که در سال‌های گذشته به طور مستمر بیش از ۴۰‌درصد بوده، طبق آمار منتشرشده، روندی کاهشی داشته است. تصمیم‌گیران اقتصادی در سخنان خود به عواملی از قبیل مهار رشد نقدینگی، اصلاح بودجه و منضبط کردن دولت، حذف ارز ترجیحی و انتقال یارانه‌ها به انتهای زنجیره مصرف، اصلاح نظام مالیاتی، بهبود فضای کسب‌وکار و نیز افزایش تعامل با همسایگان و شرکای راهبردی اشاره کرده‌اند. میزان جدیت تصمیم‌گیران در اجرای این سیاست‌ها، نحوه اجرای آنها و نیز میزان موفقیت آنها، در صورت انتشار مستمر آمار قابل اتکا، در آینده قابل ارزیابی خواهد بود. ولی توجه تصمیم‌گیران به چنین سیاست‌هایی را که مبنای درست اقتصادی دارند، به فال نیک می‌گیریم.

۲۳اسفند
تقویت تولید رقابت‌پذیر، پیش شرط بهبود شرایط اقتصادی

تقویت تولید رقابت‌پذیر، پیش شرط بهبود شرایط اقتصادی

محمدرضا بهرامن، نایب رئیس اتاق ایران در یادداشت خود، بهبود وضعیت اقتصادی کشور به ویژه در زمینه معیشت مردم و کاهش فقر را مستلزم تقویت تولید رقابت‌پذیر و توجه به صادرکنندگان و بنگاه‌های اقتصادی می داند.

۲۲اسفند
مخاطرات بازار نیروی کار

مخاطرات بازار نیروی کار

دکتر سمیه مردانه ، پژوهشگر اقتصادی // وضعیت بازار نیروی کار یکی از موضوعات مهم و پرکشش در حوزه اقتصاد هر کشوری است. اما با توجه به شرایط اقتصادی و اجتماعی، بازار کار در ایران با چالش‌‌‌های متعددی روبه‌‌‌روست. تعداد بیکاران، نرخ بیکاری، سطح تحصیلات و مهارت‌‌‌های نیروی کار، نرخ استخدام و شرایط کاری از جمله عواملی هستند که وضعیت بازار نیروی کار را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. در ادامه به بررسی ابعاد مختلف بازار نیروی کار در ایران می‌پردازیم.

۱۶اسفند
مسوولیت اجتماعی شرکت‌ها؛ تعهد بنگاه‌ها در تسریع دستیابی به رشد و توسعه فراگیر

مسوولیت اجتماعی شرکت‌ها؛ تعهد بنگاه‌ها در تسریع دستیابی به رشد و توسعه فراگیر

دکتر ارغوان فرزین معتمد، پژوهشگر اقتصاد مسوولیت اجتماعی شرکت‌ها Corporate Social Responsibility (CSR)i، یکی از مباحثی است که به‌ویژه در سال‌های اخیر بسیار مورد توجه بوده است. هرچند تعاریف متعددی برای مسوولیت اجتماعی شرکت‌ها وجود دارد، آنچه می‌خواهد بر آن تاکید کند، ریشه‌های اقتصادی نهفته در ارتباطات و رفتارهای اجتماعی است که توجه به مسوولیت اجتماعی و مسوولیت اجتماعی شرکت‌ها یا بنگاه‌ها را حائز اهمیت می‌کند.

۱۴اسفند
لزوم تحول در سیاست‌گذاری‌ها برای معکوس شدن فرآیند کاهش سطح آب‌های زیرزمینی

لزوم تحول در سیاست‌گذاری‌ها برای معکوس شدن فرآیند کاهش سطح آب‌های زیرزمینی

رئیس دفتر کشاورزی اتاق بازرگانی خراسان رضوی در یادداشتی به تشریح وضعیت آبهای زیرزمینی در سطح جهانی پرداخته و بر این نکته تاکید کرده است که تغییر در سیاست‌گذاری‌ها به معکوس شدن این فرآیند کمک شایانی خواهد کرد. «سمیرا سبزواری» در این یادداشت که بر اساس گزارشی از مجله Nature به رشته تحریردرآمده، آورده است:

۱۴اسفند
ارز، بهره و تورم

ارز، بهره و تورم

دکتر پویا جبل‌عاملی // سه متغیر نرخ ارز، نرخ بهره و تورم کاملا در هم تنیده هستند. در بلندمدت، هر اثری بر یکی از آنها بر دو متغیر دیگر نیز موثر است. این وضعیت حتی در کشورهایی که چارچوب مدرن سیاست پولی وجود دارد و نرخ ارز در یک رژیم انعطاف‌پذیر تعیین می‌شود و سیاستگذار پولی، تورم را تنها با ابزار نرخ بهره مورد هدف قرار می‌دهد، مشاهده می‌شود. هرگونه اقدام سیاستی که بخواهد رابطه ذاتی بین این سه متغیر را بر هم بزند در بلندمدت به ناپایداری پولی منجر می‌شود.

۱۱اسفند
مساله ارزش‌گذاری در بازار سرمایه

مساله ارزش‌گذاری در بازار سرمایه

دکتر سعيد اسلامي‌بيدگلي، تحلیلگر ارشد بورس و استاد دانشگاه // ارزش‌گذاری دارایی‌ها از مهم‌ترین موضوعات بازارهای مالی است. معامله‌گران بازارها به‌طور مداوم سرگرم مساله ارزش‌گذاری دارایی مورد معامله هستند؛ خواه با روش‌های آکادمیک و تئوریک ارزش‌گذاری آشنایی داشته باشند و آنها را به کار گیرند یا نه... در تحلیل روندهای کلان نیز گاهی حتی حرکت‌های شارپی (تندوتیز) قیمت‌ها در بازارهای مالی (از جمله آغاز روند صعودی قیمت‌های بازار سرمایه در سال ۱۳۹۸) به تغییر ارزش شرکت‌ها در اثر تغییر متغیرهای کلیدی ارزش‌گذاری ربط داده می‌شوند. ‌(در آن دوران در ابتدا رشد قیمت ارز و تغییر ارزش جایگزینی شرکت‌ها بحث بسیاری از محافل بورسی بود).

۰۹اسفند
دشمن رشد پایدار

دشمن رشد پایدار

دکتر جعفر خیرخواهان // بدون وجود کسب‌وکارهای خصوصی پررونق و شکوفا، رشد مداوم اقتصادی محقق نمی‌شود. بنگاه‌های بخش خصوصی همیشه و در همه‌جا بخش اعظم مشاغل مفید و مولد را ایجاد می‌کنند. البته رونق و شکوفایی پیوسته فعالیت‌های اقتصادی مستلزم فراهم بودن محیط و چارچوب مناسبی است که نقش‌آفرینی جدی دولت را طلب می‌کند تا به انواع سرمایه‌گذاری‌ها در حوزه‌های قانون‌گذاری، تنظیم‌گری، زیرساخت‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها و سایر تسهیلات عمومی اقدام کند. اما همیشه این خطر وجود دارد که آنچه در عمل رخ می‌دهد تسخیر دولت توسط برخی گروه‌ها و گماشتگان سیاسی به نمایندگی از صاحبان منافع خاص و نیز لابی‌گرهای تنگ‌نظر باشد.

۰۲اسفند
شواهدی از تامین مالی بنگاه‏‏‌ها در بحران کرونا

شواهدی از تامین مالی بنگاه‏‏‌ها در بحران کرونا

دکتر صالح گل‌تبار، پژوهشگر اقتصادی // رابطه بین تامین مالی و عملکرد بنگاه‌‌‌ها همواره از جمله مسائل چند‌‌‌بعدی بوده که فراز و فرودهای متفاوت سیاستی را در اقتصاد ایران در پی داشته است. اینکه وظایف بانک در قبال بنگاه چگونه تعریف می‌شود و بنگاه‌‌‌ها چه تعاملی با نظام بانکی کشور برقرار می‌کنند و همچنین نحوه حضور سیاستگذار اقتصادی در میان رابطه بنگاه و بانک چگونه است، از جمله مسائل چالش‌برانگیزی است که در طول چند دهه اخیر بنا به رویکرد دولت‌‌‌های مختلف، اقتصاد ایران را با نگرش‌های متفاوتی در نحوه سیاستگذاری آن مواجه کرده است.

۰۲اسفند
فرصتی برای انتخاب‌گری

فرصتی برای انتخاب‌گری

محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// دوازدهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در یازدهم اسفند ماه سال جاری برگزار خواهد شد. رویدادی که صاحبان کرسی‌های ساختمان بهارستان را معرفی خواهد کرد و نتیجه آن، به طور مستقیم و غیرمستقیم بر عرصه‌های گوناگون اثرگذار خواهد بود. در این میان، بخش اقتصاد یکی از مهم‌ترین حیطه‌هایی است که از تصمیمات متخذه توسط نمایندگان مجلس شورای اسلامی تاثیر می‌پذیرد؛ لذا انتخاب افرادی آگاه، با دانش، متعهد و مسئولیت‌پذیر نسبت به جایگاهی که در آن قرار می‌گیرند، امری بسیار حائز اهمیت است.

۰۱اسفند
بن‌بست «خصوصی‌سازی»

بن‌بست «خصوصی‌سازی»

دکتر موسی غنی‌نژاد // موضوع خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی قدمتی نسبتا دیرینه در اقتصاد ایران دارد. تقریبا همزمان با شکل‌گیری شرکت‌های دولتی در دوران پهلوی اول ضرورت واگذاری متعاقب آنها به بخش خصوصی نیز مطرح شد. در زمان پهلوی دوم نیز در جریان اصلاحات ارضی در دهه۱۳۴۰ خورشیدی بخشی از سهام شرکت‌های دولتی به‌عنوان پشتوانه اصلاحات ارضی به زمین‌داران بزرگ واگذار شد. با این همه، در زمان وقوع انقلاب اسلامی شرکت‌های بسیار بزرگ دولتی در ایران وجود داشت که در رأس آنها می‌توان از شرکت ملی نفت ایران و بنگاه‌های وابسته، ذوب آهن اصفهان، مس سرچشمه، ماشین‌سازی تبریز و اراک، هواپیمایی ملی ایران، رادیو و تلویزیون، مخابرات و... نام برد.

۲۹بهمن
اثرات غذایی خشکسالی ۱۴۰۳

اثرات غذایی خشکسالی ۱۴۰۳

دکتر سیروس جعفری، دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان // ایران به دلیل قرار داشتن در عرض‌های میانی و اثرات مکنده سیکلونی استوا بر جذب رطوبت از این عرض‌های جغرافیایی، جزو مناطق خشک کره‌زمین است، به این ترتیب رشد اغلب گیاهان زراعی، به‌خصوص در ماه‌های خشک سال زراعی به‌شدت به آبیاری وابسته است. بارندگی منبع اصلی تامین آب در زراعت دیم است. بنابراین نقش این مناطق در تامین مواد غذایی بسیار اندک است. یکی از علل این امر بی‌نظمی بارش است. ممکن است میانگین بارندگی طی یک‌سال از حد طبیعی سالانه بیشتر باشد، با این حال نبود ‌بارش منظم یا بارش دیرهنگام سبب کاهش اثربخشی بر تولیدات گیاهی خواهد شد. به این ترتیب با وجود وسعت ۴۸‌درصدی اراضی دیم نسبت به وسعت ۵۲‌درصدی اراضی آبی، میزان برداشت محصولات زراعی از اراضی آبی ۹۳‌درصد و از اراضی دیم تنها ۷‌درصد است. این نتایج برای سال آبی مناسبی مثل سال ۱۴۰۱ است که در اغلب استان‌های دیم‌کار ایران مثل فارس، کردستان، لرستان و آذربایجان‌ها تا آخر فصل رشد شاهد بارندگی مناسبی بودیم. بر این اساس زراعت دیم با وجود وسعت زیاد، نقش مهمی در تولید محصولات زراعی، به‌خصوص غلات به عنوان مهم‌ترین تولیدات کشاورزی ندارد.

۲۸بهمن
بخش خصوصی؛ پایه رشد اقتصادی

بخش خصوصی؛ پایه رشد اقتصادی

دکتر جعفر خيرخواهان // اقتصاد ایران در حالی وارد سال پایانی سند چشم‌انداز ۲۰ ساله ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۳ می‌شود که موفقیت کمی در جامه عمل پوشاندن به هدف رشد اقتصادی برای تبدیل ایران به اقتصاد اول منطقه مطابق با این سند داشته است. در واقع انتظار طبیعی این بود که دستیابی به رشد اقتصادی بالا و مداوم و به‌تبع آن ایجاد مشاغل جدید برای انبوه جوانان جویای کار، هر اولویت دیگر مدنظر حکومت را تحت‌الشعاع خود قرار دهد.

۲۳بهمن
چرا تنش‌زدایی مهم است؟

چرا تنش‌زدایی مهم است؟

دکتر پرویز خوشکلام خسروشاهی، اقتصاددان // تنش‌زدایی در روابط داخلی و خارجی به دلایل متعددی بسیار مهم و شرط لازم برای توسعه و پیشرفت است. این یادداشت به نفت و اثر تنش‌زدایی بر سیاستگذاری در خصوص آن پرداخته است.

۱۸بهمن
برندگان و بازندگان فرار مغزها

برندگان و بازندگان فرار مغزها

امیررضا انگجی، پژوهشگر توسعه مهاجرت و فرار مغزها به مثابه خروج سرمایه انسانی می‌تواند اثرات اقتصادی و اجتماعی منفی بسیاری برای کشور داشته باشد. از طرف دیگر بازگشت مستقیم یا استفاده غیرمستقیم از سرمایه‌های انسانی خارج از کشور می‌تواند برای رشد و توسعه اقتصادی اهمیت بسیاری داشته باشد. در این یادداشت نشان داده شده است که هرچه شاخص حمایت از حقوق مالکیت معنوی بالا باشد، آثار منفی خروج سرمایه انسانی جبران می‌شود و کشور از فرار مغزها در واقع سود می‌برد؛ زیرا می‌تواند مجددا در آینده از آنها استفاده کند. به عبارت دیگر هر چه حفظ حقوق مالکیت در کشور مبدأ قوی باشد، آزادی انتخاب افراد برای مهاجرت می‌تواند سودمند هم باشد.

۱۷بهمن
متاورس و تولید ناخالص داخلی (GDP)

متاورس و تولید ناخالص داخلی (GDP)

اسمهان حکاک / پژوهشگر حوزه تحول ديجيتال // فراجهان (متاورس) به عنوان یک رویکرد Industry Agnostic برای پیوند دادن تجربیات فیزیکی و مجازی انسان‌هاست و از سال ۲۰۲۱ به‌طور جدی مورد توجه است. پیش‌بینی تاثیرگذاری و تاثیر‌پذیری صنایع به‌طور قطعی دشوار است، اما موارد زیر به‌عنوان بازیگران کلیدی در اقتصاد متاورس شناسایی شده‌اند

۱۶بهمن
تحلیلی بر لایحه بودجه ۱۴۰۳

تحلیلی بر لایحه بودجه ۱۴۰۳

فرهاد احتشام‏‏‌زاده، فعال اقتصادی // بودجه، برآوردی از هزینه‌ها و درآمدها و حساب دخل (مالیات، نفت و...) و خرج (دستمزد کارمندان، هزینه‌های روزمره و هزینه‌های عمرانی و...) دولت است که سالانه پیش از آغاز سال جدید شمسی، باید توسط دولت به مجلس ارائه شود تا پس از تعدیلات احتمالی، مجلس آن را تصویب کند. پس از آن دولت مجاز به انجام هزینه‌ای خارج از آن بودجه نیست.