- امروز : شنبه - ۲۱ شهریور - ۱۴۰۵
- برابر با : Saturday - 12 September - 2026
اخبار ویژه
تاکید بر اصلاح مسیر تامین مالی و هدایت منابع بانکی به سمت تولید
معادن گاهی تنها یکچهارم سهمیه سوخت تاییدشده را دریافت میکنند
ایجاد کمیته پنج جانبه برای امکانسنجی ریال آفشور در تجارت با افغانستان
فراخوان سومین جشنواره عکس «روز ملی زعفران» منتشر شد
تعیین تکلیف عیارسنجی طلا و بازنگری تعرفه آب خشکشوییها
پیگیری میدانی بخش خصوصی برای تسهیل و تسریع فرایندهای مرزی
معدن بهمثابه ابزار قدرت
تجارت جهانی در مدار خدمات
یادداشت ها
تحلیل انتقادی حکمرانی آماری
پژوهشگر اقتصادی بر این باور است: در اقتصاد ایران، گاهی مسئله اصلی کمبود داده نیست، بلکه کمبود اراده برای به اشتراک گذاشتن دادههاست. در چنین فضایی، نظام آماری از آنکه زیرساخت تصمیمگیری باشد، به میدان رقابت نهادی و گاه ابزاری برای مدیریت روایتهای اقتصادی تبدیل شده است.
ثبات به بازار جهانی برمیگردد؟
دکتر علی دادپی ـ اقتصاددان // آخرین گزارش نرخ سالانه تورم در ایالاتمتحده که مقایسه روند قیمتها در ۱۲ماه گذشته است به تحلیلگران روند قیمتهای جهانی نوید فرارسیدن ثبات قیمتها را در کشورهای توسعهیافته داد. این بار اهمیت اقتصادی گزارش بیش از پیش بود. بانک فدرالرزرو آمریکا، نهاد بانک مرکزی، منتظر آخرین گزارشهای تورم و اشتغال بود تا درباره میزان کاهش نرخ بهره بین بانکی تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که با توجه به نرخ تورم سالانه ۰.۲درصدی به ۰.۵ درصد کاهش در نرخ بهره منجر شد.
اصلاحات قیمتی و تشدید نابرابریهای درآمدی
دکتر کامران ندری // قریب به ۵دهه است که تورم در اقتصاد ایران مزمن شده است. تورم مزمن را به راحتی نمیتوان از بین برد؛ چراکه بخش مهمی از فرآیند علاج تورم مزمن مستلزم رفع مشکلات ساختاری است. کشوری که با کسری ساختاری در بودجه مواجه است و بانکهای آن دچار ناترازیهای غیر قابل پیشبینی در جریان ورود و خروج نقدینگی و ناترازی ترازنامهای هستند، نمیتواند صرفا با اتکا به سیاستهای انقباضی پولی یا تثبیت نرخ ارز با تورم مقابله کند. از طرف دیگر، کشوری که بهدلیل تحریمها و استیلای انحصارات دولتی و شبه دولتی در صنعت، محکوم به درونگرایی است و به حکم ضرورت و اضطرار ناچار است بهطور مطلق از بنگاههای تولیدی ناکارآمد حمایت کند، نه در درمان تورم توفیق بهدست میآورد و نه از رشد اقتصادی طرفی میبندد. لذا در شرایط اضطرار ناشی از جنگ و محاصره خودخواسته اقتصادی، حمایت اجباری از بنگاههای ناکارآمد انحصارطلب، گرچه به حفظ وضعیت موجود تا حدی کمک میکند، اما قطعا در بلندمدت مانع جدی برای رشد اقتصادی است و زوال پایدار تورم را ناممکن میکند.
تورم بخش خدمات در خراسان رضوی؛ بالاتر از میانگین کشوری
سعیده بهنژاد ـ کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی مشهد// تورم به عنوان یکی از شاخصهای کلیدی اقتصادی، نقش بسیار مهمی در تحلیل وضعیت اقتصادی و اجتماعی هر کشوری ایفا میکند. در ایران، بررسی و تحلیل تورم به صورت ماهانه در استانهای مختلف، تصویر جامعتری از وضعیت اقتصادی مناطق مختلف کشور به دست میدهد. این تحلیلها میتوانند بازتابدهنده تفاوتهای ساختاری، اقتصادی و اجتماعی هر استان باشند و به درک بهتر تغییرات اقتصادی در سطح ملی کمک کنند.
نگاهی به وضعیت تجارت خارجی خراسان رضوی در بهار امسال
نجمه سوری ناصری، کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی خراسان رضوی// نگاهی به وضعیت صادرات استان خراسان رضوی طی بازه زمانی سال 1399 تا پایان سال 1402 حکایت از یک روند صعودی در این حوزه دارد؛ مجموع ارزش دلاری صادرات استان در پایان سال 1402 معادل یک میلیون و 740 هزار دلار با تراز تجاری مثبت بوده است؛ این در حالی است که صادرات کل کشور در سال 1402 با 8.6 درصد کاهش (از نظر ارزش دلاری) نسبت به سال 1401، معادل 49 میلیارد و 286 میلیون دلار بوده و تراز تجاری کشور در وضعیت منفی بوده است.
اقتصاد پزشکیان در برزخ
داود سوری ـ هفته پیش رئیسجمهور، مسعود پزشکیان، در اولین مصاحبه تلویزیونی خود لازمه رسیدن به رشد اقتصادی ۸درصدی را که به دولت او از برنامه هفتم به ارث رسیده است، سرمایهگذاری حداقل ۲۰۰میلیارد دلاری دانست. بر مبنای مشورتهایی که به او داده شده بود، وی معتقد بود نیمی از این مبلغ درون کشور موجود است و برای نیمی دیگر باید چارهای بیندیشند. در این مقاله، این جمله کوتاه را بهانه قرار میدهیم و بررسی میکنیم که آیا کمبود اقتصاد این کشور فقط ۲۰۰میلیارد دلار است؟
راهحل چندوجهی برای یک چالش قدیمی
دکتر مجيد رئوفي ـ تحليلگر ارشد انرژي // «ناترازی» به یکی از واژگان عمومی ساحت عمومی کشور تبدیل شده است و همه درباره ناترازی صحبت میکنند. پیشتر تراز بخشهای مختلف، مثبت بوده و به دلیل سیاستهای اشتباه دولتها، روند مصرف یا قاچاق بهگونهای پیش رفته که تقاضا از عرضه پیشی گرفته و ترازها منفی شده است. کشور در ماههایی از سال در بخشهای برق و گاز و اخیرا در تمام روزهای سال در تولید بنزین دچار کمبود شده است. مساله کلیدی هم این است که این بخشها به هم مرتبطند و تلاش برای حل مجزای هریک از این بخشها بدون درنظر گرفتن سایر بخشها مقطعی و ناپایدار است و سیاستگذاری انرژی کشور برای حاملهای انرژی ازجمله گاز، برق و سوخت وسایل نقلیه کاملا به هم وابسته است.
انقلاب صنعتی چهارم و تشدید نابرابریها؟
کریستینا جورجیوا ـ رئیس صندوق بینالمللی پول // ما در آستانه یک انقلاب فناوری هستیم که میتواند به بهرهوری یک جهش اساسی بدهد، رشد جهانی را تقویت کند و درآمد را در سراسر جهان افزایش دهد. با این حال میتواند جایگزین مشاغل و تعمیق نابرابری شود. پیشرفت سریع هوشمصنوعی، جهان را مجذوب خود کرده است و همزمان باعث ایجاد هیجان و هشدار میشود و سوالات مهمی در مورد تاثیر بالقوه آن بر اقتصاد جهانی ایجاد میکند. پیشبینی اثر خالص آن دشوار است، زیرا هوشمصنوعی به روشهای پیچیدهای در اقتصادها موج میزند. چیزی که میتوانیم با اطمینان بگوییم، این است که باید مجموعهای از سیاستها را برای استفاده ایمن از پتانسیل عظیم هوشمصنوعی به نفع بشریت ارائه کنیم.
قول، پول، فول؛ ثبات اقتصاد کلان
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // امروزه غالب کشورها، اعم از توسعهیافته و در حال توسعه، توجه ویژهای به ثبات اقتصاد کلان دارند و تلاش میکنند مانع بیثباتی اقتصاد کلان شوند. به همین دلیل، هدف اساسی سیاستگذاری اقتصاد کلان، شامل سیاست مالی و پولی (با تاکید بیشتر بر سیاست پولی) جلوگیری از بیثباتی اقتصاد کلان ذکر میشود.
افزایش نسبت مصارف به منابع بانکی خراسان رضوی در گرو تبعیت بانکهای خصوصی از قانون
احسان شجاعی ـ نایب رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی مشهد// از زمانی که در نشست شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با حضور رئیس بانک مرکزی (دی ماه 1402)، مطالبه عضویت بانکهای خصوصی در شورای هماهنگی بانکها و ارائه آمار و اطلاعات آنان به این شورا مطرح شد، مشخص گردید که این قصه سر دراز دارد و بایستی به جد پیگیری شود؛ با این حال و با وجود سپری شدن هفت ماه از طرح این موضوع، بانکهای خصوصی به این خواسته شورای گفتوگو تن ندادهاند. ماجرا به آنجا رسید که دبیر شورای هماهنگی بانکهای استان در جلسه اخیر شورای گفتوگوی خراسان رضوی، اسامی بانکهای متخلف در این زمینه را اعلام نمود.
ارزیابی عملکرد کلان دولت سیزدهم
دکتر علی سرزعیم // اخیرا فایلی از سوی مسوولان دولت سیزدهم منتشر شده که در آن متغیرهای کلان اقتصادی در این سه سال با سال آخر آقای روحانی مقایسه شده است و در این مقایسه مشاهده میشود اکثر متغیرها وضعیت بهتری پیدا کردهاند.
لزوم چارهاندیشی برای پرداخت به موقع مطالبات گندمکاران
سمیرا سبزواری ـ رئیس دفتر کشاورزی اتاق بازرگانی خراسان رضوی // یکی از جدیترین دغدغههای گندمکاران طی سالهای اخیر در کنار سایر مشکلات اعم از «تأمین آب لازم، کود با قیمت مناسب و تامین کمباین در فصل برداشت»، دریافت نکردن به موقع مطالبات خود پس از فروش گندم است؛ امری که موجب نارضایتی جدی کشاورزان کشور شده است؛ چرا که از طرفی کشاورزان از یکسو مجبور به تحویل گندم تولیدی با نرخ مصوب به دولت هستند و از سوی دیگر، مطالبات خود را به موقع و مطابق با قانون دریافت نمیکنند.
دستور به جای قاعده و عرف!
دکتر موسی غنینژاد _ اقتصاددان // مصادف شدن روز تنفیذ ریاستجمهوری چهاردهم با تعطیلی ادارات دولتی و بانکها بهدلیل گرمای شدید هوا نشانهای گویا و نمادین از معضلات گریبانگیر جامعه ایرانی بود. کشوری که در ردههای نخست دارندگان بزرگترین ذخایر نفت و گاز دنیا به شمار میآید، گرفتار مشکل کمبود تولید برق است. وانگهی چنین کشوری برای تامین مصرف بنزین نیازمند واردات چندمیلیارد دلاری این فرآورده نفتی است و در زمستانها با کمبود گاز مواجه میشود.
خسارت مدیران رانتی
محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی// در شرایطی که انتخاب کابینه آقای پزشکیان، رئیس جمهوری موضوع داغ جامعه است و منتخب دولت چهاردهم در محاصره رقابت گروههای مختلف سیاسی برای اخذ کرسی در این ساختار است، مایلم تذکری هم به تصمیمسازان و افراد موثر در انتخاب این جمع مهم و اثرگذار آینده کشور داشته باشم.
تیم اقتصادی دولت جدید
دکتر حسین جوشقانی ـ اقتصاددان و دانشآموخته دانشگاه شیکاگو // از ابتدای دوره تبلیغات نامزدهای انتخابات ریاستجمهوری، یکی از وعدههای مهم دکتر مسعود پزشکیان، استفاده از کارشناسان در دولت جدید بود. اجرای هوشمندانه این وعده میتواند بسیار کارآمد و راهگشا باشد؛ ولی اجرای ناشیانه آن میتواند به پاشنهآشیل دولت چهاردهم تبدیل شود. در این متن سه اصل ساده و در عین حال بسیار مهم برای تحقق موثر این وعده در تیم اقتصادی دولت را توضیح خواهم داد.
کنترل کسری بودجه؛ مهمترین اولویت دولت چهاردهم
دکتر محمد وصال _ عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف // اقتصاد ایران با چالشهای متنوع عمیقی مواجه است. رفع این چالشها حتی در شرایط وفور منابع و آمادگی اجتماعی بالا، بسیار دشوار است؛ چه رسد به شرایط فعلی کشور که منابع اندکی در دسترس دولت است و آمادگی اجتماعی در حداقل خود قرار دارد. از این رو دولت چهاردهم و رئیسجمهور منتخب، به اولویتبندی دقیق برای مواجهه با این چالشها نیاز دارند. اولویتبندی اقدامات اصلاحی بر اساس دو معیار اثرگذاری و آمادگی میتواند انجام شود. چالشهایی هستند که رفاه اجتماعی را به میزان زیادی افزایش میدهند؛ ولی ممکن است آمادگی لازم برای اجرای اصلاحات موردنیاز وجود نداشته باشد.
ایران و پیامدهای ژئوپلیتیک «شانگهای»
سینا عضدی ـ استاد روابط بینالملل دانشگاه جورج واشنگتن // فرزین زندی ـ پژوهشگر ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی // «ما به اندازهای که در تامین امنیت در منطقه نقش داریم، در حوزه اقتصاد نقشآفرینینکردهایم.» این نظر مرحوم ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور فقید ایران درباره هدف از پیوستن به سازمان همکاری شانگهای بوده است. جملهای که به روشنی نشان میدهد ایران همزمان دو چشمانداز کلی را در پیوستن به شانگهای پیگیری میکند؛ امنیت و اقتصاد. ایران بهعنوان کشوری که حدود ۲دهه تحت شدیدترین تحریمهای بینالمللی قرار داشته، در چند سال اخیر اما وضعیت سختتری را تجربه کرده است. ناامیدی از برجام و ناکارآمدی دولتها در عرصه اقتصاد که تاثیر منفی بر سیاست خارجی هم گذاشته، وضعیت پیچیدهتری را برای ایران بههمراه آورده است. این وضعیت، در کنار تشدید فشار سیاسی فزاینده غرب بر ایران، مقامات کشور را بر آن داشته است که ایران را در یکی از دو بلوک شرق و غرب (اگرچه جنگ سرد تمام شده است، اما ظاهرا هنوز این دستهبندی کار میکند) جانمایی کنند.
سیاست خارجی دولت چهاردهم؛ تعاملگرایی و کنش سازنده
دکتر ابراهیم متقی ـ استاد دانشگاه تهران // محور اصلی سیاست خارجی دولت چهاردهم را بهگونهای اجتنابناپذیر، تعاملگرایی شکل خواهد داد. ایران در دوران موجود امنیتسازی در حوزه بینالمللی و سیاست منطقهای نیازمند بهینهسازی قدرت برای بقا و اثربخشی در محیط منطقهای خواهد بود. نقشیابی ایران در محیط منطقهای بدون توجه به ضرورتهای سیاست بینالملل حاصل نمیشود. هر دولتی در ایران بدون توجه به گرایش سیاسی و الگوی کنش اجتماعی باید اهداف سیاست خارجی کشور را براساس اصول عزت، حکمت و مصلحت پیگیری کند. چنین رویکردی را باید مبانی اساسی امنیت و سیاست خارجی ایران در دوران آینده دانست.
سالمسازی اقتصاد در گرو واقعی شدن نرخ سود بانکی
*محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی// بخش خصوصی بارها و بارها و به ویژه با مطالبهگری و بیان دغدغههای خود از طریق تشکلهای مختلف، بر ضرورت تسهیلاتدهی بانکها به بنگاههای اقتصادی تاکید نموده است.
اصلاحات اقتصادی در دو گام
دکتر جواد صالحی اصفهانی ـ اقتصاددان و استاد دانشگاه ویرجینیاتک // مشکلات اقتصادی ایران در دهه گذشته چند برابر شده است، به طوری که نمیتوان فهمید (برای اصلاحات اقتصادی) از کجا باید شروع کرد. اضافه بر این مشکل، در انتخابات ریاستجمهوری اکثر کاندیداها مسائل سیاستی را براساس جذابیت برای رأیدهندگان اولویتبندی میکنند، نه براساس فوریت و واکنشپذیری به مداخلات سیاستی. در انتخابات فعلی ایران، به نظر میرسد نگرانیهای اقتصادی کلیدی میان مردم و کاندیداها مشترک است. آنچه این مسائل اقتصادی را به هم پیوند میدهد، راهحل مشترکشان در افزایش دسترسی ایران به بازارهای جهانی، هم نفت و هم بازارهای مالی است که در حال حاضر توسط تحریمهای یکجانبه آمریکا محدود شده است.
درک نادرست از مفهوم بهرهوری
دکتر علی سرزعیم ـ اقتصاددان //سالهای سال است در برنامههای توسعه این موضوع مطرح میشود که برای دستیابی به رشد اقتصادی مورد نظر باید از رشد بهرهوری هم استفاده کرد. در واقع گفته میشود مثلا برای تحقق رشد اقتصادی ۸درصد، باید ۵.۵درصد از محل سرمایهگذاری و ۲.۵درصد از محل رشد بهرهوری به دست آید. معمولا چنین استناد میشود که بسیاری از کشورهای در حال توسعه از رشد بهرهوری بهخوبی بهرهمند شدهاند و بخشی از توسعه خود را مرهون این عامل هستند.
وعدههای عملی و کارساز
دکتر موسی غنینژاد ـ اقتصاددان // اگر اصل را بر صحت بگذاریم و فرض کنیم همه نامزدهای ریاستجمهوری در همه وعدههای خود صادق هستند، یعنی وقتی به قدرت رسیدند به همه وعدههای خود عمل خواهند کرد، دو پرسش اساسی پیشروی انتخابکنندگان خواهد بود: نخست اینکه آیا این وعدهها عملی است و دوم اینکه اگر واقعا به آنها عمل شد، کارساز (نتیجهبخش) خواهد بود یا نه؟ عملی بودن وعده، شرط لازم برای کارساز بودن است؛ اما شرط کافی نیست. عملی بودن یک وعده چندان نیازمند کار علمی و کارشناسی نیست؛ اما کارساز واقع شدن آن حتما مستلزم ارزیابی علمی و کارشناسی است.
رئیسجمهور آتی و یارانه انرژی؛ کدام وعده منطقی است؟
محمدرضا آریافر ـ دانشجوی دکترای اقتصاد منابع و انرژی دانشگاه فردوسی مشهد// یارانه انرژی به معنای ارائه کمکهای مالی یا تخفیفهای قیمتی توسط دولت به منظور کاهش هزینههای انرژی برای مصرفکنندگان است. این یارانهها ممکن است به صورت مستقیم به مصرفکنندگان پرداخت شود یا به شکل تخفیف در قیمتگذاری محصولات انرژی مانند بنزین، گاز و برق اعمال شود. یارانه پنهان انرژی به یارانههایی اطلاق میشود که به طور مستقیم به مصرفکنندگان پرداخت نمیشود، بلکه از طریق کاهش قیمتهای انرژی اعمال میشود.
راهکارهای تامین مالی بنگاهها
دکتر سجاد برخورداری، عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران: بنگاههای تولیدی در هر اقتصادی برای ادامه فعالیت نیازمند جریان مدام سرمایه مالی هستند. در صورت ایجاد وقفه در تامین سرمایه مورد نیاز، فعالیتهای بنگاهها دچار اخلال شده و هزینههای تولید افزایش یافته و در صورت تداوم این وضعیت، بنگاه اقتصادی به سمت توقف فعالیتهای اقتصادی خود حرکت خواهد کرد. از اینرو، سرمایه در گردش بنگاهها مانند خون در کالبد حیات اقتصادی بنگاهها به شمار میآید.
نبایدهای دولت آینده
پویا جبلعاملی // از منظر بسیاری از اقتصاددانان، دولتها به جای آنکه بخواهند کاری برای اقتصاد انجام دهند، اگر کارهایی را انجام ندهند، برای کشور و مردم بسی سودمندتر خواهند بود. اما این نبایدها چیست؟
- « برگهی پیش
- 1
- …
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- …
- 16
- برگهی بعد »
