• امروز : سه شنبه - ۶ مرداد - ۱۴۰۵
  • برابر با : Tuesday - 28 July - 2026
کل 6461 امروز 0

یادداشت ها

۰۴مرداد
مختصات ناترازی برق

مختصات ناترازی برق

دکتر محمد صیادی ـ اقتصاددان // چندین سال است تابستان که از راه می‌رسد، ناترازی برق از گزارش‌ها و جلسات مدیریتی فراتر می‌رود و به بخشی از زندگی روزمره شهروندان و بخش‌های تولید کالا و خدمات تبدیل می‌شود. برای خانواری که چند ساعت بدون وسیله سرمایشی می‌ماند یا کارخانه‌ای که ناچار است خط تولید خود را متوقف کند، ناترازی مفهومی انتزاعی نیست. گستره و عمق خاموشی‌ها، علاوه بر کاهش تولید، هزینه تمام‌شده بنگاه‌ها را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی تولید، تحویل سفارش‌ها و ایفای تعهدات آنها را با اختلال جدی روبه‌رو می‌کند. تابستان۱۴۰۵ نیز از این قاعده مستثنی نیست؛ هرچند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر و بهبود تولید برق‌آبی، چشم‌انداز تامین برق را نسبت به سال گذشته اندکی بهبود بخشیده است.

۲۳مهر
جنگ و اقتصاد

جنگ و اقتصاد

پویا جبل‌عاملی // تابستان ۱۱۰سال پیش، گلوله ای شلیک شد که هر چند ابتدا تصور می‌شد قربانی‌اش ولیعهد اتریش باشد، اما در نهایت منجر به مرگ قریب به ۲۰میلیون انسان در طول چهار سال شد. شاید اگر کسی یک ماه قبل از آغاز جنگ، نگاهی به آرایش نیروها و پیوندهای خانوادگی میان دولت‌های سلطنتی اروپا می‌انداخت، احتمال یک جنگ دوطرفه را نیز کم می‌دید، اما توازن شکننده قوا میان کشورهای اروپایی و تصور برتری در ذهن حاکمان به‌گونه‌ای بود که تنها جرقه‌ای نیاز داشت تا بزرگ‌ترین جنگ در تاریخ بشر تا آن زمان رخ دهد. اگر یکی از دو طرف مخاصمه قدرت برتر را در اروپا داشت و طرف مقابل به این برتری باور داشت، هیچ وقت جنگ جهانی اول رخ نمی‌داد.

۱۹مهر
رتبه چهاردهم خراسان رضوی در شاخص امنیت سرمایه‌گذاری کشور در بهار 1403

رتبه چهاردهم خراسان رضوی در شاخص امنیت سرمایه‌گذاری کشور در بهار 1403

نجمه سوری ناصری، کارشناس مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی خراسان رضوی//  طبق رتبه‌بندی امنیت سرمایه‌گذاری بین استانی در بهار 1403 از سوی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، استان خراسان رضوی با شاخص (5.73) در بهار 1403 در رتبه چهاردهم استان‌های کشور قرار گرفت.

۱۴مهر
رئیس‌جمهور و وعده‌های صادق اقتصادی

رئیس‌جمهور و وعده‌های صادق اقتصادی

دکتر موسی غنی‌نژاد ـ اقتصاددان // برای پی‌بردن‌ به وضع اقتصادی کشور نیازی به تحلیل‌های پیچیده اقتصادی نیست. هر شهروند عادی با گوشت و پوست خود حس می‌کند که وضعیت معیشتی وی در سال‌های اخیر بهتر نشده و چشم‌اندازی هم برای بهبود آن با ادامه وضع موجود متصور نیست. مسوولان دولتی گرچه ممکن است آشکارا اذعان نکنند، اما به خوبی می‌دانند که مشکلات عدیده ناظر بر ناترازی‌های مالی مدت‌هاست که از آستانه بحران عبور کرده است.

۱۰مهر
مدیر توسعه استانی

مدیر توسعه استانی

دکتر علی چشمی _ اقتصاددان // درجه تمرکز در ایران به‌گونه‌ای دستکاری شده است که خواسته‌های توسعه محلی و منطقه‌ای مردم را نمی‌توان برآورده کرد. این معضل سبب شده است استانداران بیش از اندازه وابسته به پایتخت باشند تا وابسته به انگیزه‌های استانی؛ در نتیجه در دوره‌های اخیر استانداران در توسعه استانی نقش محدودی داشته‌اند.

۰۸مهر
زغال سنگ ارزان، ایمنی گران

زغال سنگ ارزان، ایمنی گران

عماد رجحانی، دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// حادثه‌ای تلخ در یکی از معادن کشور رخ داده که جان تعدادی از کارگران زحمت‌کش را گرفته است. این اتفاق تلخ باعث شد تا بار دیگر مسئله ایمنی در معادن به بحث‌های عمومی و رسانه‌ای راه پیدا کند. پیش از بررسی و تشخیص علل بروز حادثه توسط کارشناسان، گمانه زنی‌های متعددی عمدتا با تاکید بر قصور عامل انسانی در فضای مجازی گسترش پیدا کرده و به دنبال آن راه حل‌ها و راهکارهایی ارائه شده است.

۰۷مهر
ضرورت تدوین الگوی ارزیابی و الزامات انتخاب استانداران

ضرورت تدوین الگوی ارزیابی و الزامات انتخاب استانداران

دکتر مسعود درودی ـ دکترای سیاستگذاری عمومی // با شروع به کار وزیر کشور جدید و انتخاب معاون سیاسی ایشان، فرآیند انتخاب استانداران کشور تسریع می‌شود. به همین منظور در این یادداشت تلاش می‌شود در باب الگوی ارزیابی و انتخاب استانداران نکاتی ارائه شود.

۰۲مهر
چالش‌‌‌های ایران و جهان در ۲۰۲۵

چالش‌‌‌های ایران و جهان در ۲۰۲۵

ابراهیم متقی ـ استاد دانشگاه تهران // سال ۲۰۲۵ برای بسیاری از کشورهای منطقه و سیاست بین‌الملل نشانه‌‌‌هایی از ابهام امنیتی را منعکس می‌‌‌سازد. هر گاه فضای سیاست جهانی مبتنی بر ابهام امنیتی و راهبردی باشد، در آن شرایط گزینه‌‌‌های متفاوت و حتی متعارضی در روابط کشورها شکل می‌گیرد. ایران، ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ باید مرزبندی‌‌‌های جدیدی را در دستور کار قرار دهند. برخی از نظریه‌‌‌پردازان اعتقاد دارند که به قدرت رسیدن ترامپ ضریب و احتمال همکاری‌‌‌های متقابل ایران و سیاست بین‌الملل را افزایش خواهد داد.

۰۱مهر
ثبات به بازار جهانی برمی‌گردد؟

ثبات به بازار جهانی برمی‌گردد؟

دکتر علی دادپی ـ اقتصاددان // آخرین گزارش نرخ سالانه تورم در ایالات‌متحده که‌ مقایسه روند قیمت‌ها در ۱۲ماه گذشته است به تحلیلگران روند قیمت‌های جهانی نوید فرارسیدن ثبات قیمت‌ها را در کشورهای توسعه‌یافته داد. این بار اهمیت اقتصادی گزارش بیش از پیش بود. بانک فدرال‌رزرو آمریکا، نهاد بانک مرکزی، منتظر آخرین گزارش‌های تورم و اشتغال بود تا درباره میزان کاهش نرخ بهره بین بانکی تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که با توجه به نرخ تورم سالانه ۰.۲درصدی به ۰.۵ درصد کاهش در نرخ بهره منجر شد.

۲۶شهریور
اصلاحات قیمتی و تشدید نابرابری‌های درآمدی

اصلاحات قیمتی و تشدید نابرابری‌های درآمدی

دکتر کامران ندری // قریب به ۵دهه است که تورم در اقتصاد ایران مزمن شده است. تورم مزمن را به راحتی نمی‌توان از بین برد؛ چراکه بخش مهمی از فرآیند علاج تورم مزمن مستلزم رفع مشکلات ساختاری است. کشوری که با کسری ساختاری در بودجه مواجه است و بانک‌های آن دچار ناترازی‌های غیر قابل پیش‌بینی در جریان ورود و خروج نقدینگی و ناترازی ترازنامه‌ای هستند، نمی‌تواند صرفا با اتکا به سیاست‌های انقباضی پولی یا تثبیت نرخ ارز با تورم مقابله کند. از طرف دیگر، کشوری که به‌دلیل تحریم‌ها و استیلای انحصارات دولتی و شبه دولتی در صنعت، محکوم به درون‌گرایی است و به حکم ضرورت و اضطرار ناچار است به‌طور مطلق از بنگاه‌های تولیدی ناکارآمد حمایت کند، نه در درمان تورم توفیق به‌دست می‌آورد و نه از رشد اقتصادی طرفی می‌بندد. لذا در شرایط اضطرار ناشی از جنگ و محاصره خودخواسته اقتصادی، حمایت اجباری از بنگاه‌های ناکارآمد انحصارطلب، گرچه به حفظ وضعیت موجود تا حدی کمک می‌کند، اما قطعا در بلندمدت مانع جدی برای رشد اقتصادی است و زوال پایدار تورم را ناممکن می‌کند.

۲۶شهریور

تورم بخش خدمات در خراسان رضوی؛ بالاتر از میانگین کشوری

سعیده به‌نژاد ـ کارشناس مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی مشهد// تورم به عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی اقتصادی، نقش بسیار مهمی در تحلیل وضعیت اقتصادی و اجتماعی هر کشوری ایفا می‌کند. در ایران، بررسی و تحلیل تورم به صورت ماهانه در استان‌های مختلف، تصویر جامع‌تری از وضعیت اقتصادی مناطق مختلف کشور به دست می‌دهد. این تحلیل‌ها می‌توانند بازتاب‌دهنده تفاوت‌های ساختاری، اقتصادی و اجتماعی هر استان باشند و به درک بهتر تغییرات اقتصادی در سطح ملی کمک کنند.

۲۰شهریور
نگاهی به وضعیت تجارت خارجی خراسان رضوی در بهار امسال

نگاهی به وضعیت تجارت خارجی خراسان رضوی در بهار امسال

 نجمه سوری ناصری، کارشناس مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی خراسان رضوی//  نگاهی به وضعیت صادرات استان خراسان رضوی طی بازه زمانی سال 1399 تا پایان سال 1402 حکایت از یک روند صعودی در این حوزه دارد؛ مجموع ارزش دلاری صادرات استان در پایان سال 1402 معادل یک میلیون و 740 هزار دلار با تراز تجاری مثبت بوده است؛ این در حالی است که صادرات کل کشور در سال 1402 با 8.6 درصد کاهش (از نظر ارزش دلاری) نسبت به سال 1401، معادل 49 میلیارد و 286 میلیون دلار بوده و تراز تجاری کشور در وضعیت منفی بوده است.

۱۸شهریور
اقتصاد پزشکیان در برزخ

اقتصاد پزشکیان در برزخ

داود سوری ـ‌ هفته پیش رئیس‌جمهور، مسعود پزشکیان، در اولین مصاحبه تلویزیونی خود لازمه رسیدن به رشد اقتصادی ۸درصدی را که به دولت او از برنامه هفتم به ارث رسیده است، سرمایه‌گذاری حداقل ۲۰۰میلیارد دلاری دانست. بر مبنای مشورت‌هایی که به او داده شده بود، وی معتقد بود نیمی از این مبلغ درون کشور موجود است و برای نیمی دیگر باید چاره‌ای بیندیشند. در این مقاله، این جمله کوتاه را بهانه قرار می‌دهیم و بررسی می‌کنیم که آیا کمبود اقتصاد این کشور فقط ۲۰۰میلیارد دلار است؟

۱۷شهریور
راه‏‏‌حل چندوجهی برای یک چالش قدیمی

راه‏‏‌حل چندوجهی برای یک چالش قدیمی

دکتر مجيد رئوفي ـ تحليلگر ارشد انرژي // «ناترازی» به یکی از واژگان عمومی‌‌‌ ساحت عمومی کشور تبدیل شده است و همه درباره ناترازی صحبت می‌‌‌کنند. پیش‌‌‌تر تراز بخش‌های مختلف، مثبت بوده و به دلیل سیاست‌های اشتباه دولت‌ها، روند مصرف یا قاچاق به‌‌‌گونه‌‌‌ای پیش رفته که تقاضا از عرضه پیشی گرفته و ترازها منفی شده است. کشور در ماه‌هایی از سال در بخش‌های برق و گاز و اخیرا در تمام روزهای سال در تولید بنزین دچار کمبود شده است. مساله کلیدی هم این است که این بخش‌ها به هم مرتبطند و تلاش برای حل مجزای هریک از این بخش‌ها بدون درنظر گرفتن سایر بخش‌ها مقطعی و ناپایدار است و سیاستگذاری انرژی کشور برای حامل‌‌‌های انرژی ازجمله گاز، برق و سوخت وسایل نقلیه کاملا به هم وابسته است.

۰۶شهریور
انقلاب صنعتی چهارم و تشدید نابرابری‏‏‌ها؟

انقلاب صنعتی چهارم و تشدید نابرابری‏‏‌ها؟

کریستینا جورجیوا ـ رئیس صندوق بین‌المللی پول // ما در آستانه یک انقلاب فناوری هستیم که می‌‌‌تواند به بهره‌‌‌وری یک جهش اساسی بدهد، رشد جهانی را تقویت کند و درآمد را در سراسر جهان افزایش دهد. با این حال می‌‌‌تواند جایگزین مشاغل و تعمیق نابرابری شود. پیشرفت سریع هوش‌مصنوعی، جهان را مجذوب خود کرده است و همزمان باعث ایجاد هیجان و هشدار می‌شود و سوالات مهمی در مورد تاثیر بالقوه آن بر اقتصاد جهانی ایجاد می‌کند. پیش‌بینی اثر خالص آن دشوار است، زیرا هوش‌مصنوعی به روش‌های پیچیده‌‌‌ای در اقتصادها موج می‌‌‌زند. چیزی که می‌‌‌توانیم با اطمینان بگوییم، این است که باید مجموعه‌‌‌ای از سیاست‌‌‌ها را برای استفاده ایمن از پتانسیل عظیم هوش‌مصنوعی به نفع بشریت ارائه کنیم.

۰۳شهریور
قول، پول، فول؛ ثبات اقتصاد کلان

قول، پول، فول؛ ثبات اقتصاد کلان

دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // امروزه غالب کشورها، اعم از توسعه‌یافته و در حال توسعه، توجه ویژه‌ای به ثبات اقتصاد کلان دارند و تلاش می‌کنند مانع بی‌ثباتی اقتصاد کلان شوند. به همین دلیل، هدف اساسی سیاستگذاری اقتصاد کلان، شامل سیاست مالی و پولی (با تاکید بیشتر بر سیاست پولی) جلوگیری از بی‌ثباتی اقتصاد کلان ذکر می‌شود.

۳۰مرداد
افزایش نسبت مصارف به منابع بانکی خراسان رضوی در گرو تبعیت بانک‌های خصوصی از قانون

افزایش نسبت مصارف به منابع بانکی خراسان رضوی در گرو تبعیت بانک‌های خصوصی از قانون

احسان شجاعی ـ‌ نایب رئیس کمیسیون سرمایه‌گذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی مشهد// از زمانی که در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با حضور رئیس بانک مرکزی (دی ماه 1402)، مطالبه عضویت بانک‌های خصوصی در شورای هماهنگی بانک‌ها و ارائه آمار و اطلاعات آنان به این شورا مطرح شد، مشخص گردید که این قصه سر دراز دارد و بایستی به جد پیگیری شود؛ با این حال و با وجود سپری شدن هفت ماه از طرح این موضوع، بانک‌های خصوصی به این خواسته شورای گفت‌وگو تن نداده‌اند. ماجرا به آن‌جا رسید که دبیر شورای هماهنگی بانک‌های استان در جلسه اخیر شورای گفت‌وگوی خراسان رضوی، اسامی بانک‌های متخلف در این زمینه را اعلام نمود.

۱۷مرداد
ارزیابی عملکرد کلان دولت سیزدهم

ارزیابی عملکرد کلان دولت سیزدهم

دکتر علی سرزعیم // اخیرا فایلی از سوی مسوولان دولت سیزدهم منتشر شده که در آن متغیرهای کلان اقتصادی در این سه سال با سال آخر آقای روحانی مقایسه شده است و در این مقایسه مشاهده می‌شود اکثر متغیرها وضعیت بهتری پیدا کرده‌اند.

۱۶مرداد
لزوم چاره‌اندیشی برای پرداخت به موقع مطالبات گندم‌کاران

لزوم چاره‌اندیشی برای پرداخت به موقع مطالبات گندم‌کاران

سمیرا سبزواری ـ‌ رئیس دفتر کشاورزی اتاق بازرگانی خراسان رضوی // یکی از جدی‌ترین دغدغه‌های گندم‌کاران طی سال‌های اخیر در کنار سایر مشکلات اعم از «تأمین آب لازم، کود با قیمت مناسب و تامین کمباین در فصل برداشت»، دریافت نکردن به موقع مطالبات خود پس از فروش گندم است؛ امری که موجب نارضایتی جدی کشاورزان کشور شده است؛ چرا که از طرفی کشاورزان از یکسو مجبور به تحویل گندم تولیدی با نرخ مصوب  به دولت هستند و از سوی دیگر، مطالبات خود را به موقع و مطابق با قانون دریافت نمی‌کنند.

۱۳مرداد
دستور به جای قاعده و عرف!

دستور به جای قاعده و عرف!

دکتر موسی غنی‌نژاد _ اقتصاددان // مصادف شدن روز تنفیذ ریاست‌جمهوری چهاردهم با تعطیلی ادارات دولتی و بانک‌ها به‌دلیل گرمای شدید هوا نشانه‌ای گویا و نمادین از معضلات گریبان‌گیر جامعه ایرانی بود. کشوری که در رده‌های نخست دارندگان بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز دنیا به شمار می‌آید، گرفتار مشکل کمبود تولید برق است. وانگهی چنین کشوری برای تامین مصرف بنزین نیازمند واردات چندمیلیارد دلاری این فرآورده نفتی است و در زمستان‌ها با کمبود گاز مواجه می‌شود.

۰۱مرداد
خسارت مدیران رانتی

خسارت مدیران رانتی

محمدحسین روشنک، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی خراسان رضوی// در شرایطی که انتخاب کابینه آقای پزشکیان، رئیس جمهوری موضوع داغ جامعه است و منتخب دولت چهاردهم در محاصره رقابت گروه‌های مختلف سیاسی برای اخذ کرسی در این ساختار است، مایلم تذکری هم به تصمیم‌سازان و افراد موثر در انتخاب این جمع مهم و اثرگذار آینده کشور داشته باشم.

۲۰تیر
تیم اقتصادی دولت جدید

تیم اقتصادی دولت جدید

دکتر حسین جوشقانی ـ اقتصاددان و دانش‌‌‌آموخته دانشگاه شیکاگو // از ابتدای دوره‌‌ تبلیغات نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری، یکی از وعده‌‌‌های مهم دکتر مسعود پزشکیان، استفاده از کارشناسان در دولت جدید بود. اجرای هوشمندانه‌‌ این وعده می‌‌‌تواند بسیار کارآمد و راهگشا باشد؛ ولی اجرای ناشیانه‌‌ آن می‌‌‌تواند به پاشنه‌‌‌‌‌‌آشیل دولت چهاردهم تبدیل شود. در این متن سه اصل ساده و در عین حال بسیار مهم برای تحقق موثر این وعده در تیم اقتصادی دولت را توضیح خواهم داد.

۱۹تیر
کنترل کسری بودجه؛ مهم‌ترین اولویت دولت چهاردهم

کنترل کسری بودجه؛ مهم‌ترین اولویت دولت چهاردهم

دکتر محمد وصال _ عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف // اقتصاد ایران با چالش‌‌‌های متنوع عمیقی مواجه است. رفع این چالش‌‌‌ها حتی در شرایط وفور منابع و آمادگی اجتماعی بالا، بسیار دشوار است؛ چه رسد به شرایط فعلی کشور که منابع اندکی در دسترس دولت است و آمادگی اجتماعی در حداقل خود قرار دارد. از این رو دولت چهاردهم و رئیس‌جمهور منتخب، به اولویت‌‌‌بندی دقیق برای مواجهه با این چالش‌‌‌ها نیاز دارند. اولویت‌‌‌بندی اقدامات اصلاحی بر اساس دو معیار اثرگذاری و آمادگی می‌‌‌تواند انجام شود. چالش‌‌‌هایی هستند که رفاه اجتماعی را به میزان زیادی افزایش می‌دهند؛ ولی ممکن است آمادگی لازم برای اجرای اصلاحات موردنیاز وجود نداشته باشد.

۱۳تیر
ایران و پیامدهای ژئوپلیتیک «شانگهای»

ایران و پیامدهای ژئوپلیتیک «شانگهای»

سینا عضدی ـ‌ استاد روابط‌ بین‌الملل دانشگاه جورج ‌واشنگتن // فرزین زندی ـ پژوهشگر ژئوپلیتیک و جغرافیای سیاسی // «ما به اندازه‌ای که در تامین امنیت در منطقه نقش داریم، در حوزه اقتصاد نقش‌آفرینی‌نکرده‌ایم.» این نظر مرحوم ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور فقید ایران درباره هدف از پیوستن به سازمان همکاری شانگهای بوده است. جمله‌ای که به روشنی نشان می‌دهد ایران همزمان دو چشم‌انداز کلی را در پیوستن به شانگهای پیگیری می‌کند؛ امنیت و اقتصاد. ایران به‌عنوان کشوری که حدود ۲دهه تحت شدیدترین تحریم‌های بین‌المللی قرار داشته، در چند سال اخیر اما وضعیت سخت‌تری را تجربه کرده است. ناامیدی از برجام و ناکارآمدی دولت‌ها در عرصه اقتصاد که تاثیر منفی بر سیاست خارجی هم گذاشته، وضعیت پیچیده‌تری را برای ایران به‌همراه آورده است. این وضعیت، در کنار تشدید فشار سیاسی فزاینده غرب بر ایران، مقامات کشور را بر آن داشته است که ایران را در یکی از دو بلوک شرق و غرب (اگرچه جنگ سرد تمام شده است، اما ظاهرا هنوز این دسته‌بندی کار می‌کند) جانمایی کنند.

۱۱تیر
سیاست خارجی دولت چهاردهم؛ تعامل‌گرایی و کنش سازنده

سیاست خارجی دولت چهاردهم؛ تعامل‌گرایی و کنش سازنده

دکتر ابراهیم متقی ـ استاد دانشگاه تهران // محور اصلی سیاست خارجی دولت چهاردهم را به‌گونه‌ای اجتناب‌ناپذیر، تعامل‌گرایی شکل خواهد داد. ایران در دوران موجود امنیت‌سازی در حوزه بین‌المللی و سیاست منطقه‌ای نیازمند بهینه‌سازی قدرت برای بقا و اثربخشی در محیط منطقه‌ای خواهد بود. نقش‌یابی ایران در محیط منطقه‌ای بدون توجه به ضرورت‌های سیاست بین‌الملل حاصل نمی‌شود. هر دولتی در ایران بدون توجه به گرایش سیاسی و الگوی کنش اجتماعی ‌باید اهداف سیاست خارجی کشور را براساس اصول عزت، حکمت و مصلحت پیگیری کند. چنین رویکردی را باید مبانی اساسی امنیت و سیاست خارجی ایران در دوران آینده دانست.