- امروز : جمعه - ۹ مرداد - ۱۴۰۵
- برابر با : Friday - 31 July - 2026
اخبار ویژه
واحدهای صنعتی برای دریافت اعتبار مالیاتی فراخوانده شدند
چالش بهرهوری هوش مصنوعی برای مدیران
حساب های مسدود، سوخت گران و ارزهای انباشته؛ چالش این روزهای تولیدکنندگان
از ذهن استراتژیست تا سازمان استراتژیست
ضربه جنگ به بازار کار
تاریکخانه آماری ایران
گلوگاههای پنهان خاموشی صنایع
همافزایی بازیگران زیستبوم نوآوری برای ارتقای رقابتپذیری زعفران ایران
یادداشت ها
تاریکخانه آماری ایران
شهرام عیدیزاده - پژوهشگر اقتصادی و مدرس دانشگاه // ضعف نظام آماری، اختلاف میان نهادهای رسمی و نبود شفافیت اطلاعاتی، سیاستگذاری اقتصادی در ایران را با چالش جدی روبهرو کرده و تصمیمگیری را بر پایه تصویری ناقص از واقعیت اقتصاد قرار داده است. این گزارش با بررسی ریشههای این بحران، بر ضرورت اصلاح حکمرانی دادهها و بازسازی نظام آماری کشور تأکید میکند.
روشهای نوین تامین مالی در صنایع معدنی
محمدجواد بنازاده ـ تحلیلگر مالی // تامین مالی پروژههای معدنی در شرایط امروز ایران با موانع جدی روبهروست. تسهیلات بانکی با نرخ پایین نه محدود که عملا در دسترس نیست. نرخ بهره اوراق به عنوان ابزار اصلی بدهی در اواخر سال ۱۴۰۴ به ۴۱ درصد رسیده است. در کنار این، ریسک تاخیر چندساله در بهرهبرداری پروژهها در ایران (۲.۷برابر میانگین جهانی) و محدودیت اعتباری شرکتها، سه مانع بزرگ پیش روی تامین مالی سنتی هستند.
سیاست ارزی در دوره بازسازی
دکتر ولیالله سیف ـ رئیس کل سابق بانک مرکزی // در دوره پساجنگ، سیاست ارزی به یکی از تعیینکنندهترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی تبدیل میشود. دلیل آن روشن است؛ تقریبا همه متغیرهای کلیدی از تورم و تجارت خارجی گرفته تا سرمایهگذاری و انتظارات بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به نرخ ارز وابستهاند. در چنین شرایطی، انتخاب نادرست رژیم ارزی یا اجرای ناپایدار آن، میتواند کل فرآیند بازسازی را با اختلال مواجه کند. اقتصاد ایران، با سابقهای طولانی از چند نرخی بودن ارز، سرکوب نرخ ارز و وابستگی به درآمدهای نفتی، در این مقطع نیازمند بازتعریف جدی در سیاست ارزی است.
تشکیل کمیتههای حل مسائل مرزی با حضور طرفهای ایرانی و افغانستانی
محمود سیادت - رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان
بانک مرکزی عامل تورم است؟
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // در پایان سال۱۴۰۴ نرخ تورم نقطه به نقطه بر اساس دادههای مرکز آمار ایران برابر با ۷۱.۸درصد بود. گرچه نرخ تورم سالانه در اسفند ۵۰.۶درصد بوده است، اما آنچه دقیقا بیان میکند در پایان اسفند هزینه سبد مصرفی خانوارها بهطور متوسط نسبت به یکسال قبل چند درصد افزایش یافته است، همان نرخ تورم نقطه به نقطه است که اعلام میکند هزینه سبد مصرفی خانوارها به طور متوسط حدود ۷۲درصد بالاتر از یک سال قبل بوده است. این نرخ تورم ظاهرا بالاترین نرخ تورم نقطه به نقطه منتشرشده مرکز آمار ایران در طول تاریخ انتشار آمار تورم توسط این مرکز است.
آسیبپذیری اشتغال زنان
دکتر فریده خدادادی ـ عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی // براساس گزارش مرکز آمار ایران در پاییز۱۴۰۴، بازار کار کشور با افت شاخصهای کلیدی مواجه شده است؛ وضعیتی که در آن نرخ بیکاری به ۷.۸درصد رسیده و نرخ مشارکت اقتصادی به ۴۰.۷درصد تقلیل یافته است. با این حال، آنچه در این آمارها بیش از پیش نگرانکننده به نظر میرسد، وضعیت بحرانی زنان شاغل و جویای کار است. نرخ بیکاری زنان با جهشی ۲.۳واحد درصدی به ۱۶درصد رسیده و بیش از ۲۱۲هزار نفر از جمعیت فعال زنان از بازار کار خارج شدهاند. این ارقام حاکی از آن است که زنان در برابر شوکهای اقتصادی، آسیبپذیری دوچندانی دارند. در ادامه، دلایل این حساسیت بالا، تبعات کوتاهمدت و بلندمدت آن و همچنین راهکارهای لازم برای سیاستگذار بررسی میشود.
دولتورزی در بحران: آزمونی برای حکمرانی مدرن
عماد رجحانی ـ مشاور تحلیل بازارهای بینالمللی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی
گذر از ورشکستگی آبی با سازگاری و بازار آب
«محمد علایی»، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی/ "هر چیزی از آب آفریده شده است" (قرآن مجید؛ آیه 30 از سوره انبیا). زندگی بی آب نیست میشود. آب بیش از 75 درصد روی کره زمین را پوشانده است. با این همه حجم آب شیرین در دسترس انسان یک دهم درصد آن است. این مقدار هم یکسان پراکنده نشده است. میانگین بارش سالانه در پربارانترین جای جهان، روستای ماسینرام هند، نزدیک 12 متر و در صحرای آفریقا و کویر شهداد کاشان صفر است. میانگین حجم آب تجدیدپذیر سالانه 6 کشور عربستان، قطر، بحرین، عمان، امارات متحده عربی و کویت 5.6 میلیارد متر مکعب، کمتر از 6 ساعت آورد آب رودخانه آمازون، پر آب ترین رود زمین، است.
مدیریت بورس در فورسماژور
فردین آقابزرگی ـ تحلیلگر ارشد بازارهای مالی // تحولات ژئوپلیتیک اخیر در منطقه و افزایش سطح تنشهای نظامی، بار دیگر اهمیت واکنش سیاستگذاران اقتصادی به شوکهای ناگهانی را برجسته کردهاست. در چنین شرایطی بازارهای مالی بهطور طبیعی با موجی از نااطمینانی و رفتارهای احتیاطی سرمایهگذاران مواجه میشوند. بازار سرمایه نیز از این قاعده مستثنی نیست و همواره به تحولات سیاسی و امنیتی واکنش نشان میدهد. آنچه در مدیریت این شرایط اهمیت دارد، نحوه مواجهه سیاستگذار با این شوکها و حفظ اصول بنیادی بازار است. یکی از مهمترین این اصول، «نقدشوندگی» است. این عنصر را میتوان ستون فقرات بازار سرمایه دانست.
شوک نفتی به صنایع بورسی
حجت سرهنگی، تحلیلگر بازارهای مالی // افزایش تنشهای ژئوپلیتیک در منطقه و درگیریهای نظامی اخیر، بازار جهانی انرژی را با نوسانات قابلتوجهی مواجه کردهاست. در چنین شرایطی، قیمت نفت با رشد چشمگیری همراه شده و در مقاطعی به محدوده ۱۱۰ تا ۱۲۰ دلار در هر بشکه نیز رسیدهاست. این جهش قیمتی در حالی رخ میدهد که بازار جهانی نفت بهشدت به تحولات سیاسی و امنیتی حساس است و هرگونه تغییر در معادلات منطقهای میتواند بهسرعت بر عرضه و تقاضای جهانی اثر بگذارد. تداوم این شرایط سببشده روند قیمت نفت افزایشی، همراه با نوسانات شدید باشد.
ایجاد نظام ارزی پایدار
دکتر حسین عبدهتبریزی ـ اقتصادان // اقتصاد ایران امروز نه در وضعیت فروپاشی است و نه در مسیر ثبات پایدار. تولید ادامه دارد، تجارت جریان دارد و دولت همچنان هزینههای خود را تامین میکند. اما در همین حال، سرمایهگذاری جدید کاهش یافته، افق تصمیمگیری کوتاه شده و فعالان اقتصادی بیش از آنکه به آینده بیندیشند، در حال مدیریت نااطمینانی امروز هستند. این وضعیت را میتوان «اقتصاد در تعلیق» نامید: اقتصادی که متوقف نشده، اما حرکت نمیکند.
آثار اقتصادی تاریکی دیجیتال
دکتر سعید ملکالساداتی ـ عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد // در اقتصادهای مدرن، اینترنت صرفا یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت نهادی تولید بهشمار میرود؛ زیرساختی که با کاهش هزینههای جستوجو، مبادله، نظارت و هماهنگی، بهرهوری کل اقتصاد را افزایش میدهد. از این منظر، اختلال در دسترسی به اینترنت نه یک مساله فنی، بلکه شوکی منفی به ظرفیت تولید، تصمیمگیری و سرمایهگذاری در اقتصاد است؛ شوکی که آثار آن بهویژه در اقتصادی مانند ایران، میتواند بهمراتب عمیقتر و ماندگارتر باشد.
هوش مصنوعی در خراسان رضوی؛ شکاف ظرفیتها با سیاستگذاری و اجرا
سهیل پروازی، دبیر کمیسیون دانشبنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق خراسان رضوی** هوش مصنوعی امروز در اسناد بالادستی کشور، از جمله سیاستهای کلی حوزه علم و فناوری بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی اقتدار اقتصادی و حکمرانی آینده معرفی شده است. با این حال، فاصله معناداری میان این جایگاه راهبردی و آنچه در سطح کشور از جمله خراسان رضوی در مقام اجرا رخ میدهد، قابل مشاهده است. این فاصله نه از جنس فقدان برنامه، بلکه ناشی از ضعف در سازوکارهای پیادهسازی، تخصیص منابع و هماهنگی نهادی است.
سیاستگذاری در چارچوب حکمرانی
دکتر موسی غنینژاد ـ اقتصاددان // اعتراضات یکماه اخیر به دنبال افزایشهای ناگهانی و پی در پی نرخ ارز در بازار تهران آغاز شد و رفتهرفته به سایر نقاط شهر و کشور گسترش یافت. بنابراین، به درستی میتوان گفت جرقه این اعتراضات را نارضایتی کسبه و البته عامه مردم از تورم و شاید بدتر از آن بیثباتی و تغییرات ناگهانی نرخ ارز زد که عملا بسیاری از کسبوکارها را متزلزل و ناممکن کرده است. البته این سخن به این معنی نیست که نارضایتیهای عمومی منحصر به معضلات اقتصادی است.
قطع اینترنت؛ آسیب عمیق به ظرفیتهای رشد اقتصادی
نیما پروین ـ تحلیلگر کسبوکار // قطع اینترنت در روزهای اخیر، نشانهای از یک نگرش است و حکایت از بحران عمیقی دارد که به هسته اصلی ظرفیتهای رشد اقتصادی ایران آسیب رسانده است. در شرایطی که اقتصاد کشور با چالشهای متعددی از جمله رکود مزمن، نرخ بالای بیکاری و محدودیتهای خارجی دستوپنجه نرم میکند، این قطع ارتباط با جهان، ضربه ناگهانی و ویرانگری به اقتصاد دیجیتال وارد کرده است؛ از معدود صنایعی که در سالهای اخیر توانسته رشد و نوآوری را در کشور رقم بزند. این آسیب به اقتصاد دیجیتال محدود نشده و سراسر بخش خدمات در اقتصاد را نیز به طور مستقیم و غیرمستقیم تحتتاثیر منفی قرار میدهد.
ریسک خاموش فرونشست زمین
علی بیتاللهی ـ کارشناس حوزه آمایش سرزمین // در سالهای اخیر، فرونشست زمین به یکی از جدیترین تهدیدهای زیستمحیطی در جهان تبدیل شده است. مطالعات انجامشده در کشورهای مختلف نشان میدهد عوامل متعددی در شکلگیری این پدیده دخیل هستند. در برخی نقاط، ذوب شدن یخچالهای زیرسطحی، برداشت بیرویه از معادن و حتی افزایش سطح آب دریاها و اقیانوسها به عنوان دلایل فرونشست گزارش شدهاند، اما بیشترین سهم در وقوع این پدیده، کاهش سطح آبهای زیرزمینی است. کشورهایی مانند هندوستان، چین، ژاپن و ایتالیا نمونههایی هستند که پژوهشهای گسترده، افت سطح آب زیرزمینی را به عنوان عامل اصلی فرونشست زمین معرفی کردهاند.
نقشه راه تعمیق همکاری اقتصادی ایران و تاجیکستان
محمدرضا توکلیزاده رئیس اتاق خراسان رضوی در یادداشتی تاکید کرد: برای تعمیق روابط تجاری ایران و تاجیکستان باید به موازنه تجاری برسیم و از روابط یکسویه پرهیز کنیم.
ده روز بدون اینترنت جهانی؛ سه دهه عقبگرد تجاری
رضا صفازاده، مدیر فناوری اطلاعات و ارتباطات اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی* کمی بیش از سه دهه پیش را تصور کنید؛ زمانی که صدای قیژقیژ مودمهای دایلآپ، نوید اتصال به دنیایی بدون مرز و فارغ از جغرافیای سیاسی را میداد؛ دنیایی که میتوانست تجربهای تازه برای هر جوینده علم رقم بزند. اتصال به جهانی به نام اینترنت؛ واژهای همزاد نوگرایی که آغازگر طرحی نو در زندگی اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و تجاری شد و پوستاندازی قالبهای سنتی شیوههای زیست را رقم زد.
(اختصاصی) چرا با وجود ارزآوری بالا، سهم اقتصاد دیجیتال از منابع، حمایت و توجه سیاستگذار، ناچیز است؟
نیما نامداری، تحلیلگر و فعال حوزه اقتصاد دیجیتال و استارتآپها* در سالهای اخیر، سیاستگذاران اقتصادی کشور بیشتر بر مفاهیمی مانند رشد صنعتی، خودکفایی یا مهار تورم تمرکز کردهاند. برای پاسخ به این سوال که چرا «اقتصاد دیجیتال» هنوز جایگاهی در اولویتهای سیاستگذاری اقتصادی پیدا نکرده، ابتدا باید دید که اولویتگذاری سیاستگذار در ایران چطور بوده است؟
رسمیت یافتن بازار ارز
سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه* در سالهای اخیر و به خصوص از اوایل سال ۱۳۹۷، بازار ارز یک تحول مهم و ساختاری را تجربه کرد. این تغییر بنیادی، سبب تحولات اساسی در بازار ارز ایران شد. دولت اقدام به اعمال محدودیتهایی در بازار خردهفروشی اسکناس و حواله و همچنین خرید و فروش ارز خانگی کرد. به این ترتیب صرافیهای رسمی از مبادلات ارزی اسکناس براساس عرضه و تقاضا و مکانیسم بازار محروم شدند و حتی نگهداری و معاملات آن جرمانگاری شد. با گذشت حدود ۷ سال از این موضوع، بازار معاملات بازار آزاد نهتنها کاهش نیافته، بلکه تقاضا بهشدت تقویت شده و بازار رسمی و قانونمند به بازاری غیررسمی و بازار سیاه تبدیل شد و به دلیل عدم امکان مداخله رسمی و حذف مکانیسمهای عرضه و تقاضا، موجب عدم شفافیت و جهشهای شدید شده و کارکرد مورد انتظار آن نیز محقق نمیشود.
کشت فراسرزمینی؛ راهبردی کلان با اجرای ناکامل
سمیرا سبزواری – مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی** امنیت غذایی و مدیریت منابع آبی، دو کلیدواژه اساسی در توسعه پایدار کشاورزی ایران هستند. استان خراسان رضوی علیرغم دارا بودن ظرفیتهای بالای کشاورزی، امروز با چالش جدی بحران آب و خاک، افت منابع زیرزمینی، کاهش بهرهوری زمینهای کشاورزی و فشارهای اقلیمی، مواجه است و این چالشها استان را در موقعیتی قرار داده که بازنگری در سیاستهای کشاورزی آن اجتنابناپذیر و نیازمند تحولی اساسی در الگوی تولید میباشد. در این میان، انتقال بخشی از ظرفیت تولید به خارج از مرزها در قالب کشت فراسرزمینی به عنوان راهبردی نوین برای حفظ امنیت غذایی، توسعه صادرات و مدیریت منابع، بیش از پیش اهمیت یافته است. لذا کشت فراسرزمینی نه یک گزینه لوکس، بلکه یک راهبرد ضروری برای تداوم نقش این استان در تامین غذای کشور است. با این حال، پرسش اصلی اینجاست: چرا این راهبرد کلان، هنوز در عمل آنچنان که باید، جانی نگرفته است؟ چرا مسیر تحقق و عملیاتیسازی این راهبرد با موانع جدی و متعددی روبهروست؟
مسوولیت تصمیمات اقتصادی
دکتر مهدی فیضی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی // «پوست در بازی» (Skin in the Game) عنوان کتابی از نسیم طالب و مفهومی در تصمیمگیری و مدیریت ریسک به معنای شریک بودن تصمیمگیر در پیامدهای تصمیمش، چه سود و چه زیان و سهم داشتن او در ریسکهای آن است. وقتی سیاستگذار پوست در بازی دارد، تنها تجویزکننده یک برنامه کلان در کشور نیست، بلکه همه پیامدهای اقتصادی-اجتماعی آن را در زندگی شخصیاش نیز تجربه میکند و در قبال نتایج حتی ناخواسته سیاست پیشنهادیاش نیز پاسخگوست؛ مانند فرماندهی که تنها دستور جنگ نمیدهد و همراه سربازان خود به جبهه جنگ میرود.
- « برگهی پیش
- 1
- 2
- 3
- 4
- …
- 16
- برگهی بعد »
