قطع اینترنت؛ پاشنهآشیل سرمایهگذاری و بهرهوری در بخش انرژی
فشار مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ فراتر از توان تولید
تبعات بحرانهای پیدرپی بر پیکره اقتصاد دیجیتال؛ از فرسایش تا مهاجرت نخبگان
انسجام در مطالبهگری برای حل معضلات حوزه تولید بدون کارخانه با ایجاد انجمن تخصصی
تصمیمهای ناگهانی، تهدیدی جدی برای بقای کسبوکارهای دانشبنیان
ناهماهنگی دستگاهها و کاستی زیرساختها، مانع تحقق اهداف سامانه ملی مجوزها
قطعی اینترنت، حملونقل بینالمللی خراسان رضوی را فلج کرد
عملکرد موفق تربتجام و تایباد در اجرای سند سازگاری با کم آبی استان
نیما پروین ـ تحلیلگر کسبوکار // قطع اینترنت در روزهای اخیر، نشانهای از یک نگرش است و حکایت از بحران عمیقی دارد که به هسته اصلی ظرفیتهای رشد اقتصادی ایران آسیب رسانده است. در شرایطی که اقتصاد کشور با چالشهای متعددی از جمله رکود مزمن، نرخ بالای بیکاری و محدودیتهای خارجی دستوپنجه نرم میکند، این قطع ارتباط با جهان، ضربه ناگهانی و ویرانگری به اقتصاد دیجیتال وارد کرده است؛ از معدود صنایعی که در سالهای اخیر توانسته رشد و نوآوری را در کشور رقم بزند. این آسیب به اقتصاد دیجیتال محدود نشده و سراسر بخش خدمات در اقتصاد را نیز به طور مستقیم و غیرمستقیم تحتتاثیر منفی قرار میدهد.
کتر داود سوری ـ اقتصاددان // داستان نرخ بهره (نرخ سود) در اقتصاد این کشور نیز مرثیهای خواندنی است. نرخی که شاید مهمترین ابزار سیاستگذاری در غالب اقتصادهای کشورهای پیشرو است، در اقتصاد ما نهتنها منفعل است، بلکه خود محلی برای سوءاستفاده و منحرف کردن تصمیمگیریهای اقتصادی از مسیر خیر جمعی است. اگر اقتصاد یک کشور را به خودرو تشبیه کنیم، بدون شک نرخ بهره، نقش گیربکس آن خودرو را دارد که وظیفه آن رساندن قدرت موتور به چرخها بهمنظور حرکت خودرو است. تصور آن سخت نیست که اگر این گیربکس کار نکند یا قدرت موتور را به تناسب به چرخها نرساند، چه بر سر خودرو میآید.
احمدرضا احمدی ـ دانشجوی دکترای مالی دانشگاه علامه طباطبایی // در دنیای امروز که تکنولوژی بهسرعت در حال پیشرفت است، بانکهای مرکزی در بسیاری از کشورها به سمت ایجاد و راهاندازی ارزهای ملی دیجیتال (CBDC) حرکت کردند. این تغییر نهتنها به عنوان یک پاسخ به چالشهای اقتصادی و مالی موجود، بلکه به عنوان یک فرصت برای بهبود نظام مالی و اقتصادی کشورها تلقی میشود. یکی از دلایل اصلی این شیفت، نیاز به افزایش کارآیی سیستمهای پرداخت است. با استفاده از CBDC، انتقال پول میتواند سریعتر، ارزانتر و ایمنتر انجام شود، که این امر بهویژه در زمان بحرانهای اقتصادی یا شیوع پاندمیهایی همچون کووید-۱۹ اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین، CBDC میتواند به کاهش هزینههای نقدی و افزایش شفافیت مالی کمک کند، زیرا تراکنشهای دیجیتال بهراحتی قابلپیگیری و نظارت هستند.
امین سرتیپی ـ مشاور و مدیر ارشد پایداری و مسوولیتپذیری در کسب و کار // نسبت اصول حکمرانی (حاکمیت و راهبری) شرکتی/سازمانی با جامعه چیست؟ چرا در جوامع مختلف، سطح حاکمیت شرکتی تفاوت دارد؟ در این یادداشت کوتاه تلاش میکنم با نگاهی فراتر از ترجمه متون خارجی، اشارهای به ارتباط این دو داشته باشم و تا حدی به عوامل بنیادین توسعه و ضعف حاکمیت شرکتی در جوامع مختلف بپردازم.
مسعود سرپاک، کارشناس صنعت برق، طی یادداشتی به راهکارهای غلبه بر ناترازی انرژی پرداخته و استفاده از برق تجدیدپذیر را تنها گزینه موجود در شرایط فعلی عنوان کرده است.
تیمور رحمانی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران در یادداشت خود به نرخ بهره لقب سلطان قیمتها را داده و به نقشآفرینی نرخ بهره در اقتصاد و تأثیر آن بر قیمت پرداخته است.
سعیده بهنژاد، کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی خراسان رضوی/ آکادمی سلطنتی علوم سوئد پنجاهوششمین جایزه نوبل اقتصاد را در سال 2024 به صورت مشترک به: «دارون عجم اوغلو»، «جیمز رابینسون» و «سایمون جانسون» برای مطالعه در مورد چگونگی شکل گیری نهادها و تأثیرگذاری بر رفاه تعلق گرفته است. برندگان امسال بینش جدیدی در رابطه با دلیل تفاوت های گسترده در رفاه کشورها ارائه کرده اند و بیان میکنند که جوامع با حاکمیت قانون ضعیف و نهادهایی که افراد را استثمار میکنند، رشد نخواهند کرد.
دکتر جعفر خیرخواهان _ اقتصاددان // اگر اقتصاد کشورها را در قالب یک رایانه، متشکل از سختافزار و نرمافزار تصور کنیم، علل رشد و توسعه کشورها بهتر درک میشود. اما در اقتصاد متعارف و به تبع آن کتابهای درسی اقتصاد، این لایه نرمافزاری اقتصاد معمولا نادیده گرفته شده است. در اقتصاد مرسوم تلاش میشود تولید و تخصیص کالاها و خدمات برحسب استفاده از نهادههای ملموس توصیف شود؛ چیزهایی که میتوان دید و احساس کرد؛ مانند تسمههای نقاله کارخانه، ماشینابزار و نیروی کار.
پویا جبلعاملی // تابستان ۱۱۰سال پیش، گلوله ای شلیک شد که هر چند ابتدا تصور میشد قربانیاش ولیعهد اتریش باشد، اما در نهایت منجر به مرگ قریب به ۲۰میلیون انسان در طول چهار سال شد. شاید اگر کسی یک ماه قبل از آغاز جنگ، نگاهی به آرایش نیروها و پیوندهای خانوادگی میان دولتهای سلطنتی اروپا میانداخت، احتمال یک جنگ دوطرفه را نیز کم میدید، اما توازن شکننده قوا میان کشورهای اروپایی و تصور برتری در ذهن حاکمان بهگونهای بود که تنها جرقهای نیاز داشت تا بزرگترین جنگ در تاریخ بشر تا آن زمان رخ دهد. اگر یکی از دو طرف مخاصمه قدرت برتر را در اروپا داشت و طرف مقابل به این برتری باور داشت، هیچ وقت جنگ جهانی اول رخ نمیداد.
نجمه سوری ناصری، کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی خراسان رضوی// طبق رتبهبندی امنیت سرمایهگذاری بین استانی در بهار 1403 از سوی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، استان خراسان رضوی با شاخص (5.73) در بهار 1403 در رتبه چهاردهم استانهای کشور قرار گرفت.
دکتر موسی غنینژاد ـ اقتصاددان // برای پیبردن به وضع اقتصادی کشور نیازی به تحلیلهای پیچیده اقتصادی نیست. هر شهروند عادی با گوشت و پوست خود حس میکند که وضعیت معیشتی وی در سالهای اخیر بهتر نشده و چشماندازی هم برای بهبود آن با ادامه وضع موجود متصور نیست. مسوولان دولتی گرچه ممکن است آشکارا اذعان نکنند، اما به خوبی میدانند که مشکلات عدیده ناظر بر ناترازیهای مالی مدتهاست که از آستانه بحران عبور کرده است.
دکتر علی چشمی _ اقتصاددان // درجه تمرکز در ایران بهگونهای دستکاری شده است که خواستههای توسعه محلی و منطقهای مردم را نمیتوان برآورده کرد. این معضل سبب شده است استانداران بیش از اندازه وابسته به پایتخت باشند تا وابسته به انگیزههای استانی؛ در نتیجه در دورههای اخیر استانداران در توسعه استانی نقش محدودی داشتهاند.
عماد رجحانی، دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی// حادثهای تلخ در یکی از معادن کشور رخ داده که جان تعدادی از کارگران زحمتکش را گرفته است. این اتفاق تلخ باعث شد تا بار دیگر مسئله ایمنی در معادن به بحثهای عمومی و رسانهای راه پیدا کند. پیش از بررسی و تشخیص علل بروز حادثه توسط کارشناسان، گمانه زنیهای متعددی عمدتا با تاکید بر قصور عامل انسانی در فضای مجازی گسترش پیدا کرده و به دنبال آن راه حلها و راهکارهایی ارائه شده است.
دکتر مسعود درودی ـ دکترای سیاستگذاری عمومی // با شروع به کار وزیر کشور جدید و انتخاب معاون سیاسی ایشان، فرآیند انتخاب استانداران کشور تسریع میشود. به همین منظور در این یادداشت تلاش میشود در باب الگوی ارزیابی و انتخاب استانداران نکاتی ارائه شود.
ابراهیم متقی ـ استاد دانشگاه تهران // سال ۲۰۲۵ برای بسیاری از کشورهای منطقه و سیاست بینالملل نشانههایی از ابهام امنیتی را منعکس میسازد. هر گاه فضای سیاست جهانی مبتنی بر ابهام امنیتی و راهبردی باشد، در آن شرایط گزینههای متفاوت و حتی متعارضی در روابط کشورها شکل میگیرد. ایران، ایالاتمتحده و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ باید مرزبندیهای جدیدی را در دستور کار قرار دهند. برخی از نظریهپردازان اعتقاد دارند که به قدرت رسیدن ترامپ ضریب و احتمال همکاریهای متقابل ایران و سیاست بینالملل را افزایش خواهد داد.
دکتر علی دادپی ـ اقتصاددان // آخرین گزارش نرخ سالانه تورم در ایالاتمتحده که مقایسه روند قیمتها در ۱۲ماه گذشته است به تحلیلگران روند قیمتهای جهانی نوید فرارسیدن ثبات قیمتها را در کشورهای توسعهیافته داد. این بار اهمیت اقتصادی گزارش بیش از پیش بود. بانک فدرالرزرو آمریکا، نهاد بانک مرکزی، منتظر آخرین گزارشهای تورم و اشتغال بود تا درباره میزان کاهش نرخ بهره بین بانکی تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که با توجه به نرخ تورم سالانه ۰.۲درصدی به ۰.۵ درصد کاهش در نرخ بهره منجر شد.
دکتر کامران ندری // قریب به ۵دهه است که تورم در اقتصاد ایران مزمن شده است. تورم مزمن را به راحتی نمیتوان از بین برد؛ چراکه بخش مهمی از فرآیند علاج تورم مزمن مستلزم رفع مشکلات ساختاری است. کشوری که با کسری ساختاری در بودجه مواجه است و بانکهای آن دچار ناترازیهای غیر قابل پیشبینی در جریان ورود و خروج نقدینگی و ناترازی ترازنامهای هستند، نمیتواند صرفا با اتکا به سیاستهای انقباضی پولی یا تثبیت نرخ ارز با تورم مقابله کند. از طرف دیگر، کشوری که بهدلیل تحریمها و استیلای انحصارات دولتی و شبه دولتی در صنعت، محکوم به درونگرایی است و به حکم ضرورت و اضطرار ناچار است بهطور مطلق از بنگاههای تولیدی ناکارآمد حمایت کند، نه در درمان تورم توفیق بهدست میآورد و نه از رشد اقتصادی طرفی میبندد. لذا در شرایط اضطرار ناشی از جنگ و محاصره خودخواسته اقتصادی، حمایت اجباری از بنگاههای ناکارآمد انحصارطلب، گرچه به حفظ وضعیت موجود تا حدی کمک میکند، اما قطعا در بلندمدت مانع جدی برای رشد اقتصادی است و زوال پایدار تورم را ناممکن میکند.
سعیده بهنژاد ـ کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی مشهد// تورم به عنوان یکی از شاخصهای کلیدی اقتصادی، نقش بسیار مهمی در تحلیل وضعیت اقتصادی و اجتماعی هر کشوری ایفا میکند. در ایران، بررسی و تحلیل تورم به صورت ماهانه در استانهای مختلف، تصویر جامعتری از وضعیت اقتصادی مناطق مختلف کشور به دست میدهد. این تحلیلها میتوانند بازتابدهنده تفاوتهای ساختاری، اقتصادی و اجتماعی هر استان باشند و به درک بهتر تغییرات اقتصادی در سطح ملی کمک کنند.
نجمه سوری ناصری، کارشناس مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی خراسان رضوی// نگاهی به وضعیت صادرات استان خراسان رضوی طی بازه زمانی سال 1399 تا پایان سال 1402 حکایت از یک روند صعودی در این حوزه دارد؛ مجموع ارزش دلاری صادرات استان در پایان سال 1402 معادل یک میلیون و 740 هزار دلار با تراز تجاری مثبت بوده است؛ این در حالی است که صادرات کل کشور در سال 1402 با 8.6 درصد کاهش (از نظر ارزش دلاری) نسبت به سال 1401، معادل 49 میلیارد و 286 میلیون دلار بوده و تراز تجاری کشور در وضعیت منفی بوده است.
داود سوری ـ هفته پیش رئیسجمهور، مسعود پزشکیان، در اولین مصاحبه تلویزیونی خود لازمه رسیدن به رشد اقتصادی ۸درصدی را که به دولت او از برنامه هفتم به ارث رسیده است، سرمایهگذاری حداقل ۲۰۰میلیارد دلاری دانست. بر مبنای مشورتهایی که به او داده شده بود، وی معتقد بود نیمی از این مبلغ درون کشور موجود است و برای نیمی دیگر باید چارهای بیندیشند. در این مقاله، این جمله کوتاه را بهانه قرار میدهیم و بررسی میکنیم که آیا کمبود اقتصاد این کشور فقط ۲۰۰میلیارد دلار است؟
دکتر مجيد رئوفي ـ تحليلگر ارشد انرژي // «ناترازی» به یکی از واژگان عمومی ساحت عمومی کشور تبدیل شده است و همه درباره ناترازی صحبت میکنند. پیشتر تراز بخشهای مختلف، مثبت بوده و به دلیل سیاستهای اشتباه دولتها، روند مصرف یا قاچاق بهگونهای پیش رفته که تقاضا از عرضه پیشی گرفته و ترازها منفی شده است. کشور در ماههایی از سال در بخشهای برق و گاز و اخیرا در تمام روزهای سال در تولید بنزین دچار کمبود شده است. مساله کلیدی هم این است که این بخشها به هم مرتبطند و تلاش برای حل مجزای هریک از این بخشها بدون درنظر گرفتن سایر بخشها مقطعی و ناپایدار است و سیاستگذاری انرژی کشور برای حاملهای انرژی ازجمله گاز، برق و سوخت وسایل نقلیه کاملا به هم وابسته است.
کریستینا جورجیوا ـ رئیس صندوق بینالمللی پول // ما در آستانه یک انقلاب فناوری هستیم که میتواند به بهرهوری یک جهش اساسی بدهد، رشد جهانی را تقویت کند و درآمد را در سراسر جهان افزایش دهد. با این حال میتواند جایگزین مشاغل و تعمیق نابرابری شود. پیشرفت سریع هوشمصنوعی، جهان را مجذوب خود کرده است و همزمان باعث ایجاد هیجان و هشدار میشود و سوالات مهمی در مورد تاثیر بالقوه آن بر اقتصاد جهانی ایجاد میکند. پیشبینی اثر خالص آن دشوار است، زیرا هوشمصنوعی به روشهای پیچیدهای در اقتصادها موج میزند. چیزی که میتوانیم با اطمینان بگوییم، این است که باید مجموعهای از سیاستها را برای استفاده ایمن از پتانسیل عظیم هوشمصنوعی به نفع بشریت ارائه کنیم.
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // امروزه غالب کشورها، اعم از توسعهیافته و در حال توسعه، توجه ویژهای به ثبات اقتصاد کلان دارند و تلاش میکنند مانع بیثباتی اقتصاد کلان شوند. به همین دلیل، هدف اساسی سیاستگذاری اقتصاد کلان، شامل سیاست مالی و پولی (با تاکید بیشتر بر سیاست پولی) جلوگیری از بیثباتی اقتصاد کلان ذکر میشود.
احسان شجاعی ـ نایب رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تامین مالی اتاق بازرگانی مشهد// از زمانی که در نشست شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی خراسان رضوی با حضور رئیس بانک مرکزی (دی ماه 1402)، مطالبه عضویت بانکهای خصوصی در شورای هماهنگی بانکها و ارائه آمار و اطلاعات آنان به این شورا مطرح شد، مشخص گردید که این قصه سر دراز دارد و بایستی به جد پیگیری شود؛ با این حال و با وجود سپری شدن هفت ماه از طرح این موضوع، بانکهای خصوصی به این خواسته شورای گفتوگو تن ندادهاند. ماجرا به آنجا رسید که دبیر شورای هماهنگی بانکهای استان در جلسه اخیر شورای گفتوگوی خراسان رضوی، اسامی بانکهای متخلف در این زمینه را اعلام نمود.
دکتر علی سرزعیم // اخیرا فایلی از سوی مسوولان دولت سیزدهم منتشر شده که در آن متغیرهای کلان اقتصادی در این سه سال با سال آخر آقای روحانی مقایسه شده است و در این مقایسه مشاهده میشود اکثر متغیرها وضعیت بهتری پیدا کردهاند.