۱۴بهمن

تجربه جهانی نشان می دهد اصلاح سیاست خارجی معمولا رشد تجارت را در پی دارد؛

آثار تحریم چگونه ماندگار می‌شود؟

تغییر رویکرد سیاسی کشورها و حرکت به‌سوی عادی‌سازی روابط خارجی، می‌تواند محرک رشد تجارت بین‌الملل باشد. در مقابل، تحریم‌های طولانی‌مدت با شکل‌دهی نهادهای سازگار با انزوای سیاسی و محدودیت‌های اقتصادی، حتی در دوره‌های گشایش نیز مانع از پایداری رشد تجاری می‌شود.

۰۷دی

افزایش شاخص قیمت‌ها رکورد می‌شکند؟

برآورد تورم تا پایان سال

بررسی‌ها نشان می‌دهد که نرخ تورم در مسیر ثبت بالاترین سطح تاریخی خود قرار گرفته است. اگر روند تورم در سه‌ماه پایانی سال مشابه سه ماه اخیر ادامه یابد، تورم نقطه‌ای تا پایان سال به حدود ۵۵.۶درصد خواهد رسید. همچنین در سناریویی که رفتار تورم در ماه‌های پایانی مشابه آذر‌ماه باشد، نرخ تورم حتی می‌تواند به ۵۶درصد برسد که رکوردی تاریخی است. در سناریوی خوش‌بینانه‌تر نیز اگر الگوی تورم سه‌ماهه پایانی منطبق با میانگین ۹ماه نخست سال حرکت کند، تورم در سطح ۵۳.۱درصد قرار خواهد گرفت. در مجموع، همه سناریوها حاکی از آن است که تغییر معناداری در نرخ تورم رخ نخواهد داد و سال۱۴۰۴ به‌عنوان یکی از سال‌های شاخص در رشد شاخص قیمت مصرف‌کننده ثبت می‌شود. به اعتقاد کارشناسان، رشد متغیرهای پولی ناشی از استقراض دولت از بانک مرکزی، افت درآمدهای ارزی و افزایش ریسک‌های سیاسی، مهم‌ترین عوامل تداوم تورم بالا در سال جاری بوده‌اند.

۰۳دی

بررسی زیر و بم سند مالی دولت در سال جدید؛

۶ پیام بودجه ۱۴۰۵

روز گذشته لایحه بودجه۱۴۰۵ توسط مجلس اعلام وصول شد. پیام بودجه ۱۴۰۵ را می‌توان انقباضی بودن جمع منابع بودجه عمومی دولت، افزایش تمرکز بر درآمد مالیاتی و اوراق، کاهش سهم درآمدهای نفتی در بودجه، حذف و تعدیل یارانه‌های قیمتی و تمرکز بر کالابرگ، اعمال تغییر واحد ریال در گزارش دهی و انتشار جداول به‌جای تبصره ها در لایحه دانست. براساس این لایحه میزان جمع منابع عمومی دولت به لحاظ اسمی ۵.۳درصد افزایش یافته است.

۲۴آذر

کوچ نیروی کار از صنعت

کمبود نیروی کار به یک بحران در بخش صنعت تبدیل شده است. بنگاه‌ها به‌دلیل تورم مزمن، با مشکل تقاضای موثر مواجه هستند و کمبود انرژی، هزینه‌‌های عملیاتی را به شدت افزایش داده است. با کاهش درآمد، صاحبان بنگاه‌ها نمی‌توانند حقوق مناسبی پرداخت کنند. از سوی دیگر ادامه کار با دستمزد فعلی به‌صرفه نیست و کارگران ترجیح می‌دهند در بخش خدمات به فعالیت ادامه دهند. نتیجه این روند خالی شدن کارخانه‌ها از نیروی کار است؛ مساله‌ای که می‌تواند باعث خاموش شدن چراغ صنعت ایران در سال‌های آینده شود.

۱۷آذر

بررسی پیامدهای واگرایی سه نرخ دلار بازار، مبادله‌ای و حمایتی؛

فعال‌شدن گسل‌های ارزی

نسبت نرخ آزاد دلار به نرخ ترجیحی اکنون به ۴.۲۸ رسیده که بالاترین میزان طی سه‌‌سال و نیم اخیر است. بررسی‌ها نشان می‌دهد شکاف بین نرخ دلار مرکز مبادله و بازار آزاد نیز به ۶۷درصد افزایش یافته است که این هم بی‌سابقه محسوب می‌شود. پس از حذف ارز ۴۲۰۰تومانی در سال۱۴۰۱، سیاستگذاران اقتصادی با ایجاد نرخ‌های جدید ترجیحی و سپس راه‌اندازی ارز مبادله‌ای، عملا نظام چندنرخی را بازتولید کردند و پیامدهای مخرب این رویکرد، اکنون دوباره آشکار شده است. به باور کارشناسان، سیاست ارز ترجیحی در مهار تورم کالاهای اساسی ناکام مانده و بخش عمده یارانه در زنجیره توزیع جذب شده است. نظام چندنرخی همچنین مانع سرمایه‌گذاری، مشوق فعالیت‌های غیرمولد و تشدیدکننده نابرابری است؛ زیرا دهک‌های پردرآمد بهره بیشتری از آن می‌برند. این وضعیت علاوه بر عطش تقاضا برای نرخ‌های ارزان، باعث شکل‌گیری انگیزه برای به‌تعویق‌انداختن عرضه ارز از سوی صادرکنندگان شده و خود به‌عنوان موتور پنهان افزایش نرخ ارز عمل می‌کند.

۲۰آبان

بررسی برنامه‌های وزارت اقتصاد در تسهیل کسب‌وکار

گام وزیر برای مقررات‌زدایی

حدود ۴ماه از آغاز به کار سیدعلی مدنی‌زاده در وزارت اقتصاد می‌گذرد و طی این دوران در نشست‌ها و سخنرانی‌های مختلف به کرات از مقررات‌زدایی سخن گفته است. بررسی‌های «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد که تمرکز عمده وزیر بر چهار حوزه تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار، اصلاح فرآیندها و حذف مقررات مزاحم، تامین مالی و جذب سرمایه‌های خرد و تجارت خارجی و گمرک بوده است. همچنین فعال‌شدن هیات مقررات‌گذاری در سیاستگذاری و اجرا به‌عنوان متولی اصلی این حوزه نشانه‌ای از عزم وزارت اقتصاد در اصلاح امور است.

۰۸شهریور

بقای بنگاه‌ها در شرایط تعلیق

حسین عبده‌تبریزی در یادداشتی اختصاصی برای «دنیای‌اقتصاد» با واکاوی وضعیت کنونی اقتصاد ایران، «تعلیق اقتصادی» را به‌مثابه «جنگ نامرئی علیه اقتصاد» توصیف می‌کند؛ وضعیتی که در آن ابهام، نااطمینانی و رکود تدریجی، اعتماد، سرمایه‌گذاری و تولید را فرسوده و مسیر توسعه را متوقف کرده است. او با مرور تجربه کشورهایی چون فنلاند، کره‌جنوبی، ترکیه و ژاپن بر ضرورت اصلاحات ساختاری و اتخاذ استراتژی‌های تاب‌آور در بنگاه‌ها تاکید می‌کند و مسیر بازگشت اقتصاد ایران را نه جهشی بلکه تدریجی و پله‌ای می‌داند؛ مسیری که تنها با شفافیت سیاستی و جسارت در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی می‌تواند به ثبات و اعتماد دوباره منتهی شود.

۰۴مرداد

هوش حسی؛ مهارتی نرم برای مدیریت موثر ارتباطات در محیط کار امروز؛

مدیریت بر مدار احساس

یکی از عوامل تحول‏‏‌آفرین در کسب و کار، هوش حسی (EQ) است؛ توانایی مدیریت و درک احساسات خود و دیگران که می‌تواند مسیر موفقیت حرفه‏‏‌ای را هموار کند. به گزارش سایت Business.com، برخی پژوهش‏‏‌ها حتی نشان داده‏‏‌اند که هوش حسی از ضریب هوشی بالا (IQ) اهمیت بیشتری برای موفقیت در کسب و کار دارد. اگر بتوانید این مهارت را در خود تقویت کنید، در بازار کار جذاب‏‏‌تر ظاهر می‏‏‌شوید و احتمال پیشرفت شغلی‏‏‌تان بیشتر می‌شود. اما چگونه می‌توان آن را در محیط کار به کار گرفت؟ پاسخ در آگاهی نسبت به احساسات دیگران، درک شرایط آنها و مدیریت هیجانات شخصی برای اتخاذ تصمیمات بهتر و خلق محیطی مثبت نهفته است.

۰۲مرداد

در گفت‌وگو با فعالان اقتصادی دلایل رکود بخش صنعت بررسی شد؛

تاب‌آوری در مرز هشدار

آمارهای شامخ کل اقتصاد و صنعت در خرداد ماه حاکی از روند کاهشی در تولید است. شاخص مدیران خرید در بخش صنعت به صورت تعدیل شده عدد ۴۲.۱ را برای خرداد ماه نشان می‌دهد که کمترین رقم در ۷ سال گذشته است.

۱۷تیر

«مجمع جهانی اقتصاد» تغییرات در استراتژی صنعتی چین را بررسی کرد؛

نقشه جدید اژد‌ها

برنامه «ساخت چین ۲۰۲۵» که حدود یک دهه پیش معرفی شد، برای بسیاری نماد جاه‌طلبی صنعتی چین به ‌شمار می‌رفت؛ نقشه راهی دولتی برای ارتقای موقعیت این کشور از «کارخانه جهان» به یکی از پیشتازان فناوری و تولیدات پیشرفته. با اینکه این عنوان در سال‌های بعد، تحت فشارهای بین‌المللی، کم‌کم از گفتمان رسمی دولت چین کنار گذاشته شد، اما اهداف اصلی آن همچنان پابرجا ماند. در واقع، این اهداف در قالب مفاهیم جدیدی مثل «گردش دوگانه» و «توسعه با کیفیت بالا» ادامه پیدا کردند و به ‌تدریج در عمق استراتژی صنعتی چین جای گرفتند.

۱۸خرداد

کنترل تورم بدون تعارف (ده فرمان)

تیمور رحمانی ـ اقتصاددان // آنان که به علم اقتصاد اشراف دارند و علم اقتصاد را به‌عنوان یک علم تجربی مطالعه می‌کنند و نه حوزه‌ای برای طرح تصورات و پندارهای غیرقابل آزمون، می‌دانند که تورم در ایران اولا موضوعی است ماندگار و فروکش کردن‌ها و خیز برداشتن‌های آن نه علامت رخداد جدیدی است و نه علامت درمان پایدار آن؛ ثانیا بخش غالب تورم ایران پیامد صدور دستور خرج و ایجاد تقاضایی است که در قبال آن عرضه‌ای وجود ندارد و این صدور دستور خرج بدون توسل به خلق پول و بدون اذن نظام سیاستگذاری ناممکن است.

۱۱خرداد

درس‏‌هایی از علم موسیقی برای رهبری سازمانی موثر؛

سمفونی کسب و کار

علم مدیریت از همان ابتدای شکل‌‌گیری، بسیاری از ایده‌ها و بینش‌‌های خود را از رشته‌های دیگری مانند استراتژی نظامی، روان‌شناسی و فلسفه قرض گرفته است.

۱۱اردیبهشت

رئیس مجمع نمایندگان خراسان رضوی تاکید کرد:

ضرورت آمادگی زیرساختی برای بهره‌گیری از توافق‌های تجاری بین‌المللی

رئیس مجمع نمایندگان خراسان رضوی گفت: در صورت نبود آمادگی داخلی، توافق‌نامه‌های تجاری می‌توانند به جای فرصت، به تهدیدی برای اقتصاد کشور بدل شوند.

۲۳بهمن

شبح رکود روی سر شامخ اقتصاد؛

نیم‏‏‌خیز تورم تولید

شاخص مدیران خرید (شامخ) برای ماه دی به‌روز شد و شواهد موجود از فراگیر شدن ابعاد رکود حکایت دارد. گرچه در این ماه وضعیت بخش صنعت بهبود اندکی داشته و تولید اندکی جان گرفته، اما رکود در سه بخش ساختمان، کشاورزی و خدمات شدت گرفته است. گزارش شامخ دی‌ماه با جمع‎آوری دیدگاه‌های بیش از ۲۰۰۰بنگاه تهیه شده است و نشان می‌دهد همزمان با اوج‌گیری هزینه تولید محصول و گرانی مواد اولیه، استخدام نیروی کار در بنگاه‌های داخلی به کمترین میزان تنزل پیدا کرده است.

۱۷بهمن

تونل وحشت واردات

همان‌طور که عکسبرداری برای پزشکان راه درستی برای رصد وضعیت سلامت افراد است، دیدن بافت آسیب‌دیده و رصد دقیق فضا، تحلیل و تجویز را ممکن می‌سازد. تجارت به‌عنوان یکی از موتورهای رشد اقتصادی، مدت‌هاست با وضعیت سختی در کشور روبه‌رو است. بررسی «دنیای‌اقتصاد» نشان می‌دهد به‌رغم تلاش سیاستگذاران، زمان ترخیص کالا از گمرک بسیار طولانی است. بخش خصوصی مدت‌هاست با یادآوری موانع اداری واردات، ترخیص کالا را مانع جدی بهبود محیط کسب‌وکار در دو حوزه تولید و تجارت می‌داند. با اینکه ظاهرا مبادی ورودی کالا به کشور باید دسترسی به قطعات، مواد اولیه، فناوری و کالا را برای صنایع، تجار و سرمایه‌گذاران ساده و آسان کند؛ اما پیچیده کردن بیش از حد مسیر واردات به دست‌انداز اتصال به تجارت جهانی تبدیل شده است. موضوعی که عمدتا به‌دلیل تخصیص ارز، سامانه‌ بازی و عدم همکاری نهادها هزینه تولید را در ایران به‌شدت افزایش داده است.

۱۷بهمن

بررسی منفعت راه‌اندازی کریدور «ایران-افغانستان-ترکیه»؛

فرصت‏‏‏‏‌سازی با دیپلماسی ریلی

وقت تجاری‌‌‌‌‌سازی خط ریلی احداث‌شده در خاک همسایه شرقی ایران فرا رسیده‌است. سرمایه‌گذاری مستقیم ایران در ساخت راه‌آهن خواف-هرات تا حدود یک سال‌آینده به‌ثمر خواهد نشست، چراکه آخرین قطعه از کریدور ایران-افغانستان به طول ۴۷‌کیلومتر تا آن زمان تکمیل و اتصال ریلی میان این کشور و بنادر ایران برقرار خواهدشد.

۱۳بهمن

رانت‌های اقتصادی؛ خوب یا بد؟

دکتر جعفر خیرخواهان ـ اقتصاددان // ما با شنیدن اصطلاح «رانت اقتصادی» معمولا یاد مبدع آن دیوید ریکاردو، اقتصاددان انگلیسی و اقتصاد کشاورزی می‌افتیم که رانت اقتصادی را میزان بازدهی نصیب مالکان زمین‌های حاصلخیزتر یا واقع‌ در موقعیت مکانی بهتر نسبت به سایر زمین‌ها تعریف کرد.

۱۱آذر

در یک گزارش پژوهشی سیاست‏‏‌های حمایتی از بخش صنعت در قوانین بودجه پنج‌سال اخیر بررسی شد

اجرای ناکام حمایت از صنعت

ارزیابی‌‌‌ عملکرد احکام قوانین‌‌‌ بودجه‌‌‌ مرتبط‌‌‌ با بخش‌‌‌ صنعت‌‌‌ در پنج‌‌‌‌سال اخیر (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲) حاکی‌‌‌ از آن است‌‌‌ که‌‌‌ اگرچه‌‌‌ احکام بودجه‌‌‌ای‌‌‌ هم‌‌‌پوشانی‌‌‌ مناسبی‌‌‌ با اهداف اسناد بالادستی‌‌‌ در بخش‌‌‌ صنعت‌‌‌ دارند، ولی‌‌‌ بسیاری‌‌‌ از بندها و تبصره‌ها یا به‌‌‌کلی‌‌‌ اجرا نشده‌اند یا به‌‌‌صورت ناقص‌‌‌ اجرا شده‌اند‌‌‌. همچنین عدم تامین‌‌‌ مالی‌‌‌ به‌‌‌رغم‌‌‌ تصویب‌‌‌ در قانون، طولانی‌‌‌ شدن فرآیند اجرا به‌‌‌دلیل‌‌‌ بوروکراسی‌‌‌ پیچیده یا اختلاف در تفسیر قانون، کم توجهی‌‌‌ به‌‌‌ زمینه‌‌‌ اصلی‌‌‌ مشکلات مربوط به‌‌‌ بخش‌‌‌ صنعت‌‌‌ و وجود مشکلات زمینه‌‌‌ای‌‌‌ در فضای‌‌‌ کلی‌‌‌ اقتصاد کشور سبب‌‌‌ شده است‌‌‌ تا بسیاری‌‌‌ از این‌‌‌ احکام حتی‌‌‌ در صورت اجرا نیز نتوانند زمینه‌‌‌ساز ایجاد تحرک جدی‌‌‌ در بخش‌‌‌ صنعت‌‌‌ کشور شوند. بخش‌‌‌ صنعت‌‌‌ یکی‌‌‌ از ارکان مهم‌‌‌ اقتصاد ایران و همچنین‌‌‌ یکی‌‌‌ از بخش‌‌‌های‌‌‌ تاثیرگذار بر رشد اقتصادی‌‌‌ است‌‌‌.

۳۰مهر

نرم‏‏‌افزار اقتصاد

دکتر جعفر خیرخواهان _ اقتصاددان // اگر اقتصاد کشورها را در قالب یک رایانه، متشکل از سخت‌‌‌افزار و نرم‌‌‌افزار تصور کنیم، علل رشد و توسعه کشورها بهتر درک می‌شود. اما در اقتصاد متعارف و به تبع آن کتاب‌‌‌های درسی اقتصاد، این لایه نرم‌‌‌افزاری اقتصاد معمولا نادیده گرفته شده است. در اقتصاد مرسوم تلاش می‌شود تولید و تخصیص کالاها و خدمات برحسب استفاده از نهاده‌‌‌های ملموس توصیف شود؛ چیزهایی که می‌‌‌توان دید و احساس کرد؛ مانند تسمه‌‌‌های نقاله کارخانه، ماشین‌‌‌ابزار و نیروی کار.

۲۳مهر

جنگ و اقتصاد

پویا جبل‌عاملی // تابستان ۱۱۰سال پیش، گلوله ای شلیک شد که هر چند ابتدا تصور می‌شد قربانی‌اش ولیعهد اتریش باشد، اما در نهایت منجر به مرگ قریب به ۲۰میلیون انسان در طول چهار سال شد. شاید اگر کسی یک ماه قبل از آغاز جنگ، نگاهی به آرایش نیروها و پیوندهای خانوادگی میان دولت‌های سلطنتی اروپا می‌انداخت، احتمال یک جنگ دوطرفه را نیز کم می‌دید، اما توازن شکننده قوا میان کشورهای اروپایی و تصور برتری در ذهن حاکمان به‌گونه‌ای بود که تنها جرقه‌ای نیاز داشت تا بزرگ‌ترین جنگ در تاریخ بشر تا آن زمان رخ دهد. اگر یکی از دو طرف مخاصمه قدرت برتر را در اروپا داشت و طرف مقابل به این برتری باور داشت، هیچ وقت جنگ جهانی اول رخ نمی‌داد.

۰۹مهر

بررسی نبض نیمسال تجارت‌ ایران 

وزن صادراتی ۱۰۰ شرکت

شرکت‌های پتروشیمی، پالایشگاه نفت و روغن، معدن و کارخانه‌های فلزی، عمده مشارکت‌کنندگان در فعالیت‌های صادراتی ایران در ۶ماه ابتدایی سال جاری بوده‌اند. ۱۰۰شرکت اول صادرکننده در این ۶ماه ۳۷میلیون و ۶۷۶هزار تن کالا به ارزش ۱۶میلیارد و ۵۵ میلیون دلار، فعالیت تجاری داشته‌اند که ۵۳.۵۶درصد از وزن و ۶۲.۳۳درصد از ارزش صادراتی را به خود اختصاص داده‌اند. صنایع پتروپالایشی، معادن و فلزات، موتور محرک ارزآوری کشور هستند و برای ادامه این روند باید ناملایمات پیش‌روی این صنایع برطرف شود.

۳۱تیر

قیمت

دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // «نظام قیمت‌ها نمی‌تواند دنیا را تبدیل به بهشت کند؛ اما بی‌توجهی به آن می‌تواند آن را خیلی از بهشت دور کند.» یک اشتباه فاحش در میان غالب تحلیلگران عزیز علوم اجتماعی وجود دارد دال بر اینکه اندیشمندانی مسیر اندیشیدن در علوم اجتماعی را شکل داده‌اند و آن‌گاه زندگی جوامع بشری بر اساس اندیشه آنان شکل گرفته است. این موضوع درباره علم اقتصاد و به دنبال آن شیوه اداره امور اقتصادی جوامع و شیوه سیاستگذاری، به‌طور جدی‌تر مطرح است و دلیل آن هم اهمیت اقتصاد و پدیده‌های اقتصادی در زندگی ما انسان‌ها است. یکی از این اشتباهات فاحش آن است که تصور کنیم اندیشمندانی تلاش کردند روش مورد استفاده علوم طبیعی را برای علوم اجتماعی و از جمله علم اقتصاد نیز نظریه‌پردازی کنند و به مرور علم اقتصاد در سیطره روش علومی مانند فیزیک و زیست‌شناسی قرار گیرد. احتمالا مهم‌ترین اندیشمندانی هم که متهم جا انداختن روش علوم طبیعی در علم اقتصاد هستند، کسانی چون ولتر و آدام اسمیت هستند.

۲۳تیر

نبض صنعت هنگام انتقال

دنیای مدرن ما از بسیاری جهات محصول صنعتی شدن است. این انقلاب صنعتی بود که برای نخستین‌بار باعث رشد پایدار بهره‏‏‌وری در اروپا و ایالات‏‏‌متحده شد و در نتیجه اقتصاد جهان به کشورهای ثروتمند و فقیر تقسیم شد. اقتصاد ایران اما از نظر شاخص‏‏‌های توسعه صنعتی در چند سال و حتی چند دهه اخیر رتبه قابل دفاعی نداشته است. اکنون بررسی «شامخ» صنایع کشور نشان می‌دهد که بنگاه‌های تولیدی در آستانه تشکیل دولت جدید در وضعیت پرچالش از نظر فروش، قیمت مواد اولیه و پیش‏‏‌بینی‏‏‌پذیری قرار دارند.

۱۰تیر

درجا زدن تولید صنعتی

سرمایه‌گذاری صنعتی به عنوان یکی از عوامل اساسی در رشد اقتصادی و توسعه کشورها مورد توجه اقتصاددانان و سیاست‌گذاران است. این نوع از سرمایه‌گذاری نه‌تنها به افزایش تولید و اشتغال منجر می‌شود، بلکه بهبود فناوری، بهره‌وری و بهبود کیفیت زندگی جامعه را نیز به همراه دارد. در الگو‌های رشد اقتصادی در اقتصاد کلان نیز سرمایه‌گذاری صنعتی به عنوان یکی از مولفه‌های مهم رشد شناخته می‌شود. به‌طور کلی، الگو‌های رشد اقتصادی تلاش می‌کنند فرآیندهای اقتصادی را با استفاده از تغییرات در متغیرهای اقتصادی مانند سرمایه‌گذاری، نرخ اشتغال، و تکنولوژی توصیف کنند.