- امروز : دوشنبه - ۲۰ بهمن - ۱۴۰۴
- برابر با : Monday - 9 February - 2026
اخبار ویژه
زیرساختها و چالشهای ایستگاه شهید مطهری در مسیر توسعه صادرات
تقویم نمایشگاههای 2026 ایتالیا
صنایع غذایی استان در انتظار ساماندهی سیاستهای ارزی و بانکی
پیشبینیناپذیری و نوسانات قیمت مواد اولیه، بزرگترین چالش محیط کسبوکار خراسان رضوی
تاکید بر آموزش و فرهنگسازی برای استفاده از مزایای قانونی بهینهسازی مصرف انرژی در بخش خانگی و صنعتی
درآمدهای مالیاتی در لایحه بودجه 1405 از نگاه بخش خصوصی بررسی شد | بنگاههای خصوصی و مصرفکنندگان دو منبع اصلی تأمین درآمدهای مالیاتی در 1405
اجرای «سند ملی گذر » میتواند تحولآفرین باشد
بررسی فرصتهای سرمایهگذاری حوزه سلامت با محوریت بخش خصوصی و جذب سرمایه خارجی
تجارت جهانی
تداوم رشد تجارت جهانی
در تازهترین گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) آمده که تجارت جهانی کالاها و خدمات در سهماهه نخست سال ۲۰۲۵ به روند رشد خود ادامه دادهاند. براساس این گزارش، تجارت جهانی در این بازه زمانی نسبت به فصل قبل حدود ۱.۵ درصد رشد داشته و رشد سالانه آن نیز به ۳.۵ درصد رسیده است. در سهماه اول ۲۰۲۵، تجارت کالاها حدود ۱.۵ درصد و تجارت خدمات حدود ۱.۷ درصد افزایش یافتهاند. با این حال، رشد سالانه خدمات همچنان چشمگیرتر بوده و به حدود ۹ درصد رسیده است. همچنین آنکتاد پیشبینی میکند که این روند مثبت در سهماه دوم سال نیز ادامه پیدا کرده باشد و هر دو بخش کالا و خدمات در این دوره با رشدی در حدود ۲ درصد روبهرو شوند. بر پایه این برآوردها، انتظار میرود تجارت جهانی در نیمه اول سال ۲۰۲۵ حدود ۳۰۰ میلیارد دلار افزایش یافتهباشد که از این میزان، حدود ۲۳۰ میلیارد دلار مربوط به کالاها و حدود ۷۰ میلیارد دلار مربوط به خدمات خواهد بود.
چالشهای تجارتجهانی در سال۲۰۲۵ از دیدگاه آنکتاد؛ امنیت علیه تجارت
تجارتجهانی در سال۲۰۲۵ با آرامش شروع شد، اما کمکم مشکلات و موانع بیشتری در حال پیداشدن هستند. جدیدترین گزارش «کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل(آنکتاد) » که دادههای مربوط به اوایل مارس را پوشش میدهد، نشاندهنده تغییر در شرایط است. براساس این گزارش، در سال۲۰۲۴، تجارتجهانی با رشد بیسابقهای به ۳۳تریلیون دلار رسیدکه نسبت به سال۲۰۲۳، افزایشی ۳.۷درصدی داشتهاست. این رشد عمدتا ناشی از اقتصادهای درحالتوسعه و تجارت قوی در بخش خدمات بودهاست، با اینحال اگر به آینده نگاه کنیم، خطرات جدیدی مثل نابرابری در تجارت، تغییر سیاستها و درگیریهای بین کشورها در حال ظاهرشدن هستند.
صادرات و واردات چین در ژانویه و فوریه تضعیف شد
صادرات چین در ماههای ژانویه و فوریه کمتر از حد انتظار ۲٫۳ درصدی نسبت به سال گذشته افزایش یافت، درحالیکه واردات در ابتدای سال جاری به دلیل عدم اطمینان نسبت به تعرفهها و سایر سیاستهای آمریکا، بیش از ۸ درصد کاهش یافت.
تبدیل ترکیه به هاب گازی اروپا / ترک استریم جایگزین مسیر سنتی انتقال گاز به قاره سبز میشود؟
مرکز پژوهشهای اتاق ایران در گزارش جدید پایش تحولات تجارت جهانی، به خبرهای بزرگ اقتصادی ترکیه پرداخته است؛ از توسعه صادرات به عراق و افزایش تجارت با پاکتان گرفته تا تبدیل شدن به هاب گازی اروپا.
قهر تجاری با ۱۹۰ کشور
سالهاست بحث درباره متنوعسازی سبد تجارت ایران و فواید آن برای کشور نقل مجالس سیاسی است اما وضعیت شرکای اقتصادی کشور پیوسته رو به ضعف میرود. اخیرا محمدحسین عادلی؛ رئیسکل اسبق بانکمرکزی با مقایسه ایران با عربستان و ترکیه نسبت به تبعات سبد تجارت محدود ایران هشدار دادهاست. بررسیهای «دنیایاقتصاد» نشان میدهد بیش از ۹۰درصد از مجموع صادرات ایران(نفتی و غیرنفتی) به مقصد ۱۰ کشور ارسال میشود. این ساختار صادرات از جهات مختلف، امنیت اقتصادی و سیاسی کشور را تهدید میکند.
در ۸ ماهه امسال تجارت غیرنفتی به ۸۳میلیارد دلار رسید
بر اساس آمار گمرک ایران، از ابتدای سالجاری تا پایان مهر ماه، تجارت خارجی کشور به استثنای نفتخام، نفتکوره، نفت سفید و بدون احتساب صادرات از محل تجارت چمدانی به ۸۳میلیارد دلار رسید.
ظهور ترامپ لابهلای تجارت جهانی
با نزدیک شدن به تاریخ ۲۰ژانویه ۲۰۲۵، جهان آماده میشود دونالد ترامپ برای دومین دوره ریاستجمهوری خود وارد کاخ سفید شود. این بازگشت تنها ادامه سیاستهای تجاری پیشین او نخواهد بود، بلکه فرصتی برای تجدیدنظر و تقویت رویکرد تهاجمی او به تجارت جهانی است؛ رویکردی که به دنبال بازتعریف شرایط تجارت بینالمللی، به چالش کشیدن هنجارهای دیرینه و تقویت نفوذ اقتصادی آمریکاست.
تجارت ۱۰۰میلیاردی دلار در هفت ماه
معاون وزیر اقتصاد و رئیسکل گمرک ایران از تجارت خارجی ۱۰۰میلیارد دلاری در ۷ ماهه سال۱۴۰۳ خبر داد.
زنگ خطر برای تجارتجهانی
تنشهای سیاسی و ژئوپلیتیک روزبهروز در حال افزایش است و افزایش شاخص فاصله ژئوپلیتیک بهخوبی نمایانگر گسترش موانع سیاسی بر سر راه مبادلات اقتصاد بینالمللی است. در چنین فضایی روند تجارتجهانی بیش از پیش با هزینههای بسیار مواجه میشود و کشورها را به اتخاذ تصمیمهای نادرست در عرصه اقتصادی سوق میدهد
تاریک و روشن تجارت جهانی
سلسله گزارشهای «پایش تحولات تجارتجهانی» رویدادهای کلیدی در محیط ژئواکونومیک ایران را موردبحث و بررسی قرار میدهد. در این قالب، رویدادهای کلیدی از منظر تاثیرگذاری بر دیپلماسی اقتصادی و موقعیت ژئواکونومیک ایران موردتوجه قرار میگیرند. هدف از تهیه این گزارش که بهصورت ماهانه از سوی مرکز پژوهشهای اتاق ایران منتشر میشود ارائه تصویری روشن از محیط ژئواکونومیک ایران، فرصتها و تهدیدهای ایران در این فضا است.
بازی جمع صفر تجارتجهانی
تحقیقات نشان میدهد که انتظار میرود کریدورهای تجاری در آفریقا، آسیایشرقی و خاورمیانه سریعتر از میانگین جهانی رشد کنند، زیرا رونق از کریدورهای بالغ غربی دور میشود و مسیرهای جایگزین با رشد بالا ظاهر میشوند.
دلارزدایی از تجارت امکانپذیر است؟
کشورهایی با ساختار مشابه تولید و صادرات امکانات محدودی برای مبادله و گسترش تجارت با یکدیگر دارند، این محدودیت زمانیکه پای پیمانهای پولی خاص همچون دلارزدایی درمیان باشد، تشدید میشود و موانع زیادی در مسیر تجارت نیز ایجاد میکند. انتقال پول یکی از نخستین الزامات تولید، تجارت و سرمایهگذاری است. این مهم در سالهای گذشته به سبب نبود تعاملات سازنده میان ایران و سایر کشورهای دنیا، تحریم و مناقشات پیوستن به پروتکلهای مصوب بانکی، به چالشی جدی برای اقتصاد ایران بدل شدهاست. در چنین فضایی صنعتگران، تجار و بسیاری از کسبوکارها از نبود امکانی برای تعاملات بانکی بهعنوان معضلی فراگیر در روند فعالیت خود یاد میکنند که ضربات غیرقابل جبرانی را به فعالیت آنها تحمیل میکند. برهمیناساس نیز سیاستگذاران کشور در طول بیش از یک دههاخیر در راستای ایجاد و توسعه مبادلات پولی دوجانبه تلاش کردهاند. در این میان پیمانهای پولی به ارتقا ی سطح تجارت میان دو کشور با ایجاد یک شبکه بانکی جدید و همچنین حذف تدریجی دلار بهعنوان ارز واسطهای کمک میکند.
خسارت مدیران ناکارآمد
تولید صنعتی که پیشران توسعه بسیاری از کشورهای جهان بوده، در ایران امروز گرفتار چالشهای متعدد شده است. این درحالی است که نهتنها منابع مالی کافی در اختیار کشور بوده، که در مواردی این منابع تقریبا همتراز با اقتصادهای بزرگی مانند چین بوده است. درنهایت اما این منابع با مدیریت ناکارآمد در ایران به هرز رفته و در چین به توسعه رسیده است. این اهم نکاتی است که محمد بحرینیان، پژوهشگر توسعه در نامهای به رئیسجمهوری منتخب مطرح کرده و خواهان توجه مسعود پزشکیان به انتخاب مدیران کارآمد شده است.
تجارت جهانی در حال احیا
خبرهای خوشی از دنیای تجارتجهانی به گوش میرسد! در سهماهه اول سال۲۰۲۴، شاهد وزش نسیم سیگنالهای مثبت در این عرصه بودهایم، بهطوریکه حجم مبادلات کالا در این بازه زمانی، حدود یکدرصد بهصورت سهماهه نسبت به سهماهه قبل افزایش یافتهاست. این آمار نویدبخش، در مورد تجارت خدمات نیز صادق است، بهگونهای که شاهد رشدی حدودا ۱.۵درصدی در این حوزه بهصورت سهماهه نسبت به سهماهه قبل بودهایم. این سیگنالهای مثبت نشاندهنده حرکتی رو به جلو در مسیر احیا و بازگشت به رونق در تجارتجهانی پس از چالشهای متعددی است که در سالهای اخیر با آن روبهرو بودهاست. کنفرانس تجارت و توسعه سازمان مللمتحد(آنکتاد) در پیشبینیهای اخیر خود، خبرهای امیدوارکنندهای از رشد تجارتجهانی در نیمه اول سال۲۰۲۴ ارائه دادهاست. این نهاد بینالمللی انتظار دارد شاهد شتاب قویتر در روند مثبت مشاهدهشده در سهماهه اول سال۲۰۲۴ باشیم، بهطوری که رشد تجارت در این بازه زمانی به حدود ۲درصد برسد.
توهم استراتژی جایگزینی واردات
تمام موارد موفق توسعه صنعتی از مسیر تشویق صادرات و ادغام در زنجیره ارزش جهانی عبور کردهاند. ادغام در این زنجیره ارزش باعث انتقال سریع تکنولوژی و گسترش یادگیری صنعتی میشود. برعکس سیاست درهای بسته و جایگزینی واردات باعث اتلاف منابع و تعمیق توسعهنیافتگی میشود.
سه ضلع تهدید علیه تجارت جهانی
تجارتجهانی، طی ٣٠ سالگذشته، تحولات چشمگیری را تجربه کردهاست. این تحولات از تغییر در الگوهای تجاری و کاهش تعرفهها تا مفاهیم نظارتی جدید و افزایش توجه به استانداردهای تجارت بینالمللی ادامه داشتهاند. در این مدت، تمرکز اصلی تجارت از اصلاح قوانین تجاری و کاهش موانع سرمایهگذاری به سمت ایجاد یک چارچوب نظارتی قویتر و تاکید بر استانداردهای بینالمللی معطوف شدهاست.تغییرات در تجارت، نهتنها بر روی شرکتها و کسبوکارها تاثیر گذاشته؛ بلکه بر کشورها و فضای سیاستگذاری نیز اثرات قابلتوجهی داشتهاست. بهعنوان مثال، کشورهای درحالتوسعه بهدنبال کاهش وابستگی به تجارت بینالمللی و افزایش استقلال مالی خود هستند. این فرآیند گذار، به کاهش تمایل به همکاری بینالمللی و افزایش نگرانیهای امنیتی و اقتصادی در برخی کشورها منجر شدهاست.
شتاب رشد تجارت جهانی بیش از دو برابر خواهد شد
سازمان توسعه و همکاریهای اقتصادی، صندوق بینالمللی پول و سازمان تجارت جهانی پس از رکود در سال ۲۰۲۳، بازگشت شدید جریان تجارت جهانی محصولات را در سال جاری پیشبینی کردند.
زاویه نگاه چینی در تجارت
چین پس از تجربه چندین سالرشد با یک طرح بلندپروازانه تحتعنوان «ابتکار کمربند و راه» تلاشکرده تا نقش پررنگتری در بازارهای جهانی ایفا کند. چین با ایجاد منافع مشترک با دیگر کشورها (بهخصوص کشورهای با درآمد متوسط و کمدرآمد) علاوهبر توسعه بازارهای خود منافع سیاسی کسب میکند. در مورد میزان موفقیت چین در اجرای طرح «ابتکار کمربند و راه» نظرات متفاوتی وجود دارد، اما عمده نظراتی که محققان به آن دسترسی دارند، از زاویه نگاه پژوهشگران غربی است. بیش از ۱۰سال پس از شروع بهکار طرح «ابتکار کمربند و راه» مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی ایران سندی منتشر کرده که توسط سیاستگذاران چینی در مورد این طرح بلندپروازانه تدوین شدهاست.
بارقه امید برای تجارتجهانی
از اواسط سال۲۰۲۲، گویی رخوت بر تجارتجهانی سایه افکنده است. ارزش تجارت کالا بهطور مداوم رو به کاهش گذاشته، به گونهای که نبض حیاتی اقتصاد جهانی در حال ضعیفشدن است. در این میان، تجارت خدمات همچون شعاعی از امید، به رشد خود ادامه دادهاست. گزارش به روزرسانی شده تجارتجهانی آنکتاد (کنفرانس تجارت و توسعه سازمانملل)، برآوردهای ناخوشایندی را به تصویر میکشد. تجارتجهانی در سال۲۰۲۳ به حدود ۳۱تریلیون دلار آمریکا رسید که بهمعنای کاهش یکتریلیون دلاری (یا ۳درصدی) نسبت به رکورد سال۲۰۲۲ است که این موضوع بهمنزله زنگ خطری برای اقتصاد جهانی است. در این میان، تجارت کالا بیشترین آسیب را متحمل شدهاست.
زمینهسازی برای پیوستن به شبکه تجارت جهانی، مهمترین مطالبه بازرگانان از مجلس دوازدهم است
رئیس کمیسیون مدیریت واردات و بازرگانی داخلی اتاق بازرگانی مشهد گفت: زمینهسازی برای رفع موانع در راستای اتصال به شبکه تجارت جهانی و پیوستن به FATF، مهمترین مطالبه بخش خصوصی فعال در حوزه تجارت از مجلس آینده است.
سال اوج تجـارت
آخرین گزارش آنکتاد در سالگذشته میلادی، به بررسی آمارهای قطعی تجارت در سال۲۰۲۲ میلادی پرداخت. بر این اساس، صادرات کالا در جهان ۱۱.۴درصد رشد داشتهاست.
قلب تجارت جهان
اهمیت اقیانوس هند در اقتصاد جهانی روزبهروز در حال افزایش است و همین مساله باعثشده تا بازیگران جدیدی تمرکز خود در تجارت را به این منطقه معطوف سازند. آمارهای موسسه کارنگی نشان میدهد که از سال۲۰۱۰، سهم بازیگران سنتی از تجارت در اقیانوس هند کاهشیافته و بازیگران جدیدی مانند چین در حال نقشآفرینی بیشتر در منطقه هستند. بهطور کلی، هند بزرگترین واردکننده و صادرکننده در این منطقه است و پس از هند، سنگاپور، مالزی، استرالیا و تایلند جایگاههای بعدی را به خود اختصاص دادهاند. طی دو دههگذشته، کشورهایی از جمله هند، اندونزی و سنگاپور افزایش قابلتوجه تولید ناخالص داخلی را تجربه کردهاند. با صنعتیشدن کشورهای آسیایی، افزایش تقاضا برای کالاهای واسطه تولید مانند سنگآهن، زغالسنگ و گاز طبیعی افزایش داشتهاست. نیاز به این منابع، باعث افزایش حجم تجارت در سراسر اقیانوس هند شدهاست.
اختلال در زنجیره تامین
در ماههای اخیر زنجیرههای عرضه جهانی سرانجام پس از سه سال اختلال ناشی از همهگیری و حتی انسداد کوتاه کانال سوئز بهبود یافتند. اما«مارکو فورجیون» مدیرکل موسسه صادرات و تجارت بینالملل با اشاره به حوادث دریای سرخ گفت: «زنجیرههای عرضه جهانی بهعنوان سلاح مورد استفاده قرار میگیرند.» تاکنون، مشکلات موجود در دریای سرخ، زنجیره تامین جهانی را به آن میزانی که بیماری همهگیر ایجاد کرد، مختل نکرده است. فورجیون گفت: «اما ما به این سمت میرویم.»
تجارت جهانی زیر سایه ناامنی
اقتصاد جهان مانند همیشه به کشتیرانی متکی است و حدود ۸۰درصد تجارت جهانی از طریق دریا صورت میگیرد. تحولات اخیر دریای سرخ و حمله نیروهای نظامی یمن به برخی کشتیهای تجاری، موضوع «امنیت تجارت دریایی» را در صدر توجهات فعالان اقتصادی در سراسر جهان قرار داده است. تجارت پدیدهای است که بهشدت به جنگ و ناامنی حساسیت دارد. دریای سرخ، بهواسطه ترافیک ۱۲ تا ۱۵درصدی تجارت جهانی و ۳۰درصدی حمل کانتینری، یک مسیر مهم ترددی است و متعاقب تحولات اخیر نگرانیهای جدی برای کشورهای مختلف بهوجود آمده است. در کنار دغدغههای سیاسی و ژئوپلیتیک، دو نگرانی عمده در شرایط فعلی در حوزه تجارت وجود دارد؛ ۱- اختلال در تجارت انرژی و ۲- افزایش هزینه حملونقل کالاها.
