فهرست 50 فقره مناقصات بینالمللی در ترکیه
صندوق اعتباری ویژه، مهدکودک در شهرکهای صنعتی و فرصتهای برابر
آسیبشناسی اثرات جنگ رمضان بر امنیت غذایی کشور
تغییرات قیمتها در میانه بهار
کارنامه تجاری تهران و کابل
اوراسیا؛ تفاهمنامهای فراتر از تجارت
محیط کار سمی و علائم آن
سامانه جامع تجارت، نیازمند بازنگری و تسهیل فرآیندها
مرکز آمار ایران گزارش شاخص قیمت کالاهای صادراتی را برای زمستان گذشته منتشر کرد.
دکتر موسی غنینژاد ـ اقتصاددان // در شرایطی که تورم مزمن دورقمی با بیارزش کردن پول ملی امان مردم را بریده است طبیعتا وعده بهبود وضعیت اقتصادی سکه رایج تبلیغات انتخاباتی نامزدهای ریاستجمهوری پیشرو خواهد بود. بنابراین تامل در شرایط لازم برای تحقق این وعده انتخاباتی ضروری به نظر میرسد. معضلات اقتصاد ایران از سوی کارشناسان و اقتصاددانان به خوبی احصا شده و اینجا نیازی به توضیح تفصیلی آنها نیست، فقط اشاره میکنیم که تورم مزمن سالانه در حدود ۴۰ درصد در پنج سال گذشته ملموسترین مشکلی است که اکثریت قریب به اتفاق مردم با آن دستبهگریباناند و از آن بهشدت رنج میبرند.
گمرک ایران آخرین آمار واردات کالاهای اساسی را منتشر کردهاست. بر اساس این آمارها، در دو ماه نخست سالجاری، بیش از ۴میلیون تن کالای اساسی به ارزش ۲میلیارد و ۳۷۴میلیون دلار وارد کشور شدهاست. رقمی که نسبت به مدت مشابه در سال۱۴۰۲، بیش از ۲۶درصد از نظر وزن و ۱۷درصد از نظر ارزش رشد داشتهاست.
تورم بلندمدت بخش معدن در سال 1402 در مسیر صعودی قرار گرفته و بیشتر شده است. این نرخ در گروه «سایر معادن» به مرز 50 درصدی نزدیک شده و بیشترین مقدار را در میان 3 زیرگروه تشکیلدهنده بخش معدن به خود اختصاص داده است.
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // مدتهاست که درباره چگونگی اجرای سیاستهای پولی توسط بانک مرکزی توصیههای مختلف و حتی کاملا متضاد مشاهده میشود و درباره اثر سیاستهای پولی بهویژه درباره کنترل تورم نیز اظهارنظرهای بسیار متفاوت و گاه متضادی دیده میشود. اما اگر اندکی از پیشداوری ناشی از نوع نگاه سیاسی خارج شویم و مبتنی بر دانش خالص اقتصادی اظهارنظر کنیم، چه میتوانیم بگوییم.
یک پژوهش جدید درباره ریشهها و ویژگیهای تورم در ایران، بازیگران اصلی این پدیده مزمن را معرفی کرد. این مطالعه نشان میدهد که از میان تکانههای تحریمی و تکانههای پولی، تحریمها اثر ماندگارتری بر افزایش تورم در اقتصاد ایران دارند. علت این امر به این نکته بازمیگردد که تکانه خارجی از سه کانال انتظارات، تقاضا و عرضه بر تورم و تولید اثر میگذارد؛ درحالیکه اثر تکانه پولی فقط محدود به کانال تقاضا است. در همین ارتباط، احمدرضا جلالینائینی، اقتصاددان، در ارائه آخرین مطالعه خود بر این نکته تاکید کرد که با وجود غالب بودن اثر تحریم و نرخ ارز در کوتاهمدت، در بلندمدت عامل پولی تعیینکننده اصلی نرخ تورم است و نباید از آن غافل شد. به عقیده این استاد دانشگاه، با توجه به اثرگذاری تکانه خارجی بر کاهش ارزش ریال و نیاز واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش، سیاستگذار پولی با بده-بستان میان رکود و تورم مواجه میشود و با پاسخ به این نیاز، متغیرهای پولی نظیر پایه پولی را افزایش میدهد.
تورم نقطه به نقطه تولیدکننده در فروردینماه به ۲۳.۸ درصد رسیده است که حاکی از کاهش ۰.۷ واحد درصدی این متغیر در مقایسه با ماه گذشته است. وضعیت تورم تولیدکننده که بهعنوان تورم پیشنگر شناخته میشود، نشان از روند کاهشی ولی کند انتظارات تورمی دارد.
دکتر تیمور رحمانی ـ عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران // گرچه غالب اقتصاددانان کشور پذیرفتهاند که تغییرات حجم پول یا به بیان دقیقتر تغییرات حجم نقدینگی فراتر از توان تولید اقتصاد (مستقل از اینکه این رشد نقدینگی چگونه شکل گرفته است) عامل اصلی ورای شکلگیری و تداوم تورم بالای اقتصاد ایران است، اما متداول است که در نشستهای اقتصاددانان، عده قلیلی هم هستند که چنین باور ندارند و به موضوعاتی مانند مشکلات ساختاری (که البته نمیدانم این مشکلات ساختاری چرا در افغانستان وجود ندارد و در اقتصاد بزرگ و دارای ساختار متنوعی از تولید کالاها و خدمات و دارای لشکری بزرگ از نیروهای تحصیلکرده و مسلط به دانش روز و دارای درجهای قابل قبول از زیربناهای اقتصادی وجود دارد) اشاره میکنند. بهطور مشخص، برخی از تحلیلگران اقتصادی کشور به تورم فشار هزینه و به افزایش نرخ ارز متاثر از وجود تحریمها به عنوان عامل تورم بالای اقتصاد ایران اشاره میکنند.
دکتر حسین عباسی، اقتصاددان ـ اقتصاد ایران بعد از دوران طولانی رکود، رشدی در حدود ۴درصد را تجربه میکند. همچنین تورم که در سالهای گذشته به طور مستمر بیش از ۴۰درصد بوده، طبق آمار منتشرشده، روندی کاهشی داشته است. تصمیمگیران اقتصادی در سخنان خود به عواملی از قبیل مهار رشد نقدینگی، اصلاح بودجه و منضبط کردن دولت، حذف ارز ترجیحی و انتقال یارانهها به انتهای زنجیره مصرف، اصلاح نظام مالیاتی، بهبود فضای کسبوکار و نیز افزایش تعامل با همسایگان و شرکای راهبردی اشاره کردهاند. میزان جدیت تصمیمگیران در اجرای این سیاستها، نحوه اجرای آنها و نیز میزان موفقیت آنها، در صورت انتشار مستمر آمار قابل اتکا، در آینده قابل ارزیابی خواهد بود. ولی توجه تصمیمگیران به چنین سیاستهایی را که مبنای درست اقتصادی دارند، به فال نیک میگیریم.
آمارهای تورم تولیدکننده کشور در ۱۱ سال اخیر نشان میدهد تورم پیشران فصلی در این مدت روند کلی افزایشی تا تابستان ۹۹ داشته و به بالاترین سطح خود رسیده اما بعد از آن وارد فاز نزولی شده به طوری که در پاییز امسال به پایین ترین سطح از زمستان ۱۴۰۰ تا کنون رسیده است.
گروه معدن و صنایع معدنی : تورم سالانه معدن در چهار فصل منتهی به پاییز۱۴۰۲ نسبت به دوره مشابه سالقبل افزایش ۴۷درصدی را نشان میدهد. بیثباتیهای اقتصادی، تورم ساختاری، بخشنامههای خلقالساعه، روند نزولی سرمایهگذاری در بخش معدن، ماشینآلات و زیرساختهای فرسوده از جمله عواملی هستند که باعثشده قیمت تولیدکننده بخش معدن همچنان روند افزایشی داشتهباشد. قیمت مواد اولیه، هزینه انرژی، حملونقل و دستمزد نیز رشد هزینهها در بخش معدن را بهدنبال داشتهاست. از طرفدیگرحقوق بالای دولتی و قیمتگذاری دستوری بهجای تعیین نرخ براساس عرضه و تقاضا نیز علاوهبر اینکه بر سودآوری معادن تاثیرگذار بوده، افزایش هزینههای تولیدکننده بخش معدنی را بهدنبال داشتهاست.
در پاییز 1402 بیشترین تورم فصلی کالاهای صادراتی بر حسب ریال برای وسایل مکانیکی و برقی و بیشترین تورم نقطه به نقطه این کالاها برای چربیها و روغنهای حیوانی و نباتی بوده است.
دکتر پویا جبلعاملی // سه متغیر نرخ ارز، نرخ بهره و تورم کاملا در هم تنیده هستند. در بلندمدت، هر اثری بر یکی از آنها بر دو متغیر دیگر نیز موثر است. این وضعیت حتی در کشورهایی که چارچوب مدرن سیاست پولی وجود دارد و نرخ ارز در یک رژیم انعطافپذیر تعیین میشود و سیاستگذار پولی، تورم را تنها با ابزار نرخ بهره مورد هدف قرار میدهد، مشاهده میشود. هرگونه اقدام سیاستی که بخواهد رابطه ذاتی بین این سه متغیر را بر هم بزند در بلندمدت به ناپایداری پولی منجر میشود.
سخنگوی دولت آمار تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده بهمنماه را بهتازگی و پس از جلسه هیات دولت ۲۸ درصد اعلام کرد.
آمارهای تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در بهمن ماه، به شکل غیررسمی از سوی سخنگوی دولت اعلام شد. این آمار حاکی از آن است که تورم نقطهبهنقطه تولیدکننده در بهمن ماه به ۲۸ درصد رسیده است. این رقم کمترین سطح از خرداد سال ۱۳۹۹ بوده است. تورم ماهانه تولیدکننده نیز در بهمن ماه ۱.۲ درصد بوده است. طبق آمارها سطح تورم مصرفکننده نیز در ماههای اخیر روندی کاهشی را طی کرده و به ۳۵.۸ درصد در بهمن ماه امسال رسیده است. با توجه به پیشنگر بودن تورم تولیدکننده میتوان انتظار داشت در صورت ادامهدار بودن کاهش نرخ رشد نقدینگی و ثبات نسبی، نرخ تورم مصرفکننده نیز روند کاهشی خود را در سال آینده ادامه دهد. در کنار این موضوع باید تاکید کرد اعلام آمارها به صورت شفاهی و سلیقهای، بدون انتشار گزارشهای تفصیلی مراکز آماری، باعث میشود نتوان تحلیل دقیقی از ابعاد آمار ارائه کرد.
تورم سالانه تولید کننده بخش خدمات در پاییز امسال در فعالیت های مربوط به «تامین غذا و جا» بیشترین و در گروه «اطلاعات و ارتباطات» کمترین مقدار را داشته است.
اقتصاد در وضعیتی بهتر از انتظار ۲۰۲۳ را به پایان رساند. مهمتر از همه، تورم در خیلی نقاط رو به کاهش است و برخی بانکهای مرکزی از کاهش نرخ بهره در طول ۲۰۲۴ خبر میدهند. در پایان سال ۲۰۲۳، اقتصاد جهانی از بسیاری جهات بهتر از حد انتظار عمل کرد. ایالاتمتحده نهتنها از رکود اقتصادی اجتناب کرد، بلکه با یک روند ثابت رشد کرده است. بیکاری کم بوده است و مهمتر از همه، تورم در بیشتر نقاط جهان در حال کاهش است. با این حال چشمانداز آینده اقتصاد، هنوز سرشار از نااطمینانی است. نرخهای بهره بالاتر راه خود را پیدا میکنند، جنگها شدت میگیرند و بلایای آبوهوایی بیشتر میشوند. چشمانداز رشد پنجساله اقتصاد جهانی هیچوقت تا این اندازه مایوسکننده نبوده است. وضعیت اقتصاد کلان در سال ۲۰۲۴ سخت و نامطمئن است؛ با این حال سوالات و زمینههای مختلفی هست که هر صاحب کسبوکاری باید به آنها دقت و توجه داشته باشد. با اینکه این تحلیلها متمرکز بر اقتصاد آمریکاست، خیلی از این سوالات قابل کاربرد برای همه جهان هستند.
بررسیها نشان میدهد شدت نوسانات تورم تولیدکننده در دوسال اخیر، نسبت به اواخر دهه 90 کمتر شده اما همچنان در سطوح بالایی قرار دارد.
بررسی تورم تولیدکننده سالانه بخش برق در ساعات اوج بار نشان میدهد این تورم در پاییز ۱۴۰۲ رکورد ۱۱ ساله خود را شکسته است.
با توجه به آخرین آمارهای تورم در دی ماه ۱۴۰۲، پیشبینی میشود تورم سالانه در سال جاری در خوشبینانهترین حالت در سطح ۴۰.۴۷ درصد و در بدبینانهترین حالت در سطح ۴۱.۲۳ درصد قرار بگیرد.
تورم ماهانه تولیدکننده کالاهای صنعتی که پیشبینیکننده تورم کالاهای مصرفی است، در آذر امسال برابر با 1.6 بوده که در این میان بیشترین تورم برای فراوردههای لاستیک و پلاستیک برابر با نزدیک به 13 درصد بوده است. این کالاها همچنین نسبت به سال گذشته تورم ماهانه زیادی داشتهاند، در حالیکه تورم ماهانه داروها نسبت به سال قبل کم شده است.
بررسیها نشان میدهد به طور کلی هدف اکثر صاحبان کسب و کار از دریافت وام، تامین مالی سرمایه در گردش آنهاست. در این میان بخش بازرگانی بیشترین نرخ تخصیص اعتبار به تامین سرمایه در گردش را داشته است.
یکی از راههای تامین منابع غیرتورمی بودجه، استفاده از درآمدهای مالیاتی به جای درآمدهای نفتی یا استقراض از بانک مرکزی است. بهطور طبیعی پیش فرض این است که مردم نیز با افزایش نرخهای مالیاتی همراه شوند و سیاستگذار میتواند با پوشش کسری بودجه از منابع مالیاتی، نرخ تورم را کاهش دهد. اما اگر این افزایش نرخ مالیات باعث کاهش انگیزه فعالیت در بخش رسمی باشد، چرخهای تشکیل میشود که خود باعث کاهش اعتماد به ریال، افت درآمدهای مالیاتی و به تبع آن کاهش منابع دولت خواهد شد. در این شرایط به سه روش میتوان جلوی تشکیل این حلقه را گرفت. نخست حذف هزینههای غیرضروری بودجه با سیاستهایی نظیر اصلاح ناترازی انرژی و کاهش هزینههای نهادهای غیرکارآ. دوم، کاهش موانع و چالشهای ورود به بخش رسمی با تسهیل مجوزها و در نهایت اجرای سیاستهای مناسب برای همراهی اجتماعی با دولت. در بخش سوم شفافسازی درباره هزینهکرد منابع مالیاتی برای مردم میتواند یک روش موثر باشد.
همزمان با کاهش تورم در اکثر اقتصادهای بزرگ جهان، افزایش چشمگیر قیمتها همچنان شهروندان ترکیه را آزار میدهد و انتظار میرود این روند همچنان ادامهدار باشد.