۲۳تیر

بررسی اثر کاهش منابع آب زیرزمینی بر اقتصاد ایران؛

بحران چندوجهی فرونشست

طی سال‌های اخیر، چالش کاهش منابع آب زیرزمینی به یکی از پیچیده‌ترین مسائل ایران تبدیل شده است. برداشت بیش از ظرفیت از منابع آب زیرزمینی، همراه با خشکسالی‌های پی‌درپی و مدیریت نادرست منابع، کشور را دچار مشکلات جدی کرده است. وضعیتی که نه تنها به فرونشست زمین و خشک شدن سفره‌های زیرزمینی منجر شده، بلکه کیفیت زندگی، امنیت غذایی، اقتصاد کشور و حتی کیفیت هوا را به خطر انداخته است.

۱۷خرداد

گزارش وزارت نیرو حاکی از کاهش ذخیره آبی۸۴ درصد از سدهای بزرگ است؛

تهدید اقتصادی خشکسالی

ذخیره آب ۸۴درصد از سدهای بزرگ کشور مطابق آمار رسمی وزارت نیرو کاهش یافته است. این وضعیت به‌عنوان محصول خشکسالی، بخش‌های مختلف اقتصاد ایران را مورد تهدید قرار می‌دهد. کاهش منابع سدها باعث افت تولید برق خواهد شد؛ مساله‌ای که احتمالا تولید در بخش صنعت را با چالش بیشتری مواجه می‌کند. از سوی دیگر بر اساس برآورد مرکز پژوهش‌های مجلس، بخش کشاورزی رشد منفی ۷درصد را در فروردین امسال ثبت کرده است؛ رکودی که با تشدید کمبود منابع آبی در تابستان احتمالا تعمیق هم می‌شود.

۳۱اردیبهشت

در نخستین جلسه کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی خراسان رضوی تاکید شد:

قطعی‌های برق و مدیریت ناکارآمد انرژی، کشاورزی را به مرز بحران رسانده است

نخستین جلسه کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی به منظور بررسی و تحلیل شرایط خشکسالی سال جاری و تمهیدات دستگاه‌های اجرایی برای مقابله با بحران خشکسالی (در حوزه دام و تولیدات گیاهی) برگزار شد.

۱۶اردیبهشت

در نخستین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی مشهد مطرح شد:

اصلاحات اقتصادی و مدیریت منابع آبی، کلید حل بحران آب خراسان رضوی

اعضای کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی خراسان رضوی، در نخستین نشست این کمیسیون در سال جاری، ضمن ارائه چهار راه‌حل کلیدی برای حل بحران آب در استان، شیوه‌های برون رفت از این وضعیت را مقطعی دانستند و تاکید کردند که اقتصاد کلان کشور باید اصلاح شود تا بتوان مشکل آب این منطقه را به صورت ریشه‌ای حل کرد.

۲۴دی

در هجدهمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی مشهد مطرح شد؛

ضرورت تشکیل ستاد سازگاری با کم‌آبی در استان

در هجدهمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، نظرات اعضای کمیسیون و فعالان اقتصادی درباره به‌روزرسانی سند سازگاری با کم‌آبی، طرح و بررسی شد.

۲۷شهریور

در چهاردهمین نشست کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد تاکید شد؛

تدوین بسته پیشنهادی برای تشکیل بازار آب در خراسان رضوی

در چهاردهمین جلسه کمیسیون آب و محیط‌زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، موضوع بازار آب و چندوچون اجرای این طرح در استان و راهکارهایی برای مدیریت آب در این خطه طرح و بررسی گردید.

۲۷شهریور

چالش‌های اساسی پیش‌روی کشاورزی ایران چیست؟

کشاورزی در حصار اقلیم و دولت

تغییرات اقلیمی، گسترش خشکسالی، تخریب منابع، بی‌‌‌‌‌توجهی به روش‌های صنعتی و بی‌‌‌‌‌بهرگی از تکنولوژی‌های نوین را باید از مهم‌ترین چالش‌های فراروی کشاورزی ایران محسوب کرد. در چنین فضایی تراز تجاری حوزه کشاورزی نیز منفی است. نبود برنامه‌‌‌‌‌ریزی هدفمند برای رفع مشکلات، رشد پایدار بخش کشاورزی ایران را به مخاطره خواهد انداخت. کمبودهای یادشده در شرایطی هستند که در برنامه هفتم توسعه رشد ۵.۵‌درصدی در حوزه کشاورزی، هدف‌گذاری شده‌است. با توجه به اهمیت بخش کشاورزی در رشد اقتصادی و به‌طور خاص در مقوله امنیت غذایی، تحقق این هدف نیازمند بازگشت از مسیر نادرست و اصلاح سیاست‌های کلان حاکم بر این بخش، جذب سرمایه ‌برای بهبود و توسعه فعالیت‌های کشاورزی، تخصیص بهینه‌‌‌‌‌ منابع مالی داخلی و خارجی و همچنین بهینه‌سازی مصرف آب است.

۱۱شهریور

بررسی و تحلیل شاخص‌های کلان بخش آب در سه‌ماه اول سال ۱۴۰۳ نشان داد

اعتبار آب منجمد شد

باوجود اینکه در بهار امسال کشور بعد از سه‌سال متوالی از خشکسالی خارج شده و عمده مناطق شرایط ترسالی را با توجه به افزایش بارندگی تجربه کرده‌اند، اما طبق بررسی‌های انجام‌شده در این فصل اعتبارات بخش آب تخصیص نیافته است. عمده این‌ اعتبارات همانند سال‌های‌ گذشته‌ مربوط به‌ برنامه‌هایی‌ مانند آب‌رسانی‌، سدسازی‌، احداث شبکه‌ آبیاری‌ و زهکشی‌، انتقال آب، سامان‌دهی‌ رودخانه‌ها، ساخت‌ تونل‌، ایجاد تاسیسات فاضلاب و مجتمع‌های‌ آب‌رسانی‌ روستایی‌ است‌. توجه به آب و کمبود آن برای حیات اقتصادی کشور اهمیت بسیاری دارد.

۱۷اردیبهشت

در هشتمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی مشهد عنوان شد؛

اهمیت نقش‌آفرینی تشکل‌های کشاورزی در بحث مدیریت آب

در هشتمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی خراسان رضوی، آخرین وضعیت منابع آبی استان با ارائه گزارشی از سوی مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان بررسی شد. در این جلسه، بر ضرورت تطابق سیاست‌های دولت با اصول مدیریت و بهره‌وری آب و اصلاح رویکرد کنونی در سیاست‌گذاری‌ها تاکید شد.

۲۷فروردین

در یک گزارش پژوهشی بررسی شد؛ سیاستگذاری‏‏‌های کلان آب باید بازنگری شود

تنش در تامین مصارف آبی

ارتفاع کل ریزش‏‏‌های جوی کشور از ابتدای سال آبی تا ۲۵ فروردین‏‏‌ماه نسبت به میانگین دوره‏‏‌های مشابه درازمدت، ۱۶‌درصد و نسبت به دوره مشابه سال آبی گذشته ۴‌درصد کاهش نشان می‌دهد. براساس این آمار همچنین ۴۰‌درصد مخازن سدهای کشور خالی است. ذخیره آب مخازن تامین‏‏‌کننده آب شرب استان تهران نیز از ابتدای سال آبی تاکنون نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۷‌درصد کاهش داشته است. از طرفی بررسی شاخص‏‏‌های‏‏‌ مهم‏‏‌ هواشناسی‏‏‌ در سه‏‏‌ماه‏‏‌ ابتدایی‏‏‌ سال آبی‏‏‌ ۱۴۰۳-۱۴۰۲ (اول مهرماه تا انتهای‏‏‌ آذرماه سال ١٤٠٢)، اگرچه بیانگر افزایش‏‏‌ ٧درصدی‏‏‌ بارش نسبت‏‏‌ به‏‏‌ مدت مشابه‏‏‌ سال آبی‏‏‌ گذشته‏‏‌ است‏‏‌، اما نسبت‏‏‌ به‏‏‌ میانگین‏‏‌ بلندمدت کشور طی‏‏‌ این‏‏‌ مدت، حدود یک‏‏‌سوم کاهش‏‏‌ داشته‏‏‌ که‏‏‌ با توجه‏‏‌ به‏‏‌ تداوم خشک‌سالی‏‏‌، نشان‌دهنده ادامه چالش‏‏‌های‏‏‌ اساسی‏‏‌ مرتبط‏‏‌ با تامین‏‏‌ منابع‏‏‌ آب کشور است‏‏‌. مرکز پژوهش‏‏‌های مجلس در گزارشی با بررسی وضعیت شاخص‏‏‌های بخش آب کشور و با توجه‏‏‌ به‏‏‌ اینکه‏‏‌ رودخانه‏‏‌های‏‏‌ اصلی‏‏‌ کشور دارای‏‏‌ منشأ ذوب برفی‏‏‌ هستند، عنوان می‌کند کم‏‏‌آبی‏‏‌ و تنش‏‏‌ در تامین‏‏‌ مصارف مختلف‏‏‌ و نیز وقوع تنش‏‏‌های‏‏‌ ثانویه‏‏‌ متاثر از آن به‏‏‌ویژه در فصل‏‏‌ تابستان ۱۴۰۳، دور از انتظار نخواهد بود و همین‏‏‌ امر لزوم تجدیدنظر جدی‏‏‌ در برخی‏‏‌ سیاستگذاری‏‏‌های‏‏‌ کلان بخش‏‏‌ آب و کاهش‏‏‌ سهم‏‏‌ برداشت‏‏‌ از منابع‏‏‌ آب به‏‏‌ نفع‏‏‌ تامین‏‏‌ پایدار مصارف اساسی‏‏‌ را نشان می‌دهد.

۰۵فروردین

شرط لازم برای خروج از بحران آب، مشارکت جدی مردم در این عرصه است

روز جهانی آب به ما یادآور می‌شود برای خروج از بحران آب باید مشارکت کرد؛ مشارکتی از جنس حضور مردم در صحنه. البته مشارکت عامه مردم، شرط لازم برای خروج از بحران است و شرط کافی آن، مدیریت صحیح منابع آب در سطح و زیرزمین است.

۲۹بهمن

اثرات غذایی خشکسالی ۱۴۰۳

دکتر سیروس جعفری، دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان // ایران به دلیل قرار داشتن در عرض‌های میانی و اثرات مکنده سیکلونی استوا بر جذب رطوبت از این عرض‌های جغرافیایی، جزو مناطق خشک کره‌زمین است، به این ترتیب رشد اغلب گیاهان زراعی، به‌خصوص در ماه‌های خشک سال زراعی به‌شدت به آبیاری وابسته است. بارندگی منبع اصلی تامین آب در زراعت دیم است. بنابراین نقش این مناطق در تامین مواد غذایی بسیار اندک است. یکی از علل این امر بی‌نظمی بارش است. ممکن است میانگین بارندگی طی یک‌سال از حد طبیعی سالانه بیشتر باشد، با این حال نبود ‌بارش منظم یا بارش دیرهنگام سبب کاهش اثربخشی بر تولیدات گیاهی خواهد شد. به این ترتیب با وجود وسعت ۴۸‌درصدی اراضی دیم نسبت به وسعت ۵۲‌درصدی اراضی آبی، میزان برداشت محصولات زراعی از اراضی آبی ۹۳‌درصد و از اراضی دیم تنها ۷‌درصد است. این نتایج برای سال آبی مناسبی مثل سال ۱۴۰۱ است که در اغلب استان‌های دیم‌کار ایران مثل فارس، کردستان، لرستان و آذربایجان‌ها تا آخر فصل رشد شاهد بارندگی مناسبی بودیم. بر این اساس زراعت دیم با وجود وسعت زیاد، نقش مهمی در تولید محصولات زراعی، به‌خصوص غلات به عنوان مهم‌ترین تولیدات کشاورزی ندارد.

۱۵بهمن

رویای خودکفایی کشاورزی در برنامه هفتم

«آب» اجازه توسعه را نمی‌دهد

با وجود اینکه آب حتی این روزها برای شرب شهروندان نیز با دغدغه و کمبود همراه شده است اما لایحه برنامه هفتم با نگاهی خوشبینانه درصدد خودکفایی محصولات کشاورزی با ضریب ۹۰ درصد است. خراسان رضوی ٧٠ درصد بارش کمتر از نرمال را در سال آبی اخیر تجربه کرده که بنا بر گفته کارشناسان در طی نیم قرن اخیر بی‌سابقه بوده و این موضوع حوزه کشاورزی را تحت‌الشعاع قرار داده است.

۱۱دی

نظام مدیریت یکپارچه منابع آبی در برنامه هفتم توسعه چه تأثیری بر دشت خشکیده مشهد خواهد گذاشت؟

امیدها به برنامه‌هفتم برای حل بحران آبی؟

آب، یکی از عناصر اصلی برای توسعه اقتصادی است، به ویژه در ایران که کشاورزی در اقتصاد کشور سهم بزرگی دارد. 26درصد اشتغال کشور و 28درصد اشتغال در خراسان رضوی مربوط به بخش کشاورزی است. 23درصد تولید ناخالص داخلی نیز مربوط به همین بخش است که بعد از خدمات، دومین صنعت بزرگ کشور در تولید ناخالص داخلی به حساب می آید. اما لازمه توسعه کشاورزی و اصلا وجود آن، آب است. این درحالی است که این روزها بحران آب وحشتناک ترین چهره اش را به ما نشان می دهد و بیشتر از هر زمان دیگری ما را می ترساند. این مسئله را می توان در تغییر رویکرد سیاست مداران به موضوع آب در تدوین برنامه هفتم توسعه ببینیم.

۲۵آذر

در پنجمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی خراسان رضوی مطرح شد؛

حل بحران آب مشهد، نیازمند مدیریت مشارکتی در این عرصه است

پنجمین جلسه کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی با دستور کار بحث و گفت‌وگو در خصوص چگونگی تامین کسری آب شهر مشهد در سال 1403، راهکارهای موجود در این زمینه و تاکید بر مدیریت مشارکتی حوزه آب، برگزار شد.

۰۳مهر

ایران، رتبه چهاردهم جهان در تنش آبی و خشکسالی‌ها

گزارش‌های رسمی منتشر شده از منابع رسمی نشان از تداوم خشکسالی در سال آبی که به‌تازگی پشت سر گذاشته شده، دارد. به‌این‌ترتیب سایه سنگین این پدیده سه سال است که منابع آب را تحت‌تاثیر قرار داده است.

۱۷بهمن

تغییرات اقلیمی، ایران را به کدام سو می‌برد؟

بررسی مدل‌های تغییر اقلیمی ایران، از احتمال وقوع بی‌هنجاری‌های دما تا افق 2040 در نیمه شمالی کشور و تغییرات عمده در بارش‌های یک‌روزه و افزایش روزهای خشک در سایر نقاط، به‌خصوص نیمه شرقی کشور حکایت دارد.

۲۲آبان

فقط تا پایان پاییز آب داریم

یک وجب تا خشکسالی

عمده سدهای کشور به گل نشسته‌اند و ذخیره آبی‌شان کمتر از آن است که یک ماه و نیم آینده توان تامین آب شرب کشور را داشته باشند. به‌ویژه آنکه پاییز خشک و بی‌بارانی داشته‌ایم. از سوی دیگر، به‌دلیل استفاده بی‌محابا از آب‌های زیرزمینی، آن ذخیره را از دست داده‌ایم. ذخیره‌ای که در برخی شهرها به‌دلیل عدم رعایت اصول دفن پسماند، آلوده به شیرابه است.

۱۴آبان

بحران پذیرش بحران آب

مرتضی تهامی‏‏‌پور/ عضو هیات‌علمی دانشگاه شهید بهشتی* توسعه مبتنی بر مصرف آب در بخش کشاورزی در دهه‌‌‌های اخیر به وضعیتی منجر شده است که در حال حاضر سهم عمده (حدود ۸۰درصد) منابع آب تجدیدپذیر سالانه کشور مصرف می‌شود و از طرفی به دلیل کاهش ریزش‌‌‌های جوی و برداشت بیش از حد از آب‌‌‌های زیرزمینی (بیلان منفی)، با عدم‌توازن شدید در منابع و مصارف آب مواجه هستیم. بنابراین توسعه گسترده کشاورزی آبی، تغییرات نامناسب اقلیمی، رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی و از همه مهم‌تر مصرف نامناسب، بی‌‌‌رویه و غیربهینه آب در بخش‌‌‌های مختلف، مهم‌ترین عوامل بروز بحران آب و محیط‌زیست هستند. اما به نظر می‌رسد به‌‌‌رغم اهمیت شناخت ریشه‌‌‌های وقوع ابرچالش محیط‌زیست و بحران آب در کشور، چاره‌‌‌اندیشی برای مدیریت پیامدهای ناشی از آن در کوتاه‌‌‌مدت، میان‌‌‌مدت و بلندمدت، در مقطع کنونی به‌مراتب ضرورت بیشتری دارد.

۲۲خرداد

کانون‌های بحران آب ایران کدامند؟

تشخیص کانون‌های بحران آب لزوما با شاخص‌‌‌‌های بحران آب امکان‌پذیر نیست، بلکه با توجه به مبانی توسعه اقتصادی و در ظرف تحلیلی جامع ممکن است و با این نگاه و با تاکید بر دیدگاه دفاع غیرعامل، دو کانون عمده بحران آب در جغرافیای ایران، شامل توسعه بی‌‌‌‌رویه شهرنشینی و تقاضای فزاینده برای تامین آب شهرهای بزرگ و توسعه بی‌‌‌رویه کشاورزی در فضای باز و بهره‌‌‌‌برداری بی‌‌‌‌رویه از سفره‌‌‌‌های آب زیرزمینی و فرونشست آبخوان‌ها هستند.