دهه فرسایش قدرت تجاری

تجارت خارجی ایران در یک دهه گذشته، قدرت مبادله خود را به تدریج از دست داده است. بررسی شاخص قیمت کالاهای صادراتی و وارداتی نشان می‌دهد نسبت مبادله دلاری ایران از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ حدود ۵۱درصد افت کرده و به نزدیک نیمی از سطح ابتدای دوره رسیده است. همزمان، فاصله میان رشد قیمت ریالی و دلاری کالاها نشان می‌دهد کاهش ارزش پول ملی فشار قابل‌توجهی بر هزینه تجارت وارد کرده است. کارشناسان، بخشی از رشد قیمت واردات را مربوط به تغییر ترکیب کالاهای خریداری‌شده و افزایش هزینه مبادله در شرایط تحریم می‌دانند. در سمت صادرات نیز محدودیت دسترسی به بازارهای جهانی، قدرت چانه‌زنی صادرکنندگان ایرانی را کاهش داده است. فعالان تجاری معتقدند تشدید افت نسبت مبادله در سال‌های اخیر، ضرورت گشایش سیاسی، کاهش هزینه‌های مبادله، اصلاح سیاست‌های تجاری و ارزی و حرکت به سمت سبد صادراتی متنوع‌تر و با ارزش افزوده بالاتر را پررنگ کرده است.