به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، محمد علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، با اشاره به شرایط بحرانی منابع آبی خراسان رضوی، اظهار کرد: وضعیت آب در استان به مرحلهای رسیده که باید با جدیت و تمام توان برای آن چارهاندیشی کنیم.
ضرورت حرکت از مدیریت بخشی به مدیریت یکپارچه آب
وی با تاکید بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای قانونی و مشارکت ذینفعان در مدیریت منابع آب، گفت: باید از ظرفیت حقآبهها، تشکلهای کشاورزی، دانشگاهها، نهادهای عمومی و سایر دستگاهها استفاده کنیم و یک الگوی عملیاتی برای مدیریت آب ارائه دهیم.
علایی با بیان اینکه موضوع تامین آب شرب مشهد باید با فرض خالی بودن سدها مورد بررسی قرار گیرد، افزود: اگر قرار است حفر چاه جدید متوقف شود، باید در مقابل، راهکار جایگزین و عملیاتی ارائه کنیم. نمیتوان صرفاً به کشاورز گفت چاه حفر نکند؛ بلکه باید برنامهای روشن داشته باشیم تا هم امنیت روانی کشاورزان حفظ شود و هم امنیت آبی شهر تامین شود.
رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد تصریح کرد: پیشنهاد ما این است که دشت مشهد به عنوان پایلوت کشوری مدیریت یکپارچه آب انتخاب شود و همه طرحها و ایدههای مرتبط با مدیریت منابع و مصارف آب ابتدا در این دشت به صورت یکپارچه مورد بررسی و اجرا قرار گیرد.
وی ادامه داد: باید دادههای دقیق دشت مشهد جمعآوری و ارائه شود و با حضور شرکت آب منطقهای، شرکت آب و فاضلاب، دانشگاهها، تشکلهای کشاورزی و سایر دستگاهها، یک نسخه مشخص برای آینده دشت تدوین کنیم و سپس این نسخه را برای طرح در شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی و ارائه به استاندار آماده کنیم.
علایی همچنین بر ضرورت بررسی آثار و تبعات دریافت خسارتهای آبی تاکید کرد و گفت: در این موضوع باید مراقب باشیم رابطه میان کشاورزان و شرکت آب منطقهای آسیب نبیند و راهکاری انتخاب شود که ضمن حفظ حقوق قانونی، زمینه مشارکت کشاورزان را نیز فراهم کند.
شورای محلی آب؛ جایگزینی برای ساختارهای پرهزینه
سپس مهدی کلاهی، نایبرئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، با تاکید بر ضرورت حرکت به سمت مدیریت واحد شهری در حوزه آب، اظهار کرد: تا زمانی که مدیریت واحد شهری شکل نگیرد و شرکتهای مرتبط نتوانند آب را با سازوکار اقتصادی مناسب عرضه کنند، مشکلات مالی و بودجهای مدیریت منابع آبی ادامه خواهد داشت.
وی پیشنهاد کرد: باید از ظرفیت شوراهای محلی آب استفاده شود و این شوراها به صورت پایلوت در یک منطقه فعالیت خود را آغاز کنند.
کلاهی افزود: میتوان شورای محلی آب را به صورت یک مجموعه مشارکتی و داوطلبانه شکل داد و با استفاده از ظرفیت شرکت آب و فاضلاب، زمینه فعالیت آن را فراهم کرد. پس از شکلگیری و موفقیت این مدل، میتوان سازوکارهای مالی و خودگردانی آن را توسعه داد.
وی همچنین با اشاره به موضوع آییننامه ساختمانهای سبز، خواستار پیگیری مجدد اجرای این آییننامه در مشهد شد.
تشکیل صندوق یا سازوکار مالی محلی برای مدیریت منابع آب
در ادامه، عماد رجحانی، دبیر کمیسیون آب و محیط زیست اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، با اشاره به مصوبه شانزدهمین جلسه این کمیسیون درباره منابع حاصل از حقالنظاره و آببها، اظهار کرد: باید سازوکاری ایجاد شود تا منابع حاصل از حقالنظاره و آببها در همان دشت باقی بماند و برای مدیریت و حفاظت از منابع آب هزینه شود.
وی افزود: یکی از پیشنهادها، ایجاد صندوق یا یک سازوکار مالی محلی با مشارکت شورای محلی آب است تا منابع در حوزههایی همچون مدیریت و حفاظت منابع آب، یکپارچهسازی اراضی، توسعه زیرساختهای آبی و ایجاد بازار محلی آب هزینه شود.
رجحانی تاکید کرد: تشکلها بدون تامین مالی نمیتوانند به فعالیت موثر خود ادامه دهند. بنابراین باید در کنار ساختارهای مشارکتی، مدل تامین مالی نیز مشخص باشد و حتی از کارشناسان حوزه بودجه عمومی برای حل پیچیدگیهای قانونی و مالی این موضوع استفاده شود.
وی با بیان اینکه مدیریت آب باید به صورت جامع دیده شود، گفت: مدیریت یکپارچه آب و فاضلاب و مدیریت دشت مشهد باید در قالب یک طرح واحد دنبال شود و تلاش ما این است که این مسائل در کنار یکدیگر به نتیجه برسد.
تاکید بخش کشاورزی بر هزینهکرد منابع برای تعادلبخشی دشت
احمدرضا رضازاده، رئیس اتاق اصناف کشاورزی مشهد نیز با انتقاد از برخی رویههای موجود در زمینه حقالنظاره و جرایم مربوط به منابع آب، اظهار کرد: هر هزینهای که از بخش کشاورزی دریافت میشود، باید در مسیر احیا و تعادلبخشی دشت هزینه شود.
وی پیشنهاد اختصاص بخشی از درآمد صادرات محصولات کشاورزی به طرحهای تعادلبخشی دشت را مطرح کرد و افزود: در قوانین و برنامههای مختلف ظرفیتهایی برای این موضوع وجود دارد که باید از آنها استفاده کرد.
رضازاده همچنین خرید چاههای کمبازده را یکی از راهکارهای قابل بررسی دانست و گفت: اگر این طرح عملیاتی شود، میتواند گام موثری در مدیریت منابع آب باشد.
وی در عین حال بر ضرورت اجرای واقعی مدیریت مشارکتی تاکید کرد و گفت: مدیریت مشارکتی اگر قرار باشد صرفاً در حد شعار باقی بماند، نتیجهای نخواهد داشت و اجرای آن به نظارت و بودجه نیاز دارد.
لزوم ورود دانشگاهها از مرحله مطالعه به مرحله اجرا
در ادامه این نشست، حمیدرضا رضوی خبیر، مدیرعامل صندوق حمایت از توسعه بخش کشاورزی استان، بر استفاده از ظرفیت دانشگاه و مراکز تحقیقاتی در مدیریت منابع آب تاکید کرد.
وی گفت: دانشگاه و مراکز تحقیقاتی باید در حوزههایی مانند مدیریت فضای سبز شهری به کمک شهرداری بیایند؛ چراکه در مواردی گونههای گیاهی در شهر کاشته شدهاند که با شرایط آبی موجود سازگار نیستند و امکان تامین آب آنها نیز وجود ندارد.
رضوی خبیر همچنین بر ضرورت توجه به ظرفیتهای جمعیتی و خدماتی مشهد تاکید کرد و گفت: مشهد به دلیل میزبانی از تعداد زیادی مسافر، خدمات گستردهای ارائه میدهد و ساماندهی جمعیت و مدیریت این ظرفیت نیز باید در برنامهریزیهای آبی شهر مورد توجه قرار گیرد.
استحصال آب باران؛ ظرفیتی مغفول برای خراسان رضوی
در بخش دیگری از این نشست، علیرضا اسلامی، رئیس انجمن علمی سیستمهای سطوح آبگیر باران ایران، گزارشی از ظرفیتهای این انجمن و فناوری استحصال آب باران ارائه کرد.
وی با بیان اینکه این انجمن یک موسسه غیرانتفاعی با هدف گسترش و پیشبرد دانش استحصال آب است، اظهار کرد: استحصال آب باران با وجود سابقه تاریخی و سنتی در ایران، هنوز جایگاه شایستهای در صنعت آب کشور پیدا نکرده است. استحصال آب از سطوح آبگیر شامل جمعآوری بخشی از بارندگیها پیش از پیوستن به رودخانهها یا نفوذ به اعماق زمین است؛ ظرفیتی که میتواند از پشتبام منازل و سطوح جادهها تا ارتفاعات و مناطق بیابانی مورد استفاده قرار گیرد.
وی کاربرد این فناوری در بخش کشاورزی و منابع طبیعی را گسترده دانست و گفت: آبیاری تکمیلی کشتهای دیم، احیای مراتع و جنگلها، تامین آب شرب دام و حیات وحش و کنترل روانآبها از جمله کاربردهای این روش است.
رئیس انجمن علمی سیستمهای سطوح آبگیر باران ایران همچنین بر ضرورت توسعه آبخیزداری شهری با سه رویکرد «کنترل، هدایت و دفع» روانآبها تاکید کرد و گفت: با توجه به توسعه شهرها باید برای مدیریت روانآبها از همان مرحله طراحی زیرساختهای شهری برنامه داشته باشیم.
تجربه تامین ۲۷ درصد مصرف خانگی با آب باران
محمد تاجبخش، عضو انجمن علمی سیستمهای سطوح آبگیر نیز در این نشست با اشاره به اجرای چند طرح پایلوت در مشهد و خراسان رضوی، گفت: در چند پروژه مسکونی توانستهایم حدود ۲۷ درصد مصرف آب خانگی را از طریق استحصال آب باران تامین کنیم.
وی افزود: این طرح در مدارس نیز تجربه شده است. در یکی از مدارس مشهد، میزان مصرف آب از ۲۰۴ مترمکعب به ۱۳۴ مترمکعب در سال بعد کاهش یافت که معادل حدود ۳۴ درصد کاهش مصرف است.
تاجبخش با اشاره به برخی موانع پیش روی تجاریسازی طرحهای استحصال آب، گفت: در خراسان رضوی حتی با منابع محدود آب نیز میتوان اقدامات موثری انجام داد، اما یکی از مشکلات، تغییر مداوم مدیران و ناتمام ماندن طرحهاست. اتاق بازرگانی میتواند در این میان نقش حلقه اتصال میان دانشگاه، بخش خصوصی و دستگاههای اجرایی را ایفا کند.
ضرورت آمادگی برای بارندگیهای پیشرو
در بخش دیگری از این نشست، کریم فارسی، رئیس خانه کشاورز استان و عضو کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد، با اشاره به پیشبینی بارندگیهای پاییز و زمستان، بر ضرورت استفاده از این فرصت برای ذخیره و هدایت آب در مشهد تاکید کرد.
وی گفت: باید از هماکنون برای بارندگیها آماده شویم و با اجرای بندهای کوچک و اقدامات آبخیزداری، از هدررفت آب جلوگیری کنیم. همچنین در مناطق کوهستانی میتوان با کاشت گونههای مناسب، سرعت روانآبها را کاهش داد و به نفوذ بهتر آب در خاک کمک کرد.
وی همچنین خواستار بازنگری در سازوکار تامین منابع مالی شرکت آب منطقهای و شرکت آب و فاضلاب شد و تاکید کرد: منابع مالی این بخشها باید با سیاستهای مدیریت پایدار آب همراستا باشد.
پیشنهاد انتقال کشاورزی به شرق دشت مشهد با استفاده از پساب تصفیهشده
سیدرضا علوی مقدم، رئیس پژوهشکده محیطهای خشک دانشگاه آزاد مشهد نیز بر ضرورت اقدام فوری برای شرق مشهد تاکید کرد و گفت: میتوان بخشی از فعالیتهای کشاورزی را به شرق دشت مشهد منتقل و از پساب تصفیهشده برای این منظور استفاده کرد.
وی افزود: در غرب مشهد باید حقوق کشاورزان مورد توجه قرار گیرد و سازوکاری طراحی شود که آب خریداری، تصفیه و در قالب پساب مناسب برای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
علوی مقدم با استقبال از پیشنهاد انتخاب دشت مشهد به عنوان پایلوت کشوری، گفت: دشت مشهد ویژگیهایی دارد که میتواند آن را به نمونهای مناسب برای اجرای یک الگوی ملی تبدیل کند؛ اما نباید دوباره در چرخه برگزاری جلسات و مطالعات بدون خروجی گرفتار شویم.
وی خواستار تشکیل یک هسته ماموریت متشکل از نخبگان و کارشناسان شد و افزود: باید یک نسخه مشخص و اجرایی نوشته شود، سپس کارشناسان آن را چکشکاری کنند و نسخه نهایی برای تصمیمگیری در اختیار مسئولان قرار گیرد.
برای نجات دشت مشهد باید همصدا شویم
غلامرضا ممدوحی، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای خراسان رضوی نیز در این نشست با تاکید بر ضرورت وفاق میان دستگاههای استان، اظهار کرد: برای نجات دشت مشهد نیاز به همدلی و همصدایی داریم.
ممدوحی با بیان اینکه الگوهای مدیریت آب خراسان رضوی مورد توجه سایر استانها نیز قرار گرفته است، گفت: ۱۵ استان از تجربیات ما الگو گرفتهاند، اما در بسیاری از موارد تنها بخش کشاورزی پای کار بوده و سایر دستگاهها همکاری لازم را نداشتهاند.
وی تصریح کرد: عملکرد آب استان نباید به صورت بخشی مورد قضاوت قرار گیرد. همه دستگاهها باید برای حل مسئله به یک جمعبندی مشترک برسند.
همچنین، احد جعفریان، عضو هیات رئیسه اتاق اصناف کشاورزی مشهد، بر ضرورت پیشبرد همزمان برخی اقدامات در حوزه مدیریت آب تاکید کرد و گفت: باید از ظرفیتهای موجود از جمله شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی و استانداری استفاده کنیم و موضوعات را به صورت موازی پیش ببریم.
در پایان این نشست، علایی، رئیس کمیسیون آب و محیط زیست اتاق مشهد بر ضرورت جمعآوری و تجمیع دادههای دشت مشهد، دعوت از شرکت آب منطقهای و شرکت آب و فاضلاب برای ارائه اطلاعات، استفاده از ظرفیت دانشگاهیان و تشکلهای کشاورزی و تدوین یک نسخه جامع و عملیاتی برای مدیریت منابع و مصارف آب تاکید کرد.
وی تاکید کرد: قرار است موضوع انتخاب دشت مشهد به عنوان پایلوت کشوری مدیریت یکپارچه آب با جدیت بیشتری دنبال شود و پیشنهادهای اعضای کمیسیون پس از جمعبندی و چکشکاری، در شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی استان مطرح و برای تصمیمگیری به مسئولان استانی ارائه شود.
ثبت دیدگاه
مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : ۰