راهکارهای حفظ جریان گردشگری در شرایط محدودیت پروازهای خارجی

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، در ابتدای این نشست، مژگان ثابت‌تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق خراسان رضوی با اشاره به دستور کار جلسه و فرارسیدن روز جهانی گردشگری و هفته گردشگری، اظهار کرد: شعار جهانی گردشگری در سال جاری، «هوش مصنوعی و دیجیتال مارکتینگ در حوزه گردشگری» است و این موضوع باید به‌صورت جدی در برنامه‌های فعالان این صنعت مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد در سال گذشته نیز دو همایش در حوزه هوش مصنوعی برگزار کرد و امسال این موضوع را به‌صورت تخصصی‌تر دنبال خواهد کرد. امروز همه فعالان اقتصادی ناگزیر به استفاده از هوش مصنوعی در فعالیت‌های خود هستند و اگر دانش و مهارت لازم در این زمینه ایجاد نشود، از چرخه رقابت عقب خواهیم ماند.

ثابت‌تیموری تاکید کرد: کاربرد هوش مصنوعی در گردشگری صرفاً به طراحی پوستر و امور تبلیغاتی محدود نمی‌شود و فعالان باید دانش این فناوری را در حوزه کاری خود به‌کار بگیرند و آموزش کارکنان خود را نیز در این زمینه جدی بگیرند.

ضرورت ایجاد مسیرهای جایگزین برای گردشگری خارجی

رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در حوزه پروازهای خارجی گفت: در شرایط فعلی، با چالش‌های ویژه‌ای در حوزه پروازها مواجه هستیم و باید برای مسیرهای جایگزین پروازها برنامه‌ریزی کنیم. این شرایط، در کنار تهدیدهایی که برای گردشگری خارجی ایجاد کرده، می‌تواند با اتخاذ تدابیر مناسب به فرصتی برای رونق گردشگری داخلی تبدیل شود.

ثابت‌تیموری همچنین، بر ضرورت برنامه‌ریزی برای تسهیل جابه‌جایی مسافران از ایران به افغانستان و سپس سایر کشورها تاکید کرد و گفت: باید برای ترانسفر مسافران، تسهیلات لازم ارائه گردد و همچنین برای تسهیل صدور ویزا برنامه‌ریزی شود. در شرایط فعلی باید مسیرهای جایگزین را تا زمان مشخص شدن وضعیت پروازهای خارجی در نظر بگیریم و برای احیای اعتماد مسافران نیز برنامه داشته باشیم.

وی پیشنهاد کرد موضوعاتی از جمله مسیرهای جایگزین پروازهای خارجی، وضعیت ایرلاین‌ها و مسائل مربوط به کارت سوخت گردشگری در جلسات «یکشنبه‌های اقتصادی» مطرح و برای آنها راهکارهای اجرایی تدوین شود.

پیشنهاد اختصاص کارت سوخت به گردشگران داخلی

ناصر غفران، نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد نیز با اشاره به تاثیر عوامل مختلف بر صنعت گردشگری، اظهار کرد: با توجه به شرایط موجود و چالش‌های ایجادشده در حوزه سوخت، ممکن است توسعه گردشگری داخلی نیز با مشکلات جدی مواجه شود و لازم است با هم‌اندیشی، برای رفع این موانع تمهیدات لازم اتخاذ شود.

وی افزود: کمیسیون اتاق نقش مشورتی دارد، اما در بسیاری از موارد، طرح مسائل و پیگیری آنها موجب حل چالش‌ها شده است. یکی از پیشنهادها، استفاده از ظرفیت شورای تامین استان و معاونت فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری برای اختصاص کارت سوخت به مسافران و گردشگران ورودی به مشهد است.

غفران توضیح داد: می‌توان این طرح را با استناد به واچر اقامت گردشگران در مراکز اقامتی و ارائه آن از طریق آژانس‌های مسافرتی عملیاتی کرد. این پیشنهاد در قالب یک پروپوزال در حال تدوین است تا برای بررسی و تصویب به مراجع تصمیم‌گیر ارائه شود.

وی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت افغانستان برای تداوم جریان گردشگری تاکید کرد و گفت: در شرایط فعلی، مسافرانی از مسیر هرات و کابل می‌توانند وارد مشهد شوند و باید امکان ارائه خدمات مناسب به آنان را فراهم کنیم.

پیگیری مشکلات سوخت گردشگران داخلی و سالن مسافری مرز دوغارون

امید خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد نیز گفت: موضوع سوخت و مشکلات گردشگران داخلی در جاده‌ها را به صحن شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی خواهیم برد و تخصیص سوخت ویژه گردشگران را پیگیری می‌کنیم تا با همراهی دستگاه‌های مسئول، گردشگران داخلی با حداقل مشکل مواجه باشند.

وی همچنین به وضعیت مرز دوغارون اشاره کرد و افزود: برای بهبود شرایط سالن مسافری و مسیرهای ورود و خروج مسافر در دوغارون قول‌هایی داده شده و مقرر است مسیر مسافران تفکیک شود تا روند تردد با سهولت بیشتری انجام گیرد.

خدادادی ادامه داد: در حوزه گردشگری سلامت نیز ظرفیت‌های قابل توجهی در استان وجود دارد و باید از تجربیات موفق سایر استان‌ها، از جمله اصفهان، استفاده کنیم و برای ایجاد و توسعه شهرک سلامت در خراسان رضوی برنامه داشته باشیم.

وی با اشاره به محدودیت‌های موجود در حوزه پروازهای خارجی گفت: اگر این روند ادامه پیدا کند، گردشگری خارجی عملاً با مشکلات جدی مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی باید پیش از طرح موضوع در جلسات اقتصادی استان، پیشنهادها و مطالبات بخش خصوصی را به‌صورت دقیق و کارشناسی تدوین کنیم تا دستگاه متولی هر موضوع نیز مشخص باشد.

تاکید بر استفاده از ظرفیت نمایشگاه‌های بین‌المللی

در ادامه این نشست، سیدجواد موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی با اشاره به حضور استان در نمایشگاه گردشگری تاجیکستان اظهار کرد: این نمایشگاه فرصت مناسبی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری سلامت بود و استقبال خوبی از سوی مردم و متقاضیان خدمات درمانی صورت گرفت.

وی افزود: امیدواریم اتاق بازرگانی نیز در نمایشگاه‌های آینده حضور پررنگ‌تری داشته باشد و حتی پاویون نمایشگاه‌ها در اختیار کمیسیون گردشگری اتاق مشهد قرار گیرد.

موسوی گفت: با توجه به شرایط موجود و محدودیت‌های بین‌المللی، باید از هر ظرفیتی برای توسعه روابط و معرفی توانمندی‌های گردشگری استفاده کرد. در پایان مهرماه نیز نمایشگاه دیگری برگزار خواهد شد که می‌توان از ظرفیت پاویون ایران برای حضور فعال‌تر بخش خصوصی و اتاق بازرگانی استفاده کرد.

مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی همچنین از برگزاری بیش از ۱۵۰ برنامه در ۳۰ شهرستان استان همزمان با هفته گردشگری خبر داد و گفت: برنامه‌های این هفته با هدف زنده نگه داشتن جریان گردشگری و معرفی ظرفیت‌های استان در حال برگزاری است.

تاکید بر استفاده از ظرفیت افغانستان برای حفظ ارتباطات گردشگری

حسین نمایی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد با انتقاد از عدم حضور نمایندگان شرکت فرودگاه‌ها و ایرلاین‌ها در جلسه گفت: موضوع حضور این بخش‌ها در جلسه کمیسیون از قبل مطرح شده بود و انتظار می‌رفت نمایندگان آنها در این نشست حضور داشته باشند.

وی افزود: در حال حاضر از مشهد به برخی مقاصد از جمله استانبول، مزارشریف و کابل پرواز وجود دارد و به برخی مقاصد آسیایی نیز پروازهایی برقرار است، اما محدودیت‌ها و افزایش هزینه بلیت، تاثیر مستقیمی بر بازار گردشگری گذاشته است.

نمایی ادامه داد: کاهش فعالیت دفاتر فروش و آژانس‌های مسافرتی، فشار بر راهنمایان گردشگری، فعالان حمل‌ونقل و خدمات فرودگاهی و احتمال تعدیل نیروی انسانی، از پیامدهای شرایط فعلی است و باید برای حفظ سرمایه انسانی این صنعت تدبیر شود.

ترابیان، از فعالان حوزه گردشگری نیز با اشاره به شرایط موجود گفت: محدودیت‌های ناشی از شرایط بین‌المللی بر پروازهای داخلی و خارجی و همچنین منابع انسانی و تجهیزات اثر گذاشته و پیامدهای آن در بخش‌های مختلف گردشگری قابل مشاهده است. باید تلاش شود این آثار تا حد امکان کاهش پیدا کند.

نگرانی از آینده شغلی دانشجویان گردشگری

محمد رکنی، معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی نیز با اشاره به ظرفیت‌های آموزشی استان گفت: تعداد قابل توجهی دانشجو در رشته‌های مرتبط با گردشگری و هتلداری در دانشگاه‌های استان مشغول تحصیل هستند؛ اما یکی از دغدغه‌های اصلی آنان آینده شغلی است.

وی افزود: کمیسیون گردشگری اتاق خراسان رضوی می‌تواند موضوع ارتباط دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی با صنعت گردشگری را به‌صورت تخصصی بررسی کند تا زمینه معرفی فرصت‌های شغلی و حضور دانشجویان در محیط واقعی کسب‌وکار فراهم شود.

رکنی گفت: توسعه رویدادهای گردشگری، توجه به شهرستان‌ها و روستاها و استفاده از ظرفیت‌های بوم‌گردی از جمله موضوعاتی است که باید با جدیت دنبال شود.

وی با اشاره به توسعه بوم‌گردی‌ها در استان اظهار کرد: تعداد اقامتگاه‌های بوم‌گردی استان در حال افزایش است و با ساماندهی این مراکز، شرایط بهتری برای گردشگران فراهم شده است. همچنین وضعیت برخی خدمات بین‌راهی، از جمله مراکز عرضه غذا و فضاهای بهداشتی، بهبود یافته است، هرچند همچنان در برخی نقاط نیاز به ارتقای خدمات وجود دارد.

معاون گردشگری اداره‌کل میراث فرهنگی استان همچنین، بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های شهرستان‌ها تاکید کرد و از اعضای کمیسیون خواست بازدید از شهرستان‌های مختلف و آشنایی نزدیک با ظرفیت‌های گردشگری آنها را در برنامه‌های خود قرار دهند.

آموزش کاربردی و پیوند دانشگاه با صنعت، ضرورتی جدی

فرید جواهرزاده، مدیر مرکز نوآوری و خانه خلاق اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان نیز با اشاره به کاهش تعداد دانشجویان رشته گردشگری گفت: وضعیت آموزش عالی در حوزه گردشگری نیازمند توجه جدی است. تعداد ورودی دانشجویان این رشته نسبت به سال‌های گذشته کاهش یافته و این موضوع می‌تواند آینده نیروی انسانی صنعت را تحت تاثیر قرار دهد.

وی بر ضرورت تقویت کارورزی و کارآموزی و در کنار آن ایجاد فرصت «کاربینی» برای دانشجویان تاکید کرد و افزود: دانشجو باید پیش از ورود به بازار کار، با فضای واقعی صنعت آشنا شود.

جواهرزاده همچنین تدوین دانشنامه گردشگری را اقدامی ضروری دانست و گفت: ایران از نظر تنوع اقلیمی و تاریخی از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و باید این مزیت‌ها در قالب منابع علمی و آموزشی بومی ثبت و معرفی شوند.

آغاز تدوین تاریخ شفاهی هتلداری مشهد

در بخش دیگری از این نشست، سید مسعود منتجبی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد از آغاز پروژه تدوین تاریخ شفاهی صنعت هتلداری مشهد خبر داد و گفت: این پروژه با هدف ثبت تاریخ شکل‌گیری و توسعه صنعت هتلداری در مشهد آغاز شده است.

وی با اشاره به روند شکل‌گیری مراکز اقامتی مدرن در مشهد افزود: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد ساختار اقامت در مشهد در دوره‌های مختلف تغییر کرده و از زائرسراها و کاروانسراها به مهمانخانه‌ها و سپس هتل‌های مدرن رسیده است.

منتجبی تصریح کرد: برای تدوین این تاریخ شفاهی، علاوه بر گفت‌وگو با پیشکسوتان، از آرشیو شهرداری، روزنامه‌ها و سایر اسناد موجود استفاده می‌شود و امیدواریم در ادامه، زندگی‌نامه و خاطرات مدیران و فعالان قدیمی این صنعت نیز ثبت شود.

وی ابراز امیدواری کرد این طرح در نهایت به شکل‌گیری «دانشنامه صنعت هتلداری و گردشگری» منجر شود؛ مجموعه‌ای که علاوه بر ثبت گذشته، روند جاری این صنعت را نیز مستند کند.

محمد نیکو، رئیس جامعه حرفه‌ای هتل‌آپارتمان‌داران خراسان رضوی نیز با ارزشمند توصیف کردن این طرح گفت: تدوین دانشنامه گردشگری استان باید به‌گونه‌ای انجام شود که در دانشگاه‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد. بخش قابل توجهی از منابع آموزشی فعلی از نمونه‌های غیرایرانی استفاده می‌کنند و لازم است تاریخ و تجربه صنعت گردشگری ایران و خراسان رضوی نیز به‌صورت علمی و مستند در اختیار دانشجویان قرار گیرد.

ثابت تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد نیز بر ضرورت پیگیری این طرح و استفاده از محتوای آن در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌ها تاکید کرد.

روایت ظرفیت‌های گردشگری با استفاده از هوش مصنوعی

سمیه روانخواه، معاون صنایع‌دستی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی نیز با تاکید بر اهمیت روایت‌سازی در گردشگری گفت: باید داستان‌ها و روایت‌های مربوط به جاذبه‌های گردشگری و صنایع‌دستی استان را به شیوه‌ای جذاب معرفی کنیم؛ چرا که اتکا صرف به گردشگری زیارتی برای توسعه این صنعت کافی نیست.

وی افزود: هر گوشه از مشهد و شهرستان‌های استان می‌تواند یک روایت گردشگری داشته باشد و این روایت‌ها می‌توانند زمینه افزایش ماندگاری مسافران را فراهم کنند.

روانخواه در بخش دیگری از سخنانش، از تشکیل دو انجمن تخصصی در حوزه دست‌بافته‌ها و رودوزی‌های سنتی و سفالگری و احیای این هنرها خبر داد و گفت: تقویت انجمن‌های تخصصی و حضور بخش خصوصی در حوزه صنایع‌دستی را دنبال می‌کنیم.

وی همچنین از راه‌اندازی ۲۰۰ غرفه و پنج فروشگاه صنایع‌دستی در هفته گردشگری و تهیه ۲۰ بسته سوغات در تربت‌حیدریه خبر داد و افزود: در حوزه هوش مصنوعی نیز طرح‌هایی برای بازطراحی بناها با حفظ هویت و عناصر سنتی تهیه شده که در هفته گردشگری رونمایی خواهد شد.

هشدار درباره آسیب به میراث تاریخی

در بخش دیگری از جلسه، رضا ابراهیم نیا، فعال حوزه میراث فرهنگی و گردشگری با اشاره به آنچه تخریب برخی آثار تاریخی استان و کشور عنوان کرد، خواستار پیگیری جدی این موضوع از سوی کمیسیون گردشگری اتاق مشهد شد.

وی اظهار کرد: میراث تاریخی و فرهنگی بخشی از هویت تمدنی کشور و یکی از مزیت‌های مهم گردشگری ایران است و آسیب دیدن این آثار می‌تواند در بلندمدت بر صنعت گردشگری تاثیر بگذارد.

در ادامه، محمدیان، فعال حوزه گردشگری با اشاره به تجربه نسل‌های قدیمی صنعت گردشگری و هتلداری گفت: بسیاری از پیشکسوتان این حوزه، منابع زنده و ارزشمندی برای ثبت تاریخ گردشگری استان هستند و باید از تجربه و دانش آنان استفاده شود.

وی پیشنهاد برگزاری مراسمی برای تقدیر از پیشکسوتان را مطرح کرد و افزود: می‌توان از ظرفیت فضاهایی مانند تالار مشاهیر برای معرفی این افراد استفاده کرد.

ضرورت تشکیل اتاق بحران گردشگری

محمد غفران، نماینده معاونت فرهنگی، اجتماعی و زیارت استانداری خراسان رضوی نیز با تاکید بر ضرورت چابکی در تصمیم‌گیری افزود: شرایط فعلی نیازمند سرعت عمل است و باید برای مسائل موجود، چند راهکار مشخص و عملیاتی تعریف شود. در صورت ادامه شرایط فعلی، خانواده‌های زیادی در صنعت گردشگری با مشکلات اقتصادی مواجه خواهند شد و از دست رفتن نیروهای متخصص نیز می‌تواند در آینده به کمبود نیروی انسانی توانمند در این صنعت منجر شود.

غفران پیشنهاد تشکیل «اتاق بحران گردشگری» را مطرح کرد و گفت: این سازوکار می‌تواند مسائل فوری صنعت را به‌صورت مستمر بررسی و برای آنها راهکار ارائه کند.

وی همچنین تقویت مرزهای زمینی، استفاده از ظرفیت مرزهای فعال و پیگیری راهکارهای دیپلماتیک برای تسهیل تردد گردشگران را ضروری دانست و تاکید کرد: بدنه گردشگری باید در شرایط موجود نیز امکان ادامه فعالیت و حفظ حیات اقتصادی خود را داشته باشد.

حسین ترابیان، از فعالان حوزه گردشگری نیز با اشاره به شرایط موجود گفت: محدودیت‌های ناشی از شرایط بین‌المللی بر پروازهای داخلی و خارجی و همچنین منابع انسانی و تجهیزات اثر گذاشته و پیامدهای آن در بخش‌های مختلف گردشگری قابل مشاهده است. همچنین با توجه به لغو مجوز هواپیماهای MD توسط سازمان هواپیمایی کشوری، برخی از پروازهای داخلی کنسل شده است. شرکت‌های خدمات فرودگاهی نیز به مرور زمان با توجه به شرایط موجود غیرفعال خواهند شد. باید تلاش شود این آثار تا حد امکان کاهش پیدا کند.