ظرفیت‌های تاجیکستان در انتظار همکاری عملیاتی بخش خصوصی ایران

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، «محمود امتی»، در تشریح دستاوردهای سفر هیأت اقتصادی استان به تاجیکستان گفت: این سفر، علاوه بر برگزاری نشست‌های رسمی، مذاکرات تجاری و بازدید از ظرفیت‌های اقتصادی این کشور، فرصت مناسبی برای آشنایی نزدیک‌تر با تحولات اقتصادی، اجتماعی و عمرانی تاجیکستان و بررسی زمینه‌های گسترش همکاری‌های مشترک فراهم کرد.

وی افزود: آنچه در مجموع از این سفر می‌توان برداشت کرد، تلاش تاجیکستان برای توسعه اقتصادی، جذب سرمایه‌گذاری، گسترش روابط بین‌المللی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های داخلی است؛ روندی که در کنار اشتراکات عمیق فرهنگی و زبانی با ایران، فرصت‌های قابل‌توجهی برای توسعه همکاری‌های اقتصادی دو کشور ایجاد کرده است.

تاجیکستان در مسیر رشد اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها

امتی با اشاره به شرایط اقتصادی تاجیکستان اظهار کرد: این کشور با جمعیتی حدود ۱۰ تا ۱۱ میلیون نفر و تولید ناخالص داخلی نسبتاً محدود، در سال‌های اخیر رشد اقتصادی قابل‌توجهی را تجربه کرده است. تولید ناخالص داخلی تاجیکستان در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیارد دلار برآورد شده و نرخ رشد اقتصادی آن در سال‌های اخیر در محدوده ۸ درصد قرار داشته است.

وی ادامه داد: این رشد اقتصادی با وجود محدودیت منابع مالی، محصور بودن کشور در خشکی و برخی مشکلات زیرساختی، قابل توجه است. آنچه در جریان سفر و بازدید از شهر دوشنبه و برخی مناطق دیگر مشاهده شد، گسترش فعالیت‌های عمرانی، ساخت‌وسازهای مسکونی و تجاری، توسعه زیرساخت‌ها و تلاش برای جذب سرمایه‌گذاری بود و در مقایسه با سال‌های گذشته، نشانه‌های محسوسی از عمران و آبادانی و تغییر چهره شهری مشاهده می‌شود.

عضو هیأت‌رئیسه اتاق مشهد خاطرنشان کرد: به نظر می‌رسد تاجیکستان تلاش دارد با ایجاد ثبات در برنامه‌های توسعه، جذب سرمایه‌گذاری و گسترش روابط اقتصادی خارجی، مسیر رشد خود را با سرعت بیشتری دنبال کند.

تلاش تاجیکستان برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی

امتی، گسترش روابط اقتصادی تاجیکستان با کشورهای مختلف را از دیگر نکات قابل توجه این سفر دانست و گفت: این کشور با وجود کوچک بودن اقتصاد داخلی، روابط تجاری و اقتصادی گسترده‌ای با کشورهایی از جمله چین، روسیه، ازبکستان، قزاقستان، ترکیه، ایران و دیگر شرکای منطقه‌ای و بین‌المللی برقرار کرده است.

وی افزود: حضور سرمایه‌گذاران و شرکت‌های خارجی در بخش‌های مختلف اقتصادی، به‌ویژه ساختمان، انرژی، صنایع و زیرساخت‌ها، نشان‌دهنده تلاش تاجیکستان برای استفاده از ظرفیت سرمایه‌گذاری خارجی است. همچنین ایجاد و توسعه مناطق آزاد اقتصادی از جمله سغد، دنغره، پنج و کولاب، با هدف جذب سرمایه، توسعه تولید، اشتغال و صادرات دنبال می‌شود.

امتی البته محدودیت بازار داخلی، وابستگی به مسیرهای ترانزیتی کشورهای همسایه و نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر در زیرساخت‌ها را از جمله چالش‌های تاجیکستان عنوان کرد.

تمایل تاجیکستان به همکاری با شرکت‌های ایرانی

وی با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و زبانی ایران و تاجیکستان اظهار کرد: در جریان سفر، توجه به آموزش و پرورش، تعلیم و تربیت، دانشگاه‌ها و مراکز علمی و همچنین حفظ زبان و فرهنگ فارسی از موضوعات قابل توجه بود. این اشتراکات فرهنگی، علاوه بر ایجاد نزدیکی میان مردم دو کشور، می‌تواند زمینه توسعه همکاری‌های علمی، دانشگاهی، آموزشی و انتقال دانش فنی را نیز فراهم کند. این سرمایه فرهنگی و زبانی، مزیتی ارزشمند برای ایران و تاجیکستان است که باید در توسعه روابط اقتصادی نیز مورد استفاده قرار گیرد.

عضو هیأت‌رئیسه اتاق مشهد یکی از نکات دلگرم‌کننده سفر را علاقه و نگاه مثبت مشاهده‌شده نسبت به ایران و ایرانیان دانست و گفت: اشتراکات زبانی و فرهنگی موجب شده ارتباط میان مردم و فعالان اقتصادی دو کشور با سهولت و صمیمیت بیشتری برقرار شود.

وی افزود: در نشست‌های اقتصادی نیز تمایل قابل‌توجهی برای همکاری با شرکت‌های ایرانی، استفاده از توانمندی‌های صنعتی و فنی ایران و توسعه روابط تجاری و سرمایه‌گذاری مشترک وجود داشت؛ البته برای تبدیل این علاقه و نزدیکی فرهنگی به روابط اقتصادی پایدار، باید برنامه‌ریزی، پیگیری و اقدامات عملیاتی مشخصی صورت گیرد.

حرکت از تجارت کالا به سمت سرمایه‌گذاری مشترک

امتی با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی دو کشور گفت: روابط تجاری ایران و تاجیکستان در سال‌های اخیر روند رو به رشدی داشته، اما حجم مبادلات همچنان با ظرفیت‌های واقعی دو کشور فاصله دارد.

وی بیان کرد: ایران در حوزه صنایع غذایی، محصولات فولادی، مصالح ساختمانی، ماشین‌آلات، تجهیزات صنعتی، محصولات پتروشیمی، دارو و خدمات فنی و مهندسی از توانمندی‌های قابل‌توجهی برخوردار است و در مقابل، تاجیکستان نیز در بخش‌های کشاورزی، پنبه، آلومینیوم، مواد معدنی و انرژی برق‌آبی دارای ظرفیت‌هایی برای همکاری است.

وی تأکید کرد: توسعه روابط اقتصادی نباید صرفاً بر صادرات و واردات کالا متمرکز باشد، بلکه باید به سمت سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه صنایع تبدیلی، انتقال فناوری، خدمات فنی و مهندسی و ایجاد زنجیره‌های تولید مشترک حرکت کند. در این میان، شناخت دقیق نیازهای بازار تاجیکستان و توانمندی‌های تولیدی و صادراتی ایران، به‌ویژه استان خراسان رضوی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

بازار ساختمان تاجیکستان؛ فرصتی برای فعالان ایرانی

امتی با اشاره به بازدید هیأت اقتصادی خراسان رضوی از نمایشگاه صنعت ساختمان در شهر دوشنبه گفت: این نمایشگاه اگرچه از نظر وسعت و تعداد غرفه‌ها نسبتاً کوچک بود، اما با توجه به افزایش فعالیت‌های عمرانی و ساخت‌وسازهای مسکونی، تجاری و زیرساختی در تاجیکستان، از اهمیت اقتصادی برخوردار بود.

وی افزود: در این نمایشگاه، علاوه بر حضور شرکت‌هایی از چین و روسیه، هشت غرفه ایرانی نیز حضور داشتند که بخش قابل‌توجهی از آنها متعلق به فعالان اقتصادی استان خراسان رضوی بود.

امتی ادامه داد: حضور شرکت‌های بازرگانی ایرانی در حوزه آهن‌آلات و محصولات فولادی، به‌ویژه میلگرد، با توجه به رشد ساخت‌وساز در تاجیکستان، از ظرفیت مناسبی برای توسعه صادرات برخوردار است. همچنین صادرات سایر مصالح ساختمانی، تجهیزات تأسیساتی، ماشین‌آلات و خدمات فنی و مهندسی نیز می‌تواند از فرصت‌های همکاری دو کشور باشد.

وی حضور شرکت‌های چینی و روسی را نیز نشان‌دهنده توجه سایر کشورها به بازار ساختمان تاجیکستان و رقابت برای حضور در این بخش دانست و گفت: با توجه به روند عمران و آبادانی تاجیکستان، ضروری است شرکت‌های ایرانی علاوه بر صادرات کالا، به ایجاد شبکه‌های توزیع، نمایندگی‌های تجاری و مشارکت در پروژه‌های ساختمانی نیز توجه بیشتری داشته باشند.

حمل‌ونقل؛ حلقه مهم توسعه تجارت ایران و تاجیکستان

عضو هیأت‌رئیسه اتاق مشهد، حمل‌ونقل و لجستیک را یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در نشست‌های اقتصادی سفر دانست و اظهار کرد: تاجیکستان کشوری محصور در خشکی است و دسترسی به آب‌های آزاد و بازارهای بین‌المللی برای اقتصاد این کشور اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: ایران با برخورداری از بنادر جنوبی، شبکه حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی و موقعیت جغرافیایی مناسب، می‌تواند یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی تاجیکستان باشد. در این زمینه، توسعه مسیر ایران، ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان و همچنین بررسی ظرفیت مسیر ایران، افغانستان و تاجیکستان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

امتی ادامه داد: در نشست مرتبط با کریدورهای حمل‌ونقلی و همکاری‌های منطقه‌ای سازمان شانگهای نیز بر ضرورت کاهش هزینه و زمان حمل، تسهیل تشریفات مرزی، توسعه حمل‌ونقل ریلی و ترکیبی و مشارکت بخش خصوصی تأکید شد.

وی تصریح کرد: مزیت واقعی یک کریدور صرفاً در کوتاهی مسیر جغرافیایی نیست، بلکه در سرعت، هزینه رقابتی، امنیت، سهولت عبور و قابلیت پیش‌بینی خدمات حمل‌ونقل است.

تأکید بر توسعه همکاری‌های تجاری و ترانزیتی

امتی با اشاره به نشست‌های انجام‌شده با مسئولان دولتی، اتاق‌های بازرگانی و فعالان اقتصادی تاجیکستان گفت: در دیدار با اتاق بازرگانی تاجیکستان، زمینه‌های توسعه همکاری‌های تجاری بررسی و تفاهم‌نامه همکاری میان اتاق‌های بازرگانی دو طرف امضا شد.

وی افزود: در نشست با مسئولان مناطق آزاد اقتصادی، ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری، تولید مشترک، تجارت و خدمات لجستیکی مورد بحث قرار گرفت و در همایش مرتبط با کریدورهای حمل‌ونقلی و سازمان همکاری شانگهای نیز موضوع توسعه مسیرهای ترانزیتی، کاهش موانع حمل‌ونقل و افزایش همکاری‌های منطقه‌ای مطرح شد.

عضو هیأت‌رئیسه اتاق مشهد ادامه داد: در دیدار با وزیر نقلیات تاجیکستان نیز فرصت‌های همکاری در حمل‌ونقل جاده‌ای، ریلی، ترانزیت و کاهش موانع لجستیکی مورد توجه قرار گرفت و نشست فعالان اقتصادی دو کشور نیز فرصت مناسبی برای ارتباط مستقیم بخش خصوصی، شناسایی ظرفیت‌های تجاری و بررسی زمینه‌های همکاری مشترک فراهم کرد.

ختلان؛ ظرفیتی برای سرمایه‌گذاری و صنایع تبدیلی

وی در ادامه با اشاره به سفر هیأت اقتصادی خراسان رضوی به استان ختلان گفت: در جریان این سفر و حضور در مراسم افتتاح نمایشگاه با مشارکت مسئولان استانی و تعدادی از مقامات تاجیکستان، ظرفیت‌های اقتصادی، تولیدی و سرمایه‌گذاری این منطقه مورد توجه قرار گرفت.

امتی افزود: استان ختلان با برخورداری از ظرفیت‌های کشاورزی، صنایع تبدیلی، منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی مناسب، می‌تواند زمینه‌های متنوعی برای همکاری با فعالان اقتصادی ایرانی فراهم کند و در این زمینه، سرمایه‌گذاری مشترک، توسعه صنایع تبدیلی، تأمین ماشین‌آلات و تجهیزات و انتقال دانش فنی از جمله فرصت‌های قابل بررسی است.

ظرفیت خراسان رضوی برای نقش‌آفرینی در تجارت با تاجیکستان

امتی، ظرفیت‌های خراسان رضوی را در توسعه روابط اقتصادی ایران و تاجیکستان مهم دانست و گفت: موقعیت جغرافیایی استان، ظرفیت‌های صنعتی و تولیدی، شرکت‌های باسابقه حمل‌ونقل بین‌المللی و پایانه‌های مرزی سرخس، لطف‌آباد و دوغارون، زمینه مناسبی برای نقش‌آفرینی مؤثرتر خراسان رضوی در این روابط فراهم کرده است.

وی افزود: حضور پررنگ فعالان اقتصادی استان در تجارت با تاجیکستان و مشارکت آنان در نمایشگاه‌ها و نشست‌های تجاری، بیانگر وجود زمینه‌های مناسب برای گسترش این همکاری‌هاست. به‌ویژه در حوزه حمل‌ونقل و لجستیک، ظرفیت شرکت‌های استان می‌تواند زمینه‌ساز ایجاد مسیرهای رقابتی برای تجارت تاجیکستان با ایران و دسترسی به بنادر جنوبی کشور باشد.

امتی همچنین همکاری میان مناطق آزاد و ویژه اقتصادی دو کشور، از جمله سرخس و دوغارون با مناطق آزاد اقتصادی تاجیکستان را دارای ظرفیت‌هایی برای توسعه سرمایه‌گذاری، صنایع تبدیلی، انبارداری و خدمات لجستیکی دانست.

ضرورت تبدیل تفاهم‌ها به پروژه‌های عملیاتی

امتی تأکید کرد: ضروری است همکاری‌ها از سطح مذاکرات و تفاهم‌نامه‌ها فراتر رفته و به پروژه‌های مشخص، برنامه‌های اجرایی و سرمایه‌گذاری‌های مشترک تبدیل شود.

وی خاطرنشان کرد: موفقیت این سفر و نشست‌های مشابه را نباید صرفاً با تعداد جلسات، دیدارها و تفاهم‌نامه‌های امضاشده سنجید؛ بلکه معیار اصلی، میزان عملیاتی شدن توافق‌ها، افزایش مبادلات تجاری، جذب سرمایه‌گذاری و شکل‌گیری همکاری‌های پایدار میان بخش خصوصی دو کشور است.

امتی ابراز امیدواری کرد: با پیگیری توافق‌ها، تقویت همکاری اتاق‌های بازرگانی و اتاق مشترک و حمایت دستگاه‌های اجرایی، شاهد توسعه روابط اقتصادی ایران و تاجیکستان و نقش‌آفرینی مؤثرتر استان خراسان رضوی در این مسیر باشیم.