تمرکز بر گردشگری داخلی و بوم‌گردی برای عبور از شرایط بحرانی

به گزارش روابط عمومی اتاق خراسان رضوی، این نشست با هدف بررسی راهکارهای توسعه گردشگری داخلی و خارجی با توجه به شرایط بحرانی و بررسی چگونگی استفاده از ظرفیت‌های ستاد مدیریت بحران استان در توسعه و پایداری صنعت گردشگری برگزار شد.

اهمیت تصمیم‌سازی بر پایه نظرات بخش خصوصی

مژگان ثابت تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد، در ابتدای این نشست با اشاره به رویکرد جدید کمیسیون در برگزاری جلسات، اظهار کرد: در نظر داریم روند برگزاری جلسات کمیسیون را به گونه‌ای سامان‌دهی کنیم که در گام نخست، فرصت کافی برای شنیدن دیدگاه‌ها، انتقادات و پیشنهادهای فعالان صنعت گردشگری فراهم شود و سپس بر اساس این نظرات، پیشنهادهای کارشناسی کمیسیون تدوین و در نهایت به مصوبات مشخص تبدیل گردد.

وی با تاکید بر ضرورت مشارکت فعالان این حوزه در فرآیند تصمیم‌سازی افزود: کمیسیون گردشگری در گذشته بیشتر مسئولیت طرح موضوعات و نقد و بررسی مسائل این حوزه را بر عهده داشت؛ اما با توجه به شرایط کنونی و پیچیدگی‌های پیش روی صنعت گردشگری، ترجیح می‌دهیم فعالان این بخش خود در بیان دغدغه‌ها، مشکلات و پیشنهادهای اجرایی پیشگام باشند.

ثابت تیموری همچنین با اشاره به فشارهای اقتصادی وارد بر فعالان حوزه گردشگری تصریح کرد: شرایط اقتصادی موجود، چالش‌های متعددی را برای کسب‌وکارهای گردشگری ایجاد کرده است و به همین دلیل ضروری است که نظرات و تجربیات فعالان این حوزه به طور مستقیم در جلسات کمیسیون مطرح شود تا تصمیمات اتخاذشده بیش از پیش با واقعیت‌های میدانی و نیازهای فعالان صنعت همخوانی داشته باشد.

مصوبات نشست برای اجرا به کمیته گردشگری سلامت ارسال می‌شود

ناصر غفران، نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق بازرگانی خراسان رضوی نیز با اشاره به هماهنگی و هم‌افزایی این کمیسیون با اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان و وزارت گردشگری، اظهار کرد: رویکرد کمیسیون بر این است که تصمیمات و برنامه‌ها در تعامل نزدیک با نهادهای متولی حوزه گردشگری اتخاذ شود تا از موازی‌کاری جلوگیری و روند اجرا تسهیل شود.

وی افزود: مصوبات این جلسه پس از جمع‌بندی کارشناسی، به کمیته گردشگری سلامت ارجاع داده خواهد شد تا در چارچوب برنامه‌های مصوب، پیگیری و اجرا شود. هدف از این فرایند آن است که مسائل و پیشنهادهای مطرح‌شده در جلسات، به سیاست‌های عملیاتی و قابل اجرا تبدیل گردد و نتایج آن در بخش گردشگری سلامت استان نمود پیدا کند.

ضرورت تدوین سند ملی گردشگری در شرایط بحران

امید خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد، با اشاره به نوسانات نرخ ارز، کاهش سفرهای بین‌المللی و محدودیت‌های زیرساختی، لزوم تدوین راهکارهای عملیاتی برای کاهش آسیب‌پذیری صنعت گردشگری را ضروری دانست.

وی با تشریح چالش‌های اقتصادی، از جمله افزایش هزینه‌های سفر و کاهش توان مالی گردشگران، گفت: ضعف هماهنگی میان نهادها و کمبود زیرساخت‌های استاندارد همچون خدمات درمانی و حمل‌ونقل، از مهم‌ترین موانع توسعه گردشگری پایدار است.

او همچنین به کمبود سامانه‌های اطلاع‌رسانی شفاف، کاهش اعتماد عمومی، ضعف بازاریابی و عدم تقویت برند ملی گردشگری ایران اشاره کرد و افزود: این کاستی‌ها مانع تحقق ظرفیت‌های واقعی صنعت گردشگری می‌شود.

به گفته خدادادی، بررسی ظرفیت‌های ستاد مدیریت بحران استان در حوزه گردشگری، صنایع‌دستی و فرش دستباف نیز در دستور کار قرار داشته و می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی‌های جدید قرار گیرد.

او در ادامه، تدوین «سند ملی گردشگری در شرایط بحران» را به عنوان یک ضرورت حتمی پیشنهاد کرد و توضیح داد: این سند باید هماهنگی میان دستگاه‌ها را افزایش دهد و پروتکل‌های ایمنی، بسته‌های حمایتی اقتصادی شامل وام‌های کم‌بهره و یارانه حمل‌ونقل، سامانه هشدار سفر چندزبانه و کمپین «ایران امن برای سفر» را به صورت یکپارچه سامان‌دهی کند.

دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد همچنین، از اهمیت توسعه گردشگری داخلی به‌ویژه گردشگری طبیعت‌محور و سلامت‌محور، و طراحی اپلیکیشن جامع رزرو و هشدار بحران سخن گفت.

توسعه گردشگری خارجی با محوریت هند، ترکیه و تاجیکستان

در بخش دیگری از این نشست، غلام عباس ارباب خالص، مشاور وزیر و رئیس نمایندگی وزارت امور خارجه در شمال و شرق کشور، از برنامه‌های در دست اقدام برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی در حوزه گردشگری خبر داد و بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی تاکید کرد.

وی با اشاره به اهمیت گسترش پروازهای مستقیم به هند، اظهار کرد: هند با جمعیت گسترده و حضور قابل‌توجه شیعیان، یکی از مقاصد مهم برای توسعه گردشگری مذهبی مشهد است.

به گفته او، بررسی‌های لازم برای فعال‌سازی مجدد پرواز مستقیم مشهد- حیدرآباد در حال انجام است و تاکنون زیرساخت‌های اولیه همکاری بین فعالان بخش خصوصی دو طرف فراهم شده است.

ارباب خالص، ترکیه را نیز یکی از بازارهای اصلی گردشگری ایران معرفی کرد و گفت: وجود جمعیت قابل‌توجه علوی در ترکیه و اشتراکات فرهنگی میان دو کشور، ظرفیت ارزشمندی برای توسعه گردشگری مذهبی و فرهنگی ایجاد می‌کند.

وی در ادامه به چالش‌های ارزی هتل‌داران اشاره کرد و افزود: نوسانات ارزی و محدودیت‌های دریافت ارز یکی از موانع جدی فعالان این حوزه بوده است. با هماهنگی‌های جدید با بانک مرکزی، زمینه برای تسهیل دریافت ارز توسط هتل‌ها فراهم خواهد شد و این امر می‌تواند انگیزه ارائه خدمات کیفی‌تر را افزایش دهد.

او همچنین از برگزاری نمایشگاه بین‌المللی گردشگری در تاجیکستان خبر داد و گفت: با توجه به اشتراکات فرهنگی، زبانی و ادبی میان ایران و تاجیکستان، این رویداد فرصت مهمی برای معرفی ظرفیت‌های گردشگری خراسان رضوی به شمار می‌رود.

وی از برنامه‌ریزی برای اعزام هیئتی همراه استاندار به این نمایشگاه و احتمال جذب سرمایه‌گذاری در حوزه گردشگری سلامت و زیرساخت‌ها سخن گفت.

ارباب خالص ضمن اشاره به پیگیری پروازهای مستقیم میان سه شهر تاجیکستان و مشهد و تهران، تاکید کرد: وزارت امور خارجه متعهد است گزارش‌های دقیق و دوره‌ای از وضعیت پروازها، ورود گردشگران و عملکرد زیرساخت‌ها ارائه کند تا مسیر توسعه گردشگری بین‌المللی استان با شفافیت و نظارت مستمر همراه باشد.

درخواست برای ابلاغ و اجرای سند جامع توسعه گردشگری در خراسان رضوی

سپس محمد غفران، کارشناس معاونت گردشگری و زیارت استانداری خراسان رضوی، با تاکید بر ضرورت تدوین و اجرای «سند جامع توسعه گردشگری»، این سند را یک مرجع بالادستی برای سامان‌دهی وظایف دستگاه‌های دولتی معرفی کرد.

او تاکید کرد: ابلاغ رسمی این سند از سوی استاندار می‌تواند نقش و مسئولیت نهادهایی چون وزارتخانه‌ها، اداره اطلاعات و سایر سازمان‌های مرتبط در مسیر توسعه گردشگری را به‌طور شفاف مشخص کند.

غفران، بر همکاری نزدیک تشکل‌های گردشگری تاکید کرد و پیشنهاد داد بسته‌های جذاب گردشگری با مشارکت هتل‌ها و آژانس‌های مسافرتی طراحی شود.

وی، پیگیری ایجاد «منطقه ویژه گردشگری و زیارت» را اقدامی مؤثر برای تسهیل امور مالیاتی، اجتماعی و ورود مسافر دانست و از ظرفیت ستاد مدیریت بحران و کمیسیون‌های استانی برای بهره‌گیری از زیرساخت‌های زیارت سخن گفت.

او همچنین تهیه «نقشه راه گردشگری» را ضرورتی مهم در برنامه‌ریزی آینده عنوان کرد.

حمیدرضا محمدیان، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد نیز با استناد به تجربیات دیپلماتیک و سفرهای خارجی، در خصوص راهکارهای عملیاتی برای بازگشت پروازها بر اعتبار و شبکه‌سازی تاکید کرد.

لزوم مقابله با ایران‌هراسی و حمایت‌های فوری از صنعت گردشگری

محمود مادرشاهیان، رئیس جامعه حرفه‌ای هتل‌داران خراسان رضوی، در این نشست با تاکید بر اینکه «امنیت مهم‌ترین مزیت رقابتی ایران در منطقه است»، مقابله با پدیده «ایران‌هراسی» را ضرورتی جدی دانست و تصریح کرد: برای کاهش نگرانی‌ها و بهبود تصویر ایران، باید ظرفیت‌های امنیتی کشور به‌درستی به گردشگران خارجی معرفی شود.

وی با اشاره به لزوم تسهیل پروازهای خارجی، خواستار همکاری نزدیک وزارت امور خارجه برای تسریع در رایزنی‌ها و راه‌اندازی مجدد پروازهای خارجی به مشهد شد.

مادرشاهیان همچنین پیشنهاد داد دست‌کم برای مدت شش ماه فشار هزینه‌های مالیاتی و خدماتی از دوش فعالان پذیرش گردشگر برداشته شود تا توان میزبانی هتل‌ها و مراکز اقامتی حفظ گردد.

او با بیان اهمیت راهنمایان گردشگری، تاکید کرد: بی‌توجهی به این قشر باعث افت کیفیت خدمات و نارضایتی گردشگران می‌شود.

وی همچنین، خواستار تسهیل تبادل ارز و صدور مجوز برای دفاتر مسافرتی جهت دریافت مستقیم ارز شد تا وابستگی به بازار غیررسمی و تبعات آن کاهش یابد.

در ادامه، سعید ولی‌زاده، رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی دفاتر مسافرتی خراسان رضوی، با اشاره به استقبال گسترده مسافران عرب از نخستین پرواز خارجی ورودی به مشهد، این موضوع را نشانه ظرفیت بالای شهر برای جذب گردشگر خارجی دانست.

او تاکید کرد: انجمن‌های گردشگری آمادگی بالایی برای اجرای تورهای داخلی دارند و این حوزه باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

مسعود منتجبی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد نیز بر اهمیت توسعه گردشگری داخلی تاکید کرد و ضرورت برنامه‌ریزی برای بنگاه‌های اقتصادی، توجه به رویدادها، گردشگری روستایی و عشایری، سرمایه‌گذاری در مناطق کم‌خطر و تولید محتوای امیدبخش را مورد اشاره قرار داد.

وی نقش تشکل‌ها و بخش خصوصی در مدیریت میزهای گردشگری را بسیار مهم ارزیابی کرد.

در بخش دیگری از نشست، تکتم حسینیان، رئیس اداره فرش اداره کل صمت، با اشاره به چالش بیمه و وام‌های کم‌بهره، اظهار کرد: بسیاری از قالی‌بافان و تولیدکنندگان صنایع‌دستی به دلیل نداشتن لیست بیمه تامین اجتماعی، امکان استفاده از تسهیلات و سامانه‌های رسمی پرداخت را ندارند.

وی خواستار اختصاص بخشی از اعتبارات کمیته بحران به تعاونی‌های فرش و صنایع‌دستی شد و از ابلاغ مجوزهای فعال‌سازی واحدهای اشتغال‌زا در روستاها خبر داد.

در ادامه، فرهاد دوایی، دبیر انجمن دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی، با بیان اینکه بسیاری از دفاتر به دلیل ناتوانی در پرداخت بیمه و مالیات در بن‌بست قرار گرفته‌اند، درخواست کرد معافیت‌های موقت مالیاتی و تسهیل پرداخت بیمه برای دفاتر فعال در اولویت حمایتی دولت و استانداری قرار گیرد.

او تاکید کرد: بدون فعال‌سازی شبکه آژانس‌ها، صنعت گردشگری عملاً متوقف خواهد شد.

وی همچنین به نگرانی راهنمایان درباره فشارهای نظارتی و جریمه‌های ناگهانی اشاره کرد و خواستار اطمینان‌سازی از سوی مسئولان شد.

ابراهیم محرابی، مدیر خانه‌مسافرهای خراسان رضوی نیز، با ابراز ناامیدی از حمایت‌های دیرهنگام دولتی، عنوان کرد: تمرکز فعلی باید بر رونق گردشگری داخلی و زیارتی در شهرستان‌های استان باشد تا از تمرکز بیش از حد بر مشهد کاسته و ظرفیت‌های دیگر مناطق نیز فعال شود.

مطالبه فعالان گردشگری خراسان رضوی برای رفع موانع بانکی و اداری

حسین نمایی، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد ، در ابتدای سخنان خود با اشاره به وضعیت پروازها گفت: در حال حاضر پروازهای داخلی از مشهد به مقاصدی مانند تهران و رشت برقرار است و برنامه‌ریزی‌ها برای آغاز مجدد پروازهای خارجی نیز در حال انجام است.

او با اشاره به تاخیر در اجرای برخی بخشنامه‌های ملی تصریح کرد: هماهنگی‌هایی با نهادهای مختلف برای بررسی راهکارهای توسعه گردشگری داخلی آغاز شده است.

نمایی از عدم همکاری برخی دستگاه‌ها نظیر سازمان تامین اجتماعی و امور مالیاتی انتقاد کرد و گفت: این سخت‌گیری‌ها، فرآیندهای اداری را برای فعالان گردشگری دشوار کرده است.

او خواستار ایجاد یک «زنجیره هماهنگ» میان تشکل‌های مختلف گردشگری شد و تاکید کرد: حوزه اقامتگاه‌های بوم‌گردی و گردشگری خانگی در بحران‌های اخیر کمترین آسیب را متحمل شده و حتی رشد قابل‌توجهی داشته است.

وی همچنین بر ضرورت ایجاد خطوط هوایی جدید تاکید و خواستار رایزنی فوری برای راه‌اندازی پرواز مستقیم به عشق‌آباد و بازگشت پروازهای چین و اروپا شد.

در ادامه نشست، حسن حسین‌پور، رئیس هیات‌مدیره جامعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی خراسان رضوی، از افزایش واحدهای فاقد مجوز ابراز نگرانی کرد و گفت: تعداد واحدهای دارای مجوز از چهار هزار به سه هزار واحد کاهش یافته است.

او توزیع اعتبارات ملی را نامتوازن دانست و افزود: با وجود سهم ۱.۷ درصدی خراسان رضوی از اعتبارات ملی، این سهم هنوز تخصیص نیافته است؛ در حالی که استان‌هایی مانند گیلان بخش قابل‌توجهی از سهم خود را دریافت کرده‌اند.

حسین‌پور همچنین، واسطه‌گری و سخت‌گیری بانک‌ها را مانع جذب اعتبارات معرفی و بر ضرورت نظارت صنفی در توزیع منابع مالی تاکید کرد.

رضا عسگری، رئیس جامعه راهنمایان گردشگری استان نیز با انتقاد از وضعیت فعلی گفت: برگزاری تورهای داخلی از سوی مساجد، باشگاه‌های ورزشی بیشتر از آژانس‌های رسمی است.

او قوانین جزیره‌ای استان‌ها را مانعی جدی برشمرد و افزود: میزهای گردشگری به دلیل مشکلات صدور مجوز عملاً غیرفعال مانده‌اند.

عسگری گفت: با وجود ۴۵۰ راهنمای رسمی در استان، بسیاری از آنان به دلیل رکود آژانس‌ها بیکار هستند و تسهیلات حمایتی نیز به این قشر اختصاص نیافته است.

مرجان شاه‌ولایتی، مدیرعامل جامعه حرفه‌ای هتل‌داران خراسان رضوی، نسبت به تعطیلی گسترده هتل‌ها هشدار داد و گفت: بسته‌های حمایتی به‌درستی اجرا نمی‌شود و مشکلات بیمه و مالیات همچنان پابرجاست.

در ادامه جلسه، پروین دلیری، فعال حوزه گردشگری سلامت، توسعه اقتصادی را نخستین و اساسی‌ترین گام در مسیر رشد هر کشور دانست و گفت: تا زمانی‌که اقتصاد به ثبات نرسد، سایر برنامه‌های توسعه‌ای، از جمله گردشگری، اثرگذاری مطلوب نخواهند داشت.

او با اشاره به پدیده ایران‌هراسی افزود: باید با رویکردی هوشمندانه و اقتصادی به مقابله با آن پرداخت.

دلیری تصریح کرد: دولت در زمان وفور منابع، بخش خصوصی را به‌طور هدفمند وارد میدان نمی‌کند، اما در دوران کمبود بودجه با اعمال محدودیت‌های گسترده عملاً مانع از مشارکت این بخش می‌شود.

رضا ابراهیم نیا، دیگر فعال گردشگری، بر ضرورت بازتعریف مأموریت تشکل‌های اقتصادی در شرایط بحرانی تاکید کرد و گفت: پذیرش واقعیت‌ها و اتخاذ راهبردهای عملی، راه عبور از بحران فعلی صنعت گردشگری است.

او با اشاره به کاهش گردشگران عرب‌زبان به‌دلیل تحولات منطقه‌ای، پیشنهاد تمرکز بر بازارهای جدید آسیایی از جمله چین، هند و آسیای میانه را مطرح کرد.

حمید رضا نورانی، یکی دیگر از فعالان گردشگری نیز بر تعامل سازنده میان تشکل‌های بخش خصوصی و دولت تاکید کرد و گفت: اگر تشکل‌ها در تدوین قوانین مشارکت داشته باشند و تنها مجری نباشند، می‌توان هماهنگی مؤثرتری ایجاد کرد.

به گفته او، بحران اصلی در کاهش قدرت خرید مردم است و تنها از طریق هم‌افزایی و سرمایه‌گذاری مشترک می‌توان هزینه‌ها را کاهش داد و قابلیت بقا را افزایش داد.

صبا عبدالله زاده، فعال گردشگری با اشاره به تجربیات جنگ، خطر قطع ارتباطات و اینترنت را برای کسب‌وکارها یادآور شد و تاکید کرد: شبکه‌های اجتماعی با تعداد کاربران فعال خود ارزش پیدا می‌کنند و محدودسازی آن‌ها ضربه‌ای جدی به گردشگری دیجیتال خواهد بود.

در بخش دیگری از این نشست، عبدالله احراری، فعال حوزه فرش و صنایع‌دستی با اشاره به کم‌اثر بودن بحران‌های اخیر بر این بخش، از عدم همکاری بنیادها و نهادهای شبه‌دولتی و نیز کم‌تحرکی میراث فرهنگی در حمایت از تولیدکنندگان انتقاد کرد و خواستار تخصیص هدفمند تسهیلات به فعالان توانمند شد.

در ادامه، فریدالدین عطار، فعال گردشگری با اشاره به ظرفیت تعامل با کشورهای همسایه مانند عراق و پاکستان، گفت: وجود کنسولگری پاکستان در مشهد فرصتی برای گسترش گردشگری دوجانبه است، در حالی که برای ترکیه نیاز به بازاریابی فعال‌تری احساس می‌شود.

حسین ترابیان، یکی دیگر از فعالان این حوزه نیز کاهش قدرت خرید عمومی را یکی از موانع اساسی رونق سفر دانست و افزود: هتلداران باوجود تخفیف‌های گسترده، در پرداخت هزینه‌های جاری خود با مشکل روبه‌رو هستند.