سفره خانوارها در تنگنای موج تازه تورم

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، بررسی تحولات شاخص قیمت مصرف‌کننده در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ حاکی از آن است که اقتصاد کشور و استان، پس از یک دوره کوتاه کاهش نسبی در فروردین‌ماه، بار دیگر با جهشی محسوس در سطح عمومی قیمت‌ها مواجه شده است. در مقیاس ملی، افزایش ۳.۸ واحد درصدی تورم ماهانه، معادل رشد ۷۶ درصدی نسبت به ماه قبل بوده و در خراسان رضوی نیز رشد ۳.۶ واحد درصدی این شاخص، معادل افزایش ۷۱ درصدی نسبت به فروردین‌ماه ثبت شده است. این ارقام نشان می‌دهد که فشارهای قیمتی در اردیبهشت نه‌تنها تداوم یافته، بلکه با شدتی بیشتر به سبد مصرف خانوارها منتقل شده و نشانه‌هایی از پایداری عوامل ساختاری تورم را آشکار کرده است.

*خراسان رضوی در رتبه پانزدهم تورم ماهانه کشور

«سمیرا سبزواری»، مدیر مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق خراسان رضوی، در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: از منظر مقایسه استانی، خراسان رضوی در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ با ثبت تورم ماهانه ۸.۷ درصدی، در رتبه پانزدهم میان ۳۱ استان کشور قرار گرفته است. هرچند این نرخ اندکی کمتر از متوسط کشوری است، اما همچنان در سطحی بالا قرار دارد و از تداوم فشارهای تورمی در اقتصاد استان حکایت می‌کند.

وی افزود: به طور کلی، بازگشت تورم ماهانه به سطوح بالاتر از ۸ درصد در کشور و استان، نشانه روشنی از پایداری عوامل ساختاری تورم است و تداوم این وضعیت در ماه‌های آینده می‌تواند از مسیر انباشت فشارهای قیمتی، به تشدید تورم نقطه‌به‌نقطه و کاهش بیشتر قدرت خرید خانوارها منجر شود.

مقایسه نرخ تورم ماهانه استان‌ها (درصد)

سبزواری با اشاره به ترکیب تورم ماهانه در اردیبهشت‌ماه تصریح کرد: تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که در این ماه، برخلاف الگوی رایج ماه‌های گذشته، در خراسان رضوی و بسیاری از استان‌های کشور، تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات از تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها پیشی گرفته است. در خراسان رضوی، تورم ماهانه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۶.۷ درصد بوده، در حالی که تورم ماهانه گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات به ۱۰.۴ درصد رسیده است. در سطح کشور نیز این دو نرخ به ترتیب ۸ درصد و ۹.۵ درصد ثبت شده‌اند.

وی ادامه داد: این جابه‌جایی بیانگر آن است که در کوتاه‌مدت، کانون اصلی فشار تورمی در استان از خوراکی‌ها به سمت خدمات و کالاهای غیرخوراکی منتقل شده است؛ موضوعی که می‌تواند به معنای گسترش دامنه فشارهای تورمی به بخش‌های متنوع‌تری از سبد مصرف خانوار باشد.

مدیر مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق مشهد خاطرنشان کرد: در میان زیرگروه‌های خوراکی، بیشترین تورم ماهانه در خراسان رضوی مربوط به شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۵.۶ درصد و روغن‌ها و چربی‌ها با ۱۲.۸ درصد بوده است. در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز بیشترین تورم ماهانه استان به خرید وسایل نقلیه با ۲۶.۲ درصد و بهداشت و درمان با ۲۱.۶ درصد اختصاص داشته است.

سبزواری افزود: افزون بر سطح تورم ماهانه، بررسی نرخ رشد تورم ماهانه نسبت به ماه قبل در زیرگروه‌ها نیز حاوی نکات مهمی است. در خراسان رضوی، بیشترین رشد ماهانه قیمت‌ها در گروه «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» مربوط به خرید وسایل نقلیه با ۱۴۴۱.۲ درصد و بهداشت و درمان با ۶۲۰ درصد بوده است. در گروه «خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها» نیز شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۲۹.۴ درصد و روغن‌ها و چربی‌ها با ۸۸.۲ درصد، بیشترین رشد را نسبت به ماه قبل تجربه کرده‌اند و سهم بالایی در تشدید فشار هزینه‌ای خانوارها داشته‌اند.

نمودار مقایسه تورم ماهانه خوراکی‌ها و کالاهای غیرخوراکی و خدمات (درصد)

منبع: مرکز آمار ایران (1405)

مقایسه تورم ماهانه زیرگروه های کالا و خدمات در کشور و استان (درصد)

منبع: مرکز آمار ایران و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان رضوی (1405)

*شکاف ۹ واحد درصدی تورم نقطه‌به‌نقطه خراسان رضوی با میانگین کشور

سبزواری با بیان اینکه در افق یک‌ساله، روند تورمی در خراسان رضوی همچنان نگران‌کننده است، متذکر شد: نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه استان از ۸۱.۶ درصد در فروردین به ۹۳ درصد در اردیبهشت افزایش یافته که بیانگر رشد ۱۱.۴ واحد درصدی تنها در فاصله یک ماه است. در سطح کشور نیز این شاخص از ۷۳.۵ درصد به ۸۳.۹ درصد رسیده و ۱۰.۴ واحد درصد افزایش یافته است.

وی یادآور شد: بنابراین، خراسان رضوی نه‌تنها در این شاخص، همچنان بالاتر از متوسط کشوری قرار دارد، بلکه شکاف تورمی استان با کشور نیز در سطحی بالا و نزدیک به ۹ واحد درصد حفظ شده است. این وضعیت بیانگر آن است که خانوارهای استان در مقایسه با میانگین ملی، با فشار قیمتی شدیدتری روبه‌رو بوده‌اند.

سبزواری اظهار کرد: در مقایسه استانی تورم نقطه‌به‌نقطه نیز خراسان رضوی در زمره استان‌های با تورم بالا قرار دارد، هرچند در میان سه استان نخست نیست. با این حال، در تفکیک دو گروه اصلی، موقعیت خراسان رضوی معنادارتر می‌شود.

نمودار مقایسه نرخ تورم نقطه به نقطه استان‌ها (درصد)

منبع: مرکز آمار ایران (1405)

*خوراکی‌ها؛ منشاء اصلی فشار معیشتی در افق سالانه

در ادامه، «سعیده به‌نژاد»، کارشناس مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق مشهد نیز در تشریح آمارهای تورمی استان و کشور، اظهار کرد: در اردیبهشت‌ماه، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها در خراسان رضوی ۱۴۰.۳ درصد بوده که از نرخ ۱۳۰.۴ درصدی کشور بیشتر است و استان را در رتبه هفتم کشور قرار می‌دهد. در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه استان ۶۶.۱ درصد ثبت شده که از رقم ۶۰ درصدی کشور بالاتر است و خراسان رضوی را در رتبه پانزدهم قرار می‌دهد.

وی افزود: این تفاوت جایگاه‌ها نشان می‌دهد که اگرچه در کوتاه‌مدت فشار تورمی از ناحیه خدمات و کالاهای غیرخوراکی تشدید شده، اما در افق سالانه، منشاء اصلی فشار معیشتی در استان همچنان گروه خوراکی‌هاست.

به‌نژاد ادامه داد: در میان زیرگروه‌های خوراکی، بیشترین تورم نقطه‌به‌نقطه در خراسان رضوی مربوط به روغن‌ها و چربی‌ها با ۲۷۰ درصد، شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۹۰.۸ درصد و گوشت قرمز و گوشت ماکیان با ۱۶۷.۷ درصد بوده است. در سطح کشور نیز بالاترین تورم نقطه‌به‌نقطه این گروه به روغن‌ها و چربی‌ها با ۲۶۶.۹ درصد، گوشت قرمز و گوشت ماکیان با ۱۷۵.۸ درصد و شیر، پنیر و تخم‌مرغ با ۱۶۱.۱ درصد اختصاص داشته است.

کارشناس مرکز مطالعات و بررسی‌های اقتصادی اتاق مشهد خاطرنشان کرد: در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات نیز بیشترین تورم نقطه‌به‌نقطه در خراسان رضوی مربوط به خرید وسایل نقلیه با ۱۲۰.۱ درصد و مبلمان و لوازم خانگی و نگهداری معمول آن‌ها با ۱۱۴.۲ درصد بوده است. این الگو نشان می‌دهد که در کنار خوراکی‌های اساسی که محور اصلی معیشت خانوارها هستند، برخی کالاهای بادوام نیز در استان با افزایش قیمت‌های سنگین مواجه بوده‌اند.

نمودار مقایسه تورم نقطه به نقطه خوراکی‌ها و کالاهای غیرخوراکی و خدمات (درصد)

منبع: مرکز آمار ایران (1405)

نمودار مقایسه نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه زیرگروه‌های کالا و خدمات در استان و کشور در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ (درصد)

منبع: مرکز آمار ایران و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی خراسان رضوی (1405)

* دو چهره تورم در خراسان رضوی؛ فشار کوتاه‌مدت خدمات، بار سنگین خوراکی‌ها بر معیشت

در مجموع، یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که ساختار تورم در خراسان رضوی در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ واجد دو ویژگی هم‌زمان بوده است؛ از یک‌سو، در افق کوتاه‌مدت، شتاب قیمت‌ها در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات از خوراکی‌ها پیشی گرفته و نشانه‌ای از گسترش دامنه فشار تورمی به بخش‌های متنوع‌تری از سبد مصرف خانوار است. از سوی دیگر، در افق سالانه، همچنان گروه خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها مهم‌ترین منشاء فشار تورمی و کاهش رفاه خانوارها محسوب می‌شود.

با توجه به ساختار هزینه‌ای خانوارها، به‌ویژه در دهک‌های پایین درآمدی که سهم بالاتری از مخارج خود را به خوراکی‌ها اختصاص می‌دهند، تداوم تورم بالا در این گروه می‌تواند فشار معیشتی شدیدتری را بر اقشار کم‌درآمد تحمیل کرده و به رشد نابرابری و افت بیشتر قدرت خرید در استان بینجامد.

متن کامل گزارش در این لینک