هوشمندسازی معادن با تکیه بر اقتصاد دیجیتال؛ راهبردی برای ارتقای بهره‌وری و حضور در زنجیره ارزش جهانی

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، در این جلسه، ابلاغ فرآیند انتخاب مجری و ضوابط اجرای پروژه هوشمندسازی معادن از سوی معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت بررسی شد و توانمندی‌ها و اقدامات انجام شده در حوزه هوشمندسازی معادن خراسان رضوی معرفی گردید.

علی‌محمد شریعتی‌مقدم، رئیس کمیسیون دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در بخش معدن گفت: برای حضور مؤثر در زنجیره‌های ارزش جهانی، باید از ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوظهور در این حوزه استفاده کنیم.

شریعتی‌مقدم اظهار کرد: مباحث تخصصی متعددی در بخش معدن وجود دارد که می‌تواند با ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی پیوند بخورد. لازم است در این زمینه اقدامات تخصصی، همفکری‌های مشترک و پیگیری‌های اجرایی بیشتری انجام شود تا بتوانیم از فرصت‌های موجود در هر دو بخش بهره‌برداری کنیم.
وی افزود: با توجه به تحولات امروز و شرایط پیش‌رو در عرصه ارتباطات و تعاملات بین‌المللی، انتظار می‌رود ورود فناوری‌های جدید و حضور در زنجیره‌های ارزش جهانی بیش از گذشته اهمیت پیدا کند. از این رو، ایجاد ارتباط و اتصال میان بخش معدن و فناوری‌های دیجیتال یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود.

رئیس کمیسیون دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد با اشاره به نقش داده‌ها در توسعه کاربردهای هوش مصنوعی تصریح کرد: نخستین گام برای استفاده مؤثر از هوش مصنوعی، تکمیل، جمع‌آوری، پردازش و آماده‌سازی داده‌هاست. هرچه داده‌های دقیق‌تر و ساختارمندتری در اختیار داشته باشیم، امکان بهره‌گیری از فناوری‌های هوشمند در فرآیندهای معدنی نیز افزایش خواهد یافت.

شریعتی‌مقدم همچنین به ظرفیت‌های اقتصاد دیجیتال در حوزه‌هایی همچون تبادل اطلاعات، مبادلات مالی و مدیریت دانش اشاره کرد و گفت: این ابزارها می‌توانند به ارتقای بهره‌وری و شفافیت در بخش معدن کمک کنند.

وی با اشاره به ظرفیت‌های استان خراسان رضوی در حوزه معدن خاطرنشان کرد: فرصت‌های متعددی برای توسعه زنجیره ارزش مواد معدنی و استفاده از ابزارهای نوین فناورانه در استان وجود دارد که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

هوشمندسازی معادن، راهی برای کاهش حوادث و ارتقای بهره‌وری

آریوبرزن مافی، نایب رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد نیز، بر ضرورت توسعه هوشمندسازی در معادن کشور تأکید کرد و گفت: امروز در دنیا استفاده از داده‌ها، جمع‌آوری هوشمند اطلاعات و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، کیفیت فعالیت‌های معدنی را متحول کرده است و شرکت‌های پیشرو در این حوزه دستاوردهای قابل توجهی به دست آورده‌اند.

وی اظهار کرد: در کشور و به‌ویژه در استان خراسان رضوی باید بررسی کنیم که چگونه می‌توانیم در مسیر هوشمندسازی معادن پیشگام باشیم و فاصله خود را با استانداردها و فناوری‌های روز دنیا کاهش دهیم. اگرچه تعداد معادن نسل سوم در ایران محدود است، اما فرصت مناسبی وجود دارد تا با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، سطح بهره‌وری و ایمنی معادن را ارتقا دهیم.

مافی ادامه داد: هوشمندسازی تنها به بخش استخراج محدود نمی‌شود، بلکه از مرحله جمع‌آوری و تحلیل داده‌های محلی تا انتهای زنجیره ارزش و حوزه بازرگانی، قابلیت اجرا و پیاده‌سازی دارد. باید برنامه‌ریزی کنیم تا به‌عنوان یکی از استان‌های پیشرو کشور در این حوزه گام برداریم.

نایب رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد با اشاره به اهمیت ایمنی در معادن گفت: حادثه تلخ معدن طبس نشان داد که استفاده از سامانه‌های هوشمند پایش و کنترل می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری از حوادث ایفا کند. بسیاری از این رخدادها با استقرار فرآیندهای هوشمندسازی، پایش مستمر و بهره‌گیری از داده‌های لحظه‌ای قابل پیشگیری هستند و می‌توان از بروز خسارات انسانی و مالی جلوگیری کرد.

نایب‌رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد، بر ضرورت احیای کمیته دانش‌بنیان این کمیسیون تأکید کرد و گفت: با فعال شدن دوباره این کمیته، می‌توان مطالبات بخش معدن در اجرای برنامه هفتم توسعه را با سرعت و اولویت بیشتری پیگیری کرد و زمینه توانمندسازی شرکت‌های معدنی استان را فراهم ساخت.

وی افزود: ظرفیت‌های دانش‌بنیان استان تاکنون آن‌گونه که باید مورد استفاده قرار نگرفته است. بهره‌گیری از دانش و فناوری بومی می‌تواند به ارتقای بهره‌وری، افزایش ایمنی معادن، تقویت امنیت اقتصادی و استفاده مؤثر از مشوق‌هایی مانند اعتبار مالیاتی منجر شود، اما تاکنون از این ظرفیت ارزشمند به‌درستی صیانت نشده است.

نایب‌رئیس کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد با اشاره به تبصره ۵ ماده ۱۴ قانون معادن تصریح کرد: بر اساس این حکم قانونی، تا ۲۰ درصد درآمدهای دولتی بخش معدن می‌تواند در حوزه‌های مرتبط هزینه شود و ضروری است این منابع در راستای صیانت، توسعه و ارتقای معادن استان به‌کار گرفته شود.

هوش مصنوعی زمانی موفق است که بر پایه حل مسئله و شناخت میدانی معادن اجرا شود

سپس سید حسن هاشمی، نایب‌رئیس کمیسیون کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق خراسان رضوی، با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی در بخش معدن و صنایع معدنی اظهار کرد: براساس مطالعات انجام‌شده، استفاده از فناوری‌های هوشمند می‌تواند تا ۱۲۰ درصد بهره‌وری را افزایش داده و بین ۵ تا ۱۵ درصد از هزینه‌های عملیاتی معادن بکاهد؛ بنابراین حرکت به سمت هوشمندسازی، یک ضرورت برای توسعه این بخش است.

وی یادآور شد: نباید به بهانه حمایت از ظرفیت‌های داخلی استان، مانعی برای حضور و سرمایه‌گذاری شرکت‌های توانمند سایر استان‌ها ایجاد کنیم. هر مجموعه‌ای در هر نقطه از کشور که بتواند به توسعه معدن و صنایع معدنی استان کمک کند، باید فرصت فعالیت داشته باشد. همان‌گونه که فعالان خراسان رضوی نیز در استان‌هایی مانند کرمان فعالیت می‌کنند و از ظرفیت‌های آن استان‌ها بهره می‌برند، ما نیز باید از همه توانمندی‌های ملی استفاده کنیم.

هاشمی ادامه داد: هوشمندسازی تنها به هوش مصنوعی محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از فناوری‌ها از جمله حمل‌ونقل هوشمند، سامانه‌های داده‌محور و ابزارهای بهینه‌سازی باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند مسائل این حوزه را حل کنند. هدف اصلی استفاده از فناوری، حل مسائل موجود در معادن است، نه صرفاً به‌کارگیری ابزارهای جدید.

وی با تأکید بر اینکه امروز کشور بیش از هر چیز به رویکرد حل مسئله نیاز دارد، تصریح کرد: بسیاری از ظرفیت‌های موجود به دلیل آنکه مسئله به‌درستی تعریف و شناسایی نشده، بلااستفاده مانده‌اند. فناوری زمانی ارزشمند است که بتواند برای یک مشکل واقعی راه‌حل ارائه دهد و این موضوع نیازمند تعامل نزدیک میان فعالان معدنی و متخصصان فناوری است.

نایب‌رئیس کمیسیون کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد خاطرنشان کرد: متخصصان هوش مصنوعی و شرکت‌های دانش‌بنیان باید از فضای اداری و جلسات فاصله گرفته و در محیط واقعی معادن حضور پیدا کنند. تا زمانی که این شرکت‌ها از نزدیک ماشین‌آلات، تجهیزات، فرآیندهای استخراج و چالش‌های عملیاتی معادن را مشاهده نکنند، نمی‌توانند راهکارهای مؤثر و متناسب با نیاز هر مجموعه ارائه دهند.

هوشمندسازی معادن، نیازمند رویکرد مسئله‌محور

عماد رجحانی، دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد نیز با اشاره به ابلاغ دستورالعمل جدید در این حوزه اظهار کرد: این ابلاغیه نگرانی‌هایی را در میان فعالان معدنی ایجاد کرده و بر همین اساس، این نشست با هدف بررسی ابعاد مختلف آن برگزار شده است. هوشمندسازی معادن در دنیا ابتدا با هدف ارتقای ایمنی آغاز شد و سپس با حل مسائل فناورانه، افزایش بهره‌وری و توسعه پایدار در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به‌تازگی سامانه‌ای را برای ثبت و اجرای اقدامات مرتبط با هوشمندسازی معادن راه‌اندازی کرده است. با این حال، بررسی روند تحول معدنکاری نشان می‌دهد که این صنعت از اتکا به نیروی انسانی به استفاده از ماشین‌آلات، سپس نرم‌افزارها و سامانه‌های هوشمند رسیده و امروز در جهان، داده و تحلیل اطلاعات، محور اصلی معدنکاری نوین است.

دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد ادامه داد: در نسل سوم معدنکاری، نرم‌افزارها و سیستم‌های عامل وارد این صنعت شدند، اما بسیاری از نرم‌افزارهای موجود در کشور، وارداتی هستند و متناسب با نیازهای بومی توسعه نیافته‌اند. اکنون دنیا وارد نسل چهارم معدنکاری مبتنی بر داده شده و در نسل پنجم نیز معدنکاری هوشمند و سبز در حال گسترش است، در حالی که بسیاری از معادن کشور هنوز با چالش تأمین ماشین‌آلات و تجهیزات روبه‌رو هستند.

رجحانی با بیان اینکه آینده معدنکاری بر پایه داده و صنعت هوشمند شکل خواهد گرفت، گفت: در این مسیر، ارتباط میان انسان، نرم‌افزار و ماشین به تدریج جای خود را به ماشین‌های خودکار و خودمختار خواهد داد، اما پیش‌نیاز این تحول، تولید و مدیریت داده‌های دقیق است.

وی با اشاره به نتایج یک پژوهش بین‌المللی در سال ۲۰۲۳ اظهار کرد: در این مطالعه که میان ۴۶ شرکت معدنی بزرگ با دارایی بیش از ۵۰۰ میلیون دلار انجام شد، ۴۸ درصد مدیران پیش‌بینی کردند که هوشمندسازی طی یک تا پنج سال آینده تأثیر جدی بر فعالیت آن‌ها خواهد داشت و تنها ۴ درصد معتقد بودند این تحول هیچ اثری نخواهد داشت.

وی ادامه داد: این نتایج دو پیام مهم دارد؛ نخست اینکه تحول بزرگی در سال‌های آینده رخ خواهد داد و اگر زمینه حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در معادن کشور فراهم شود، علاوه بر رفع نیازهای داخلی، امکان صادرات خدمات هوشمندسازی نیز ایجاد خواهد شد. دوم اینکه نباید همه معادن را به‌صورت یکسان ملزم به اجرای فرآیندهای هوشمندسازی کرد، زیرا برخی معادن اساساً نیازی به این رویکرد ندارند و چنین الزامی مصداق مداخله نامطلوب خواهد بود.

دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد با اشاره به پیش‌بینی رشد سالانه ۲۰ درصدی بازار معدنکاری هوشمند تا سال ۲۰۳۵ گفت: ارزش جهانی این بازار در سال‌های آینده به حدود ۳۵ میلیارد دلار خواهد رسید و فرصت خوبی برای تقویت قابلیت شرکت‌های خدمات پشتیبان معدن و صنایع معدنی و صدور خدمات این حوزه فراهم است. هوشمندسازی تنها به نصب تجهیزات محدود نمی‌شود، بلکه جمع‌آوری داده، تحلیل اطلاعات و بهره‌گیری از هوش مصنوعی برای تصمیم‌سازی و حتی تصمیم‌گیری خودکار در آینده، بخش اصلی این تحول خواهد بود.

رجحانی تأکید کرد: استفاده از فناوری باید کاملاً مسئله‌محور باشد. هر اقدام فناورانه هزینه و منفعت مشخصی دارد و لازم است پروژه‌هایی در اولویت قرار گیرند که با کمترین هزینه، بیشترین ارزش افزوده را برای معادن ایجاد می‌کنند و سپس زیرساخت‌های لازم برای اجرای پروژه‌های بزرگ‌تر فراهم شود.

وی درباره احکام برنامه هفتم توسعه نیز گفت: در اجرای جزء ۱۴ ماده ۴۸ این قانون، برداشت‌هایی نادرست شکل گرفته است؛ در حالی که هدف وزارت صنعت، معدن و تجارت از به‌کارگیری سامانه هوشمند، محاسبه دقیق میزان برداشت معادن و صیانت از حقوق دولت است. همچنین در ماده ۴۷ این قانون دستگاه‌های اجرایی مکلف شده‌اند از ایجاد سامانه‌های موازی جلوگیری کنند.

رجحانی افزود: دستورالعمل ابلاغی دامنه موضوعی محدودی دارد و بیشتر بر نظارت هوشمند بر استخراج و دیسپچینگ متمرکز است. همچنین برای انتخاب مجری، سه شاخص شامل برخورداری معدن از زیرساخت‌های ارتباطی، نوع ماده معدنی و ظرفیت استخراج سالانه بیش از ۱۰۰ هزار تن در نظر گرفته شده است که معادن آهن، طلا و مس استان از ظرفیت مناسبی در این زمینه برخوردار هستند.

وی با اشاره به توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان استان تصریح کرد: شرکت‌های دانش‌بنیانی که در حوزه معدن فعالیت می‌کنند، ظرفیت ارزشمندی ایجاد کرده‌اند که می‌تواند به یکی از دستاوردهای مهم استان تبدیل شود.

دبیر کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد در پایان دو پیشنهاد برای تسریع روند هوشمندسازی معادن ارائه کرد و گفت: تشکیل کمیته‌های تخصصی برای بررسی نحوه ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به معادن و برگزاری نشست‌های B2B میان شرکت‌های فناور پارک علم و فناوری با فعالان معدنی، می‌تواند زمینه اجرای پروژه‌های مشترک را فراهم کند. همچنین پیشنهاد می‌شود موضوع بررسی شرکت‌های واجد صلاحیت از طریق کمیسیون معدن و صنایع معدنی پیگیری شود تا مشکلات این حوزه با سرعت و هماهنگی بیشتری برطرف شود.

هوشمندسازی معادن نباید با تصویر نظارتی دولت آغاز شود

سهیل پروازی، دبیر کمیسیون دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد نیز با تأکید بر ماهیت میان‌بخشی این کمیسیون اظهار کرد: اقتصاد دیجیتال یک حوزه مستقل از اقتصاد نیست، بلکه لایه تحول‌آفرین تمامی بخش‌های اقتصادی است و کمیسیون دانش‌بنیان و اقتصاد دیجیتال با همین رویکرد، ظرفیت خود را در خدمت بخش‌های مختلف از جمله معدن و صنایع معدنی قرار داده است. امروز توسعه پایدار صنایع بیش از هر زمان دیگری به بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، مدل‌های نوآورانه کسب‌وکار و تصمیم‌گیری مبتنی بر داده وابسته است.

وی افزود: تحول دیجیتال در معدن صرفاً به معنای تجهیز معادن به ابزارهای هوشمند نیست، بلکه مستلزم ایجاد زیرساخت‌های داده، استانداردسازی اطلاعات، توسعه همکاری میان صنعت و شرکت‌های دانش‌بنیان و شکل‌گیری یک اکوسیستم نوآوری است. هر معدنی که از امروز برای تولید، مدیریت و تحلیل داده برنامه‌ریزی نکند، در آینده بخشی از مزیت رقابتی و فرصت حضور خود در زنجیره‌های ارزش را از دست خواهد داد.

پروازی با اشاره به یکی از دغدغه‌های مطرح‌شده در نشست مشترک دو کمیسیون تصریح کرد: به نظر می‌رسد نخستین تصویری که از اجرای طرح هوشمندسازی معادن از سوی دولت به بخش خصوصی منتقل شده، تقویت شفافیت و افزایش نظارت بر فرآیندهای معدنی است. این رویکرد فی‌نفسه قابل دفاع و در راستای حکمرانی هوشمند و صیانت از حقوق عمومی است؛ اما اگر نقطه آغاز هوشمندسازی صرفاً با این تصویر همراه شود، این نگرانی در میان برخی فعالان اقتصادی شکل می‌گیرد که فناوری بیش از آنکه ابزاری برای افزایش بهره‌وری و خلق ارزش باشد، به ابزاری برای افزایش هزینه‌های آشکار و پنهان ناشی از شفافیت تبدیل خواهد شد.

وی ادامه داد: تجربه فضای اقتصادی کشور نشان می‌دهد که شفافیت در تعاملات مالی با بخش حاکمیتی، همواره از نگاه فعالان اقتصادی به‌عنوان یک مزیت تلقی نشده است؛ ازاین‌رو موفقیت پروژه‌های تحول دیجیتال مستلزم آن است که بخش خصوصی در گام نخست، آثار ملموس هوشمندسازی را در کاهش هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، ارتقای ایمنی، بهینه‌سازی مصرف منابع و افزایش سودآوری مشاهده کند. زمانی که فناوری برای بنگاه اقتصادی ارزش اقتصادی خلق کند، پذیرش سایر کارکردهای آن از جمله شفافیت، حکمرانی داده و نظارت هوشمند نیز با همراهی بیشتری از سوی بخش خصوصی همراه خواهد شد.

دبیر کمیسیون دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق بازرگانی مشهد خاطرنشان کرد: یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های این کمیسیون، ایجاد زبان مشترک میان صنعت و اکوسیستم فناوری است. شرکت‌های دانش‌بنیان زمانی می‌توانند نقش مؤثری در توسعه صنایع ایفا کنند که مسائل واقعی بنگاه‌های اقتصادی به‌درستی شناسایی شود و بستر تعامل میان صاحبان صنایع، شرکت‌های فناور، مراکز علمی و سرمایه‌گذاران شکل بگیرد.

اجرای پایلوت، پیش‌نیاز توسعه هوشمندسازی در معادن و صنایع معدنی

در ادامه نشست، زهرا سپهری، عضو کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد، بر ضرورت توجه همزمان به دو بخش معدن و صنایع معدنی در اجرای پروژه‌های هوشمندسازی تأکید کرد و گفت: اجرای هوشمندسازی باید ابتدا به‌صورت پایلوت در یک شرکت انجام شود تا نتایج، هزینه‌ها، چالش‌ها و دستاوردهای آن به‌طور دقیق ارزیابی شود. ارائه این تجربیات از سوی مدیران شرکت‌های پیشرو، می‌تواند اعتماد و انگیزه سایر فعالان را برای حرکت به سمت هوشمندسازی افزایش دهد.

او با بیان اینکه سرمایه‌گذاری در حوزه هوش مصنوعی باید بر مبنای بهره‌وری و حل مسئله انجام شود، تصریح کرد: اجرای این فناوری نباید به‌صورت یکسان برای همه مجموعه‌ها نسخه‌پیچی شود، بلکه لازم است هر پروژه به‌صورت موردی و متناسب با نیاز هر واحد تعریف شود تا بازگشت سرمایه و منافع حاصل از آن به‌روشنی قابل ارزیابی باشد.
سپهری گفت: با استفاده از ظرفیت پرداخت حقوق دولتی معادن و اخذ مجوزهای لازم، بخشی از این منابع به اجرای پروژه‌های هوشمندسازی اختصاص یابد؛ اقدامی که علاوه بر افزایش بهره‌وری معادن، به تأمین منافع دولت و بهبود نظام نظارت در بخش معدن نیز کمک خواهد کرد.

اعتمادسازی، مهم‌ترین پیش‌نیاز هوشمندسازی معادن

محمد ساقی، بازرس خانه معدن، با اشاره به چالش‌های پیش روی اجرای طرح‌های هوشمندسازی در بخش معدن گفت: تحقق این هدف با موانع مختلفی از جمله محدودیت‌های مالی و تأمین بودجه همراه است، اما مهم‌ترین چالش، جلب اعتماد و همراهی معدن‌کاران و معدن‌داران است.

وی تأکید کرد: اجرای این طرح‌ها باید به گونه‌ای تبیین و مدیریت شود که فعالان معدنی با اطمینان از منافع آن، احساس امنیت و اعتماد کرده و بدانند حرکت به سمت هوشمندسازی، در نهایت به افزایش بهره‌وری و سودآوری فعالیت‌های آنان منجر خواهد شد.

معدنکاری سنتی و نوسان قیمت تجهیزات، موانع توسعه هوشمندسازی

علی اوحدی، عضو کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد، با تأکید بر ضرورت پیگیری اجرای ماده ۲۰ قانون معادن برای تعیین تکلیف معادن غیرفعال، گفت: بخش قابل توجهی از معادن استان تعطیل شده یا در معرض تعطیلی قرار دارند و این موضوع نیازمند رسیدگی جدی است.
وی افزود: معدنکاری سنتی، نبود نظام داده‌محور، کوچک‌مقیاس بودن بسیاری از معادن و نبود تمایل بخشی از معدن‌کاران به هوشمندسازی، از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه است.

اوحدی همچنین نوسانات شدید قیمت ماشین‌آلات ناشی از تورم، نرخ ارز و شرایط اقتصادی را از دیگر موانع توسعه و افزایش بهره‌وری در بخش معدن و صنایع معدنی عنوان کرد.

آرمان هاشم‌زهی، عضو کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق مشهد نیز، با اشاره به موانع توسعه فناوری در بخش معدن گفت: بسیاری از شرکت‌های معدنی شناخت کافی از فناوری‌های موجود، توانمندی شرکت‌های دانش‌بنیان و مشوق‌های قانونی این حوزه ندارند.

وی تأکید کرد: اطلاع‌رسانی درباره ظرفیت‌هایی همچون اعتبار مالیاتی پروژه‌های تحقیق و توسعه و همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، می‌تواند انگیزه سرمایه‌گذاری در هوشمندسازی معادن را افزایش دهد.

هاشم‌زهی همچنین پیشنهاد کرد در انتخاب مجریان پروژه‌های هوشمندسازی، انتقال دانش و فناوری به شرکت‌های معدنی به‌عنوان یکی از معیارهای اصلی مورد توجه قرار گیرد.

نگاه اقتصادی، شرط موفقیت پروژه‌های هوشمندسازی معادن

در ادامه، فرزانه کیمیایی، رئیس کمیسیون هوش مصنوعی سازمان نظام صنفی رایانه خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت اقتصادی‌سازی پروژه‌های هوشمندسازی گفت: در اجرای این طرح‌ها باید راهکارهایی در اولویت قرار گیرند که با هزینه کمتر، بیشترین بازده و قابلیت تجاری‌سازی را داشته باشند.

وی افزود: هوشمندسازی صرفاً به نصب سنسور و نرم‌افزار محدود نمی‌شود، بلکه فرآیندی مبتنی بر جمع‌آوری و تحلیل داده، بهره‌گیری از هوش مصنوعی، تصمیم‌سازی و پیش‌بینی است.

کیمیایی تصریح کرد: موفقیت این پروژه‌ها زمانی محقق می‌شود که علاوه بر جنبه‌های فنی، توجیه اقتصادی و ارزش‌آفرینی آن‌ها نیز به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

کاهش مصرف سوخت، شرط موفقیت هوشمندسازی معادن از نگاه بهره‌برداران

نصیرالدین نظری، کارشناس حوزه معدن اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، گفت: هوشمندسازی معادن یک بسته کامل شامل دیسپاچینگ و برداشت هوشمند است و اجرای آن نیازمند بررسی همه بخش‌های تخصصی است.

وی افزود: با توجه به اینکه بخش زیادی از معادن توسط بهره‌برداران خصوصی اداره می‌شود، صرفه اقتصادی برای آن‌ها اهمیت بالایی دارد. اگر هوشمندسازی به کاهش مصرف سوخت ماشین‌آلات و هزینه‌های بهره‌برداری منجر شود، استقبال از اجرای این طرح افزایش خواهد یافت.

هوشمندسازی معادن از ارتقای دانش مدیران و ایجاد زیرساخت‌های داده آغاز می‌شود
علی بهرامی، نماینده اداره کل ارتباطات و فناوری اطلاعات خراسان رضوی گفت: تجربه اجرای پروژه‌های بزرگ نشان می‌دهد که پیش از ورود به حوزه هوشمندسازی، باید فرآیندها، ساختارها و زیرساخت‌های موردنیاز به‌ویژه در زمینه جمع‌آوری و تحلیل داده‌ها اصلاح شود.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای هوشمندسازی معادن، ارتقای دانش مدیران و بهره‌برداران نسبت به این حوزه است تا با شناخت درست از ظرفیت‌های فناوری، تصمیم‌گیری‌های مؤثرتری انجام شود.

بهرامی اظهار کرد: تجربه همکاری میان بخش معدن و شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور نتایج ارزشمندی به همراه داشته و می‌توان با شناسایی شرکت‌های توانمند و برنامه‌ریزی بلندمدت، زمینه اجرای پروژه‌های هوشمندسازی معادن را در استان فراهم کرد.

هوشمندسازی معادن باید از معادن بزرگ و سامانه‌های بالادستی آغاز شود

حسن ملائکه، عضو کمیسیون معدن و صنایع معدنی اتاق خراسان رضوی نیز گفت: در حال حاضر به‌جز برخی معادن بزرگ، بخش عمده معادن کشور هنوز در سطح استفاده از ابزارهای ابتدایی قرار دارند و از مزایای واقعی هوشمندسازی بهره‌مند نشده‌اند.

وی تأکید کرد: برای تحقق تحول دیجیتال در بخش معدن، ابتدا باید سامانه‌های بالادستی و معادن بزرگ به فناوری‌های هوشمند مجهز شوند تا زمینه توسعه این رویکرد در سایر معادن نیز فراهم شود.

اتصال شرکت‌های دانش‌بنیان به معادن از طریق اتاق بازرگانی تسهیل شود

سپس محمدجعفر عین‌القضات، عضو هیئت‌مدیره انجمن شرکت‌های فنی، مهندسی و مشاوره‌ای خراسان رضوی، گفت: ظرفیت قابل‌توجهی از شرکت‌های دانش‌بنیان، فنی و مهندسی در مراکز رشد دانشگاهی استان فعالیت می‌کنند و در صورت ایجاد ارتباط مؤثر از طریق کمیسیون‌های اتاق بازرگانی، می‌توانند وارد حوزه معدن شده و نیازهای این بخش را با راهکارهای فناورانه پاسخ دهند.

مظفری، عضو کمیسیون دانش‌بنیان، اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی اتاق مشهد نیز، گفت: مهم‌ترین چالش هوشمندسازی در معادن و صنایع کوچک، فرسودگی تجهیزات و نبود زیرساخت‌های لازم برای تولید و جمع‌آوری داده است.

وی افزود: در حالی که صنایع بزرگ با بهره‌گیری از تجهیزات نوین امکان استفاده از داده‌ها برای تحلیل و پیش‌بینی را دارند، معادن کوچک به راهکارهای متناسب با شرایط خود نیاز دارند و همکاری مشترک میان بخش معدن و حوزه فناوری می‌تواند مسیر هوشمندسازی این معادن را هموار کند.