ترسیم نقشه توسعه گردشگری داخلی؛ از آموزش تخصصی تا بازنگری در حقوق مسافران هوایی

به گزارش روابط عمومی اتاق مشهد، در این نشست به موضوعاتی از جمله ارتقای آموزش فعالان گردشگری، معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده استان، توسعه گردشگری کویر، آموزش‌های تخصصی صنایع‌دستی، برگزاری نمایشگاه تجهیزات هتلی و بررسی چالش‌های حقوقی اجرای شیوه‌نامه حقوق مسافر پرداخته شد.

مژگان ثابت تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق خراسان رضوی با اشاره به ضرورت استفاده از مدرسان آگاه و برگزاری دوره‌های کاربردی در حوزه گردشگری گفت: آموزش‌های گردشگری زمانی اثربخش خواهند بود که به ارتقای واقعی دانش و مهارت فعالان این حوزه منجر شوند.

وی افزود: هدف از برگزاری دوره‌های آموزشی، تربیت راهنمایانی است که بتوانند به‌درستی به پرسش‌های گردشگران پاسخ دهند و شناخت کافی از ظرفیت‌های مقصد داشته باشند.

وی با اشاره به برنامه کارگاه آموزشی تولید محتوا اداره کل میراث فرهنگی استان اظهار کرد: تجربه‌های پیشین برگزاری کارگاه‌های تخصصی با حضور فعالان شناخته‌شده این حوزه نشان داده است که چنین برنامه‌هایی می‌توانند به افزایش دانش و انتقال تجربه در میان فعالان گردشگری کمک کنند.

ثابت تیموری در بخش دیگری از سخنانش به برگزاری رویداد کویرنوردی در خراسان جنوبی اشاره کرد و گفت: تعامل میان استان‌ها و استفاده از تجربه‌های موفق مناطق مختلف، فرصت مناسبی برای شناسایی ظرفیت‌های گردشگری و طراحی برنامه‌های مشترک فراهم می‌کند.

وی همچنین بر ضرورت پیگیری موضوعاتی مانند گردشگری مسئولانه، آموزش میزبانی و مدیریت حضور گردشگران در مناطق طبیعی تأکید کرد و خواستار توجه بیشتر به عملیاتی‌شدن برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در این حوزه‌ها شد.

گردشگری کویر ظرفیت مهمی برای رونق اقتصادی مناطق کمترشناخته‌شده است

امید خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق خراسان رضوی نیز، با اشاره به برگزاری نوزدهمین دوره همایش ملی کویرنوردی شهرستان بشرویه از ۲۹ مهر تا یکم آبان ۱۴۰۵، گفت: این همایش با همکاری ادارات کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی و خراسان جنوبی، کمیسیون‌های گردشگری اتاق‌های بازرگانی دو استان و تشکل‌های مرتبط با طبیعت‌گردی و کویرنوردی برگزار شد و حدود ۷۰۰ نفر در آن حضور داشتند.

وی افزود: شرکت‌کنندگان علاوه بر حضور در برنامه‌های همایش، با آثار تاریخی، جاذبه‌های فرهنگی و ظرفیت‌های گردشگری بشرویه آشنا شدند. استقبال از این رویداد نشان‌دهنده ظرفیت شهرستان برای میزبانی از گونه‌های مختلف گردشگری است و می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب، گردشگری طبیعت‌محور، ورزشی، کودک و ماجراجویانه را در این منطقه توسعه داد.

خدادادی با اشاره به حضور گروهی خودروهای کمپر در این رویداد، گفت: این شیوه سفر در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته و می‌تواند در توسعه طبیعت‌گردی و گردشگری فرهنگی نقش مؤثری داشته باشد.

وی تاکید کرد: برگزاری رویدادهای گردشگری می‌تواند ضمن معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده کشور، به افزایش حضور گردشگران و تقویت فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با این صنعت کمک کند.

آموزش تولید محتوا با رویکردهای نوین

سپس محمد رکنی، معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی، از برنامه‌ریزی برای برگزاری کارگاه آموزش تولید محتوا با محوریت هوش مصنوعی، معرفی ظرفیت‌های گردشگری شهرستان‌ها و ارتقای مهارت فعالان این حوزه خبر داد.

وی گفت: این کارگاه با مشارکت جهاد دانشگاهی و پژوهشکده گردشگری در مشهد برگزار می‌شود و هدف آن آشنایی فعالان گردشگری با روش‌های نوین تولید محتوا و کاربردهای هوش مصنوعی است.

رکنی همچنین از برنامه‌ریزی برای برگزاری تورهای آشنایی با جاذبه‌های گردشگری سبزوار و داورزن خبر داد و بر ضرورت معرفی ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده شهرستان‌های استان تأکید کرد.

به گفته وی، برگزاری کارگاه آموزش مهمانداری برای دهیاران و فعالان گردشگری کلات نیز با هدف ارتقای کیفیت خدمات و تقویت توان میزبانی جوامع محلی در دستور کار قرار دارد.

معاون گردشگری اداره‌کل میراث‌فرهنگی خراسان رضوی با اشاره به مصاحبه‌های ارزیابی راهنمایان گردشگری، ضعف شناخت برخی متقاضیان از جغرافیا، میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و جاذبه‌های استان را از چالش‌های این حوزه دانست و بر تقویت آموزش‌های کاربردی و برگزاری نشست‌های تخصصی درباره مسائل گردشگری داخلی و جایگاه خراسان رضوی در مسیرهای سفر تأکید کرد.

وی همچنین، از برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه تجهیزات هتلی با مشارکت بخش خصوصی خبر داد و گفت: نشست مشترک با معاونان فرهنگی و زیارت و کارشناسان گردشگری مناطق دوازده‌گانه شهرداری مشهد نیز برای بررسی زمینه‌های همکاری در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری، صنایع‌دستی و رویدادهای شهری در دستور کار است.

آموزش صنایع‌دستی با تمرکز بر نیاز بازار

سمیه روانخواه، معاون صنایع‌دستی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی نیز، از تغییر رویکرد برنامه‌های آموزشی این حوزه با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی تولیدکنندگان و بازار خبر داد.

وی گفت: دوره آگاهی حقوقی با مشارکت بخش خصوصی برای آشنایی فعالان صنایع‌دستی و گردشگری با قراردادهای کاری، امور مالیاتی و الزامات قانونی توسعه کسب‌وکار طراحی شده است و افزایش این آگاهی می‌تواند مشکلات و هزینه‌های ناشی از ناآشنایی با مقررات را کاهش دهد.

روانخواه همچنین از برنامه‌ریزی برای برگزاری دوره تخصصی بازاریابی و تحلیل بازار خبر داد و گفت: تولیدکنندگان باید متناسب با سلیقه مشتریان، قدرت خرید جامعه و نیازهای روز بازار تولید کنند تا زمینه افزایش فروش و سودآوری فراهم شود.

معاون صنایع‌دستی اداره کل میراث فرهنگی استان در ادامه، از انتشار فراخوان انتخابات هیات مؤسس جامعه حرفه‌ای صنایع‌دستی خبر داد و افزود: فعالان بخش‌های مختلف زنجیره صنایع‌دستی، از تأمین‌کنندگان مواد اولیه تا تولیدکنندگان و فروشگاه‌داران، در این فرایند مشارکت خواهند داشت.

وی ابراز امیدواری کرد تشکیل این مجموعه به تقویت تشکل‌های حرفه‌ای و افزایش مشارکت مؤثر فعالان صنایع‌دستی استان در سطح کشور کمک کند.

تأکید بر مدیریت یکپارچه ایرلاین‌ها و تسهیل سفرهای خارجی

در بخش دوم این نشست و در بررسی دیگر موضوع محوری این نشست، ثابت‌تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با تأکید بر ضرورت سامان‌دهی صنعت حمل‌ونقل هوایی گفت: افزایش تعداد شرکت‌های هواپیمایی لزوماً به ارتقای کیفیت خدمات منجر نمی‌شود، بلکه ایجاد یک هلدینگ با مدیریت یکپارچه و قدرتمند می‌تواند به بهبود خدمات، مدیریت ظرفیت مسافران و سامان‌دهی فرایند صدور مجوزها کمک کند.

او همچنین بر ضرورت تسهیل و کوتاه‌سازی مسیر رسیدگی به شکایت‌های مسافران تأکید کرد.

انتقاد از بی‌توجهی به مطالبات آژانس‌های مسافرتی و اجرای قوانین در صنعت هوایی

ناصر غفران، نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق خراسان رضوی نیز، با انتقاد از مشارکت نداشتن کافی آژانس‌های مسافرتی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با صنعت هوایی، بر ضرورت پیگیری مشکلات این حوزه از طریق شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی تأکید کرد.

غفران با اشاره به مشکلات عملیاتی و اجرا نشدن برخی مقررات در صنعت حمل‌ونقل هوایی گفت: بخشی از مسائل موجود به اجرا نشدن قوانین مصوب و بخشی دیگر به عملکرد شرکت‌های هواپیمایی بازمی‌گردد که می‌توان این موارد را در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی مطرح و پیگیری کرد.

وی همچنین با اشاره به جایگاه آژانس‌های مسافرتی به‌عنوان دفاتر فروش، از ضرورت توجه بیشتر به دیدگاه‌ها و مطالبات فعالان این بخش در تصمیم‌گیری‌های صنعت هوایی سخن گفت.

چالش‌های پروازهای خارجی و سیاست‌های ویزایی

نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد در ادامه به موضوع پروازهای خارجی، رفت‌وآمد مسافران و سیاست‌های صدور ویزا اشاره کرد و خواستار هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول در حوزه‌های حمل‌ونقل، گردشگری و امور مهاجرتی شد.

وی با اشاره به رفت‌وآمد اتباع افغانستان و شرایط صدور ویزا برای آنها بر ضرورت بررسی آثار این سیاست‌ها بر جریان سفر و فعالیت‌های گردشگری تأکید کرد و گفت: تصمیم‌های مرتبط با سفر و ویزا باید با در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی و گردشگری و هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول اتخاذ شود.

ضرورت اصلاح سازوکار اطلاع‌رسانی تغییر ساعت پروازها

خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق خراسان رضوی، با اشاره به چالش‌های حقوقی و نظارتی اجرای شیوه‌نامه حقوق مسافر در زمینه تعجیل و تأخیر پروازها، گفت: اطلاع‌رسانی تغییر ساعت پرواز صرفاً از طریق پیامک، بدون اطمینان از دریافت و مشاهده آن توسط مسافر، می‌تواند به‌ویژه در موارد تعجیل پرواز، موجب از دست رفتن پرواز و تحمیل هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده شود.

وی تأکید کرد: مسئولیت شرکت‌های هواپیمایی، چارترکنندگان و سایر عوامل دخیل در اطلاع‌رسانی و جبران خسارت احتمالی باید به‌صورت شفاف مشخص شود. همچنین نحوه مدیریت صندلی مسافرانی که پس از تغییر ساعت پرواز در فرودگاه حاضر نمی‌شوند و زمان آزادسازی یا فروش مجدد این ظرفیت‌ها، نیازمند سازوکار روشن است.

خدادادی بر توجه به شرایط گردشگران خارجی، از جمله دسترسی به خدمات چندزبانه و امکان پیگیری شکایات، تأکید کرد و گفت: بازنگری در فرآیند اطلاع‌رسانی، ایجاد سامانه متمرکز برای ثبت تغییرات و شکایات، تعیین مهلت رسیدگی و تقویت نظارت بر شرکت‌های هواپیمایی و چارترکنندگان، می‌تواند به شفافیت و پاسخ‌گویی بیشتر کمک کند.

وی افزود: این موضوع در فرودگاه‌های پرترددی مانند مشهد، با توجه به حجم بالای سفرهای زیارتی و گردشگری، اهمیت بیشتری دارد.

ارسال پیامک به‌تنهایی لزوماً به معنای اطلاع مسافر نیست

در بخش دیگری از این جلسه، ابراهیم محرابی، مدیر خانه مسافرهای استان، با بررسی دستورالعمل کشوری اطلاع‌رسانی درباره تغییرات پروازی، بر ضرورت روشن‌شدن مسئولیت شرکت‌های هواپیمایی و نحوه رعایت حقوق مسافران تأکید کرد.

وی گفت: باید مشخص شود آیا صرف ارسال پیامک برای اطلاع‌رسانی کافی است و آیا مشاهده‌شدن پیام در سامانه، بدون دریافت پاسخ از مسافر، به معنای تأیید او محسوب می‌شود یا خیر.

محرابی افزود: در موارد تأخیر یا تعجیل پرواز، دستورالعمل موجود، حق انتخاب زمان جدید پرواز را برای مسافر در نظر گرفته است؛ بنابراین، لازم است فرایند اطلاع‌رسانی و دریافت نظر مسافر به‌صورت دقیق اجرا شود.

وی همچنین با اشاره به پیش‌بینی امکان استرداد وجه، ارائه پرواز جایگزین و رسیدگی به شکایت‌ها در دستورالعمل، گفت: مطابق متن دستورالعمل، نظر حقوقی سازمان درباره روند پیگیری شکایت، غیرالزام‌آور است و باید جایگاه آن در فرایند رسیدگی به شکایت‌های مسافران به‌درستی تبیین شود.

تأکید بر اجرای صحیح دستورالعمل رسیدگی به شکایت مسافران

محمد غفران، نماینده معاونت فرهنگی و زیارت استانداری خراسان رضوی نیز با تأکید بر ضرورت تسهیل فرایند رسیدگی به شکایت مسافران گفت: اطلاع‌رسانی درباره تأخیر و تعجیل پروازها نباید صرفاً به ارسال پیامک محدود شود و باید مطابق دستورالعمل، از روش‌های پیش‌بینی‌شده استفاده کرد.

وی با بیان اینکه توجه به تأخیر و تعجیل پروازها به عنوان یک مزیت رقابتی افزود: باید میان ایرادهای احتمالی دستورالعمل و ضعف در اجرای آن تفاوت قائل شد و در صورت نیاز، پیشنهادهای اصلاحی ارائه کرد.

او همچنین بر حضور نمایندگان سازمان هواپیمایی کشوری و شرکت‌های هواپیمایی در جلسات تخصصی و کوتاه‌شدن مسیر ثبت و رسیدگی به شکایت‌های مسافران تأکید کرد.

لزوم سامان‌دهی فعالیت چارترکنندگان

احمد وزیر نژاد، رئیس اداره بازرگانی حقوقی اداره کل فرودگاهای استان نیز با انتقاد از کارایی شیوه‌نامه موجود، گفت: شرکت‌های هواپیمایی خارجی در برخی موارد به مقررات داخلی خود استناد می‌کنند؛ موضوعی که ضرورت شفافیت در ضوابط و تعیین تکلیف مسئولیت شرکت‌ها در قبال مسافران را برجسته می‌کند.

وی همچنین چارترکنندگان را یکی دیگر از چالش‌های این حوزه دانست و بر ضرورت رسیدگی به وضعیت وجوه پرداختی مسافران در صورت ابطال پروازها تأکید کرد.

او با اشاره به تعدد درخواست‌ها برای انجام پروازهای چارتر، بررسی مبنای صدور مجوزها و تناسب ظرفیت عملیاتی با تعداد پروازهای پیش‌بینی‌شده را خواستار شد.

او در ادامه، ارسال پیامک اطلاع‌رسانی به مسافران را از الزامات مهم دانست و بر ضرورت تعیین مسئولیت شرکت‌های هواپیمایی و سایر بخش‌های مرتبط در این زمینه تأکید کرد.

وی اصلاح شیوه‌نامه را اقدامی ضروری برای کاهش نارضایتی مسافران دانست و خواستار تقویت ضمانت اجرایی مقررات و نظارت مؤثرتر بر اجرای آن شد.

وزیر نژاد در بخش دیگری از سخنان خود با تاکید بر ضرورت حفظ کرامت مسافر افزود: در شش ماه نخست سال ۵۷۲ پرواز با تعجیل و ۲۷۵۰ مورد با تأخیر انجام شده است.

ضرورت بازنگری در شیوه‌نامه حقوق مسافران هوایی

حسین نمایی، فعال حوزه گردشگری و عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با انتقاد از نحوه اجرای شیوه‌نامه حقوق مسافران هوایی، گفت: سازوکار فعلی در مواجهه با تأخیر و ابطال پروازها، پاسخگوی مشکلات مسافران نیست و نظارت مؤثری بر عملکرد شرکت‌های هواپیمایی وجود ندارد.

وی با اشاره به تأخیرهای طولانی پروازها اظهار کرد: در مواردی که پرواز با دو ساعت تأخیر مواجه می‌شود، مسافر برای تعیین تکلیف وضعیت سفر خود با محدودیت زمانی روبه‌رو است و در صورت انصراف از سفر نیز باید فرایند مشخصی برای اطلاع‌رسانی و بازپرداخت هزینه‌ها وجود داشته باشد.

او افزود: نبود سازوکار روشن و الزام‌آور برای رسیدگی به این وضعیت‌ها، مسافران را درگیر پیگیری‌های مکرر می‌کند و مسئولیت‌پذیری شرکت‌های هواپیمایی را کاهش می‌دهد.

حمیدرضا محمدیان، عضو کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد نیز، با تأکید بر ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق درباره تأخیر و ابطال پروازها گفت: ارسال پیامک به‌تنهایی به معنای رعایت کامل حقوق مسافر نیست و باید عملکرد سامانه‌های اطلاع‌رسانی و میزان دسترسی مسافران به اطلاعات صحیح بررسی شود.

وی با اشاره به نبود آمار جامع از پروازهای تأخیردار و ابطال‌شده، خواستار شفافیت آماری و اجرای دقیق دستورالعمل حقوق مسافر شد.

خلأهای قانونی حقوق مسافران باید برطرف شود

سپس محسن قهار، رئیس امور ترمینال‌های اداره‌کل فرودگاه‌های استان، با اشاره به مشکلات مسافران هنگام تأخیر و ابطال پروازها گفت: بازپرداخت هزینه بلیت به‌تنهایی خسارت‌های مسافر را جبران نمی‌کند؛ به‌ویژه در سفرهای تورمحور که ممکن است هزینه اقامت هتل نیز از بین برود.

وی اطلاع‌رسانی شفاف و به‌موقع، حضور مسئولان شرکت‌های هواپیمایی برای پاسخ‌گویی و پیش‌بینی تأخیرهای ناشی از زنجیره پروازی را از راهکارهای کاهش نارضایتی مسافران دانست و بر ضرورت رفع خلأهای قانونی و بهبود امکانات فرودگاهی در زمان انتظارهای طولانی تأکید کرد.

وی همچنین بیان کرد: ایرلاین ها باید به ازای هر سه هواپیما یک هواپیمای بک آپ داشته باشند.
دستورالعمل اطلاع‌رسانی پروازها قابلیت بازنگری دارد.

حسین ترابیان، مدیرعامل یکی از ایرلاین‌ها نیز، با اشاره به روند اطلاع‌رسانی تغییرات پروازی گفت: دستورالعمل مربوط به همکاری انجمن شرکت‌های هواپیمایی و سازمان هواپیمایی کشوری تدوین و تأیید شده و اجرای آن نیز تحت نظارت قرار دارد. این دستورالعمل در صورت شناسایی ایرادهای حقوقی یا اجرایی، قابلیت بازنگری و اصلاح دارد.

وی افزود: اطلاع‌رسانی درباره تأخیر و ابطال پروازها در سال‌های اخیر به کاهش مراجعات مسافران به فرودگاه و سردرگمی آنان کمک کرده است. در مواردی نیز که تغییر برنامه پرواز از دو تا سه روز قبل مشخص می‌شود، اطلاع‌رسانی زودهنگام به مسافران فرصت می‌دهد برای سفر خود برنامه‌ریزی کنند یا بلیت جایگزین تهیه کنند.

او با اشاره به نقش شرکت‌های هواپیمایی در اطلاع‌رسانی به مسافران، بر ضرورت اجرای دستورالعمل‌های مربوط و بررسی مشکلات احتمالی تأکید کرد.

تأکید بر ضرورت اطمینان از اطلاع مسافران از تغییرات پروازی

در ادامه، محمدعلی تیموری، دبیر رسیدگی به امور زائرین و اتاق فکر کمیته حریم نور، با اشاره به مشکلات اطلاع‌رسانی تغییرات پروازی گفت: صرف ارسال پیامک به معنای رؤیت و تأیید آن از سوی مسافر نیست؛ زیرا ممکن است پیامک به مقصد نرسد یا به فرد دیگری منتقل شود. ازاین‌رو، لازم است سازوکاری عملیاتی برای اطمینان از اطلاع مسافران طراحی شود تا از بروز مشکلات حقوقی و تضییع حقوق آنان جلوگیری شود.

محمدسعید ولی‌زاده، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی خراسان رضوی، با اشاره به ابهامات موجود در دستورالعمل اطلاع‌رسانی تغییرات پروازی گفت: لازم است سازمان هواپیمایی کشوری، ضوابط اطلاع‌رسانی را به‌صورت شفاف مشخص کند تا مسئولیت شرکت‌های هواپیمایی و دفاتر خدمات مسافرتی روشن باشد.

وی افزود: اصلاح مقررات باید از مسیر قانونی پیگیری شود و حل‌وفصل اختلافات از طریق سازش میان مسافران و ارائه‌دهندگان خدمات سفر می‌تواند به کاهش شکایت‌ها و بهبود روابط میان طرفین کمک کند.

محمد نیکو، رئیس جامعه هتل‌آپارتمان‌داران خراسان رضوی نیز بر ضرورت رسیدگی به مشکلات مسافران و بررسی چالش‌های اطلاع‌رسانی تغییرات پروازی تأکید کرد.