۰۴دی

کنون‌بینی ادوار تجاری

دکتر سعید بیات // یکی از وظایف مهم سیاستگذاری پولی واکنش به ادوار تجاری است. به این معنا که وقتی اقتصاد در چرخه رکود قرار می‌گیرد، لازم است سیاست پولی انبساطی به‌کار گرفته شود تا از تعمیق رکود جلوگیری شود.

۰۲دی

در گزارش آنکتاد چالش‌های پایداری گنج آبی بررسی شد

اقتصاد شکننده اقیانوس

زندگی بیش از ۳ میلیارد نفر به اقتصاد ۳ تا ۶تریلیون دلاری اقیانوس وابسته است. تجارت این بخش ۱.۳تریلیون دلار ارزش دارد. اما تغییرات آب و هوایی، آلودگی و صید بی‌رویه آینده اقتصاد اقیانوسی را با تهدید مواجه کرده است.

۳۰آذر

مرکز پژوهش‌های اتاق ایران منتشر کرد

الزامات تشکیل بازار مشترک اسلامی چیست؟

روند تشکیل بازارهای مشترک اسلامی موضوع گزارشی است که مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، آن را منتشر کرد. در این گزارش تجربیات شکل‌گیری بازارهای مشترک در اتحادیه اروپا، آسه‌آن، شورای همکاری خلیج‌فارس و بازار آفریقا بررسی شده.

۳۰آذر

در یک گزارش پژوهشی، مکانیزم ترخیص‌کالا در کشورهای منتخب بررسی شد

الگوی برنده در تجارت

کوتاه کردن پروسه ترخیص کالا از گمرکات یکی از اصول تجارت بهره‌ور است. بسیاری از کشورها، مسیر بوروکراسی واردات را با استفاده از تکنولوژی‏های جدید و شبکه فراگیر داده کاهش داده‏اند.

۳۰آذر

مغایرت‌های قانونی برنامه هفتم

دکتر سید‌محمود کاشانی // دولت سیزدهم همانند دولت‌های پیشین در تدوین و تقدیم لایحه برنامه پنج‌ساله هفتم قانون برنامه و بودجه‌سال‌۱۳۵۱ و اصول قانون‌اساسی را نادیده گرفته‌است

۳۰آذر

مجلس احتمالا در لایحه دولت دست می‌برد

رای مثبت مجلس به کلیات بودجه

نمایندگان مجلس روز گذشته با ۱۵۴رای موافق در مقابل ۶۰رای مخالف با کلیات بودجه۱۴۰۳ موافقت کردند؛ رایی که به‌دلیل تعداد مخالفان لایحه بسیاری از آن به‌عنوان رای شکننده یاد می‌کنند. مخالفان لایحه، عدم اعتبار کافی برای خرید تضمینی گندم، برطرف نشدن ابهامات لایحه و بالارفتن تورم به دنبال افزایش مالیات ارزش افزوده را از جمله دلایل مخالفت خود اعلام کردند. با این حال «دنیای‌اقتصاد» در گفت‌وگو با چهار نماینده که هفته پیش از جمله نمایندگان مخالف لایحه بودجه بودند و در جلسه روز گذشته به کلیات لایحه رای مثبت دادند، علت تغییر نظرشان را جویا شد. همچنین محسن زنگنه، عضو کمیسیون برنامه و بودجه تاکید کرد که نه تنها انطباق لایحه بودجه۱۴۰۳ با برنامه هفتم بیشتر نشده، بلکه مغایرت‌ها افزایش یافته است.

۲۹آذر

اکونومیست معیار جدید برای رتبه‌بندی رفاه کشورها ارائه کرد

ثروتمندترین کشورها در ۲۰۲۳

اکونومیست با در نظر گرفتن معیارهای جدید، ثروتمندترین کشورهای سال۲۰۲۳ را معرفی کرده است. این رتبه‌بندی قیمت‌های محلی و ساعت کار را نیز جزو معیارهای رتبه‌بندی در نظر گرفته است که با این معیار کشورهای غرب اروپا رتبه بهتری را نسبت به چین و آمریکا کسب می‌کنند.

۲۹آذر

بازار؛ راه مبارزه با فقر

اندازه بازار از زمان آدام اسمیت، نقش مهمی در توسعه اقتصادی داشته است. آدام اسمیت نخستین اقتصاددانی بود که به محدودیت‌هایی که اندازه بازار می‌تواند در مقابل تقسیم کار ایجاد کند، اشاره کرد و معتقد بود اندازه بازار یکی از شرایط لازم برای توسعه و بهروزی اقتصادی است. برای نزدیک به یک دهه با مطرح شدن بنرجی و دوفلو، سیاست‌های پیشنهادی برای کاهش پایدار فقر و توسعه اقتصادی، بیشتر بر سمت عرضه اقتصاد تمرکز داشت. تصور بر این بود که با اعطای وام به فقرا، آموزش نیروی انسانی یا ارتقای سطح بهداشت می‌توان با فقر به مبارزه پرداخت. با‌این‌حال یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که عدم توجه به سمت تقاضای اقتصاد (اندازه بازار) علت مهم شکست‌ها در مبارزه با فقر بوده است. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که اندازه بازار برای توسعه صنایع با مقیاس بالا ضرورت دارد. یک بازار حداقل ۳۲۵میلیون نفری برای کاهش پایدار فقر لازم است و این بازار تنها از دو طریق ساخته می‌شود: ادغام در اقتصاد جهانی و کاهش نابرابری.

۲۹آذر

تشکل‏‏‌یابی و قدرت‏‏‌یابی برای شکوفایی اقتصاد

جعفر خیرخواهان // همان آدام اسمیتی که به طرفداری از بازارهای آزاد، تجارت آزاد، رقابت آزاد و مداخله حداقلی دولت و واضع استعاره «دست نامرئی» مشهور است -که طبق آن هر یک از ما به طور طبیعی در جست‌‌‌و‌‌‌جوی راه‌‌‌هایی برای دستیابی به اهداف خود با تبدیل شدن به «خادم دوجانبه» یکدیگر هستیم، به این ترتیب که به دیگران نفع می‌‌‌رسانیم، حتی وقتی که فقط به نفع خودمان فکر می‌‌‌کنیم- در یکی از عبارات مشهور در کتاب «ثروت ملل» می‌‌‌نویسد: «به ندرت پیش می‌‌‌آید افراد فعال در یک حرفه، حتی هنگامی که به قصد تفریح و خوشگذرانی گرد هم می‌‌‌آیند، گفت‌‌‌وگوهایشان به توطئه علیه منافع عمومی یا به توافقی برای افزایش قیمت‌ها ختم نشود.»

۲۸آذر

گمرک ایران اعلام کرد

توقف موقت فعالیت تجاری گمرک مرزی شلمچه

گمرک ایران از توقف موقت صادرات و فعالیت تجاری در گمرک مرزی شلمچه به دلیل برگزاری انتخابات در کشور عراق خبر داد.

۲۸آذر

وضعیت ایران در شاخص کامیابی لگاتوم بررسی شد

فضای مه آلود کسب‌وکار

یافته‌های یک گزارش پژوهشی نشان می‌دهد که شاخص کامیابی لگاتوم با وجود فرازوفرودهای متعدد طی ۱۷ سال گذشته، در مجموع روند صعودی داشته است. با این حال ایران از بین ۱۶۷ کشور جهان در رتبه ۱۲۶ قرار گرفته است. وضعیت ایران در منطقه خاورمیانه و آفریفا نیز چندان مطلوب نبوده و در بین کشورهای همسایه ایران نمره متوسط رو به پایین را کسب کرده است. مرکز افکارسنجی دانشجویان (ایسپا)، در گزارشی به بررسی وضعیت شاخص کامیابی لگاتوم در ایران پرداخته است. شاخص کامیابی لگاتوم، به ارائه یک سیمای جامع‌تر از رفاه و موضوعات مرتبط با آن در میان کشورها می‌پردازد تا سیاستگذاران هر کشور بتوانند همزمان نقاط ضعف و قوت خود و سایر کشورها را مشاهده کنند و براساس آن برنامه‌ها و استراتژی‌هایی برای بهبود و ارتقای سطوح رفاه در نظر بگیرند. این شاخص براساس ۱۲مولفه اندازه‌گیری می‌شود که برخی از مهم‌ترین آنها، کیفیت اقتصادی، محیط کسب‌وکار، آموزش، سلامت، آزادی فردی، محیط سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های تسهیل‌کننده تجارت و بازار است.

۲۸آذر

بررسی شاخص مدیران خرید در رشته‌فعالیت‌های صنعتی

فروش صنایع قفل شد

بررسی بیش از ۱۱ رشته‌فعالیت صنعتی حاکی از این است که فروش بنگاه‏‏‌ها به کف رسیده است. فروش داخلی به دلیل افت تفاضا و فروش صادراتی به دلیل موانع و تحریم‎‏‏‌های داخلی و خارجی برای اغلب بنگاه‎‏‏‌های صنعتی روندی کاهشی داشته است. کاهش فروش در کنار دشواری‏‏‌های تامین مالی ریالی و ارزی نهایتا باعث شده است تا مسیر نقدینگی بنگاه‏‏‌ها مسدود شود و بنگاه‏‏‌ها قادر به تامین مواد اولیه نباشند. بررسی‏‏‌وضعیت شاخص‏‏‌های شامخ در بیش از ۱۱رشته‌فعالیت صنعتی نشان می‌دهد که صادرات و فروش هشت‌گروه روندی کاهشی داشته و با ثبت اعداد زیر و در مرز۵۰ در وضعیت قرمز قرار گرفته است.تقاضای ضعیف داخل و کاهش صادرات و فروش خارجی باعث شده است تا در آبان‌ماه شرکت‌های تولیدی شاخص میزان فروش مشتریان (۴۹.۸۲) را برای پنجمین ماه متوالی کاهشی ثبت کنند؛ هرچند شاخص در مقایسه با ماه قبل کاهش ملایم‏‏‌تری داشته است. ادامه روند کاهشی قدرت خرید و کمبود نقدینگی مشتریان از یک‌سو و کاهش فروش صادراتی در بخش تولید برای پنجمین ماه متوالی از سوی دیگر به دلیل موانع صادراتی ناشی از قوانین غیرکارشناسانه باعث شده است تا صادرات هم نتواند برای جایگزینی شرایط ضعیف تقاضای داخل به کمک تقویت فروش بیاید.

۲۸آذر

چرا فساد میلیارد دلاری تکرار خواهد شد؟

دکتر پویا جبل‌عاملی // بیاییم فرض کنیم فرآیند تجاری ما مانند بسیاری از کشورها، بازار‌محور بود. یعنی بازار تعیین می‌کرد چه کالایی صادر شود، چه کالایی وارد شود و بازار ارز نیز آزاد بود و صادر‌کننده و وارد‌کننده هیچ‌‌گونه تعهدی به دولت به خاطر مالکیت ارز نداشتند و بانک مرکزی نیز وظیفه تسویه تجاری و تخصیص و تامین را بر عهده نداشت. در این وضعیت فقط یک نرخ در بازار تعیین می‌شد و وارد‌کننده با همان نرخ ملزم به واردات بود و صادر‌کننده هم به همان نرخ ارز خود را عرضه می‌کرد. در این سناریو هیچ‌وقت، فساد ارزی اخیر رخ نمی‌داد. فساد فقط و فقط وقتی رخ می‌دهد که ما نظام چند‌نرخی ارز در اقتصاد داشته باشیم و تخصیص ارز نه بر مبنای مکانیسم عرضه و تقاضا که به امضای بوروکرات‌های دولتی ممکن باشد.

۲۷آذر

مالیات بر فقر

دکتر غلامرضا سلامی// در چند روز گذشته رئیس سازمان برنامه‌و‌بودجه در توجیه افزایش ۵۰ درصدی مالیات در لایحه بودجه ۱۴۰۳ نسبت به بودجه سال گذشته، چندین بار گفته است بخش مهمی از این افزایش مربوط به تورم است (نقل به مضمون) یا به عبارتی به مالیات‌گیری از تورم (کاهش ثروت) اذعان کرده است.‌

۲۵آذر

در سایه بحران اقتصاد جهانی

فقیرترین کشورهای جهان 3.5 هزار میلیارد دلار بدهی دارند

یک دهه استقراض مداوم کشورهای فقیر از کشورهای ثروتمند جهان و در ژی آن وقوع همه‌گیری کرونا، جنگ اوکراین و تورم جهانی باعث شده است که کشورهای فقیر جهان زیر فشار سنگین ۳٫۵ هزار میلیارد دلار بدهی دست و پا بزنند.

۲۱آذر

رشد 40 درصدی نرخ خرید تضمینی برق نیروگاه‌های خورشیدی

وزارت نیرو با هدف حداکثرسازی ضریب تحقق مزایای تولید برق از منابع تجدیدپذیر، نرخ خرید تضمینی برق نیروگاه های خورشیدی را 40 درصد افزایش داد.

۲۱آذر

موافقت‌نامه تجارت آزاد با اوراسیا 4 دی امضا می‌شود

معاون دیپلماسی اقتصادی وزیر امور خارجه گفت: موافقت‌نامه تجارت آزاد با اوراسیا ۲۵ دسامبر(4 دی) در سن‌پترزبورگ امضا خواهد شد.

۲۱آذر

هشدار مقام ارشد صندوق بین‌المللی پول

اقتصاد جهانی در آستانه «جنگ سرد دوم» قرار دارد

گیتا گوپینات، یکی از مقامات ارشد صندوق بین‌المللی پول می‌گوید تکه‌تکه شدن اقتصاد جهانی به بلوک‌های مختلف قدرت، خطر از بین رفتن هزاران میلیارد دلار از تولید ناخالص داخلی را به همراه دارد.

۲۱آذر

شاخص مدیران خرید اقتصاد در آبان به 50.96 رسید

عقب‌گرد تولید با فشار کمبود نقدینگی و کاهش فروش

گزارش شامخ آبان 1402 حاکی از این است که بنگاه‌های اقتصادی به دلیل کمبود نقدینگی و کاهش فروش و صادرات، قادر به حفظ مقیاس تولید نیستند و برخی با تعطیلی خطوط تولید مواجه شده‌اند.

۲۱آذر

صنایع استان در تنگنای منابع

درحالی که حدود 100هزارمیلیارد تومان منابع بانکی از استان خارج می شود، صنایع خرد و کوچک در تأمین مالی خود چالش دارند

۲۱آذر

بازوی پژوهشی مجلس در گزارشی به بررسی وضعیت غذا در کشور پرداخت ‌

سرکوب سفره غذا

امنیت غذایی در ایران با شعار خودکفایی گره خورده است؛ اما در واقعیت نه امنیت غذایی از حد شعار فراتر رفته و نه خودکفایی. گزارش بازوی پژوهشی مجلس نشان می‌دهد رد سیاست‌های دولت پیکر ضعیف کشاورزی ایران را زخمی کرده است. دولت برای کنترل قیمت غذای شهرنشینان، تولیدات کشاورزی را سرکوب قیمت می‌کند؛ رسوب کالاهای اساسی در سال ۱۴۰۱ به رکورد رسیده و دولت عزمی برای ایجاد تحول در این بخش نشان نمی‌دهد.

۲۱آذر

چرا اقتصاد ایران با دوگانگی نیروی کار روبه‌رو شده است؟

جریان‌شناسی بازار کار

بازار کار ایران نمایان‌گر دو تصویر متضاد است. درحالی‌که سطح بیکاری در اقتصاد ایران از میانگین جهانی آن بالاتر است و اشتغال پای ثابت معضلات اجتماعی و اقتصادی ایران به شمار می‌رود، شاهد تقاضای بالا برای نیروی کار ساده و کم‌مهارت است؛ به‌طوری‌که کارگران مهاجر در یافتن شغل مشکل چندانی ندارند. گرچه نوعی ناهماهنگی در این دو مشاهده به چشم می‌خورد، اما با نگاهی دقیق‌تر می‌توان فهمید که این خروجی سیاستی است که برای مدتی مدید در سطح اقتصاد کلان کشور اتخاذ شده و سازوکار آن در جهان با عنوان «بیماری هلندی» شناخته می‌شود که در دوره عدم تحریم ساختار اقتصادی ما را شکل داد. در بیانی خلاصه، تلاش سیاستگذار برای کنترل قیمت‌ها و مهار تورم به سرکوب نرخ ارز و واردات کالای نهایی با ارز ارزان منجر می‌شود و این فرآیند ضمن تشدید تقاضا برای کالای وارداتی، فرآیند تولید صنعت در کشور را به سمت ورشکستگی سوق می‌دهد و سرمایه‌ها را به سمت زمین و مسکن می‌راند. نتیجه این فرآیند بی‌رغبتی به تولید صنعتی، افزایش قیمت زمین و مسکن و در نهایت افزایش سهم بخش خدمات از اقتصاد است. اما در دوره تحریم هم به واسطه کاهش انباشت سرمایه، پیچیدگی فرآیند تولید در اقتصاد ایران کاهش یافته و تقاضا برای نیروی کار متخصص کمتر شده است. قوانین نامناسب بازار کار نیز مزید بر علت شده تا آرایش اقتصادی مذکور، ساختار بازار کار ایران را به شکلی سامان ‌دهد که در جذب نیروی کار ماهر و فارغ‌التحصیلان آموزش عالی ناتوان باشد و در عوض، انبوهی از تقاضا برای نیروی کار ساده در جای‌جای اقتصاد به چشم بخورد. فارغ‌التحصیلان آموزش عالی درحالی‌که یک سوم جمعیت فعال کشور را دارند، ۴۰درصد بیکاران را تشکیل می‌دهند؛ این وضعیت درباره زنان تحصیلکرده حادتر است. باید توجه داشت که گرچه تقاضای بالاتر برای نیروی کار ساده روندی جهانی است، اما برخلاف ایران، سایر کشورها با تعریف جایگاه خود در زنجیره جهانی تولید، در پرورش و جذب نیروی بامهارت، مشکلات کمتری دارند.‌

۲۰آذر

با افزایش فشارهای اقتصادی در چین

تورم مصرف کننده در دومین اقتصاد بزرگ جهان منفی شد

تورم مصرف‌کننده چین در ماه نوامبر به منفی ۰٫۵ درصد کاهش یافت. این شدیدترین کاهش در ۳ سال اخیر بوده و حاکی از این است که دومین اقتصاد بزرگ جهان در حال دست‌وپنجه نرم کردن با تورم منفی فزاینده است.

۲۰آذر

کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات تصویب کرد

کوتاژهای صادراتی با کد تعرفه‌های متعدد، با تعرفه نیما رفع تعهد می‌شود

بر اساس مصوبه کارگروه بازگشت ارز حاصل از صادرات، چنانچه کوتاژ صادراتی شامل کدتعرفه‌های متعدد باشد، شیوه رفع تعهد ارزی بر مبنای تعرفه مشمول نیما خواهد بود.