۰۱تیر

سیاست پولی در شرایط دشوار

تيمور رحماني ـ اقتصاددان // همانطور که پزشکان وظایفی دارند، علمای علم سیاست و روابط بین‌الملل وظایفی دارند، روانشناسان و جامعه‌شناسان وظایفی دارند، اقتصاددانان نیز وظایفی دارند و هدف از انجام همه این وظایف آن است که از درد و رنج شهروندان در شرایط جنگی کاسته شود. همانطور که یک هموطن با درک مشقت هموطنان خود در حد توان امکان اسکان و پذیرایی آنهایی که خانه و کاشانه خود را ترک کرده‌اند، فراهم می‌کند، متخصصان هم لازم است آنچه با آموزش و تحقیق یاد گرفته‌اند را به‌کار گیرند، بلکه آلام هموطنان خود را اندکی بکاهند. همانطور که یک پزشک هنگام مراجعه بیمار کاری به این ندارد که چرا کار به بیماری کشیده است و به عنوان یک واقعیت باید نگران مداوای بیمار باشد، یک اقتصاددان هم در چارچوب کار حرفه‌ای خود به این موضوع کاری ندارد که چرا چنین شرایط جنگی پیش آمده‌است و موظف است در چارچوب دانش تخصصی خود به راه‌های کاهش آسیب مردم در شرایط دشوار بیندیشد. واضح است که در مورد سیاست پولی در شرایط دشوار جنگی دستگاه سیاستگذاری پولی در چارچوب محدودیت‌های بیشتری که با آن رو‌به‌رو می‌شود، لازم است اهداف اساسی خود را پیگیری کند. در ضمن، اظهارنظر و توصیه توسط متخصصان بسیار ساده‌تر از مدیریت سیاست پولی توسط کسانی است که در مسند سیاستگذاری و اجرای سیاست پولی هستند. به قول معروف، ما که از دور دستی بر آتش داریم ممکن است انجام سیاست پولی را کاری ساده تشریح کنیم، در حالی‌که در عمل دشوار است؛ با این حال ما با پول این مردم درس خوانده‌ایم و تا آنجایی که لازم است باید بدهی خود را به مردم پس بدهیم.

۱۸خرداد

طرح “پیش‌فروش ارز” چهارشنبه عملیاتی می‌شود

روز چهارشنبه ۲۱ خردادماه بانک مرکزی از دو ابزار جدید ارزی شامل «پیش‌فروش ارز» و «بازار معاملات امتیاز صادراتی» رونمایی خواهد کرد.

۱۸خرداد

الزامات بهبود صادرات و واردات ترسیم شد؛

نویز ارزی در تجارت

بازوی پژوهشی مجلس در یک گزارش تحلیلی، وضعیت تجارت خارجی ایران را در ۶‌ماه نخست سال ۱۴۰۳ مورد بررسی قرار داده است. این گزارش با تمرکز بر سیاست‌های ارزی، به استفاده همزمان از سه نرخ ارز ترجیحی، نیما و بازار آزاد اشاره دارد که منجر به بروز اختلال در روند صادرات و واردات شده است. اختلاف میان نرخ ارز نیما و بازار آزاد، زمینه‌ساز افزایش تقاضا برای واردات و کم‌اظهاری در صادرات بوده و از همین رو حذف شکاف نرخ‌های ارزی به‌عنوان راهکار پیشنهادی مطرح شده است.

۱۳اردیبهشت

تسهیل‌گری گردش وجوه؛

نقش بانک‌ها در تامین مالی زنجیره‏‏‌ای

تامین مالی زنجیره‏‏‌ای (Supply Chain Finance - SCF)، به‏‏‌عنوان یک سازوکار مالی موثر در بهینه‏‏‌سازی جریان نقدی، کاهش ریسک‏‏‌های مالی و ارتقای کارآیی در طول زنجیره‏‏‌های تامین جهانی، نقش اساسی در پویایی‏‏‌های اقتصادی ایفا می‌کند. این مقاله، با اتخاذ رویکردی تحلیلی و مبتنی بر داده‏‏‌های بین‌المللی، به بررسی تطبیقی نقش و عملکرد بانک‌های تجاری و توسعه‏‏‌ای در عرصه SCF می‏‏‌پردازد.

۱۶فروردین

بررسی روند تورم در آمارهای اخیر

ناکامی تحقق هدف تورمی ۱۴۰۳

آمار منتشرشده از وضعیت تورم در اسفند ماه نشان می‌دهد؛ بانک‌مرکزی به هدف تورمی سال‌گذشته خود یعنی کنترل تورم در پایین‌تر از ۳۰‌درصد نرسیده‌است. مرکز آمار ایران، جدیدترین آمار تورم مربوط به اسفندماه را در نخستین روزهای فروردین ماه منتشر کرد. بر اساس این آمار، تورم نقطه‌‌‌‌‌ای مصرف‌کننده در اسفند ماه به ۳۷.۱‌درصد و تورم ماهانه به ۳.۳‌درصد رسیده‌است، یعنی تورم نقطه‌‌‌‌‌ای در اسفندماه ۱۴۰۳ نسبت به ماه قبل ۱.۸‌واحد‌درصد افزایش داشته‌است. همچنین تورم ماهانه اسفند ماه نسبت به ماه قبل ۰.۸واحد‌درصد کاهش‌یافته‌است. به‌طور کلی میانگین تورم سال‌۱۴۰۳ به ۳۲.۵‌درصد رسید، بنابراین می‌توان گفت طبق پیش‌بینی‌های «دنیای‌اقتصاد» بانک‌مرکزی نتوانست به تورم ۳۰‌درصدی که برای سال‌۱۴۰۳ هدف‌گذاری کرده‌بود، برسد.

۰۹فروردین

هر ایرانی خارج کشور می تواند یک خودرو وارد کند

بر اساس احکام مالیاتی بودجه سال ۱۴۰۴ هر ایرانی خارج از کشور دارای کارت اقامت می تواند در سال ۱۴۰۴ یک خودرو از محل ارز در اختیار با نرخ ۱۰۰ درصدحقوق ورودی وارد کند که البته آیین نامه اجرایی مربوطه باید تدوین و به تصویب هیئت دولت برسد.

۲۳بهمن

دستورالعمل اجرایی فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها

بخشنامه بانک مرکزی در رابطه با دستورالعمل اجرایی فروش و اجاره مجدد دارایی‌ها با شماره ۰۳/۲۶۸۶۸۹ در تاریخ ۱۴۰۳/۱۱/۰۴ توسط رئیس مرکز تنظیم‌گری و مدیریت کل تنظیم مقررات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ شد. این دستورالعمل در (۱۳) ماده و (۲) تبصره به تصویب رسید و ۶ ماه پس از تاریخ ابلاغ، لازم‌الاجرا است.

۱۴بهمن

چالش‌های تامین‌مالی‌ زنجیره‌ای بررسی شد: وثایق؛ پاشنه‌آشیل وام‌دهی مدرن

سانسور بانکی «اعتبار» بنگاه‌ها

تامین مالی زنجیره‌ای می‌تواند دوای دو درد بزرگ کشور باشد؛ هم به کاهش تورم و هم به افزایش رشد بخش صنعت کمک کند؛ اما نبود بستر مناسب برای استفاده از مکانیسم تامین مالی زنجیره‌ای موجب شده تا دست بنگاه‌ها از این شیوه مفید دور بماند.

۰۳بهمن

پژوهشکده پولی بانک مرکزی از وضعیت صنایع در آذرماه گزارش داد

هشت اسکن تولید صنعتی

برای رکود بخش تولید شاهد جدیدی پیدا شده است. گزارش آذرماه پژوهشکده پولی بانک مرکزی نشان می‌دهد، تولید صنعتی کشور در دو فصل پیاپی با افت مواجه بوده است. رشد شاخص تولیدات صنعتی شرکت‌های بورسی در آذر۱۴۰۳ درحالی منفی ۴.۶درصد بوده که در دو فصل تابستان و پاییز این رقم منفی ۲درصد گزارش شده است. این روند کاهشی که از اواسط سال۱۴۰۲ شروع شده تا انتهای آذر۱۴۰۳ تداوم یافته است. مقصر اصلی وضعیت فعلی را می‌توان کمبود گاز و برق دانست که ابعاد آن پیوسته رو به فزونی است. در عین حال در ردیف‌های بعدی نیز متهمانی همچون تنش‌های منطقه‌ای، چالش‌های ارزی، کاهش تقاضای مصرفی و مشکلات در صادرات در زمره عوامل اثرگذار بر کاهش سطح تولید صنایع داخلی به شمار می‌روند. لازم به یادآوری است افزایش بیش از ۹۰درصدی تعداد شرکت‌های زیان‌ده در آذرماه نسبت به مدت مشابه سال قبل از کاهش انگیزه تولید در سطح وسیعی از صنایع خبر می‌دهد.

۲۲دی

اخذ سپرده ریالی تخصیص ارز لغو شد

بر اساس بخشنامه بانک مرکزی، اخذ سپرده ریالی تخصیص ارز لغو شد.

۲۲دی

مصوبات بیست‌وهفتمین نشست کارگروه ارز حاصل از صادرات

با توجه به راه‌اندازی بازار ارز تجاری مقرر شد کلیه صادرکنندگان مشمول بند‌(۱) ماده‌(۸) آیین‌نامه اجرایی، ارز حاصل از صادرات خود را از تاریخ یکم بهمن ماه ۱۴۰۳، صرفا در بازار ارز تجاری مرکز مبادله ارز و طلای ایران به‌فروش برسانند.

۰۱دی

با اعلام بانک مرکزی؛

بازرگانان نگران نباشند؛ مهلت تخصیص ارز برای متقاضیان تمدید شد

بانک مرکزی مهلت انقضای تمامی درخواست های تخصیص ارز که از تاریخ ۱۰ آذرماه ۱۴۰۳ لغایت ۳۰ آذرماه ۱۴۰۳ توسط اداره تخصیص ارز بانک مرکزی تایید شده‌اند را به صورت خودکار به مدت ده روز تمدید کرد.

۱۶آذر

فهرست گروه‌های کالایی ملزم به معاملات در سامانه ارز تجاری منتشر شد

پیرو بخشنامه جدید بانک مرکزی، صنایع روانکار، دوده، کامپاند، سیمان، کاشی و سرامیک و انواع لبنیات از تاریخ سوم آذرماه ۱۴۰۳ ملزم به واگذاری ارز حاصل از صادرات خود در مرکز مبادله ایران به واردکنندگان بر اساس نرخ توافقی و سازوکار اجرایی این مرکز هستند و سایر صادرکنندگانی که در گروه‌های مذکور قرار ندارند فعلا می‌توانند واگذاری ارز حاصل از صادرات خود را طبق روال سابق انجام دهند یا به صورت اختیاری در سامانه ارز تجاری عرضه کنند.

۰۷آذر

راه‌حل برون‌رفت از تراز تجاری منفی چیست؟

چالش صادرات در ابتدای زنجیره ارزش

‏‏‏‏‏‌ مطابق با آمار بانک‌مرکزی و گمرک ایران، ارزش هر‌تن کالای صادراتی ایران ۳۶۶دلار ارزش‌گذاری‌شده و این در حالی است که کشور مجبور است به ازای هر‌تن کالای وارداتی ۱۷۸۳دلار به طرف‌های خارجی بپردازد. کالاهای صادراتی ایران بیشتر در ابتدای زنجیره ارزش تولید جهانی قرار دارند، برای مثال صادرات متانول تولیدی در پتروشیمی‌های کشور باعث ارزآوری به داخل می‌شود ولی این کالای صادراتی در کشور مقصد به کالاهای با ارزش‌افزوده بالاتر تبدیل و دوباره به ایران صادر می‌شود. محصولات ابتدای زنجیره تولید از کشش تقاضای بیشتری برخوردار هستند و با افزایش قیمت‌های جهانی، تقاضای این‌گونه کالاها به‌سرعت کم می‌شود و همچنین با ایجاد هرگونه رکود، برای فروش کالاهای ابتدای زنجیره، رقابت قیمتی سختی برقرار می‌شود که این موجب سقوط بهای محصولاتی از قبیل نفت و گاز و مشتقات آنها می‌شود. این مورد باعث می‌شود تراز تجاری در کشورهای درحال توسعه‌ای همچون ایران دائما تحت‌فشار باشد، در مقابل کالاهای وارداتی به ایران چون کالاهای نهایی یا واسطه‌ای هستند معمولا تحت‌هر شرایطی حتی افزایش قیمت‌ها باید وارد شوند تا چرخه تولید کشور با اخلال مواجه نشود.

۲۳مهر

بازوی پژوهشی مجلس برای اولین‌بار از برآورد ماهانه تولید ناخالص داخلی رونمایی کرد

آمار نوبرانه رشد تابستانی

مرکز پژوهش‌های مجلس برای نخستین‌بار رشد اقتصادی را در دو ماه نخست تابستان سال جاری برآورد کرد. این گزارش، از چند حیث اهمیت دارد. نخست اینکه رشد اقتصادی را به شکل ماهانه ارائه کرده که به نظر می‌رسد این کار ‌کم‌سابقه بوده است. علاوه بر آمار کلی، رشد اقتصادی بخش‌های مختلف در این دو ماه ارائه شده است. نکته دیگر اینکه با این برآورد، سیاستگذاران می‌توانند با تاخیر کمتری روند رشد اقتصادی را مورد ارزیابی قرار دهند و سیاست‌های خود را متناسب با وضعیت حاضر رشد اقتصادی تنظیم کنند. این بررسی‌ها حاکی از آن است که این آمارها بیش از ۸۰درصد هم حرکتی با آمارهای نهاد رسمی دارد و می‌تواند به‌عنوان یک شاخص پیش‌نگر برای آمار رسمی تولید ناخالص داخلی مورد ارزیابی قرار گیرد. براساس گزارش جدید، رشد اقتصادی ماهانه در تیرماه به ۱.۴درصد و در مرداد ماه به ۲.۳درصد رسیده است. با این آمار می‌توان پیش‌بینی کرد که سطح رشد اقتصادی تابستان نسبت به فصول قبل، کمتر باشد.

۱۶مهر

شرایط پذیرش اوراق گام برای تخصیص ارز واردات اعلام شد

بانک مرکزی در بخشنامه‌ای ترتیبات اجرایی مرتبط با «آیین نامه اجرایی پذیرش اوراق گام» بابت پیش پرداخت تخصیص ارز واردات را به شبکه بانکی ابلاغ کرد.

۲۴مرداد

نرخ رشد نقدینگی، پایه پولی و پول در خرداد ماه افزایشی شد

زنگ خطر آمار پولی

پس از ارائه آمارهای نقدینگی و پایه پولی خرداد به صورت شفاهی، بانک مرکزی در گزارش خود این آمار را به‏‏‌روز کرد. مطابق گزارش رسمی، رشد نقطه‏‏‌به‏‏‌نقطه نقدینگی در خردادماه امسال ۲۶.۸ درصد و رشد ماهانه نقدینگی نیز برابر با ۲.۸ درصد بوده است. بررسی روند آمارها نشان می‌دهد پس از کاهش نرخ رشد نقدینگی در سال ۱۴۰۲، این روند نزولی از آغاز سال ۱۴۰۳ متوقف شده است و به تدریج روند معکوسی شکل گرفته است. نگاهی به آمار مربوط به تورم نیز نشان می‌دهد این متغیر نیز در چند ماه اخیر روندی فزاینده به خود گرفته و سیر نزولی خود را از دست داده است. در یک جمع‏‏‏‏‌بندی کلی، با توجه به ریسک‏‏‏‏‌های اقتصادی، به نظر می‏‏‏‏‌رسد روند متغیرهای پولی و همچنین شاخص‏‏‏‏‌های قیمت احتمالا در ماه‌های آینده افزایشی خواهد بود. محاسبات «دنیای اقتصاد» نشان می‌دهد متوسط رشد ماهانه نقدینگی در سه ماه اخیر حدود ۲ درصد بوده است و در صورت تداوم این روند، بانک مرکزی به هدف‌گذاری نقدینگی خود نخواهد رسید.

۲۲مرداد

رئیس کل بانک مرکزی دستور داد

اعطای تسهیلات و تخصیص اعتبار واردات مواد اولیه دارو و تجهیزات پزشکی

رئیس کل بانک مرکزی دستورات لازم جهت رفع مشکل نقدینگی تامین مواد اولیه دارو و کارخانجات دارویی و همچنین تسهیل و تسریع در تخصیص و تامین ارز واردات دارو، مواد اولیه دارویی و تجهیزات پزشکی را صادر کرد.

۰۹مرداد

نیمی از سهمیه ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی در ۴ ماه مصرف شد

سرنوشت دلار ترجیحی

در ۴ماه ابتدایی سال جاری، ۵.۱۵۳میلیارد دلار ارز ترجیحی به کالاهای اساسی و دارو تخصیص یافته که حدود نیمی از سقف میزان تعیین‌شده این ارز در سال۱۴۰۳ است. حال دولت چهاردهم باید در نخستین اقدامات خود درباره تخصیص ارز ترجیحی دست به تصمیم‌گیری بزند.

۰۲مرداد

تامین بیش از ۲۱میلیارد دلار ارز مورد نیاز واردات

از اول فروردین‌ماه تا ۳۰تیرماه۱۴۰۳، ۲۱میلیارد و ۴۴۵میلیون دلار ارز برای واردات کالاهای اساسی، دارو، کالاهای تجاری و بازرگانی، واردات در مقابل صادرات و خدمات تامین شده است. ‌برای کالاهای اساسی و دارو ۵میلیارد و ۳۸میلیون دلار، ‌برای کالاهای تجاری و بازرگانی مبلغ ۱۱میلیارد و ۴۴۶میلیون دلار و برای خدمات ۳۹۹میلیون دلار و برای واردات در مقابل صادرات ۴میلیارد و ۵۶۲میلیون دلار تامین ارز صورت گرفت. بر اساس این گزارش، بانک مرکزی برای واردات کالای اساسی کشاورزی شامل گندم، دانه‌های روغنی و نهاده‌های دامی ۳میلیارد و ۹۹۹میلیون دلار، برای دارو، مواد اولیه دارویی و تجهیزات پزشکی یک‌میلیارد و ۳۹میلیون دلار و در مجموع ۵میلیارد و ۳۸میلیون دلار برای کالای اساسی و دارو ارز با نرخ ۲۸۵۰۰ تومان با هدف حمایت از مصرف‌کنندگان و دسترسی اقشار جامعه به کالاهای ضروری با قیمت ارزان‌تر پرداخت شد.

۱۹تیر

جزئیات پیمان پولی ایران و روسیه/ این اقدام تحریم ناپذیر است

معاون امور بین‌الملل بانک مرکزی با تشریح جزئیات پیمان پولی ایران و روسیه گفت: این اقدام تحریم‌ناپذیر است و فرآیند آن از طریق پول‌های ملی انجام می‌شود.

۱۱تیر

آمار تراز تجاری در فصل اول

تحولات بازرگانی خارجی نشان می‌دهد در سه‌ماه نخست امسال درآمدهای ارزی کشور به ۲۵.۵میلیارد دلار رسید. در این مدت مازاد تراز تجاری کشور معادل ۵۱.۳درصد نسبت به مقطع مشابه سال گذشته افزایش یافته است

۲۴خرداد

دستورالعمل مرابحه پروژه ای به شبکه بانکی ابلاغ شد

دستورالعمل «مرابحه پروژه‌ای یا اعتبار برای پروژه» که کاربردی نوین از عقد مرابحه است و همان کارکرد عقد مرابحه در سطح خرد را در ارتباط با طرح‌ها و پروژه‌ها در سطح کلان برعهده دارد با هدف تأمین مالی پروژه‌های تولیدی و بخش واقعی اقتصاد به شبکه بانکی کشور ابلاغ شد.

۲۲خرداد

محدودیت‌های جدید ترخیص درصدی کالا از گمرک اعلام شد

معاونت برنامه‌ریزی و مقررات سازمان توسعه تجارت در نامه‌ای به رئیس مرکز فناوری داده و اطلاعات و امنیت فضای مجازی وزارت صمت موضوع تغییر در نحوه ارسال ثبت سفارش به گمرک برای تخصیص‌های در صف را اعلام کرد.