ضرورت ورود فوری دولت به نجات گردشگری

برنامه‌های حمایتی باید عملیاتی و فراتر از شعار باشد

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی مشهد، مژگان ثابت‌تیموری، رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق خراسان رضوی در ابتدای این نشست با تاکید بر ضرورت تغییر رویکرد در مواجهه با چالش‌های حوزه گردشگری، از تدوین «سند تاب‌آوری گردشگری» در استان خبر داد و با اشاره به دستور استاندار در این زمینه، تصریح کرد: این سند نباید صرفاً یک اقدام نمادین یا شعاری باشد، بلکه باید به یک برنامه راهبردی و کاملاً عملیاتی تبدیل شود.

رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع‌دستی اتاق مشهد در این خصوص گفت: هدف ما از تدوین این سند، ایجاد یک ساختار منسجم برای مدیریت شرایط بحرانی است تا بتوانیم از آسیب‌های گسترده به این صنعت در استان جلوگیری کنیم. در این مسیر، پیگیری‌های لازم در قالب مسئولیت‌های اجتماعی و با همکاری معاونت زیارت استانداری در حال انجام است.

ثابت‌تیموری افزود: تجربیات گذشته، به‌ویژه دوران کرونا و سایر بحران‌های مشابه، به ما نشان داد که بدون داشتن یک نقشه راه عملیاتی، بخش گردشگری و صنایع‌دستی به‌سرعت دچار آسیب‌های جبران‌ناپذیر می‌شود. بنابراین، اولویت اصلی ما در کمیسیون، عملیاتی کردن راهکارهایی است که بتواند پایداری کسب‌وکارهای این حوزه را در شرایط اضطرار تضمین کند.

وی ادامه داد: مطالبه بخش خصوص از دولت را در دستور کار داشته و خوشبختانه در این حوزه همراهی بخش اجرایی در استان را داریم. دستورالعمل ارسال شده به استاندار برای شرایط ویژه کنونی در سه مرحله ارسال شد و تاکیدات ویژه‌ای در راستای حمایت از کسب و کارهای حوزه گردشگری صورت گرفته است.

ثابت‌تیموری افزود: علاوه بر همراهی و حمایت بخش دولتی، خود صاحبان مشاغل حوزه گردشگری نیز در زمان رکود و تعطیلی می‌توانند اقداماتی را در راستای ارتقای زیرساخت‌های خود، آموزش ضمن خدمت نیروها را جایگزین تعدیل نیروها و معرفی به بیمه بیکاری داشته باشند.

وی تاکید کرد: تعدیل نیروی حرفه‌ای در چنین شرایطی کار راحتی است؛ اما بازگرداندن و یافتن نیروهای آب‌دیده پس از زمان عبور از بحران کار راحت و آسانی نیست.

رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با اشاره به رایزنی‌های مختلف با نمایندگی وزارت‌ خارجه در شرق کشور توسط این کمیسیون بیان کرد: در تلاشیم تا راهکارهای مناسبی برای بازکردن مرزهای شرقی و ورود گردشگر از کشورهای همسایه شرقی همچون ازبکستان، ترکمنستان و افغانستان به استان و همچنین تورهای دو طرفه را به دست آوریم.

ضرورت تداوم حمایت از صنعت گردشگری پس از مقاومت

ناصر غفران، نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با اشاره به فعالیت‌های انجام شده در حوزه گردشگری در دوران اخیر، گفت:  آنچه امروز در حال رقم خوردن است، یک حماسه بزرگ و مقاومت مثال‌زدنی است که باید به‌طور جدی مورد حمایت قرار گیرد. تصمیمات و مذاکراتی که برای ساماندهی وضعیت گردشگران و کارگزاران سفر انجام شده، گام مهمی بوده، اما نباید فراموش کنیم فشاری که اکنون بر صنعت گردشگری وارد می‌شود، بسیار سنگین است و این فشار برای فعالانی است که تلاش می‌کنند رضایت مردم را جلب کرده و تعهداتشان را ایفا کنند.

وی تاکید کرد: امکان بازپس گیری مبالغی که آژانس‌های مسافرتی به گردشگران عودت داده‌اند، از طریق کارگزاران خارجی محقق نبود و این امر، فشار دو چندانی را به این آژانس‌ها وارد آورد که برای این حوزه بسیار سخت است.

غفران با تاکید بر نقش شورای شهر و مدیریت شهری در حمایت از گردشگری ادامه داد: ساختاری که امروز برای حمایت از بخشی از گردشگران و فعالان گردشگری و حتی سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی پیاده شده، جای قدردانی دارد. در شورای شهر و مدیریت شهری، افرادی مسئولیت دارند که در این حوزه همراهی خوبی داشته‌اند و لازم است این روند ادامه یابد.

غفران در عین حال هشدار داد:  اگر دوباره فرآیندها و تصمیماتی شکل بگیرد که بخش خصوصی متخصص و فعالان واقعی گردشگری در آن حضور نداشته باشند، با همان چالش‌های گذشته مواجه خواهیم شد. درخواست جدی ما این است که در همه تصمیمات، نظر بخش خصوصی و تشکل‌های تخصصی دیده شود تا از بازگشت تصمیمات غیرکارشناسی جلوگیری شود.

وی با اشاره به خسارت‌های وارد شده به حوزه گردشگری در ماه‌های اخیر خاطرنشان کرد: امروز بخش مهمی از فعالان گردشگری، هتل‌ها، دفاتر خدمات مسافرتی و سایر حلقه‌های زنجیره سفر، با خسارت‌های سنگین مواجه‌اند. اتاق بازرگانی و کمیسیون گردشگری در تلاش است تا این خسارت‌ها به صورت دقیق احصا و برای جبران آن‌ها، سازوکار مشخصی تعریف شود.

نایب‌رئیس کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد، در پایان تاکید کرد: امیدواریم با همراهی استانداری، دستگاه‌های اجرایی و مجموعه تصمیم‌سازان، بسته‌های حمایتی مؤثر برای صنعت گردشگری تدوین و اجرا شود تا هم حقوق مردم و مسافران تامین شود و هم این صنعت مهم، بتواند از شرایط دشوار فعلی عبور کرده و به مسیر رشد و توسعه خود بازگردد.

ضرورت تسهیل حمایت‌های مالیاتی و بیمه‌ای برای واحدهای گردشگری آسیب‌دیده

سیدجواد موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی نیز با اشاره به شرایط سخت واحدهای گردشگری در دوران جنگ اخیر گفت: از روزهای ابتدایی جنگ تا به حال، ده‌ها جلسه طولانی در سطح استان برگزار شد و هیچ‌یک از دستگاه‌ها در پیگیری وضعیت کوتاهی نکردند؛ اما آنچه فعالان حوزه گردشگری امروز را آزار می‌دهد، بروکراسی سنگین در مسیر بهره‌مندی از حمایت‌های قانونی است.

او با انتقاد از اجرای سخت‌گیرانه مصوبات افزود: در بخشنامه‌ها عمدتا فقط واحدهایی که آسیب فیزیکی مستقیم دیده‌اند، مشمول تسهیلات مالیاتی و بیمه‌ای شناخته می‌شوند، در حالی که بسیاری از هتل‌ها و واحدهای گردشگری بدون تخریب ظاهری، از نظر درآمدی به‌شدت آسیب دیده‌اند. حداقل انتظار این است که در این شرایط، تعویق و تقسیط مالیات و حق بیمه برای این واحدها به‌صورت واقعی و بدون تفسیرهای محدودکننده اجرایی شود.

وی خاطرنشان کرد: نقش فعالان گردشگری و هتلداری در پشت صحنه، از تامین غذا و خدمات تا همراهی در ارسال کمک‌ها، در شرایط جنگی کمتر دیده می‌شود، اما باید در تصمیم‌گیری‌ها و تخصیص حمایت‌ها به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد.

تاکید بر ضرورت اقدامات فوری برای نجات گردشگری مشهد در شرایط بحران 

سپس امید خدادادی، دبیر کمیسیون گردشگری و صنایع دستی اتاق مشهد با اشاره به شرایط «اضطرار و جنگ» که کشور با آن روبه‌روست، وضعیت کنونی گردشگری را «به‌مراتب سخت‌تر از دوران کرونا» توصیف کرد و گفت: امروز حوزه گردشگری با مجموعه‌ای از بحران‌ها مواجه است که اگر مدیریت نشود، اشتغال این بخش به صفر خواهد رسید.

او با تشریح بسته پیشنهادی کمیسیون گردشگری برای مدیریت بحران افزود: در این بسته، اختلال زیرساخت‌ها، توقف جابه‌جایی‌ها و تعطیلی عملی گردشگری، از دست رفتن ظرفیت‌های حمل‌ونقل، قطع اینترنت، بی‌اعتمادی گردشگران خارجی به مقصد و مشکلات مدیریتی و منابع انسانی به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌ها شناسایی شده است. باید توجه داشته باشیم که بازگرداندن اعتماد بین‌المللی به مقصد گردشگری سال‌ها زمان نیاز دارد و بایستی راهکاری اساسی در این شرایط اندیشیده شود.

خدادادی گفت: این بسته شامل تدوین پروتکل‌های ایمنی و دستورالعمل‌های اطلاع‌رسانی، طراحی سناریوهای مالی قابل پیش‌بینی برای ادامه فعالیت کسب‌وکارهای گردشگری، بازنگری در وابستگی به زنجیره تامین و تعیین مسیرهای بازسازی اعتماد گردشگران در دوران پس از بحران است.

دبیر کمیسیون گردشگری اتاق مشهد همچنین از پیگیری رسمی این درخواست‌ها از استانداری خبر داد و توضیح داد: در نامه ارسالی، سه مطالبه مشخص برای حمایت از تاسیسات گردشگری مطرح شده است؛ نخست، امهال بدهی مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده به مدت دو سال برای سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴،  و دوم، ارائه درخواست اعطای وام‌های بدون بهره که باید در شورای هماهنگی بانک‌ها به تصویب برسد.

به گفته او، اجرای این اقدامات برای جلوگیری از ریزش گسترده نیروی انسانی و فروپاشی زنجیره ارزش گردشگری «کاملاً ضروری و فوری» است.

تاب‌آوری هتل‌ها به پایان رسیده است

محمود مادرشاهیان،  رئیس جامعه حرفه‌ای هتلداران خراسان‌رضوی نیز با اشاره به آسیب‌های گسترده وارد شده به صنعت هتلداری و گردشگری در ماه‌های اخیر گفت: از دوران کرونا تاکنون، این حوزه ضربات شدیدی را تحمل کرده و تاب‌آوری فعالان آن در مواجهه با بحران‌های پیاپی عملاً به پایان رسیده است. با تمام توان تلاش کردیم چراغ هتل‌ها روشن بماند و نیروی انسانی متخصص حفظ شود، اما به دلیل همکاری نکردن نهادهایی مانند تامین اجتماعی و شهرداری، امکان ادامه این مسیر فراهم نشد و تعدادی از واحدهای بزرگ ناچار به تعطیلی شدند. وعده‌ها بسیار بود، اما در عمل حمایتی اتفاق نیفتاد.

او با تاکید بر اهمیت نیروی انسانی متخصص افزود: شرایط موجود بسیار سخت است و از دست رفتن نیروهای حرفه‌ای، خسارت جدی و بلندمدتی به جامعه هتلداری وارد می‌کند. اگر تامین اجتماعی در آن مقطع به واحدها کمک می‌کرد، بسیاری از تعدیل‌ها رخ نمی‌داد. اکنون همان نهادی که می‌توانست مانع بیکاری شود، باید هزینه بیمه بیکاری پرداخت کند.

وی تصریح کرد: آسیبی که به واحدهای گردشگری استان وارد شده، به‌سادگی قابل جبران نیست و نیازمند تصمیمات حمایتی واقعی و فوری است.

هتل‌ آپارتمان‌ها بدون هیچ حمایت مالی در خط مقدم خدمت‌رسانی ماندند

محمد نیکو، رئیس جامعه حرفه‌ای هتل‌آپارتمان‌داران خراسان رضوی با اشاره به نبود هرگونه حمایت مالی از هتل‌ آپارتمان‌ها گفت: در تمام این مدت مساعدتی از سوی تامین اجتماعی دریافت نکرده‌ایم. این در حالی است که بسیاری از واحدها با تخفیف‌های ۶۰ تا ۷۰ درصدی ـ در حد ارائه خدمات رایگان ـ فعالیت را ادامه دادند و برای حفظ نیروها هیچ تعدیلی انجام ندادند. با وجود ایستادگی کامل این واحدها، هیچ‌گونه حمایت عملی از آن‌ها صورت نگرفته است.

علی ایزدی، رئیس جامعه مراکز رفاهی، تفریحی و پذیرایی خراسان رضوی نیز با بیان اینکه شرایط فعلی، فضای نااطمینانی جدی برای فعالان حوزه رفاهی و پذیرایی ایجاد کرده است، گفت: وقتی آینده پیشِ رو قابل پیش‌بینی نباشد، کسب‌وکارها هرگز به سمت توسعه واحد، گسترش خدمات و تقویت زیرساخت‌ها حرکت نمی‌کنند. مجموعه‌هایی که نمی‌توانند نسبت به فردای خود خوش‌بین باشند، امکان برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری را از دست می‌دهند و این ابهام، روند رشد و ارتقای این بخش را عملاً متوقف کرده است.

لزوم بهره‌گیری از گروه‌های تخصصی و حمایت نهادهای دولتی برای احیای گردشگری

ابراهیم محرابی، مدیر خانه‌مسافرهای خراسان رضوی نیز با اشاره به شرایط پیچیده و چالش‌های پیش‌روی حوزه گردشگری و فضاهای رفاهی گفت: برای احیای این بخش و افزایش ماندگاری و تاب‌آوری واحدها، ناچاریم از ظرفیت گروه‌های تخصصی و بخش خصوصی بهره بگیریم تا راهکارهای عملی و قابل اجرا ارائه کنند.

وی ادامه داد: در این مسیر، نقش سازمان‌های دولتی و نهادهایی چون تامین اجتماعی و شهرداری بسیار مهم است و باید در این ایام، به‌صورت جدی پای کار بیایند و همراه فعالان این حوزه باشند.

او افزود: اگر بتوانیم با برنامه‌ریزی درست، از این دوره سخت به‌عنوان فرصتی برای استانداردسازی، ارتقای ایمنی و آموزش نیروی انسانی و کاهش هزینه‌ها در چنین مواقعی استفاده کنیم، هم به توسعه گردشگری محلی و استانی کمک کرده‌ایم و هم زمینه ایجاد درآمد پایدار و اشتغال تخصصی را فراهم می‌کنیم. حمایت روانی از کارکنان در چنین شرایطی ضروری است، می‌توان به جای تعدیل نیرو، از شیفت‌بندی و کاهش زمان کاری استفاده کنیم.

روندهای اداری، مانع اصلی دریافت معافیت‌های مالیاتی برای هتل‌های آسیب‌دیده

در ادامه نشست، مرجان شاه‌ولایتی، مدیرعامل جامعه هتلداران خراسان رضوی با اشاره به مشکلات واحدهای اقامتی در بهره‌مندی از معافیت‌های مالیاتی گفت: این فرآیندها در حالی‌که باید تا حد ممکن بار مالیاتی را از دوش واحدهای آسیب‌دیده بردارد، در بسیاری از موارد به نتیجه مشخصی نمی‌رسد و هتل‌هایی که با سختی فراوان در حال سرپا نگه‌داشتن مجموعه خود هستند، از دسترسی به همین حداقل تسهیلات نیز محروم می‌مانند. به نظر می‌رسد پیچیدگی‌های اداری، امروز به مانع اصلی استفاده هتل‌ها از معافیت‌های مالیاتی تبدیل شده است.

تداوم اقدامات حمایتی از واحدهای آسیب‌دیده صنایع‌دستی خراسان رضوی در شرایط جنگی

در بخش دیگری از این نشست، سمیه روانخواه، معاون صنایع دستی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان رضوی اظهار کرد: در حوزه صنایع‌دستی از ابتدای جنگ تلاش کردیم فعالیت‌ها را نه‌تنها متوقف نکنیم، بلکه گسترش دهیم. تاکنون ۳۵۰ نامه به سازمان تامین اجتماعی درباره مشکلات ناشی از قطعی اینترنت و عدم صدور مجوزهای مربوط به حق بیمه ارسال کرده‌ایم.

وی گفت: با وجود اعلام تعطیلی اماکن تاریخی و گردشگری در ایام نوروز، طبق استعلام‌های انجام‌شده، امکان فعالیت غرفه‌های صنایع‌دستی در برخی از این بناها فراهم شد و ما از حداکثر ظرفیت موجود برای حضور صنعتگران استفاده کردیم. نتیجه این تلاش‌ها رضایت‌بخش بود و در تعداد غرفه‌های فعال، رتبه نخست کشور را کسب کردیم.

روانخواه ادامه داد: پیگیری تسهیلات برای واحدهای صنایع‌دستی با وجود شرایط جنگی و روند کند اداری، به‌طور جدی در حال انجام است. اطلاعات مربوط به واحدهای آسیب‌دیده نیز در حال جمع‌آوری است و در واقع می‌توان گفت تمام واحدهای تولیدی صنایع‌دستی به نوعی تحت‌تاثیر جنگ قرار گرفته و متضرر شده‌اند.

او در پایان با اشاره به فرآیند شناسایی واحدهای مشمول حمایت گفت: فرم‌های اعلام خسارت که از سوی استانداری دریافت کرده‌ایم، در سراسر استان برای واحدها ارسال شده است. پس از تکمیل این فرم‌ها، تصمیم نهایی درباره مشمولیت واحدها توسط شورای تامین اتخاذ خواهد شد.

هشدار درباره خطر تعطیلی صنایع تولید فرش

سپس تکتم حسینیان، رئیس اداره فرش اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت خراسان رضوی، با تشریح وضعیت کنونی صنعت فرش استان گفت:  با توجه به موقعیت کنونی کشور، فرش با چالش‌های جدی و اساسی مواجه است و لازم است راهکارهای فوری و مؤثری برای صیانت از این میراث ارزشمند اندیشیده شود. کاهش قدرت خرید مصرف‌کنندگان در داخل و افت تقاضا از یک‌سو و کاهش صادرات و درآمدهای ارزی از سوی دیگر، فشار سنگینی را بر این صنعت وارد کرده است.

وی افزود: کمبود شدید نقدینگی در واحدهای تولیدی، خطر تعطیلی این واحدها، بیکاری بافندگان ماهر و همچنین قطع بیمه قالیبافان از مهم‌ترین تهدیدهای پیش‌روی صنعت فرش است. در کارگروه ستاد تسهیل استان مصوبه‌ای برای تامین اجتماعی مطرح شد، اما با وجود اینکه در حوزه فرش بیش از ۷ هزار قالیباف داریم، این افراد مشمول مصوبه فعلی نمی‌شوند. از این رو لازم است با نامه‌نگاری و پیگیری‌های مجزا، مصوبه‌ای مستقل برای این ۷ هزار قالیباف اخذ کنیم تا بیمه این افراد بدون وقفه ادامه یابد.

لزوم دائمی‌سازی کارگروه گردشگری در ستاد بحران اقتصادی

در بخش پایانی این نشست، محمد غفران، کارشناس معاونت گردشگری و زیارت استانداری خراسان‌رضوی، با اشاره به اهمیت مدیریت منسجم در شرایط ناپایداری اقتصادی، بر ضرورت استمرار و دائمی‌شدن کارگروه گردشگری ذیل ستاد بحران اقتصادی با محوریت بخش خصوصی تاکید کرد.

وی با بیان اینکه ایجاد کارگروه مدیریت بحران نقشی بسیار ارزشمند دارد، اظهار کرد: لازم است دستورالعمل‌ها و برنامه‌های عملیاتی مرتبط با بخش‌های مختلف اقتصادی در سه مرحله پیش از بحران، حین بحران و پس از بحران، به‌طور تخصصی تدوین و بررسی شود.

غفران افزود: برای هر مسئله باید یک راهکار مشخص طراحی و شبکه مسائل به‌صورت مستمر به‌روزرسانی شود. همچنین ضروری است سازوکاری روشن با پیش‌بینی بودجه‌ای مشخص از محل منابع حمایتی دولت برای جبران خسارات و تقویت پشتوانه‌های اجتماعی ایجاد شود تا فعالان اقتصادی در شرایط بحران با کمترین آسیب مواجه شوند.

او با تاکید بر اهمیت بازنگری در فرآیندهای مالیاتی، صدور مجوزهای خودکار و برنامه‌ریزی برای پیامدهای احتمالی مانند قطعی اینترنت، گفت: باید پیش‌بینی‌های لازم برای جبران خسارات و ارائه راه‌حل‌های عملیاتی در این حوزه‌ها انجام گیرد.

وی همچنین توجه به اقتصاد مقاومتی را ضروری دانست و گفت: اقتصاد مقاومتی برای مواجهه با تکانه‌ها و بحران‌های اقتصادی طراحی شده و امسال باید به‌عنوان یک سال مقاومتی مورد توجه ویژه قرار گیرد. بنگاه‌ها نیز باید مدل‌سازی و برنامه‌ریزی دقیق برای تاب‌آوری در برابر تکانه‌های اقتصادی و حفظ کسب‌وکار خود داشته باشند.