راهکارهای توسعه تولید بدون کارخانه با محوریت شناسایی ظرفیت‌های خالی، برندسازی و رفع موانع قانونی

لزوم اتصال ظرفیت‌های خالی صنایع به سرمایه‌گذاران برای توسعه تولید بدون کارخانه

احمد اثنی‌عشری، رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی، در ابتدای این نشست با اشاره به ظرفیت‌های مغفول‌مانده واحدهای تولیدی استان، گفت: بر اساس برآوردها، بخشی از بنگاه‌های اقتصادی خراسان رضوی تنها با ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت خود فعالیت می‌کنند و حدود ۶۰ درصد ظرفیت تولید آن‌ها بلااستفاده مانده است.

وی اظهار کرد: شناسایی و معرفی این ظرفیت‌های خالی، یکی از مهم‌ترین الزامات توسعه الگوی تولید بدون کارخانه است؛ چراکه می‌تواند زمینه بهره‌برداری بهینه از زیرساخت‌های موجود و افزایش بهره‌وری واحدهای تولیدی را فراهم کند.

رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق مشهد افزود: در کنار شناسایی ظرفیت‌های خالی، افراد و سرمایه‌گذارانی که علاقه‌مند به ورود به حوزه تولید بدون کارخانه هستند نیز باید شناسایی و حمایت شوند تا امکان اتصال این دو بخش فراهم شود.

اثنی‌عشری تاکید کرد: لازم است سازوکاری برای ایجاد ارتباط میان صاحبان ظرفیت‌های تولیدی و متقاضیان ورود به این حوزه طراحی شود تا از طریق این پیوند، علاوه بر استفاده حداکثری از توان تولیدی استان، زمینه رشد کسب‌وکارهای جدید، توسعه برندهای ایرانی و رونق تولید فراهم شود.

شفاف‌سازی مسئولیت‌ها و رفع ابهامات، لازمه توسعه تولید بدون کارخانه است

محمدحسین روشنک، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی نیز، با تاکید بر ضرورت رفع ابهامات موجود درباره تولید بدون کارخانه، گفت: مسئولیت کیفیت و انطباق محصول با استانداردها بر عهده واحد تولیدی دارای مجوز است و تولیدکننده موظف است محصول را مطابق ضوابط سازمان استاندارد و سازمان غذا و دارو تولید کند.

وی اظهار کرد: دارنده مجوز تولید بدون کارخانه مسئول فرآیند تولید نیست، بلکه مسئولیت عرضه و پاسخگویی محصول در بازار را بر عهده دارد؛ ازاین‌رو، نگرانی درباره تولید محصولات خارج از استاندارد در این شیوه، مبنای درستی ندارد.

روشنک با اشاره به برخی برداشت‌های نادرست درباره الزامات تولید بدون کارخانه افزود: بسیاری از چالش‌های مطرح‌شده ناشی از آگاهی ناکافی نسبت به قوانین و مقررات این حوزه است و با اطلاع‌رسانی و تبیین دقیق ضوابط، بخش قابل توجهی از این ابهامات برطرف خواهد شد.

عضو هیات‌رئیسه اتاق مشهد همچنین بر لزوم پیگیری تشکیل انجمن تولید بدون کارخانه در خراسان رضوی تاکید کرد و گفت: ایجاد این انجمن می‌تواند ضمن پیگیری مطالبات فعالان اقتصادی، به رفع موانع اجرایی و توسعه این الگوی تولیدی در استان کمک کند.

وی با تاکید بر ضرورت تقویت تشکل‌های تخصصی، گفت: تشکیل انجمن تولید بدون کارخانه به‌هیچ‌وجه به معنای تضعیف تشکل‌های موجود نیست، بلکه این تشکل می‌تواند به‌صورت تخصصی مطالبات و مشکلات فعالان این حوزه را پیگیری کرده و در کنار سایر انجمن‌ها به حل چالش‌ها کمک کند.

وی با اشاره به نقش تشکل‌ها در بهبود فضای کسب‌وکار افزود: تشکل‌های تخصصی، حلقه ارتباطی میان بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی هستند و می‌توانند مسائل و موانع فعالان اقتصادی را به‌صورت منسجم دنبال کنند؛ ازاین‌رو، توسعه فرهنگ فعالیت تشکلی و همکاری میان انجمن‌ها از الزامات پیشبرد اهداف اقتصادی استان است.

روشنک همچنین با بیان اینکه توسعه تولید بدون کارخانه بدون توجه به بازارهای صادراتی با محدودیت مواجه خواهد شد، تصریح کرد: رونق این الگوی تولیدی مستلزم رفع موانع صادرات و ایجاد بستر مناسب برای حضور تولیدکنندگان در بازارهای بین‌المللی است.

ضرورت آموزش تخصصی فعالان اقتصادی و توجه به الزامات صادرات در توسعه تولید بدون کارخانه

روشنک، در بخش دیگری از صحبت‌های خود با تاکید بر اینکه یکی از مهم‌ترین نیازهای حوزه تولید بدون کارخانه، آشنایی فعالان اقتصادی با قوانین و فرآیندهای این مدل کسب‌وکار است، گفت: بسیاری از افرادی که صاحب برند هستند، هنوز شناخت کافی از تولید بدون کارخانه ندارند و به همین دلیل، برگزاری نشست‌های آموزشی و اطلاع‌رسانی تخصصی اهمیت زیادی دارد.

وی افزود: نباید انتظار داشت همه متقاضیان شخصاً تمام مراحل و الزامات این حوزه را دنبال کنند؛ لازم است افراد و کارشناسان متخصص در این زمینه به‌عنوان مرجع مشاوره فعالیت کنند تا متقاضیان بتوانند پاسخ سؤالات خود را دریافت کرده و مسیر فعالیت را با اطمینان بیشتری طی کنند.

عضو هیات‌رئیسه اتاق مشهد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به الزامات توسعه صادرات تصریح کرد: برای موفقیت در بازارهای بین‌المللی، باید به ساختار هزینه‌های تولید و مزیت‌های رقابتی توجه داشت. بسیاری از کالاهای صادراتی کشور به دلیل بهره‌مندی از یارانه در تامین مواد اولیه، امکان رقابت در بازارهای خارجی را پیدا می‌کنند و در صورت حذف این مزیت‌ها، صادرات بسیاری از محصولات با چالش مواجه خواهد شد.

او تاکید کرد: توسعه تولید بدون کارخانه باید همزمان با برنامه‌ریزی برای رفع موانع صادرات، افزایش رقابت‌پذیری محصولات و آگاهی‌بخشی به فعالان اقتصادی دنبال شود تا این الگوی تولیدی بتواند به نتایج مطلوب دست یابد.

لزوم شناسایی ظرفیت‌های استان برای توسعه تولید بدون کارخانه و تقویت برندهای تولیدی

سپس فاطمه جمیلی، نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی، با اشاره به حضور نمایندگان انجمن‌های تخصصی از جمله انجمن ماشین‌سازی، صنایع غذایی و صنایع آرایشی و بهداشتی در این نشست، اظهار کرد: هدف از برگزاری این جلسه، آشنایی بیشتر با ظرفیت‌ها و پتانسیل‌های انجمن‌های فعال استان و برنامه‌ریزی برای بهره‌گیری از این توانمندی‌ها در مسیر توسعه تولید بدون کارخانه است

جمیلی

جمیلی افزود: کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه تلاش می‌کند با شناسایی ظرفیت‌های موجود، زمینه افزایش تعداد تولیدکنندگان بدون کارخانه در استان را فراهم کرده و موانع پیش‌روی این حوزه را احصا و پیگیری کند.

نایب‌رئیس کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق مشهد با تاکید بر اهمیت برندسازی در کنار تولید، خاطرنشان کرد: در خراسان رضوی واحدهای تولیدی توانمند و باسابقه‌ای فعالیت می‌کنند که با وجود برخورداری از بازار مناسب، هنوز در حوزه هویت‌سازی و برندسازی آن‌گونه که باید موفق عمل نکرده‌اند.

وی تصریح کرد: همکاری نزدیک انجمن‌های تخصصی با کمیسیون می‌تواند ضمن تقویت برندهای تولیدی، به افزایش تولید، ارتقای جایگاه محصولات استان در بازار و توسعه الگوی تولید بدون کارخانه کمک کند.

ضرورت ایجاد بانک اطلاعاتی ظرفیت‌های خالی واحدهای تولیدی برای توسعه تولید بدون کارخانه

هاشم صفار، دبیر کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه اتاق خراسان رضوی نیز، با تاکید بر ضرورت شناسایی ظرفیت‌های خالی بنگاه‌های تولیدی، گفت: یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای توسعه تولید بدون کارخانه، دسترسی به اطلاعات دقیق از ظرفیت‌های بلااستفاده واحدهای تولیدی است. بسیاری از بنگاه‌ها به دلایل فرهنگی یا نگرانی‌های سازمانی، تمایلی به اعلام ظرفیت‌های خالی خود ندارند و این موضوع فرآیند شناسایی و بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها را دشوار کرده است.

صفار طراحی بانک اطلاعاتی ظرفیت‌های خالی را ایده‌ای موثر دانست و در عین حال تاکید کرد: اثربخشی آن منوط به تکمیل اطلاعات توسط بنگاه‌ها و همراهی با فرهنگ‌سازی و اعتمادسازی است.

در ادامه، غلامحسین هادی‌زاده، رئیس خانه کشاورز خراسان رضوی، با تاکید بر نقش انجمن‌های تخصصی در توسعه تولید بدون کارخانه، گفت: ایجاد سازوکاری منسجم از طریق انجمن‌ها می‌تواند زمینه اتصال صاحبان ظرفیت‌های تولیدی و متقاضیان دارای برند و بازار را فراهم کند. انجمن‌های تخصصی می‌توانند اطلاعات مربوط به ظرفیت‌های تولیدی و متقاضیان را به‌صورت محرمانه مدیریت کرده و پس از بررسی استانداردها و صلاحیت طرفین، زمینه انعقاد قرارداد را فراهم آورند.

عباس یوسفی، رئیس انجمن صنایع همگن کانی‌های غیرفلزی خراسان رضوی، برندسازی را فراتر از تولید دانست و گفت: برند یک دارایی ارزشمند اقتصادی است که ایجاد آن نیازمند سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی و فعالیت مستمر در حوزه‌هایی مانند کیفیت، بازاریابی و حضور مؤثر در بازار است. توسعه تولید بدون کارخانه در کنار تقویت برندها می‌تواند به استفاده بهینه از ظرفیت‌های خالی واحدهای تولیدی کمک کند، اما شکل‌گیری یک برند معتبر، فرآیندی زمان‌بر است که مستلزم رعایت استانداردها، اعتمادسازی و سرمایه‌گذاری مستمر می‌باشد.

احمدرضا ایل‌بیگی، فعال اقتصادی، با تاکید بر ضرورت بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت واحدهای تولیدی، گفت: استفاده اشتراکی از کارخانه‌ها و واگذاری ظرفیت تولید به‌صورت زمان‌بندی‌شده، تجربه‌ای موفق در برخی کشورهاست که می‌تواند در ایران نیز به افزایش بهره‌وری و رونق تولید کمک کند.

وی افزود: در صورت ایجاد سازوکاری منسجم و مورد اعتماد، امکان واگذاری ظرفیت تولید حتی به‌صورت ساعتی یا دوره‌ای میان تولیدکنندگان وجود دارد و شکل‌گیری انجمن تولید بدون کارخانه می‌تواند زمینه توسعه این الگو را فراهم کند.

همچنین، اختراعی، رئیس انجمن ماشین‌سازی خراسان رضوی، با تاکید بر اینکه توسعه تولید بدون کارخانه بدون ایجاد زیرساخت‌های اطلاعاتی و علمی امکان‌پذیر نیست، گفت: نخستین گام، شناسایی دقیق ظرفیت‌های واحدهای تولیدی و ایجاد بانک اطلاعاتی جامع از امکانات، تجهیزات و ظرفیت‌های خالی صنایع استان است. دانشگاه‌ها باید بیش از گذشته به مسائل واقعی صنعت ورود کنند و با تقویت ارتباط میان دانشگاه، انجمن‌های تخصصی و بنگاه‌های اقتصادی، زمینه حل مسائل تولید را فراهم آورند. بسیاری از تجهیزات و ظرفیت‌های صنعتی در استان وجود دارد، اما به دلیل نبود شبکه اطلاعاتی منسجم، به‌درستی شناسایی و استفاده نمی‌شوند.

محمد صفارزاده، نایب‌رئیس انجمن آرایشی و بهداشتی خراسان رضوی، با اشاره به استقبال فعالان بازار از تولید با برند اختصاصی، گفت: بسیاری از متقاضیان برند خود را ثبت کرده‌اند، اما به دلیل الزام قانونی برای ثبت شرکت، از ادامه مسیر منصرف می‌شوند. بخش قابل توجهی از مراجعه‌کنندگان دارای جواز صنفی هستند و تمایل دارند بدون ایجاد شرکت مستقل، از ظرفیت کارخانه‌ها استفاده کنند.

وی با انتقاد از الزامات سازمان غذا و دارو افزود: هم سفارش‌دهنده و هم سفارش‌گیرنده باید مسئول فنی مستقل داشته باشند که این موضوع هزینه‌های سربار را افزایش داده و در برخی موارد مانع انعقاد قراردادهای تولیدی شده است.

احمدرضا فرجی، نماینده اداره کل استاندارد خراسان رضوی نیز، با اشاره به اقدامات این اداره برای تسهیل فرآیند تولید بدون کارخانه، گفت: در بخش نشان‌گذاری پروانه‌های استاندارد، دو موضوع اصلی شامل تایید صلاحیت مدیران کنترل کیفیت و صدور پروانه تولید تحت قرارداد مورد توجه قرار گرفته است. در محصولات مشمول استاندارد اجباری، درج مشخصات تولیدکننده و سفارش‌دهنده روی محصول الزامی است و در حال حاضر، به جز این الزامات، محدودیت دیگری در ضوابط استاندارد برای تولیدات سفارشی وجود ندارد.

سپس امیرمحمد شفیعی، دبیر اجرایی انجمن صنایع همگن صنایع غذایی خراسان رضوی، با تاکید بر اینکه توسعه تولید بدون کارخانه بدون رونق صادرات امکان‌پذیر نیست، گفت: بخش عمده ظرفیت تولید بدون کارخانه با هدف حضور در بازارهای صادراتی تعریف شده و تا زمانی که موانع صادرات برطرف نشود، این الگو نیز با محدودیت مواجه خواهد بود. بسیاری از کارخانه‌ها با وجود ظرفیت مناسب، با کمبود سفارش مواجه هستند و این موضوع ضرورت تقویت مشوق‌های صادراتی را دوچندان کرده است. انجمن‌ها و تشکل‌های تخصصی به دلیل شناخت دقیق از ظرفیت واحدهای تولیدی، می‌توانند نقش مؤثری در شناسایی ظرفیت‌های خالی و اتصال تولیدکنندگان و متقاضیان ایفا کنند.

حمیدرضا مادرشاهی، فعال اقتصادی، با پیشنهاد تشکیل کارگروه تخصصی ذیل کمیسیون برند و تولید بدون کارخانه، ایجاد بانک اطلاعاتی ظرفیت‌های خالی، تدوین الگوی استاندارد قراردادها، حمایت از حقوق مالکیت فکری و برندها، تسهیل دسترسی به منابع مالی و تقویت ارتباط با دانشگاه‌ها را از مهم‌ترین اولویت‌های این کارگروه برشمرد.