زنجیره ارزش زعفران ایران نیازمند اصلاح است

به گزارش روابط عمومی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان رضوی، «منوچهر مالکی»، در آستانه فرا رسیدن روز ملی زعفران (پنجم آبان ماه) در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: برای افزایش سهم تولیدکننده از ارزش اقتصادی زعفران، باید زنجیره این محصول از مزرعه تا بازارهای جهانی به‌صورت منسجم‌تر عمل کند و روابط میان کشاورزان، فعالان فرآوری و صادرکنندگان متوازن‌تر شود.

وی افزود: کشاورز برای تولید زعفران هزینه‌های مختلفی از جمله خرید پیاز، کود و سایر نهاده‌ها و همچنین دستمزد نیروی کار را پرداخت می‌کند، اما سهم او از ارزش نهایی محصول با هزینه‌ها و زحماتی که متحمل می‌شود، تناسب کافی ندارد.

به گفته وی، پس از فروش محصول به صادرکننده، امکان عرضه زعفران در بازارهای مقصد با قیمت بالاتر وجود دارد و لازم است صادرکنندگان نیز در تعیین حاشیه سود، هزینه‌ها و زحمات تولیدکنندگان را مورد توجه قرار دهند.

رقابت قیمتی صادرکنندگان؛ چالش صادرات زعفران

مالکی با انتقاد از شیوه رقابت قیمتی میان برخی صادرکنندگان اظهار کرد: در دوره‌هایی، رقابت فعالان صادراتی به کاهش قیمت‌های پیشنهادی برای فروش زعفران منجر شده است؛ به‌گونه‌ای که یک صادرکننده قیمت مشخصی پیشنهاد می‌دهد و صادرکننده دیگر برای رقابت، قیمت پایین‌تری اعلام می‌کند.

وی افزود: این رقابت در شرایطی رخ می‌دهد که کشاورز هزینه‌های اصلی کشت و برداشت را پرداخت کرده و در زمان برداشت نیز برای تأمین مخارج خود به فروش محصول نیاز دارد. از این رو، زنجیره زعفران باید به شکلی سامان‌دهی شود که تولیدکننده، فرآوری‌کننده و صادرکننده در چهارچوبی منسجم فعالیت کنند و رقابت در بازارهای جهانی صرفاً به کاهش قیمت فروش محصول محدود نشود.

این زعفران‌کار نمونه با اشاره به ظرفیت قابل‌توجه ایران در تولید زعفران تصریح کرد: کشور باید از این ظرفیت برای تقویت جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای بین‌المللی استفاده کند و زنجیره تولید تا فرآوری و صادرات را به شکلی سامان دهد که منافع حاصل از عرضه محصول در بازارهای جهانی، سهم متناسبی نیز برای تولیدکنندگان داشته باشد.

اختلاف آمار تولید با مشاهدات میدانی

مالکی همچنین درباره آمارهای اعلام‌شده از میزان تولید زعفران گفت: اظهارنظرهایی درباره افزایش قابل توجه عملکرد زعفران نسبت به سال گذشته مطرح شده، اما این میزان افزایش با وضعیت مزارع و شرایط برداشت در مناطق تولیدکننده همخوانی ندارد.

وی با اشاره به تربت‌حیدریه، زاوه و منطقه جلگه رخ به‌عنوان کانون‌های مهم تولید زعفران کشور افزود: ارزیابی وضعیت تولید باید بر اساس شرایط واقعی مزارع و میزان محصول برداشت‌شده در این مناطق انجام شود.

افزایش هزینه برداشت و نوسان قیمت

این زعفران‌کار نمونه، افزایش هزینه نیروی کار را یکی دیگر از مشکلات تولید دانست و گفت: دستمزد برداشت هر کیلوگرم گل زعفران در سال‌های اخیر، افزایش یافته است. افزایش دستمزد کارگران در کنار هزینه خرید پیاز، کود و سایر نهاده‌ها، فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کرده است.

وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به کیفیت برخی نهاده‌های کشاورزی افزود: در بازار کودهایی عرضه می‌شود که کیفیت مطلوبی ندارند و خرید آنها می‌تواند هزینه اضافی به کشاورز تحمیل کند، بدون آنکه نتیجه مورد انتظار در مزرعه حاصل شود. از سویی، کشاورز برای تولید محصول یک سال هزینه می‌کند، اما در زمان برداشت باید دستمزد کارگران و سایر تعهدات خود را بپردازد و به همین دلیل، امکان به تعویق انداختن فروش محصول تا زمان دستیابی به قیمت مناسب‌تر را ندارد.

مالکی در پایان تأکید کرد: برای تداوم تولید زعفران و تکمیل زنجیره ارزش این محصول از مزرعه تا بازار جهانی، باید شرایطی فراهم شود که هزینه‌ها و ریسک‌های تولیدکننده در تعیین قیمت خرید مورد توجه قرار گیرد. سامان‌دهی رقابت میان صادرکنندگان، توجه به هزینه‌های برداشت و نهاده‌ها، بررسی دقیق آمار تولید و توجه به شرایط واقعی کشاورزان، از الزامات اصلاح زنجیره زعفران ایران است.